वालिना कृतवैरो ऽथ दुर्गवर्ती हरीश्वरः । सुग्रीवो दृष्टवान् दूराद् दृष्ट्वाह पवनात्मजम्
vālinā kṛtavairo 'tha durgavartī harīśvaraḥ / sugrīvo dṛṣṭavān dūrād dṛṣṭvāha pavanātmajam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
Narasimha-Purana 50
कस्येमौ सुधनुःपाणी चीरवल्कलधारिणौ । पश्यन्तौ सरसीं दिव्यां पद्मोत्पलसमावृताम्
kasyemau sudhanuḥpāṇī cīravalkaladhāriṇau / paśyantau sarasīṃ divyāṃ padmotpalasamāvṛtām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नानारूपधराव् एतौ तापसं वेषम् आस्थितौ । वालिदूताव् इह प्राप्ताव् इति निश्चित्य सूर्यजः
nānārūpadharāv etau tāpasaṃ veṣam āsthitau / vālidūtāv iha prāptāv iti niścitya sūryajaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उत्पपात भयत्रस्तः ऋष्यमूकाद् वनान्तरम् । वानरैः सहितः सर्वैर् अगस्त्याश्रमम् उत्तमम्
utpapāta bhayatrastaḥ ṛṣyamūkād vanāntaram / vānaraiḥ sahitaḥ sarvair agastyāśramam uttamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र स्थित्वा स सुग्रीवः प्राह वायुसुतं पुनः । हनूमन् पृच्छ शीघ्रं त्वं गच्छ तापसवेषधृक्
tatra sthitvā sa sugrīvaḥ prāha vāyusutaṃ punaḥ / hanūman pṛccha śīghraṃ tvaṃ gaccha tāpasaveṣadhṛk
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कौ हि कस्य सुतौ जातौ किमर्थं तत्र संस्थितौ । ज्ञात्वा सत्यं मम ब्रूहि वायुपुत्र महामते
kau hi kasya sutau jātau kimarthaṃ tatra saṃsthitau / jñātvā satyaṃ mama brūhi vāyuputra mahāmate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्युक्तो हनुमान् गत्वा पम्पातटम् अनुत्तमम् । बिक्षुरूपी स तं प्राह रामं भ्रात्रा समन्वितम्
ityukto hanumān gatvā pampātaṭam anuttamam / bikṣurūpī sa taṃ prāha rāmaṃ bhrātrā samanvitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
को भवान् इह संप्राप्तस् तथ्यं ब्रूहि महामते । अरण्ये निर्जने घोरे कुतस् त्वं किं प्रयोजनम्
ko bhavān iha saṃprāptas tathyaṃ brūhi mahāmate / araṇye nirjane ghore kutas tvaṃ kiṃ prayojanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं वदन्तं तं प्राह लक्ष्मणो भ्रातुर् आज्ञया । प्रवक्ष्यामि निबोध त्वं रामवृत्तान्तम् आदितः
evaṃ vadantaṃ taṃ prāha lakṣmaṇo bhrātur ājñayā / pravakṣyāmi nibodha tvaṃ rāmavṛttāntam āditaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजा दशरथो नाम बभूव भुवि विश्रुतः । तस्य पुत्रो महाबुद्धे रामो ज्येष्ठो ममाग्रजः
rājā daśaratho nāma babhūva bhuvi viśrutaḥ / tasya putro mahābuddhe rāmo jyeṣṭho mamāgrajaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अस्याभिषेक आरब्धः कैकेय्या तु निवारितः । पितुर् आज्ञाम् अयं कुर्वन् रामो भ्राता ममाग्रजः
asyābhiṣeka ārabdhaḥ kaikeyyā tu nivāritaḥ / pitur ājñām ayaṃ kurvan rāmo bhrātā mamāgrajaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मया सह विनिष्क्रम्य सीतया सह भार्यया । प्रविष्टो दण्डकारण्यं नानामुनिसमाकुलम्
mayā saha viniṣkramya sītayā saha bhāryayā / praviṣṭo daṇḍakāraṇyaṃ nānāmunisamākulam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जनस्थाने निवसतो रामस्यास्य महात्मनः । भार्या सीता तत्र वने केनापि पाप्मना हृता
janasthāne nivasato rāmasyāsya mahātmanaḥ / bhāryā sītā tatra vane kenāpi pāpmanā hṛtā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सीताम् अन्वेषयन् वीरो रामः कमललोचनः । इहायातस् त्वया दृष्ट इति वृत्तान्तम् ईरितम्
sītām anveṣayan vīro rāmaḥ kamalalocanaḥ / ihāyātas tvayā dṛṣṭa iti vṛttāntam īritam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रुत्वा ततो वचस् तस्य लक्ष्मणस्य महात्मनः । अव्यञ्जितात्मा विश्वासाद् *धनूमान् मारुतात्मजः
śrutvā tato vacas tasya lakṣmaṇasya mahātmanaḥ / avyañjitātmā viśvāsād *dhanūmān mārutātmajaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वं मे स्वामी इति वदन् रामं रघुपतिं तदा । आश्वास्यानीय सुग्रीवं तयोः सख्यम् अकारयत्
