अनुष्ठितस्वकृत्यस्यापि तेन परप्रसादनेच्छोस्तु फलावाप्तौ विलम्बो नाम युज्यते । लोके तथा दर्शनात् । मोक्षस्य पुरुषान्तरप्रसादाधीनता नो चेदास्थीयते केवलं शून्यज्ञानं बन्धविरोधित्वाद्बन्धं निवर्तयतीत्यङ्गीक्रियते तदा ज्ञानोदयानन्तरं मोक्षस्य विलम्बः किं निबन्धनो भवेत् । प्रतिबन्धकत्वेन कल्प्यमानस्य संवृतिकायर्त्वेन ज्ञानविरोधित्वात् । नहि प्रबोधानन्तरं स्वाप्नबन्धनिवृत्तेर्विलम्बो ऽस्ति । परप्रसादानपेक्षेष्वपि कार्येषु विलम्बो ऽस्ति । त्रिवृन्मूलाभ्यवहरणादौ कृते ऽपि विरेचनादेविर्लम्बदर्शनात् । तत्कथमुच्यते पुमिच्छाधीनताभावे विलम्बो न भवेदिति । तत्राह अन्यत्रापीति ॥ अन्यत्रापि विऌअम्बास्तु स्युरीशेच्छानिमित्ततः मोक्षादन्यत्र । एतावता कालेनेदं भवत्वितीशेच्छैव निमित्तं ततः । कुतो ऽत्रेश्वरेच्छानिमित्तं कल्प्यत इत्यत आह अन्यथेति ॥ अन्यथा कारणं चेत् स्यात् किं कार्यं नोपजायते ईश्वरेच्छाया अकल्पने कारणं स्याच्चेत्त्रिवृन्मूलादनादिमात्रं विरेकादेः कारणं यदि भवेत्तदा तस्य सद्भावात्कार्यं विरेकादिकं कस्मान्नोपजायते । उपजायेतैव । कार्यानुदयेनैव सामग्रीवैकल्यं कल्प्यते । न(चादृष्टवै)च दृष्टस्य वैकल्यमत्रास्तीति परमेश्वरेच्छैव कल्प्या । नच धर्मवैकल्यं कल्पयितुं युक्तम् । उत्तरकालमपि कार्यानुदयप्रसङ्गात् । नहि तन्मध्ये कश्चिद्धर्मो ऽनुष्ठीयते । विद्यमान एव प्रागलब्धवृत्तिर्धर्म इति चेत् । केयं वृत्तिर्नाम । किं कार्यकारणमुत सहकारिसाहित्यम् । नाद्यः । करणमेव कुतो नास्तीति विचार्यमाणत्वात् । द्वितीये तदेव सहकारीश्वरेच्छैवोच्यते । औषधस्य शरीराशयव्याप्त्यभावात्कार्यानुदय इति चेन्न । तस्यापीश्वरेच्छामन्तरेणानुपपत्तेरिति । *१०,२६९* किञ्च प्राप्तसाधनाभिमतानामपि मोक्षविलम्बे सामग्रीवैकल्यं वा प्रतिबन्धकसद्भावो वान्यैर्वादिभिः कथञ्चिच्छक्यते वक्तुम् । नतु बौद्धेनेत्याशयवानाह कारणे सतीति ॥ कारणे सति कार्यस्य भावः सुनियतो ऽस्य हि
anuṣṭhitasvakṛtyasyāpi tena paraprasādanecchostu phalāvāptau vilambo nāma yujyate / loke tathā darśanāt / mokṣasya puruṣāntaraprasādādhīnatā no cedāsthīyate kevalaṃ śūnyajñānaṃ bandhavirodhitvādbandhaṃ nivartayatītyaṅgīkriyate tadā jñānodayānantaraṃ mokṣasya vilambaḥ kiṃ nibandhano bhavet / pratibandhakatvena kalpyamānasya saṃvṛtikāyartvena jñānavirodhitvāt / nahi prabodhānantaraṃ svāpnabandhanivṛttervilambo 'sti / paraprasādānapekṣeṣvapi kāryeṣu vilambo 'sti / trivṛnmūlābhyavaharaṇādau kṛte 'pi virecanādevirlambadarśanāt / tatkathamucyate pumicchādhīnatābhāve vilambo na bhavediti / tatrāha anyatrāpīti // anyatrāpi viḷambāstu syurīśecchānimittataḥ mokṣādanyatra / etāvatā kālenedaṃ bhavatvitīśecchaiva nimittaṃ tataḥ / kuto 'treśvarecchānimittaṃ kalpyata ityata āha anyatheti // anyathā kāraṇaṃ cet syāt kiṃ kāryaṃ nopajāyate īśvarecchāyā akalpane kāraṇaṃ syāccettrivṛnmūlādanādimātraṃ virekādeḥ kāraṇaṃ yadi bhavettadā tasya sadbhāvātkāryaṃ virekādikaṃ kasmānnopajāyate / upajāyetaiva / kāryānudayenaiva sāmagrīvaikalyaṃ kalpyate / na(cādṛṣṭavai)ca dṛṣṭasya vaikalyamatrāstīti parameśvarecchaiva kalpyā / naca dharmavaikalyaṃ kalpayituṃ yuktam / uttarakālamapi kāryānudayaprasaṅgāt / nahi tanmadhye kaściddharmo 'nuṣṭhīyate / vidyamāna eva prāgalabdhavṛttirdharma iti cet / keyaṃ vṛttirnāma / kiṃ kāryakāraṇamuta sahakārisāhityam / nādyaḥ / karaṇameva kuto nāstīti vicāryamāṇatvāt / dvitīye tadeva sahakārīśvarecchaivocyate / auṣadhasya śarīrāśayavyāptyabhāvātkāryānudaya iti cenna / tasyāpīśvarecchāmantareṇānupapatteriti / *10,269* kiñca prāptasādhanābhimatānāmapi mokṣavilambe sāmagrīvaikalyaṃ vā pratibandhakasadbhāvo vānyairvādibhiḥ kathañcicchakyate vaktum / natu bauddhenetyāśayavānāha kāraṇe satīti // kāraṇe sati kāryasya bhāvaḥ suniyato 'sya hi
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.