Library·Yāska: Nirukta·4·4.27

Yāska: Nirukta 4.27

Nir 4.27

ऽऽसप्तयुञ्जन्तिरथमेकचक्रमेकोअश्वोवहतिसप्तनामा। त्रिनाभिचक्रमजरमनर्वम्यत्रेमाविश्वाभुवनाधितस्थुह्।ऽऽ। सप्तयुञ्जन्तिरथमेकचक्रमेकचारिनम्। चक्रंश्चकतेर्वाचरतेर्वाक्रामतेर्वा। एकोअश्वोवहतिसप्तनामाआदित्यह्,।सप्तअस्मैरश्मयोरसानभिसम्नामयन्ति,।सप्तएनमृषयःस्तुवन्ति\।इतिवा। इदमपिइतरत्नामएतस्मादेवअभिसम्नामात्। संवत्सरप्रधानौत्तरोअर्धर्चह्। त्रिनाभिचक्रम्त्रिऋतुःसंवत्सरोग्रीस्मोवर्षाहेमन्तैति। संवत्सरःसंवसन्तेऽअस्मिन्भूतानि। ग्रीस्मोग्रस्यन्तेऽअस्मिन्रसा,।वर्षावर्षत्यासुपर्जन्यस्,।हेमन्तोहिमवान्,।हिमम्पुनर्हन्तेर्वानिहोतेर्वा। अजरमजरनधर्मानमनर्वमप्रत्यृतमन्यस्मिन्। यत्रैमानिसर्वाणिभूतान्यभिसंतिष्ठन्तेतम्संवत्सरम्सर्वमात्राभिःस्तौति। ऽऽपञ्चारेचक्रेपरिवर्तमानेऽऽ।इतिपञ्चऋतुतया। पञ्चऋतु१प्संवत्सरस्यैतिचब्राह्मणम्हेमन्तशिशिरयोःसमासेन। ऽऽसऌअरआहुरर्पितम्ऽऽ।इतिससृतुतया। अराःप्रत्यृतानाभि७। सस्पुनःसहतेह्। ऽऽद्वादशारम्नहितज्जराय।ऽऽ।ऽऽ।द्वादशप्रधयश्चक्रमेकम्।ऽऽ।इतिमासानाम्। मासामानात्। प्रधिःप्रहितोभवति। एतस्मिन्त्साकम्त्रिशतानशङ्कवोर्पिताःसस्तिर्नचलाचलासह्।ऽऽ॥ सस्तिश्चहवैत्रीनिचशतानिसंवत्सरस्यअहोरात्राइतिचब्राह्मणम्समासेन। ऽऽसप्तशतानिविंशतिश्चतस्थुह्।ऽऽ। सप्तचवैशतानिविंशतिश्चसंवत्सरस्यअहोरात्राइतिचब्राह्मणम्विभागेनविभागेन।

``sapta.yuñjanti.ratham.eka.cakram.eko.aśvo.vahati.saptanāmā/ trinābhi.cakram.ajaram.anarvam.yatremā.viśvā.bhuvanādhi.tasthuh/''. sapta.yuñjanti.ratham.eka.cakram.eka.cārinam/ cakraṃś.cakater.vā.carater.vā.krāmater.vā/ eko.aśvo.vahati.sapta.nāmā.ādityah,.sapta.asmai.raśmayo.rasān.abhisamnāmayanti,.sapta.enam.ṛṣayaḥ.stuvanti\.iti.vā/ idam.api.itarat.nāma.etasmād.eva.abhisamnāmāt/ saṃvatsara.pradhāna.uttaro.ardharcah/ tri.nābhi.cakram.tri.ṛtuḥ.saṃvatsaro.grīsmo.varṣā.hemanta.iti/ saṃvatsaraḥ.saṃvasante'asmin.bhūtāni/ grīsmo.grasyante'asmin.rasā,.varṣā.varṣaty.āsu.parjanyas,.hemanto.himavān,.himam.punar.hanter.vā.nihoter.vā/ ajaram.ajarana.dharmānam.anarvam.apratyṛtam.anyasmin/ yatra.imāni.sarvāṇi.bhūtāny.abhisaṃtiṣṭhante.tam.saṃvatsaram.sarva.mātrābhiḥ.stauti/ ``pañcāre.cakre.parivartamāne''.iti.pañca.ṛtutayā/ pañca.ṛtu1p.saṃvatsarasya.iti.ca.brāhmaṇam.hemanta.śiśirayoḥ.samāsena/ ``saḷara.āhur.arpitam''.iti.sas.ṛtutayā/ arāḥ.pratyṛtā.nābhi7/ sas.punaḥ.sahateh/ ``dvādaśāram.nahi.tajjarāya/''.``.dvādaśa.pradhayaś.cakramekam/''.iti.māsānām/ māsā.mānāt/ pradhiḥ.prahito.bhavati/ etasmint.sākam.triśatā.na.śaṅkavor.pitāḥ.sastir.na.calācalāsah/''.. sastiś.ca.ha.vai.trīni.ca.śatāni.saṃvatsarasya.ahorātrā.iti.ca.brāhmaṇam.samāsena/ ``sapta.śatāni.viṃśatiś.ca.tasthuh/''. sapta.ca.vai.śatāni.viṃśatiś.ca.saṃvatsarasya.ahorātrā.iti.ca.brāhmaṇam.vibhāgena.vibhāgena/

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/Nir/4.27

Cite as: Yāska: Nirukta 4.27, in HREEM (hreem.cc/library/Nir/4.27), after GRETIL, Yaska: Nirukta Based on the edition by Lakshman Sarup Input by Munoe Tokunaga (and partly M.

Edition, numbering and licence

GRETIL 1_veda/5_vedang/3_pratis/niruktau.htm — Yaska: Nirukta Based on the edition by Lakshman Sarup Input by Munoe Tokunaga (and partly M. Kobayashi) 29.7.1999 THIS GRETIL TEXT FILE IS FOR REFERENCE PURPOSES ONLY! COPYRIGHT AND TERMS OF USAGE AS FOR SOURCE FILE. Text converted to Unicode (UTF-8). (This fi

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text