tvaṃ me svāmī iti vadan rāmaṃ raghupatiṃ tadā / āśvāsyānīya sugrīvaṃ tayoḥ sakhyam akārayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिरस्य् आरोप्य पादाब्जं रामस्य विदितात्मनः । सुग्रीवो वानरेन्द्रस् तु उवाच मधुराक्षरम्
śirasy āropya pādābjaṃ rāmasya viditātmanaḥ / sugrīvo vānarendras tu uvāca madhurākṣaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अद्यप्रभृति राजेन्द्र त्वं मे स्वामी न संशयः । अहं तु तव भृत्यश् च वानरैः सहितः प्रभो
adyaprabhṛti rājendra tvaṃ me svāmī na saṃśayaḥ / ahaṃ tu tava bhṛtyaś ca vānaraiḥ sahitaḥ prabho
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वच्छत्रुर् मम शत्रुः स्याद् अद्यप्रभृति राघव । मित्रं ते मम सन्मित्रं त्वद्दुःखं तन् ममापि च
tvacchatrur mama śatruḥ syād adyaprabhṛti rāghava / mitraṃ te mama sanmitraṃ tvadduḥkhaṃ tan mamāpi ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वत्प्रीतिर् एव मत्प्रीतिर् इत्य् उक्त्वा पुनर् आह तम् । वाली नाम मम ज्येष्ठो महाबलपराक्रमः
tvatprītir eva matprītir ity uktvā punar āha tam / vālī nāma mama jyeṣṭho mahābalaparākramaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भार्यापहारी दुष्टात्मा मदनासक्तमानसः । त्वाम् ऋते पुरुषव्याघ्र नास्ति हन्ताद्य वालिनम्
bhāryāpahārī duṣṭātmā madanāsaktamānasaḥ / tvām ṛte puruṣavyāghra nāsti hantādya vālinam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
युगपत् सप्ततालांस् तु तरून् यो वै वधिष्यति । स तं वधिष्यतीत्य् उक्तं पुराणज्ञैर् नृपात्मज
yugapat saptatālāṃs tu tarūn yo vai vadhiṣyati / sa taṃ vadhiṣyatīty uktaṃ purāṇajñair nṛpātmaja
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्प्रियार्थं हि रामो ऽपि श्रीमांश् छित्त्वा महातरून् । अर्धाकृष्टेन बाणेन युगपद् रघुनन्दनः
tatpriyārthaṃ hi rāmo 'pi śrīmāṃś chittvā mahātarūn / ardhākṛṣṭena bāṇena yugapad raghunandanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विद्ध्वा महातरून् रामः सुग्रीवं प्राह पार्थिवम् । वालिना गच्छ युध्यस्व कृतचिह्नो रवेः सुत
viddhvā mahātarūn rāmaḥ sugrīvaṃ prāha pārthivam / vālinā gaccha yudhyasva kṛtacihno raveḥ suta
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्युक्तः कृतचिह्नो ऽयं युद्धं चक्रे ऽथ वालिना । रामो ऽपि तत्र गत्वाथ शरेणैकेन वालिनम्
ityuktaḥ kṛtacihno 'yaṃ yuddhaṃ cakre 'tha vālinā / rāmo 'pi tatra gatvātha śareṇaikena vālinam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विव्याध वीर्यवान् वाली पपात च ममार च । वित्रस्तं वालिपुत्रं तु अङ्गदं विनयान्वितम्
vivyādha vīryavān vālī papāta ca mamāra ca / vitrastaṃ vāliputraṃ tu aṅgadaṃ vinayānvitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रणशौण्डं यौवराज्ये नियुक्त्वा राघवस् तदा । तां च तारां तथा दत्त्वा रामश् च रविसूनवे
raṇaśauṇḍaṃ yauvarājye niyuktvā rāghavas tadā / tāṃ ca tārāṃ tathā dattvā rāmaś ca ravisūnave
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुग्रीवं प्राह धर्मात्मा रामः कमललोचनः । राज्यम् अन्वेषय स्वं त्वं कपीनां पुनर् आव्रज
sugrīvaṃ prāha dharmātmā rāmaḥ kamalalocanaḥ / rājyam anveṣaya svaṃ tvaṃ kapīnāṃ punar āvraja
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वं सीतान्वेषणे यत्नं कुरु शीघ्रं हरीश्वर । इत्युक्तः प्राह सुग्रीवो रामं लक्ष्मणसंयुतम्
tvaṃ sītānveṣaṇe yatnaṃ kuru śīghraṃ harīśvara / ityuktaḥ prāha sugrīvo rāmaṃ lakṣmaṇasaṃyutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रावृट्कालो महान् प्राप्तः सांप्रतं रघुनन्दन । वानराणां गतिर् नास्ति वने वर्षति वासवे
prāvṛṭkālo mahān prāptaḥ sāṃprataṃ raghunandana / vānarāṇāṃ gatir nāsti vane varṣati vāsave
