सद्द्वेषत्वात् उत्तमपुरुषद्वेषत्वात् । वैष्णवैर्दैत्यादिषु क्रियमाणे द्वेषे व्यभिचारं वारयितुं सदित्युक्तम् । गुरोर्द्वेषः । प्राग्द्वेषस्य भगवत्प्रसादसाधनत्वाभावे सामान्यव्याप्तिमाश्रित्य भगवद्द्वेषत्वं हेतुरुक्तः, अत्र तु शुभमात्रसाधनत्वाभावे विशेषव्याप्तिमेवाश्रित्य सद्द्वेषत्वमिति महान्भेदः । क्रमाद्भक्तिरिति । क्रममनुसृत्य रमादिषु भक्तिर्धर्मिणीत्यर्थः । तत्प्रियोपगा भक्तिर्यत इति । हरिप्रियविषयभक्तित्वादित्यर्थः । तत्प्रियानुगच्छति विषयीकरोतीति तत्प्रियोपगा । या यत्प्रियविषया भक्तिः सा तत्प्रीतिकारणात् । यथा स्वस्मिन्भक्तिः । अत्र स्वशब्देन देवदत्त उच्यते । यथा राजप्रिये देवदत्ते भक्ती राजप्रीतिकारणमित्यर्थः । इह क्रमादिति प्रतिज्ञायां विशेषणप्रक्षेपेण भगवद्भक्तभक्तेः कर्तव्यत्वं तत्तारतम्यस्य चावश्यकत्वं सिद्धयति । यद्वानेन प्रयोगद्वयं सूचयति । भागवतभक्तिर्भगवत्प्रीतिकारणं भगवत्प्रियभक्तित्वादिति । भगवान्रामादिषु तारतम्योपेतभक्त्यैव प्रसीदति । तारतम्येनैव तद्विषयप्रीतिमत्त्वादिति च । युक्तिश्चेति सम्बन्धः । अत्र प्रागुक्ते ऽर्थे । किं सामान्यव्याप्त्या, विशेषव्याप्तिरप्यस्तीत्याशयेन प्रयोगान्तरमुच्यते प्राधान्येति ॥ प्राधान्यतारतम्यानुसारिणी भक्तिरुत्तमा । प्रीतिदैव हरेर्यस्माद् भक्तिः सा स्वोपगा यथा
saddveṣatvāt uttamapuruṣadveṣatvāt / vaiṣṇavairdaityādiṣu kriyamāṇe dveṣe vyabhicāraṃ vārayituṃ sadityuktam / gurordveṣaḥ / prāgdveṣasya bhagavatprasādasādhanatvābhāve sāmānyavyāptimāśritya bhagavaddveṣatvaṃ heturuktaḥ, atra tu śubhamātrasādhanatvābhāve viśeṣavyāptimevāśritya saddveṣatvamiti mahānbhedaḥ / kramādbhaktiriti / kramamanusṛtya ramādiṣu bhaktirdharmiṇītyarthaḥ / tatpriyopagā bhaktiryata iti / haripriyaviṣayabhaktitvādityarthaḥ / tatpriyānugacchati viṣayīkarotīti tatpriyopagā / yā yatpriyaviṣayā bhaktiḥ sā tatprītikāraṇāt / yathā svasminbhaktiḥ / atra svaśabdena devadatta ucyate / yathā rājapriye devadatte bhaktī rājaprītikāraṇamityarthaḥ / iha kramāditi pratijñāyāṃ viśeṣaṇaprakṣepeṇa bhagavadbhaktabhakteḥ kartavyatvaṃ tattāratamyasya cāvaśyakatvaṃ siddhayati / yadvānena prayogadvayaṃ sūcayati / bhāgavatabhaktirbhagavatprītikāraṇaṃ bhagavatpriyabhaktitvāditi / bhagavānrāmādiṣu tāratamyopetabhaktyaiva prasīdati / tāratamyenaiva tadviṣayaprītimattvāditi ca / yuktiśceti sambandhaḥ / atra prāgukte 'rthe / kiṃ sāmānyavyāptyā, viśeṣavyāptirapyastītyāśayena prayogāntaramucyate prādhānyeti // prādhānyatāratamyānusāriṇī bhaktiruttamā / prītidaiva hareryasmād bhaktiḥ sā svopagā yathā
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.