Library·Narasimha-Purana·52

Narasimha-Purana 52

इति श्रुत्वा प्रियावार्तां वायुपुत्रेण कीर्तिताम् । रामो गत्वा समुद्रान्तं वानरैः सह विस्तृतैः

iti śrutvā priyāvārtāṃ vāyuputreṇa kīrtitām / rāmo gatvā samudrāntaṃ vānaraiḥ saha vistṛtaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सागरस्य तटे रम्ये तालीवनविराजिते । सुग्रीवो जाम्बवांश् चाथ वानरैर् अतिहर्षितैः

sāgarasya taṭe ramye tālīvanavirājite / sugrīvo jāmbavāṃś cātha vānarair atiharṣitaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संख्यातीतैर् वृतः श्रीमान् नक्षत्रैर् इव चन्द्रमाः । अनुजेन च धीरेण वीक्ष्य तस्थौ सरित्पतिम्

saṃkhyātītair vṛtaḥ śrīmān nakṣatrair iva candramāḥ / anujena ca dhīreṇa vīkṣya tasthau saritpatim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रावणेनाथ लङ्कायां स सूक्तौ भर्त्सितो ऽनुजः । विभीषणो महाबुद्धिः शास्त्रज्ञैर् मन्त्रिभिः सह

rāvaṇenātha laṅkāyāṃ sa sūktau bhartsito 'nujaḥ / vibhīṣaṇo mahābuddhiḥ śāstrajñair mantribhiḥ saha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नरसिंहे महादेवे श्रीधरे भक्तवत्सले । एवं रामे ऽचलां भक्तिम् आगत्य विनयात् तदा

narasiṃhe mahādeve śrīdhare bhaktavatsale / evaṃ rāme 'calāṃ bhaktim āgatya vinayāt tadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृताञ्जलिर् उवाचेदं रामम् अक्लिष्टकारिणम् । राम राम महाबाहो देवदेव जनार्दन

kṛtāñjalir uvācedaṃ rāmam akliṣṭakāriṇam / rāma rāma mahābāho devadeva janārdana

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विभीषणो ऽस्मि मां रक्ष अहं ते शरणं गतः । इत्य् उक्त्वा निपपाताथ प्राञ्जली रामपादयोः

vibhīṣaṇo 'smi māṃ rakṣa ahaṃ te śaraṇaṃ gataḥ / ity uktvā nipapātātha prāñjalī rāmapādayoḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विदितार्थो ऽथ रामस् तु तम् उत्थाप्य महामतिम् । समुद्रतोयैस् तं वीरम् अभिषिच्य विभीषणम्

viditārtho 'tha rāmas tu tam utthāpya mahāmatim / samudratoyais taṃ vīram abhiṣicya vibhīṣaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लङ्काराज्यं तवैवेति प्रोक्तः संभाष्य तस्थिवान् । ततो विभीषणेनोक्तं त्वं विष्णुर् भुवनेश्वरः

laṅkārājyaṃ tavaiveti proktaḥ saṃbhāṣya tasthivān / tato vibhīṣaṇenoktaṃ tvaṃ viṣṇur bhuvaneśvaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अब्धिर् ददातु मार्गं ते देव तं याचयामहे । इत्युक्तो वानरैः सार्धं शिश्ये तत्र स राघवः

abdhir dadātu mārgaṃ te deva taṃ yācayāmahe / ityukto vānaraiḥ sārdhaṃ śiśye tatra sa rāghavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुप्ते रामे गतं तत्र त्रिरात्रम् अमितद्युतौ । ततः क्रुद्धो जगन्नाथो रामो राजीवलोचनः

supte rāme gataṃ tatra trirātram amitadyutau / tataḥ kruddho jagannātho rāmo rājīvalocanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संशोषणम् अपां कर्तुम् अस्त्रम् आग्नेयम् आददे । तदोत्थाय वचः प्राहः लक्ष्मणश् च रुषान्वितम्