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गते तस्मिंस् तु राजेन्द्र प्राप्ते शरदि निर्मले । चारान् संप्रेषयिष्यामि वानरान् दिक्षु राघव
gate tasmiṃs tu rājendra prāpte śaradi nirmale / cārān saṃpreṣayiṣyāmi vānarān dikṣu rāghava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् उक्त्वा रामचन्द्रं स तं प्रणम्य कपीश्वरः । पम्पापुरं प्रविश्याथ रेमे तारासमन्वितः
ity uktvā rāmacandraṃ sa taṃ praṇamya kapīśvaraḥ / pampāpuraṃ praviśyātha reme tārāsamanvitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रामो ऽपि विधिवद् भ्रात्रा शैलसानौ महावने । निवासं कृतवान् शैले नीलकण्ठे महामतिः
rāmo 'pi vidhivad bhrātrā śailasānau mahāvane / nivāsaṃ kṛtavān śaile nīlakaṇṭhe mahāmatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रावृट्काले गते कृच्छ्रात् प्राप्ते शरदि राघवः । सीतावियोगाद् व्यथितः सौमित्रिं प्राह लक्ष्मणम्
prāvṛṭkāle gate kṛcchrāt prāpte śaradi rāghavaḥ / sītāviyogād vyathitaḥ saumitriṃ prāha lakṣmaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उल्लङ्घितस् तु समयः सुग्रीवेण ततो रुषा । लक्ष्मणं प्राह काकुत्स्थो भ्रातरं भ्रातृवत्सलः
ullaṅghitas tu samayaḥ sugrīveṇa tato ruṣā / lakṣmaṇaṃ prāha kākutstho bhrātaraṃ bhrātṛvatsalaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गच्छ लक्ष्मण दुष्टो ऽसौ नागतः कपिनायकः । गते तु वर्षाकाले ऽहं आगमिष्यामि ते ऽन्तिकम्
gaccha lakṣmaṇa duṣṭo 'sau nāgataḥ kapināyakaḥ / gate tu varṣākāle 'haṃ āgamiṣyāmi te 'ntikam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनेकैर् वानरैः सार्धम् इत्य् उक्त्वासौ तदा गतः । तत्र गच्छ त्वरायुक्तो यत्रास्ते कपिनायकः
anekair vānaraiḥ sārdham ity uktvāsau tadā gataḥ / tatra gaccha tvarāyukto yatrāste kapināyakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं दुष्टं अग्रतः कृत्वा हरिसेनासमन्वितम् । रमन्तं तारया सार्धं शीघ्रम् आनय मां प्रति
taṃ duṣṭaṃ agrataḥ kṛtvā harisenāsamanvitam / ramantaṃ tārayā sārdhaṃ śīghram ānaya māṃ prati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नात्रागच्छति सुग्रीवो यद्य् असौ प्राप्तभूतिकः । तदा त्वयैवं वक्तव्यः सुग्रीवो ऽनृतभाषकः
nātrāgacchati sugrīvo yady asau prāptabhūtikaḥ / tadā tvayaivaṃ vaktavyaḥ sugrīvo 'nṛtabhāṣakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वालिहन्ता शरो दुष्ट करे मे ऽद्यापि तिष्ठति । स्मृत्वैतद् आचर कपे रामवाक्यं हितं तव
vālihantā śaro duṣṭa kare me 'dyāpi tiṣṭhati / smṛtvaitad ācara kape rāmavākyaṃ hitaṃ tava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्युक्तस् तु तथेत्य् उक्त्वा रामं नत्वा च लक्ष्मणः । पम्पापुरं जगामाथ सुग्रीवो यत्र तिष्ठति । दृष्ट्वा स तत्र सुग्रीवं कपिराजं बभाष वै
ityuktas tu tathety uktvā rāmaṃ natvā ca lakṣmaṇaḥ / pampāpuraṃ jagāmātha sugrīvo yatra tiṣṭhati / dṛṣṭvā sa tatra sugrīvaṃ kapirājaṃ babhāṣa vai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ताराभोगविषक्तस् त्वं रामकार्यपराङ्मुखः । किं त्वया विस्मृतं सर्वं रामाग्रे समयं कृतम्
tārābhogaviṣaktas tvaṃ rāmakāryaparāṅmukhaḥ / kiṃ tvayā vismṛtaṃ sarvaṃ rāmāgre samayaṃ kṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सीताम् अन्विष्य दास्यामि यत्र क्वापीति दुर्मते । हत्वा तु वालिनं राज्यं येन दत्तं पुरा तव
sītām anviṣya dāsyāmi yatra kvāpīti durmate / hatvā tu vālinaṃ rājyaṃ yena dattaṃ purā tava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वाम् ऋते को ऽवमन्येत कपीन्द्र पापचेतस । प्रतिश्रुत्य च रामस्य भार्याहीनस्य भूपते
tvām ṛte ko 'vamanyeta kapīndra pāpacetasa / pratiśrutya ca rāmasya bhāryāhīnasya bhūpate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
साहाय्यं ते करोमीति देवाग्निजलसंनिधौ । ये ये च शत्रवो राजंस् ते ते च मम शत्रवः
