जीवजातस्य । द्वयमेव । तत्र मुक्तिसंसारयोर्मध्ये । मध्यं मानुषत्वम् । अधो नरकादि । नित्यं सुखमेकं मुक्तित्वेन ज्ञेयम् । तथा नित्यदुःखमपरमिति ज्ञेयम् । संसृतौ संसृतिविषये, साधनमपि द्वेषो भक्तिश्चेति योग्यतया सम्बन्धः । विधायकं कारकम् । नित्यसुखरूपा सन्मुक्तिः । इति ज्ञायत इति शेषः । *११,३१७* सन्मुक्तिकारणत्वस्याप्रतिषेधात्कथमेवमुच्यत इत्यत आह असदिति ॥ असन्मुक्तेः कारणं च ॥। नित्यदुःखस्वरूपाणां मुक्तेः कारणत्वेन तावद् द्वेष उक्तः । तेन सन्मुक्तिकारणं न भवतीति ज्ञायते विरोधादिति । नन्वस्यां श्रुतौ मुक्तिविषयौ भक्तिद्वेषौ सदसन्मुक्तिकारणत्वेनोच्येत । विष्णुविषयौ तु प्रकृतौ । अतः किं केन सङ्गतमित्यत आह मुक्ताविति ॥ ॥। मुक्तावित्यत्र केशवः । मुक्तिशब्दोदितो ॥। मुक्तावित्यत्र सप्तम्यन्ते पदे मुक्तीति प्रातिपदिकेनोदितः । केवलं मुक्तिशब्दोदित इत्युक्ते मुक्तिद्वयेत्यत्रापि प्राप्तिः । अतो मुक्तावित्यत्रेत्युक्तम् । केन निमित्तेनेत्यत आह मोक्षमिति ॥ ॥। मोक्षं स्वभक्तानां करोति यत्
jīvajātasya / dvayameva / tatra muktisaṃsārayormadhye / madhyaṃ mānuṣatvam / adho narakādi / nityaṃ sukhamekaṃ muktitvena jñeyam / tathā nityaduḥkhamaparamiti jñeyam / saṃsṛtau saṃsṛtiviṣaye, sādhanamapi dveṣo bhaktiśceti yogyatayā sambandhaḥ / vidhāyakaṃ kārakam / nityasukharūpā sanmuktiḥ / iti jñāyata iti śeṣaḥ / *11,317* sanmuktikāraṇatvasyāpratiṣedhātkathamevamucyata ityata āha asaditi // asanmukteḥ kāraṇaṃ ca ... nityaduḥkhasvarūpāṇāṃ mukteḥ kāraṇatvena tāvad dveṣa uktaḥ / tena sanmuktikāraṇaṃ na bhavatīti jñāyate virodhāditi / nanvasyāṃ śrutau muktiviṣayau bhaktidveṣau sadasanmuktikāraṇatvenocyeta / viṣṇuviṣayau tu prakṛtau / ataḥ kiṃ kena saṅgatamityata āha muktāviti // ... muktāvityatra keśavaḥ / muktiśabdodito ... muktāvityatra saptamyante pade muktīti prātipadikenoditaḥ / kevalaṃ muktiśabdodita ityukte muktidvayetyatrāpi prāptiḥ / ato muktāvityatretyuktam / kena nimittenetyata āha mokṣamiti // ... mokṣaṃ svabhaktānāṃ karoti yat
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.