Library·Yāska: Nirukta·5·5.28

Yāska: Nirukta 5.28

Nir 5.28

ऽऽप्रवावृजेसुप्रयाबर्हिरेषामाविश्पतीवबीरिऋऐयाते। विशामक्तोरुषसःपूर्वहूतौवायुःपूषास्वस्तयेनियुत्वान्।(ऋव्।७,३९,२)ऽऽ प्रवृज्यतेसुप्रायणम्बर्हिरेषामेयातेसर्वस्यपातारौवापालयितारौवा। बीरिटमन्तरिक्षम्भियोवाभासोवाततिह्। अपिवाउपमार्थेस्यात्सर्वपतीइवराजानौबीरिऋएगणेमनुष्याणाम्रात्र्याविवासेपूर्वस्यामभिहूतौवायुश्चनियुत्वान्पूषाचस्वस्त्ययनाय। नियुत्वान्नियुतोअस्याश्वाह्। नियुतोनियमनाद्वानियोजनाद्वा। अच्छाभेराप्तुमितिशाकपूणिह्। परीम्सीमितिव्याख्याताह्। एनमेनामस्याअस्यैत्येतेनव्याख्यातम्। सृणिरङ्कुशोभवतिसरणादङ्कुशोअञ्चतेराकुचितोभवतिइतिवा। ऽऽनेदीयैत्सृण्यःपक्वमेयाद्।(ऋव्।१०,१०१,३)ऽऽ इत्यपिनिगमोभवत्यन्तिकतममङ्कुशादायात्पक्वमौषधमागच्छत्वित्यागच्छत्विति।

``pra.vāvṛje.suprayā.barhir.eṣām.ā.viśpatīva.bīriṛa.iyāte/ viśāmaktor.uṣasaḥ.pūrvahūtau.vāyuḥ.pūṣā.svastaye.niyutvān/(ṛV.7,39,2)'' pravṛjyate.suprāyaṇam.barhir.eṣām.eyāte.sarvasya.pātārau.vā.pālayitārau.vā/ bīriṭam.antarikṣam.bhiyo.vā.bhāso.vā.tatih/ api.vā.upamārthe.syāt.sarvapatī.iva.rājānau.bīriṛe.gaṇe.manuṣyāṇām.rātryā.vivāse.pūrvasyām.abhihūtau.vāyuś.ca.niyutvān.pūṣā.ca.svasty.ayanāya/ niyutvān.niyuto.asyāśvāh/ niyuto.niyamanād.vā.niyojanād.vā/ acchābherāptum.iti.śākapūṇih/ parīm.sīm.iti.vyākhyātāh/ enam.enām.asyā.asya.ity.etena.vyākhyātam/ sṛṇir.aṅkuśo.bhavati.saraṇād.aṅkuśo.añcater.ākucito.bhavati.iti.vā/ ``nedīya.it.sṛṇyaḥ.pakvameyād.(ṛV.10,101,3)'' ity.api.nigamo.bhavaty.antikatamam.aṅkuśād.āyāt.pakvam.auṣadham.āgacchatv.ity.āgacchatv.iti/

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/Nir/5.28

Cite as: Yāska: Nirukta 5.28, in HREEM (hreem.cc/library/Nir/5.28), after GRETIL, Yaska: Nirukta Based on the edition by Lakshman Sarup Input by Munoe Tokunaga (and partly M.

Edition, numbering and licence

GRETIL 1_veda/5_vedang/3_pratis/niruktau.htm — Yaska: Nirukta Based on the edition by Lakshman Sarup Input by Munoe Tokunaga (and partly M. Kobayashi) 29.7.1999 THIS GRETIL TEXT FILE IS FOR REFERENCE PURPOSES ONLY! COPYRIGHT AND TERMS OF USAGE AS FOR SOURCE FILE. Text converted to Unicode (UTF-8). (This fi

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text