sāhāyyaṃ te karomīti devāgnijalasaṃnidhau / ye ye ca śatravo rājaṃs te te ca mama śatravaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मित्राणि यानि ते देव तानि मित्राणि मे सदा । सीताम् अन्वेषितुं राजन् वानरैर् बहुभिर् वृतः
mitrāṇi yāni te deva tāni mitrāṇi me sadā / sītām anveṣituṃ rājan vānarair bahubhir vṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सत्यं यास्यामि ते पार्श्वम् इत्य् उक्त्वा को ऽन्यथाकरोत् । त्वाम् ऋते पापिनं दुष्टं रामदेवस्य संनिधौ
satyaṃ yāsyāmi te pārśvam ity uktvā ko 'nyathākarot / tvām ṛte pāpinaṃ duṣṭaṃ rāmadevasya saṃnidhau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कारयित्वा तु तेनैवं स्वकार्यं दुष्टवानर । ऋषीणां सत्यवद् वाक्यं त्वयि दृष्टं मयाधुना
kārayitvā tu tenaivaṃ svakāryaṃ duṣṭavānara / ṛṣīṇāṃ satyavad vākyaṃ tvayi dṛṣṭaṃ mayādhunā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वस्य हि कृतार्थस्य मतिर् अन्या प्रवर्तते । वत्सः क्षीरक्षयं दृष्ट्वा परित्यजति मातरम्
sarvasya hi kṛtārthasya matir anyā pravartate / vatsaḥ kṣīrakṣayaṃ dṛṣṭvā parityajati mātaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जनवृत्तविदां लोके सर्वज्ञानां महात्मनाम् । न तं पश्यामि लोके ऽस्मिन् कृतं प्रतिकरोति यः
janavṛttavidāṃ loke sarvajñānāṃ mahātmanām / na taṃ paśyāmi loke 'smin kṛtaṃ pratikaroti yaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शास्त्रेषु निष्कृतिर् दृष्टा महापातकिनाम् अपि । कृतघ्नस्य कपे दुष्ट न दृष्टा निष्कृतिः पुरा
śāstreṣu niṣkṛtir dṛṣṭā mahāpātakinām api / kṛtaghnasya kape duṣṭa na dṛṣṭā niṣkṛtiḥ purā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृतघ्नता न कार्या ते त्वत्कृतं समयं स्मर । एह्य् एह्य् आगच्छ शरणं ककुत्स्थं हितपालकम्
kṛtaghnatā na kāryā te tvatkṛtaṃ samayaṃ smara / ehy ehy āgaccha śaraṇaṃ kakutsthaṃ hitapālakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदि नायासि च कपे रामवाक्यम् इदं शृणु । नयिषे मृत्युसदनं सुग्रीवं वालिनं यथा
yadi nāyāsi ca kape rāmavākyam idaṃ śṛṇu / nayiṣe mṛtyusadanaṃ sugrīvaṃ vālinaṃ yathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स शरो विद्यते ऽस्माकं येन वाली हतः कपिः । लक्ष्मणेनैवम् उक्तो ऽसौ सुग्रीवः कपिनायकः
sa śaro vidyate 'smākaṃ yena vālī hataḥ kapiḥ / lakṣmaṇenaivam ukto 'sau sugrīvaḥ kapināyakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निर्गत्य तु नमश् चक्रे लक्ष्मणं मन्त्रिणोदितः । उवाच च महात्मानं लक्ष्मणं वानराधिपः
nirgatya tu namaś cakre lakṣmaṇaṃ mantriṇoditaḥ / uvāca ca mahātmānaṃ lakṣmaṇaṃ vānarādhipaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अज्ञानकृतपापानाम् अस्माकं क्षन्तुम् अर्हसि । समयः कृतो मया राज्ञा रामेणामिततेजसा
ajñānakṛtapāpānām asmākaṃ kṣantum arhasi / samayaḥ kṛto mayā rājñā rāmeṇāmitatejasā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस् तदानीं महाभाग तम् अद्यापि न लङ्घये । यास्यामि निखिलैर् अद्य कपिभिर् नृपनन्दन
yas tadānīṃ mahābhāga tam adyāpi na laṅghaye / yāsyāmi nikhilair adya kapibhir nṛpanandana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वया सह महावीर रामपार्श्वं न संशयः । मां दृष्ट्वा तत्र काकुत्स्थो यद् वक्ष्यति च मां प्रति
tvayā saha mahāvīra rāmapārśvaṃ na saṃśayaḥ / māṃ dṛṣṭvā tatra kākutstho yad vakṣyati ca māṃ prati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत् सर्वं शिरसा गृह्य करिष्यामि न संशयः । सन्ति मे हरयः शूराः सीतान्वेषणकर्मणि
tat sarvaṃ śirasā gṛhya kariṣyāmi na saṃśayaḥ / santi me harayaḥ śūrāḥ sītānveṣaṇakarmaṇi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तान्य् अहं प्रेषयिष्यामि दिक्षु सर्वासु पार्थिव । इत्युक्तः कपिराजेन सुग्रीवेण स लक्ष्मणः
