यदुपाधिर्नाम दूषणं तत्प्रतिरूपं साधनं न त्वनैकान्त्यादिकम् । हिशब्दो यस्मादित्यर्थे । *१२,१४८* एतदुक्तं भवति । उपाधिस्तावत्प्रतिपक्षोन्नायकः नेतरस्था दूषणम् । ततः प्रतिपक्षस्योपाधिमुद्भावयता प्रतिपक्ष एवोद्भावितो भवति । प्रतिपक्षश्च साधनाय प्रवृत्तं प्रतिबध्नाति न पुनः किञ्चित्साधयति । प्रथमेनैव प्रतिबद्धत्वात् । अतः प्रतिपक्षस्य प्रतिपक्षो ऽकिञ्चित्करत्वान्न दूषणम् । अत एवोपाधिरपीति । *१२,१५०* ननु पक्षादिप्रविभागोत्तरकालमुपाधिः प्रतिपक्षस्योन्नायको भवत्येव । प्राक्तु ततो ऽव्याप्तेरुन्नायकः । अतस्तदपेक्षया शरीर(रि)वृत्तित्वमुपाधिर्भवत्वित्यतो ऽभ्युपगम्य दूषयति अथापीति ॥ अथापि सशरीरत्वं चात्रोपाधिर्न वै भवेत् यदि कयाचिद्विवक्षया प्रतिपक्षस्याप्युपाधिरुच्यते तथापि सशरीरत्वं शरीरेण सह वर्तमानत्वं शरीरसमानाश्रयत्वं शरीर(रि)वृत्तित्वमिति यावत् । न केवलमनूर्ध्वगतित्वमिति चशब्दः । अत्रास्मदुक्तानुमाने । वैशब्दो ऽवधारणे । कुतो न भवेदित्यत आह गतित्वमिति ॥ गतित्वं यत्र देहित्वमिति यत् साधनानुगम्
yadupādhirnāma dūṣaṇaṃ tatpratirūpaṃ sādhanaṃ na tvanaikāntyādikam / hiśabdo yasmādityarthe / *12,148* etaduktaṃ bhavati / upādhistāvatpratipakṣonnāyakaḥ netarasthā dūṣaṇam / tataḥ pratipakṣasyopādhimudbhāvayatā pratipakṣa evodbhāvito bhavati / pratipakṣaśca sādhanāya pravṛttaṃ pratibadhnāti na punaḥ kiñcitsādhayati / prathamenaiva pratibaddhatvāt / ataḥ pratipakṣasya pratipakṣo 'kiñcitkaratvānna dūṣaṇam / ata evopādhirapīti / *12,150* nanu pakṣādipravibhāgottarakālamupādhiḥ pratipakṣasyonnāyako bhavatyeva / prāktu tato 'vyāpterunnāyakaḥ / atastadapekṣayā śarīra(ri)vṛttitvamupādhirbhavatvityato 'bhyupagamya dūṣayati athāpīti // athāpi saśarīratvaṃ cātropādhirna vai bhavet yadi kayācidvivakṣayā pratipakṣasyāpyupādhirucyate tathāpi saśarīratvaṃ śarīreṇa saha vartamānatvaṃ śarīrasamānāśrayatvaṃ śarīra(ri)vṛttitvamiti yāvat / na kevalamanūrdhvagatitvamiti caśabdaḥ / atrāsmaduktānumāne / vaiśabdo 'vadhāraṇe / kuto na bhavedityata āha gatitvamiti // gatitvaṃ yatra dehitvamiti yat sādhanānugam
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.