saṃśoṣaṇam apāṃ kartum astram āgneyam ādade / tadotthāya vacaḥ prāhaḥ lakṣmaṇaś ca ruṣānvitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्रोधस् ते लयकर्ता हि एनं जहि महमते । भूतानां रक्षणार्थाय अवतारस् त्वया कृतः

krodhas te layakartā hi enaṃ jahi mahamate / bhūtānāṃ rakṣaṇārthāya avatāras tvayā kṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षन्तव्यं देवदेवेश इत्य् उक्त्वा धृतवान् शरम् । ततो रात्रित्रये याते क्रुद्धं रामम् अवेक्ष्य सः

kṣantavyaṃ devadeveśa ity uktvā dhṛtavān śaram / tato rātritraye yāte kruddhaṃ rāmam avekṣya saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आग्नेयास्त्राच् च संत्रस्तः सागरो ऽभ्येत्य मूर्तिमान् । आह रामं महादेवं रक्ष माम् अपकारिणम्

āgneyāstrāc ca saṃtrastaḥ sāgaro 'bhyetya mūrtimān / āha rāmaṃ mahādevaṃ rakṣa mām apakāriṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मार्गो दत्तो मया ते ऽद्य कुशलः सेतुकर्मणि । नलस् च कथितो वीरस् तेन कारय राघव

mārgo datto mayā te 'dya kuśalaḥ setukarmaṇi / nalas ca kathito vīras tena kāraya rāghava

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यावदिष्टं तु विस्तीर्णं सेतुबन्धनम् उत्तमम् । ततो नलमुखैर् अन्यैर् वानरैर् अमितौजसैः

yāvadiṣṭaṃ tu vistīrṇaṃ setubandhanam uttamam / tato nalamukhair anyair vānarair amitaujasaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बन्धयित्वा महासेतुं तेन गत्वा स राघवः । सुवेलाख्यं गिरिं प्राप्तः स्थितो ऽसौ वानरैर् वृतः

bandhayitvā mahāsetuṃ tena gatvā sa rāghavaḥ / suvelākhyaṃ giriṃ prāptaḥ sthito 'sau vānarair vṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हर्म्यस्थलस्थितं दुष्टं रावणं वीक्ष्य चाङ्गदः । रामादेशाद् अथोत्प्लुत्य दूतकर्मसु तत्परः

harmyasthalasthitaṃ duṣṭaṃ rāvaṇaṃ vīkṣya cāṅgadaḥ / rāmādeśād athotplutya dūtakarmasu tatparaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रादात् पादप्रहरं तु रोषाद् रावणमूर्धनि । विस्मितं तैः सुरगणैर् वीक्षितः सो ऽतिवीर्यवान्

prādāt pādapraharaṃ tu roṣād rāvaṇamūrdhani / vismitaṃ taiḥ suragaṇair vīkṣitaḥ so 'tivīryavān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

साधयित्वा प्रतिज्ञां तां सुवेलं पुनर् आगतः । ततो वानरसेनाभिः संख्यातीताभिर् अच्युतः

sādhayitvā pratijñāṃ tāṃ suvelaṃ punar āgataḥ / tato vānarasenābhiḥ saṃkhyātītābhir acyutaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रुरोध रावणपुरीं लङ्कां तत्र प्रतापवान् । रामः समन्ताद् आलोक्य प्राह लक्ष्मणम् अन्तिके

rurodha rāvaṇapurīṃ laṅkāṃ tatra pratāpavān / rāmaḥ samantād ālokya prāha lakṣmaṇam antike