tāny ahaṃ preṣayiṣyāmi dikṣu sarvāsu pārthiva / ityuktaḥ kapirājena sugrīveṇa sa lakṣmaṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एहि शीघ्रं गमिष्यामो रामपार्श्वम् इतो ऽधुना । सेना चाहूयतां वीर ऋक्षाणां हरिणाम् अपि
ehi śīghraṃ gamiṣyāmo rāmapārśvam ito 'dhunā / senā cāhūyatāṃ vīra ṛkṣāṇāṃ hariṇām api
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यां दृष्ट्वा प्रीतिम् अबह्येति राघवस् ते महामते । इत्युक्तो लक्ष्मणेनाथ सुग्रीवः स तु वीर्यवान्
yāṃ dṛṣṭvā prītim abahyeti rāghavas te mahāmate / ityukto lakṣmaṇenātha sugrīvaḥ sa tu vīryavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पार्श्वस्थं युवराजानम् अङ्गदं संज्ञयाब्रवीत् । सो ऽपि निर्गत्य सेनानीम् आह सेनापतिं तदा
pārśvasthaṃ yuvarājānam aṅgadaṃ saṃjñayābravīt / so 'pi nirgatya senānīm āha senāpatiṃ tadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेनाहूताः समागत्य ऋक्षवानरकोटयः । गुहास्थाश् च गिरिस्थाश् च वृक्षस्थाश् चैव वानराः
tenāhūtāḥ samāgatya ṛkṣavānarakoṭayaḥ / guhāsthāś ca giristhāś ca vṛkṣasthāś caiva vānarāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तैः सार्धं पर्वताकारैर् वानरैर् भीमविक्रमैः । सुग्रीवः शीघ्रम् आगत्य ववन्दे राघवं तदा
taiḥ sārdhaṃ parvatākārair vānarair bhīmavikramaiḥ / sugrīvaḥ śīghram āgatya vavande rāghavaṃ tadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लक्ष्मणो ऽपि नमस्कृत्य रामं भ्रातरम् अब्रवीत् । प्रसादं कुरु सुग्रीवे विनीते चाधुना नृप
lakṣmaṇo 'pi namaskṛtya rāmaṃ bhrātaram abravīt / prasādaṃ kuru sugrīve vinīte cādhunā nṛpa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्युक्तो राघवस् तेन भ्राता सुग्रीवम् अब्रवीत् । आगच्छात्र महावीर सुग्रीव कुशलं तव
ityukto rāghavas tena bhrātā sugrīvam abravīt / āgacchātra mahāvīra sugrīva kuśalaṃ tava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रुत्वेत्थं रामवचनं प्रसन्नं च नराधिपम् । शिरस्य् अञ्जलिम् आधाय सुग्रीवो रामम् अब्रवीत्
śrutvetthaṃ rāmavacanaṃ prasannaṃ ca narādhipam / śirasy añjalim ādhāya sugrīvo rāmam abravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदा मे कुशलं राजन् सीतादेवी तव प्रभो । अन्विष्य तु यदा दत्ता मया भवति नान्यथा
tadā me kuśalaṃ rājan sītādevī tava prabho / anviṣya tu yadā dattā mayā bhavati nānyathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्युक्ते वचने तेन हनूमान् मारुतात्मजः । नत्वा रामं बभाषैनं सुग्रीवं कपिनायकम्
ityukte vacane tena hanūmān mārutātmajaḥ / natvā rāmaṃ babhāṣainaṃ sugrīvaṃ kapināyakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शृणु सुग्रीव मे वाक्यं राजायं दुःखितो भृशम् । सीतावियोगेन च सदा नाश्नाति च फलादिकम्
śṛṇu sugrīva me vākyaṃ rājāyaṃ duḥkhito bhṛśam / sītāviyogena ca sadā nāśnāti ca phalādikam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अस्य दुःखेन सततं लक्ष्मणो ऽयं सुदुःखितः । एतयोर् अत्र यावस्था तां श्रुत्वा भरतो ऽनुजः
asya duḥkhena satataṃ lakṣmaṇo 'yaṃ suduḥkhitaḥ / etayor atra yāvasthā tāṃ śrutvā bharato 'nujaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुःखी भवति तद्दुःखाद् दुःखं प्राप्नोति तज्जनः । यत एवम् अतो राजन् सीतान्वेषनम् आचर
duḥkhī bhavati tadduḥkhād duḥkhaṃ prāpnoti tajjanaḥ / yata evam ato rājan sītānveṣanam ācara
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्युक्ते वचने तत्र वायुपुत्रेण धीमता । जाम्बवान् अतितेजस्वी नत्वा रामं पुरःस्थितः
ityukte vacane tatra vāyuputreṇa dhīmatā / jāmbavān atitejasvī natvā rāmaṃ puraḥsthitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स प्राह कपिराजं तं नीतिमान् नीतिमद् वचः । यद् उक्तं वायुपुत्रेण तत् तथेत्य् अवगच्छ भोः
