येनेदमखिलं वेद तं च केन विजानीयात् विज्ञातारं च केन विजानीयादित्यनेन येनेदं सर्वं विजानाति तं च केन विजानीयात् विज्ञातारमरे केन विजानीयादिति वाक्यद्वयमुपादत्ते । विज्ञातारमित्येतत्स्वमेवेति व्याचष्टे । प्रथमवाक्यविषयं सूत्रस्य वक्ष्यति । इति वाक्यद्वयोक्तं विष्णुज्ञानराहित्यं स्वज्ञानराहित्यं च । एतदुक्तं भवति । अत्रान्ते येनेदमिति वाक्यद्वयं श्रूयते । तदर्थः परमेश्वरज्ञानाभावः स्वज्ञानाभावश्च तावदनिष्यो न वास्तवः । ततस्तत्प्रसङ्गकथनमेवेति ज्ञायते । तत्साहचर्यात्केन कं पश्येदित्यादिकमपि प्रसञ्जनमेव न वस्तुस्थितिकथनमिति ज्ञातव्यमिति । *१२,२८७* नन्वीश्वरस्तावत्सर्वथाप्यविशेष एव । यतो वाच इत्यादिश्रुतेः । जीवात्मा च न स्वविज्ञानी । एकस्यां क्रियायामेकस्यैव कर्तृकर्मभावस्य विरुद्धत्वात् । अतः परमेश्वरज्ञानाभावः स्वज्ञानाभावश्च कथमनिष्य इत्यतः परमेश्वरस्य सवर्थाप्यविज्ञेयत्वं तावन्निराकरोति नेति ॥ नाखिलज्ञापको विष्णुरज्ञेयो नियमेन हि अत्राखिलज्ञापक इत्यनेन येनेदमिति वाक्यार्थमनूद्य विष्णुरिति तस्य विषयो दर्शितः । प्रागव्याख्यातत्वात् । विष्णुं विनैतद्वाक्याथर्स्यासम्भवात् । हिशब्दस्तावदर्थे । विष्णुर्नियमेन सर्वथाप्यज्ञेय इति तावन्न भवति । कुत इत्यत आह तदिति ॥ *१२,२८८* तज्ज्ञानार्थं हि वेदानामखिलानां प्रवर्तनम्
yenedamakhilaṃ veda taṃ ca kena vijānīyāt vijñātāraṃ ca kena vijānīyādityanena yenedaṃ sarvaṃ vijānāti taṃ ca kena vijānīyāt vijñātāramare kena vijānīyāditi vākyadvayamupādatte / vijñātāramityetatsvameveti vyācaṣṭe / prathamavākyaviṣayaṃ sūtrasya vakṣyati / iti vākyadvayoktaṃ viṣṇujñānarāhityaṃ svajñānarāhityaṃ ca / etaduktaṃ bhavati / atrānte yenedamiti vākyadvayaṃ śrūyate / tadarthaḥ parameśvarajñānābhāvaḥ svajñānābhāvaśca tāvadaniṣyo na vāstavaḥ / tatastatprasaṅgakathanameveti jñāyate / tatsāhacaryātkena kaṃ paśyedityādikamapi prasañjanameva na vastusthitikathanamiti jñātavyamiti / *12,287* nanvīśvarastāvatsarvathāpyaviśeṣa eva / yato vāca ityādiśruteḥ / jīvātmā ca na svavijñānī / ekasyāṃ kriyāyāmekasyaiva kartṛkarmabhāvasya viruddhatvāt / ataḥ parameśvarajñānābhāvaḥ svajñānābhāvaśca kathamaniṣya ityataḥ parameśvarasya savarthāpyavijñeyatvaṃ tāvannirākaroti neti // nākhilajñāpako viṣṇurajñeyo niyamena hi atrākhilajñāpaka ityanena yenedamiti vākyārthamanūdya viṣṇuriti tasya viṣayo darśitaḥ / prāgavyākhyātatvāt / viṣṇuṃ vinaitadvākyātharsyāsambhavāt / hiśabdastāvadarthe / viṣṇurniyamena sarvathāpyajñeya iti tāvanna bhavati / kuta ityata āha taditi // *12,288* tajjñānārthaṃ hi vedānāmakhilānāṃ pravartanam
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.