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तीर्णो ऽर्णवः कवलितेव कपीश्वरस्य सेनाभटैर् झटिति राक्षसराजधानी । यत् पौरुषोचितम् इहाङ्कुरितं मया तद् दैवस्य वश्यम् अपरं धनुषो ऽथ वास्य

tīrṇo 'rṇavaḥ kavaliteva kapīśvarasya senābhaṭair jhaṭiti rākṣasarājadhānī / yat pauruṣocitam ihāṅkuritaṃ mayā tad daivasya vaśyam aparaṃ dhanuṣo 'tha vāsya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ःलक्ष्मणः प्राह: कातरजनमनोवलम्बिना किं दैवेन । यावल् ललाटशिखरं भ्रुकुटिर् न याति यावन् न कार्मुकशिखाम् अधिरोहति ज्या । तावन् निशाचरपतेः पटिम् आनमेतु त्रैलोक्यमूलविभुजेषु भुजेषु दर्पः

ḥlakṣmaṇaḥ prāha: kātarajanamanovalambinā kiṃ daivena | yāval lalāṭaśikharaṃ bhrukuṭir na yāti yāvan na kārmukaśikhām adhirohati jyā / tāvan niśācarapateḥ paṭim ānametu trailokyamūlavibhujeṣu bhujeṣu darpaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ःतदा लक्ष्मणः रामस्य कर्णे लगित्वा पितृवधवैरस्मरणे अथ तद्बक्तिवीर्यपरीक्षणाय लक्षणविज्ञानायादिश्यताम् अङ्गदाय दूत्यम् । ःरामः साधु इति भणित्वा अङ्गदं सबहुमानम् अवलोक्य आदिशति

ḥtadā lakṣmaṇaḥ rāmasya karṇe lagitvā pitṛvadhavairasmaraṇe atha tadbaktivīryaparīkṣaṇāya lakṣaṇavijñānāyādiśyatām aṅgadāya dūtyam | ḥrāmaḥ sādhu iti bhaṇitvā aṅgadaṃ sabahumānam avalokya ādiśati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ःअङ्गद । पिता ते यद् वाली बलिनि दशकण्ठे कलितवान् न शक्तास् तद् वक्तुं वयम् अपि मुदा तेन पुलकः । स एव त्वं व्यावर्तयसि तनुजत्वेन पितृतां ततः किं वक्तव्यं तिलकयति सृष्टार्थपदवीम्

ḥaṅgada | pitā te yad vālī balini daśakaṇṭhe kalitavān na śaktās tad vaktuṃ vayam api mudā tena pulakaḥ / sa eva tvaṃ vyāvartayasi tanujatvena pitṛtāṃ tataḥ kiṃ vaktavyaṃ tilakayati sṛṣṭārthapadavīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ःअङ्गदो मौलिमण्डलमिलत्करयुगलेन प्रणम्य यद् आज्ञापयति देवः । ःअवधार्यताम्

ḥaṅgado maulimaṇḍalamilatkarayugalena praṇamya yad ājñāpayati devaḥ | ḥavadhāryatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किं प्राकारविहारतोरणवतीं लङ्काम् इहैवानये किं वा सैन्यम् अहं द्रुतं रघुपते तत्रैव संपादये । अत्यल्पं कुलपर्वतैर् अविरलैर् बध्नामि वा सागरं देवादेशय किं करोमि सकलं दोर्दण्डसाध्यं मम

kiṃ prākāravihāratoraṇavatīṃ laṅkām ihaivānaye kiṃ vā sainyam ahaṃ drutaṃ raghupate tatraiva saṃpādaye / atyalpaṃ kulaparvatair aviralair badhnāmi vā sāgaraṃ devādeśaya kiṃ karomi sakalaṃ dordaṇḍasādhyaṃ mama

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ःश्रीरामस् तद्वचनमात्रेणैव तद्भक्तिं सामर्थ्यं चावेक्ष्य वदति