sa prāha kapirājaṃ taṃ nītimān nītimad vacaḥ / yad uktaṃ vāyuputreṇa tat tathety avagaccha bhoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्र क्वापि स्थिता सीता रामभार्या यशस्विनी । पतिव्रता महाभागा वैदेही जनकात्मजा
yatra kvāpi sthitā sītā rāmabhāryā yaśasvinī / pativratā mahābhāgā vaidehī janakātmajā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अद्यापि वृत्तसंपन्ना इति मे मनसि स्थितम् । न हि कल्याणचित्तायाः सीतायाः केनचिद् भुवि
adyāpi vṛttasaṃpannā iti me manasi sthitam / na hi kalyāṇacittāyāḥ sītāyāḥ kenacid bhuvi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पराभवो ऽस्ति सुग्रीव प्रेषयाद्यैव वानरान् । इत्युक्तस् तेन सुग्रीवः प्रीतात्मा कपिनायकः
parābhavo 'sti sugrīva preṣayādyaiva vānarān / ityuktas tena sugrīvaḥ prītātmā kapināyakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पश्चिमायां दिशि तदा प्रेषयाम् अस तान् कपीन् । अन्वेष्टुं रामभार्यां तां महाबलपराक्रमः
paścimāyāṃ diśi tadā preṣayām asa tān kapīn / anveṣṭuṃ rāmabhāryāṃ tāṃ mahābalaparākramaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उत्तरस्यां दिशि तदा नियुतान् वानरान् असौ । प्रेषयाम् अस धर्मात्मा सीतान्वेषणकर्मणि
uttarasyāṃ diśi tadā niyutān vānarān asau / preṣayām asa dharmātmā sītānveṣaṇakarmaṇi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूर्वास्यां दिशि कपींश् च कपिराजः प्रतापवान् । प्रेषयाम् अस रामस्य सुभारान्वेषणाय वै
pūrvāsyāṃ diśi kapīṃś ca kapirājaḥ pratāpavān / preṣayām asa rāmasya subhārānveṣaṇāya vai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति तान् प्रेषयाम् अस वानरान् वानराधिपः । सुग्रीवो वालिपुत्रं तम् अङ्गदं प्राह बुद्धिमान्
iti tān preṣayām asa vānarān vānarādhipaḥ / sugrīvo vāliputraṃ tam aṅgadaṃ prāha buddhimān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वं गच्छ दक्षिणं देशं सीतान्वेषणकर्मणि । जाम्बवांश् च हनूमांश् च मैन्दो द्विविद एव च
tvaṃ gaccha dakṣiṇaṃ deśaṃ sītānveṣaṇakarmaṇi / jāmbavāṃś ca hanūmāṃś ca maindo dvivida eva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नीलाद्याश् चैव हरयो महाबलपराक्रमाः । अनुयास्यन्ति गच्छन्तं त्वाम् अद्य मम शासनात्
nīlādyāś caiva harayo mahābalaparākramāḥ / anuyāsyanti gacchantaṃ tvām adya mama śāsanāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अचिराद् एव यूयं तां दृष्ट्वा सीतां यशस्विनीम् । स्थानतो रूपतश् चैव शीलतश् च विशेषतः
acirād eva yūyaṃ tāṃ dṛṣṭvā sītāṃ yaśasvinīm / sthānato rūpataś caiva śīlataś ca viśeṣataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
केन नीता च कुत्रास्ते ज्ञात्वात्रागच्छ पुत्रक । इत्युक्तः कपिराजेन पितृव्येण महात्मना
kena nītā ca kutrāste jñātvātrāgaccha putraka / ityuktaḥ kapirājena pitṛvyeṇa mahātmanā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अङ्गदस् तूर्णम् उत्थाय तस्याज्ञां शिरसा दधे । इत्युक्ते दूरतः स्थाप्य वानरान् अथ जाम्बवान्
aṅgadas tūrṇam utthāya tasyājñāṃ śirasā dadhe / ityukte dūrataḥ sthāpya vānarān atha jāmbavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रामं च लक्ष्मणं चैव सुग्रीवं मारुतात्मजम् । एकतः स्थाप्य तान् आह नीतिमान् नीतिमद् वचः
rāmaṃ ca lakṣmaṇaṃ caiva sugrīvaṃ mārutātmajam / ekataḥ sthāpya tān āha nītimān nītimad vacaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रूयतां वचनं मे ऽद्य सीतान्वेषणकर्मणि । श्रुत्वा च तद् गृहाण त्वं रोचते यन् नृपात्मज
śrūyatāṃ vacanaṃ me 'dya sītānveṣaṇakarmaṇi / śrutvā ca tad gṛhāṇa tvaṃ rocate yan nṛpātmaja
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रावणेन जनस्थानान् नीयमाना तपस्विनी । जटायुषा तु सा दृष्ट्वा शक्त्या युद्धं प्रकुर्वता
