मानुषा मिश्रमतयो विमिश्रगतयो ऽपि च द्विविध इति स्पष्टं देवासुरत्वयोः स्वभावत्वमाख्यायते । सर्गशब्दस्य स्वभाववाचित्वात् । द्विविध एवेति सम्बन्धः । सर्गाणां सुबहुत्वे ऽपि"शुभाशुभफलाधिकौ । देवासुराख्यौ द्वावेव गन्धवद्यास्तदन्तरा इति वचनादवधारणोपपत्तिः । स्वभाव इत्येतद्देवानां दैत्यानामित्यत्रापि सम्बद्धयते । परमो धर्म इति यज्ञादिकानां क्रियाणां विशेषणम् । भगवदर्पणादिना परमधर्मरूपयज्ञादिकाः क्रिया इति । रतिः स्मृतिश्च विष्णोः शिवस्य चेति शेषः । बहुशालित्वमित्यस्थाने बाहुबलप्रयोगो ऽभिप्रेयते । युद्धसत्क्रिया युद्धकौशलम् । वर्णाश्रमेति तदनुष्ठानमात्रपर्यवसायित्वमाचष्टे । अच्युतादौ साम्येन भक्तिरित्यर्थः । अनादीति स्पष्टम् । अनादित्वादेव स्वभावतो ऽनादिकालत इत्येतन्मानुषा इत्यनेन सम्बद्धयते । मिश्रमतयः सम्यगसम्यग्ज्ञानाः । विमिश्रगतयः सुखदुःखात्मकसंसारफलाः । देवादीनामप्येवं फलं ज्ञातव्यम् । श्रुतिस्मृत्युदाहरणफलं दर्शयति इत्यादीति ॥ इत्यादिवाक्यसन्दर्भे ज्ञायते ऽनादियोग्यता
mānuṣā miśramatayo vimiśragatayo 'pi ca dvividha iti spaṣṭaṃ devāsuratvayoḥ svabhāvatvamākhyāyate / sargaśabdasya svabhāvavācitvāt / dvividha eveti sambandhaḥ / sargāṇāṃ subahutve 'pi"śubhāśubhaphalādhikau / devāsurākhyau dvāveva gandhavadyāstadantarā iti vacanādavadhāraṇopapattiḥ / svabhāva ityetaddevānāṃ daityānāmityatrāpi sambaddhayate / paramo dharma iti yajñādikānāṃ kriyāṇāṃ viśeṣaṇam / bhagavadarpaṇādinā paramadharmarūpayajñādikāḥ kriyā iti / ratiḥ smṛtiśca viṣṇoḥ śivasya ceti śeṣaḥ / bahuśālitvamityasthāne bāhubalaprayogo 'bhipreyate / yuddhasatkriyā yuddhakauśalam / varṇāśrameti tadanuṣṭhānamātraparyavasāyitvamācaṣṭe / acyutādau sāmyena bhaktirityarthaḥ / anādīti spaṣṭam / anāditvādeva svabhāvato 'nādikālata ityetanmānuṣā ityanena sambaddhayate / miśramatayaḥ samyagasamyagjñānāḥ / vimiśragatayaḥ sukhaduḥkhātmakasaṃsāraphalāḥ / devādīnāmapyevaṃ phalaṃ jñātavyam / śrutismṛtyudāharaṇaphalaṃ darśayati ityādīti // ityādivākyasandarbhe jñāyate 'nādiyogyatā
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.