ḥśrīrāmas tadvacanamātreṇaiva tadbhaktiṃ sāmarthyaṃ cāvekṣya vadati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अज्ञानाद् अथवाधिपत्यरभसा वास्मत्परोक्षे हृता सीतेयं प्रविमुच्यताम् इति वचो गत्वा दशास्यं वद । नो चेल् लक्ष्मणमुक्तमार्गणगणच्छेदोच्छलच्छोणितच् छत्रच्छन्नदिगन्तम् अन्तकपुरीं पुत्रैर् वृतो यास्यसि

ajñānād athavādhipatyarabhasā vāsmatparokṣe hṛtā sīteyaṃ pravimucyatām iti vaco gatvā daśāsyaṃ vada / no cel lakṣmaṇamuktamārgaṇagaṇacchedocchalacchoṇitac chatracchannadigantam antakapurīṃ putrair vṛto yāsyasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ःअङ्गदः

ḥaṅgadaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ःदेव । संधौ वा विग्रहे वापि मयि दूते दशाननी । अक्षता वा क्षता वापि क्षितिपीठे लुठिष्यति

ḥdeva | saṃdhau vā vigrahe vāpi mayi dūte daśānanī / akṣatā vā kṣatā vāpi kṣitipīṭhe luṭhiṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदा श्रीरामचन्द्रेण प्रशस्य प्रहितो ऽङ्गदः । उक्तिप्रत्युक्तिचातुर्यैः पराजित्यागतो रिपुम्

tadā śrīrāmacandreṇa praśasya prahito 'ṅgadaḥ / uktipratyukticāturyaiḥ parājityāgato ripum

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राघवस्य बलं ज्ञात्वा चारैस् तदनुजस्य च । वानराणां च भीतो ऽपि निर्भीर् इव दशाननः

rāghavasya balaṃ jñātvā cārais tadanujasya ca / vānarāṇāṃ ca bhīto 'pi nirbhīr iva daśānanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लङ्कापुरस्य रक्षार्थम् आदिदेश स राक्षसान् । आदिश्य सर्वतो दिक्षु पुत्रान् आह दशाननः

laṅkāpurasya rakṣārtham ādideśa sa rākṣasān / ādiśya sarvato dikṣu putrān āha daśānanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धूम्राक्षं धूम्रपानं च राक्षसा यात मे पुरीम् । पाशैर् बध्नीत तौ मर्त्यौ अमित्रान्तकवीर्यवान् । कुम्भकर्णो ऽपि मद्भ्राता तुर्यनादैः प्रबोधितः

dhūmrākṣaṃ dhūmrapānaṃ ca rākṣasā yāta me purīm / pāśair badhnīta tau martyau amitrāntakavīryavān / kumbhakarṇo 'pi madbhrātā turyanādaiḥ prabodhitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राक्षसाश् चैव संदिष्टा रावणेन महाबलाः । तस्याज्ञां शिरसादाय युयुधुर् वानरैः सह

rākṣasāś caiva saṃdiṣṭā rāvaṇena mahābalāḥ / tasyājñāṃ śirasādāya yuyudhur vānaraiḥ saha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

युध्यमाना यथाशक्त्या कोटिसंख्यास् तु राक्षसाः । वानरैर् निधनं प्राप्ताः पुनर् अन्यान् यथादिशत्

yudhyamānā yathāśaktyā koṭisaṃkhyās tu rākṣasāḥ / vānarair nidhanaṃ prāptāḥ punar anyān yathādiśat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूर्वद्वारे दशग्रीवो राक्षसान् अमितौजसः । ते चापि युध्य हरिभिर् नीलाद्यैर् निधनं गताः

pūrvadvāre daśagrīvo rākṣasān amitaujasaḥ / te cāpi yudhya haribhir nīlādyair nidhanaṃ gatāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ दक्षिणदिग्भागे रावणेन नियोजिताः । ते सर्वे वानरवरैर् दारितास् तु यमं गताः

atha dakṣiṇadigbhāge rāvaṇena niyojitāḥ / te sarve vānaravarair dāritās tu yamaṃ gatāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पश्चिमे ऽङ्गदमुख्यैश् च वानरैर् अतिगर्वितैः । राक्षसाः पर्वताकाराः प्रापिता यमसादनम्