rāvaṇena janasthānān nīyamānā tapasvinī / jaṭāyuṣā tu sā dṛṣṭvā śaktyā yuddhaṃ prakurvatā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भूषणानि च दृष्टानि तया क्षिप्तानि तेन वै । तान्य् अस्माभिः प्रदृष्टानि सुग्रीवायार्पितानि च
bhūṣaṇāni ca dṛṣṭāni tayā kṣiptāni tena vai / tāny asmābhiḥ pradṛṣṭāni sugrīvāyārpitāni ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जटायुवाक्याद् राजेन्द्र सत्यम् इत्य् अवधारय । एतस्मात् कारणात् सीता नीता तेनैव रक्षसा
jaṭāyuvākyād rājendra satyam ity avadhāraya / etasmāt kāraṇāt sītā nītā tenaiva rakṣasā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रावणेन महाबाहो लङ्कायां वर्तते तु सा । त्वां स्मरन्ती तु तत्रस्था त्वद्दुःखेन सुदुःखिता
rāvaṇena mahābāho laṅkāyāṃ vartate tu sā / tvāṃ smarantī tu tatrasthā tvadduḥkhena suduḥkhitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रक्षन्ती यत्नतो वृत्तं तत्रापि जनकात्मजा । त्वद्ध्यानेनैव स्वान् प्राणान् धारयन्ती शुभानना
rakṣantī yatnato vṛttaṃ tatrāpi janakātmajā / tvaddhyānenaiva svān prāṇān dhārayantī śubhānanā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्थिता प्रायेण ते देवी सीता दुःखपरायणा । हितम् एव च ते राजन्न् उदधेर् लङ्घने क्षमम्
sthitā prāyeṇa te devī sītā duḥkhaparāyaṇā / hitam eva ca te rājann udadher laṅghane kṣamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वायुपुत्रं हनूमन्तं त्वम् अत्रादेष्टुम् अर्हसि । त्वं चाप्य् अर्हसि सुग्रीव प्रेषितुं मारुतात्मजम्
vāyuputraṃ hanūmantaṃ tvam atrādeṣṭum arhasi / tvaṃ cāpy arhasi sugrīva preṣituṃ mārutātmajam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तम् ऋते सागरं गन्तुं वानराणां न विद्यते । बलं कस्यापि वा वीर इति मे मनसि स्थितम्
tam ṛte sāgaraṃ gantuṃ vānarāṇāṃ na vidyate / balaṃ kasyāpi vā vīra iti me manasi sthitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्रियतां मद्वचः क्षिप्रं हितं पथ्यं च नः सदा । उक्ते जाम्बवतैवं तु नीतिस्वल्पाक्षरान्विते
kriyatāṃ madvacaḥ kṣipraṃ hitaṃ pathyaṃ ca naḥ sadā / ukte jāmbavataivaṃ tu nītisvalpākṣarānvite
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वाक्ये वानरराजो ऽसौ शीघ्रम् उत्थाय चासनात् । वायुपुत्रसमीपं तु तं गत्वा वाक्यम् अब्रवीत्
vākye vānararājo 'sau śīghram utthāya cāsanāt / vāyuputrasamīpaṃ tu taṃ gatvā vākyam abravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शृणु मद्वचनं वीर हनुमन् मारुतात्मज । अयम् इक्ष्वाकुतिलको राजा रामः प्रतापवान्
śṛṇu madvacanaṃ vīra hanuman mārutātmaja / ayam ikṣvākutilako rājā rāmaḥ pratāpavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पितुर् आदेशम् आदाय भ्रातृभार्यासमन्वितः । प्रविष्टो दण्डकारण्यं साक्षाद् धर्मपरायणः
pitur ādeśam ādāya bhrātṛbhāryāsamanvitaḥ / praviṣṭo daṇḍakāraṇyaṃ sākṣād dharmaparāyaṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वात्मा सर्वलोकेशो विष्णुर् मानुषरूपवान् । अस्य भार्या हृता तेन दुष्टेनापि दुरात्मना
sarvātmā sarvalokeśo viṣṇur mānuṣarūpavān / asya bhāryā hṛtā tena duṣṭenāpi durātmanā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्वियोगजदुःखार्तो विचिन्वंस् तां वने वने । त्वया दृष्टो नृपः पूर्वम् अयं वीरः प्रतापवान्
tadviyogajaduḥkhārto vicinvaṃs tāṃ vane vane / tvayā dṛṣṭo nṛpaḥ pūrvam ayaṃ vīraḥ pratāpavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतेन सह संगम्य समयं चापि कारितम् । अनेन निहतः शत्रुर् मम वालिर् महाबलः
etena saha saṃgamya samayaṃ cāpi kāritam / anena nihataḥ śatrur mama vālir mahābalaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अस्य प्रसादेन कपे राज्यं प्राप्तं मयाधुना । मया च तत् पर्तिज्ञातम् अस्य साहाय्यकर्मणि
asya prasādena kape rājyaṃ prāptaṃ mayādhunā / mayā ca tat partijñātam asya sāhāyyakarmaṇi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत् सत्यं कर्तुम् इच्छामि त्वद्बलान् मारुतात्मज । उत्तीर्य सागरं वीर दृष्ट्वा सीताम् अनिन्दिताम्
