Library·Yāska: Nirukta·2·2.24

Yāska: Nirukta 2.24

Nir 2.24

ऽऽइयम्शुस्मेभिर्बिसखाइवअरुजत्सानुगिरीनाम्तविसेभिरूर्मिभिह्। पारावतघ्नीमवसेसुवृक्तिभिःसरस्वतीमिवअसेमधीतिभिह्।ऽऽ इयम्शुस्मैःशोसनैःशुस्ममितिबलनाम,।शोसयतिइतिसतो। बिसम्बिष्यतेर्भेदनकर्मणोवृद्धिकर्मणोवा। सानुसमुछ्रितम्भवतिसमुन्नुन्नमितिवा। महत्भिरूर्मिभिह्। पारावतघ्नीम्पारावारघातिनीम्,।पारम्परम्भवत्यवारमवरमवनायसुप्रवृक्तिभिःशोभनाभिःस्तुतिभिःसरस्वतीम्नदीम्कर्मभिःपरिचरेम। उदकनामान्युत्तरान्येकशतम्। उदकम्कस्मात्,।उनत्तिइतिसतह्। नदीनामान्युत्तरानिसप्तत्रिंशत्। नदीअःकस्मात्,।नदनाइमाभवन्तिशब्दवत्यह्। बहुलमासाम्नैघण्टुकम्वृत्तमाश्चर्यमिवप्राधान्येन। तत्रैतिहासमाचक्षते,।विश्वामित्रऋषिःसुदासःपैजवनस्यपुरोहितोबभूब। विश्वामित्रःसर्वमित्रःसर्वम्संसृतम्,॥सुदास्कल्याणदानह्,।पैजवनःपिजवनस्यपुत्रह्,।पिजवनःपुनःस्पर्धनीयजवोवाअमिश्रीभावगतिर्वा। सवोत्त,।गृहीत्वाविपाट्शुतुद्रीओःसम्भेदमाययावनुययुरितरे। सविश्वामित्रोनदीस्तुस्ताव,।गाधाभवतैत्यपिद्विवतपिबहुवत्तद्यद्द्विवतुपरिस्तात्तद्व्याख्यास्यामोअथएतद्बहुवत्।

``iyam.śusmebhir.bisakhā.iva.arujat.sānu.girīnām.tavisebhir.ūrmibhih/ pārāvataghnīm.avase.suvṛktibhiḥ.sarasvatīm.iva.asema.dhītibhih/'' iyam.śusmaiḥ.śosanaiḥ.śusmam.iti.bala.nāma,.śosayati.iti.sato/ bisam.biṣyater.bhedana.karmaṇo.vṛddhi.karmaṇo.vā/ sānu.samuchritam.bhavati.samunnunnam.iti.vā/ mahat.bhir.ūrmibhih/ pārāvataghnīm.pārāvāraghātinīm,.pāram.param.bhavaty.avāram.avaram.avanāya.supravṛktibhiḥ.śobhanābhiḥ.stutibhiḥ.sarasvatīm.nadīm.karmabhiḥ.paricarema/ udaka.nāmāny.uttarāny.ekaśatam/ udakam.kasmāt,.unatti.iti.satah/ nadī.nāmāny.uttarāni.sapta.triṃśat/ nadī.aḥ.kasmāt,.nadanā.imā.bhavanti.śabdavatyah/ bahulam.āsām.naighaṇṭukam.vṛttam.āścaryam.iva.prādhānyena/ tatra.itihāsam.ācakṣate,.viśvāmitra.ṛṣiḥ.sudāsaḥ.paijavanasya.purohito.babhūba/ viśvāmitraḥ.sarva.mitraḥ.sarvam.saṃsṛtam,..sudās.kalyāṇa.dānah,.paijavanaḥ.pijavanasya.putrah,.pijavanaḥ.punaḥ.spardhanīya.javo.vā.amiśrībhāva.gatir.vā/ sa.votta,.gṛhītvā.vipāṭ.śutudrī.oḥ.sambhedam.āyayāv.anuyayur.itare/ sa.viśvāmitro.nadīs.tustāva,.gādhā.bhavata.ity.api.dvivat.api.bahuvat.tad.yad.dvivat.uparistāt.tad.vyākhyāsyāmo.atha.etad.bahuvat/

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/Nir/2.24

Cite as: Yāska: Nirukta 2.24, in HREEM (hreem.cc/library/Nir/2.24), after GRETIL, Yaska: Nirukta Based on the edition by Lakshman Sarup Input by Munoe Tokunaga (and partly M.

Edition, numbering and licence

GRETIL 1_veda/5_vedang/3_pratis/niruktau.htm — Yaska: Nirukta Based on the edition by Lakshman Sarup Input by Munoe Tokunaga (and partly M. Kobayashi) 29.7.1999 THIS GRETIL TEXT FILE IS FOR REFERENCE PURPOSES ONLY! COPYRIGHT AND TERMS OF USAGE AS FOR SOURCE FILE. Text converted to Unicode (UTF-8). (This fi

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text