paścime 'ṅgadamukhyaiś ca vānarair atigarvitaiḥ / rākṣasāḥ parvatākārāḥ prāpitā yamasādanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदुत्तरे तु दिग्भागे रावणेन निवेशिताः । पेतुस् ते राक्षसाः क्रूरा मैन्दाद्यैर् वानरैर् हताः

taduttare tu digbhāge rāvaṇena niveśitāḥ / petus te rākṣasāḥ krūrā maindādyair vānarair hatāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो वानरसंघास् तु लङ्काप्राकारम् उच्छ्रितम् । उत्प्लुत्याभ्यन्तरस्थांश् च राक्षसान् बलदर्पितान्

tato vānarasaṃghās tu laṅkāprākāram ucchritam / utplutyābhyantarasthāṃś ca rākṣasān baladarpitān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हत्वा शीघ्रं पुनः प्राप्ताः स्वसेनाम् एव वानराः । एवं हतेषु सर्वेषु राक्षसेषु दशाननः

hatvā śīghraṃ punaḥ prāptāḥ svasenām eva vānarāḥ / evaṃ hateṣu sarveṣu rākṣaseṣu daśānanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रोदमानासु तत्स्त्रीषु निर्गतः क्रोधमूर्च्छितः । द्वारे स पश्चिमे वीरो राक्षसैर् बहुभिर् वृतः

rodamānāsu tatstrīṣu nirgataḥ krodhamūrcchitaḥ / dvāre sa paścime vīro rākṣasair bahubhir vṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्वासौ रामेति च वदन् धनुष्पाणिः प्रतापवान् । रथस्थः शरवर्षं च विसृजन् वानरेषु सः

kvāsau rāmeti ca vadan dhanuṣpāṇiḥ pratāpavān / rathasthaḥ śaravarṣaṃ ca visṛjan vānareṣu saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततस् तद्बाणछिन्नाङ्गा वानरा दुद्रुवुस् तदा । पलायमानांस् तान् दृष्ट्वा वानरान् राघवस् तदा

tatas tadbāṇachinnāṅgā vānarā dudruvus tadā / palāyamānāṃs tān dṛṣṭvā vānarān rāghavas tadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कस्मात् तु वानरा भग्नाः किम् एषां भयम् आगतम् । इति रामवचः श्रुत्वा प्राह वाक्यं विभीषणः

kasmāt tu vānarā bhagnāḥ kim eṣāṃ bhayam āgatam / iti rāmavacaḥ śrutvā prāha vākyaṃ vibhīṣaṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शृणु राजन् महाबाहो रावणो निर्गतो ऽधुना । तद्बाणछिन्ना हरयः पलायन्ते महामते

śṛṇu rājan mahābāho rāvaṇo nirgato 'dhunā / tadbāṇachinnā harayaḥ palāyante mahāmate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्युक्तो राघवस् तेन धनुर् उद्यम्य रोषितः । ज्याघोषतलघोषाभ्यां पूरयाम् अस खं दिशः

ityukto rāghavas tena dhanur udyamya roṣitaḥ / jyāghoṣatalaghoṣābhyāṃ pūrayām asa khaṃ diśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

युयुधे रावणेनाथ रामः कमललोचनः । सुग्रीवो जाम्बवांश् चैव हनुमान् अङ्गदस् तथा

yuyudhe rāvaṇenātha rāmaḥ kamalalocanaḥ / sugrīvo jāmbavāṃś caiva hanumān aṅgadas tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विभीषणो वानराश् च लक्ष्मणश् चापि वीर्यवान् । उपेत्य रावणीं सेनां वर्षन्तीं सर्वसायकान्

vibhīṣaṇo vānarāś ca lakṣmaṇaś cāpi vīryavān / upetya rāvaṇīṃ senāṃ varṣantīṃ sarvasāyakān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हस्त्यश्वरथसंयुक्तां ते निजघ्नुर् महाबलाः । रामरावणयोर् युद्धम् अभूत् तत्रापि भीषणम्

hastyaśvarathasaṃyuktāṃ te nijaghnur mahābalāḥ / rāmarāvaṇayor yuddham abhūt tatrāpi bhīṣaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रावणेन विसृष्टानि शस्त्रास्त्राणि च यानि वै । तानि छित्त्वाथ शस्त्रैस् तु राघवश् च महाबलः

rāvaṇena visṛṣṭāni śastrāstrāṇi ca yāni vai / tāni chittvātha śastrais tu rāghavaś ca mahābalaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शरेण सारथिं हत्वा दशभिश् च महाहयान् । रावणस्य धनुस् छित्त्वा भल्लेनैकेन राघवः