tat satyaṃ kartum icchāmi tvadbalān mārutātmaja / uttīrya sāgaraṃ vīra dṛṣṭvā sītām aninditām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भूयस् तर्तुं बलं नास्ति वानराणां त्वया विना । अतस् त्वम् एव जानासि स्वामिकार्यं महामते
bhūyas tartuṃ balaṃ nāsti vānarāṇāṃ tvayā vinā / atas tvam eva jānāsi svāmikāryaṃ mahāmate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बलवान् नीतिमांश् चैव दक्षस् त्वं दौत्यकर्मणि । तेनैवम् उक्तो हनुमान् सुग्रीवेण महात्मना
balavān nītimāṃś caiva dakṣas tvaṃ dautyakarmaṇi / tenaivam ukto hanumān sugrīveṇa mahātmanā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वामिनो ऽर्थं न किं कुर्याम् ईदृशं किं नु भाषसे । इत्युक्तो वायुपुत्रेण रामस् तं पुरतः स्थितम्
svāmino 'rthaṃ na kiṃ kuryām īdṛśaṃ kiṃ nu bhāṣase / ityukto vāyuputreṇa rāmas taṃ purataḥ sthitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राह वाक्यं महाबाहुर् बाष्पसंपूर्णलोचनः । सीतां स्मृत्वा सुदुःखार्तः कालयुक्तम् अमित्रजित्
prāha vākyaṃ mahābāhur bāṣpasaṃpūrṇalocanaḥ / sītāṃ smṛtvā suduḥkhārtaḥ kālayuktam amitrajit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वयि भारं समारोप्य समुद्रतरणादिकम् । सुग्रीवः स्थाप्यते ह्य् अत्र मया सार्धं महामते
tvayi bhāraṃ samāropya samudrataraṇādikam / sugrīvaḥ sthāpyate hy atra mayā sārdhaṃ mahāmate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हनूमंस् तत्र गच्छ त्वं मत्प्रीत्यै कृतनिश्चयः । ज्ञातीनां च तथा प्रीत्यै सुग्रीवस्य विशेषतः
hanūmaṃs tatra gaccha tvaṃ matprītyai kṛtaniścayaḥ / jñātīnāṃ ca tathā prītyai sugrīvasya viśeṣataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रायेण रक्षसा नीता भार्या मे जनकात्मजा । तत्र गच्छ महावीर यत्र सीता व्यवस्थिता
prāyeṇa rakṣasā nītā bhāryā me janakātmajā / tatra gaccha mahāvīra yatra sītā vyavasthitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदि पृच्छति सादृश्यं मदाकारम् अशेषतः । अतो निरीक्ष्य मां भूयो लक्ष्मणं च ममानुजम्
yadi pṛcchati sādṛśyaṃ madākāram aśeṣataḥ / ato nirīkṣya māṃ bhūyo lakṣmaṇaṃ ca mamānujam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्ञात्वा सर्वाङ्गगं लक्ष्म सकलं चावयोर् इह । नान्यथा विश्वसेत् सीता इति मे मनसि स्थितम्
jñātvā sarvāṅgagaṃ lakṣma sakalaṃ cāvayor iha / nānyathā viśvaset sītā iti me manasi sthitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्युक्तो रामदेवेन प्रभञ्जनसुतो बली । उत्थाय तत्पुरः स्थित्वा कृताञ्जलिर् उवाच तम्
ityukto rāmadevena prabhañjanasuto balī / utthāya tatpuraḥ sthitvā kṛtāñjalir uvāca tam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जानामि लक्षणं सर्वं युवयोस् तु विशेषतः । गच्छामि कपिभिः सार्धं त्वं शोकं मा कुरुष्व वै
jānāmi lakṣaṇaṃ sarvaṃ yuvayos tu viśeṣataḥ / gacchāmi kapibhiḥ sārdhaṃ tvaṃ śokaṃ mā kuruṣva vai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्यच् च देह्य् अभिज्ञानं विश्वासो येन मे भवेत् । सीतायास् तव देव्यास् तु राजन् राजीवलोचन
anyac ca dehy abhijñānaṃ viśvāso yena me bhavet / sītāyās tava devyās tu rājan rājīvalocana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्युक्तो वायुपुत्रेण रामः कमललोचनः । अङ्गुलीयकम् उन्मुच्य दत्तवान् रामचिह्नितम्
ityukto vāyuputreṇa rāmaḥ kamalalocanaḥ / aṅgulīyakam unmucya dattavān rāmacihnitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् गृहीत्वा तदा सो ऽपि हनूमान् मारुतात्मजः । रामं प्रदक्षिणीकृत्य लक्ष्मणं च कपीश्वरम्
tad gṛhītvā tadā so 'pi hanūmān mārutātmajaḥ / rāmaṃ pradakṣiṇīkṛtya lakṣmaṇaṃ ca kapīśvaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.