śareṇa sārathiṃ hatvā daśabhiś ca mahāhayān / rāvaṇasya dhanus chittvā bhallenaikena rāghavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मुकुटं पञ्चदशभिश् छित्त्वा तन्मस्तकं पुनः । सुवर्णपुङ्खैर् दशभिः शरैर् विव्याध वीर्यवान्

mukuṭaṃ pañcadaśabhiś chittvā tanmastakaṃ punaḥ / suvarṇapuṅkhair daśabhiḥ śarair vivyādha vīryavān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदा दशास्यो व्यथितो रामबाणैर् भृशं तदा । विवेश मन्त्रिभिर् नीतः स्वपुरीं देवमर्दकः

tadā daśāsyo vyathito rāmabāṇair bhṛśaṃ tadā / viveśa mantribhir nītaḥ svapurīṃ devamardakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बोधितस् तूर्यनादैस् तु गजयूथक्रमैः शनैः । पुनः प्राकारम् उल्लङ्घ्य कुम्भकर्णो विनिर्गतः

bodhitas tūryanādais tu gajayūthakramaiḥ śanaiḥ / punaḥ prākāram ullaṅghya kumbhakarṇo vinirgataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उत्तुङ्गस्थूलदेहो ऽस भीमदृष्टिर् महाबलः । वानरान् भक्षयन् दुष्टो विचचार क्षुधान्वितः

uttuṅgasthūladeho 'sa bhīmadṛṣṭir mahābalaḥ / vānarān bhakṣayan duṣṭo vicacāra kṣudhānvitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तं दृष्ट्वोत्पत्य सुग्रीवः शूलेनोरस्य् अताडयत् । कर्णद्वयं कराभ्यां तु *च्छित्त्वा वक्रेण नासिकाम्

taṃ dṛṣṭvotpatya sugrīvaḥ śūlenorasy atāḍayat / karṇadvayaṃ karābhyāṃ tu *cchittvā vakreṇa nāsikām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वतो युध्यमानांश् च रक्षोनाथान् रणे ऽधिकान् । राघवो घातयित्वा तु वानरेन्द्रैः समन्ततः

sarvato yudhyamānāṃś ca rakṣonāthān raṇe 'dhikān / rāghavo ghātayitvā tu vānarendraiḥ samantataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चकर्त विशिखैस् तीक्ष्णैः कुम्भकर्णस्य कन्धराम् । विजित्येन्द्रजितं साक्षाद् गरुडेनागतेन सः

cakarta viśikhais tīkṣṇaiḥ kumbhakarṇasya kandharām / vijityendrajitaṃ sākṣād garuḍenāgatena saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रामो लक्ष्मणसंयुक्तः शुशुभे वानरैर् वृतः । व्यर्थं गते चेन्द्रजिति कुम्भकर्णे निपातिते

rāmo lakṣmaṇasaṃyuktaḥ śuśubhe vānarair vṛtaḥ / vyarthaṃ gate cendrajiti kumbhakarṇe nipātite

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लङ्कानाथस् ततः क्रुद्धः पुत्रं त्रिशिरसं पुनः । अतिकायमहाकायौ देवान्तकनरान्तकौ

laṅkānāthas tataḥ kruddhaḥ putraṃ triśirasaṃ punaḥ / atikāyamahākāyau devāntakanarāntakau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यूयं हत्वा तु पुत्राद्या तौ नरौ युधि निघ्नत । तान् नियुज्य दशग्रीवः पुत्रान् एवं पुनर् ब्रवीत्

yūyaṃ hatvā tu putrādyā tau narau yudhi nighnata / tān niyujya daśagrīvaḥ putrān evaṃ punar bravīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महोदरमहापाश्वौ सार्धम् एतैर् महाबलैः । संग्रामे ऽस्मिन् रिपून् हन्तुं युवां व्रजतम् उद्यतौ

mahodaramahāpāśvau sārdham etair mahābalaiḥ / saṃgrāme 'smin ripūn hantuṃ yuvāṃ vrajatam udyatau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दृष्ट्वा तान् आगतांश् चैव युध्यमानान् रणे रिपून् । अनयल् लक्ष्मणः षड्भिः शरैस् तीक्ष्णैर् यमालयम्

dṛṣṭvā tān āgatāṃś caiva yudhyamānān raṇe ripūn / anayal lakṣmaṇaḥ ṣaḍbhiḥ śarais tīkṣṇair yamālayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वानराणां समूहश् च शिष्टांश् च रजनीचरान् । सुग्रीवेण हतः कुम्भो राक्षसो बलदर्पितः

vānarāṇāṃ samūhaś ca śiṣṭāṃś ca rajanīcarān / sugrīveṇa hataḥ kumbho rākṣaso baladarpitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निकुम्भो वायुपुत्रेण निहतो देवकण्टकः । विरूपाक्षं युध्यमानां गदया तु विभीषणः

nikumbho vāyuputreṇa nihato devakaṇṭakaḥ / virūpākṣaṃ yudhyamānāṃ gadayā tu vibhīṣaṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भीममैन्दौ च श्वपतिं वानरेन्द्रौ निजघ्नतुः । अङ्गदो जाम्बवांश् चाथ हरयो ऽन्यान् निशाचरान्

bhīmamaindau ca śvapatiṃ vānarendrau nijaghnatuḥ / aṅgado jāmbavāṃś cātha harayo 'nyān niśācarān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

युध्यमनस् तु समरे महालक्षं महाचलम् । जघान रामो ऽथ रणे बाणवृष्टिकरं नृप

yudhyamanas tu samare mahālakṣaṃ mahācalam / jaghāna rāmo 'tha raṇe bāṇavṛṣṭikaraṃ nṛpa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इन्द्रजिन् मन्त्रलब्धं तु रथम् आरुह्य वै पुनः । वानरेषु च सरेषु शरवर्षं ववर्ष सः

indrajin mantralabdhaṃ tu ratham āruhya vai punaḥ / vānareṣu ca sareṣu śaravarṣaṃ vavarṣa saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रात्रौ तद्बाणभिन्नं तु बलं सर्वं च राघवम् । निश्चेष्टम् अखिलं दृष्ट्वा जाम्बवत् प्रेरितस् तदा

rātrau tadbāṇabhinnaṃ tu balaṃ sarvaṃ ca rāghavam / niśceṣṭam akhilaṃ dṛṣṭvā jāmbavat preritas tadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वीर्याद् औषधम् आनीय हनूमान् मारुतात्मजः । भूम्यां शयानम् उत्थाप्य रामं हरिगणांस् तथा

vīryād auṣadham ānīya hanūmān mārutātmajaḥ / bhūmyāṃ śayānam utthāpya rāmaṃ harigaṇāṃs tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तैर् एव वानरैः सार्धं ज्वलितोल्काकरैर् निशि । दाहयाम् अस लङ्कां तां हस्त्यश्वरथरक्षसाम्

tair eva vānaraiḥ sārdhaṃ jvalitolkākarair niśi / dāhayām asa laṅkāṃ tāṃ hastyaśvaratharakṣasām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वर्षन्तं शरजालानि सर्वदिक्षु घनो यथा । स भ्रात्रा मेघनादं तं घातयाम् अस राघवः

varṣantaṃ śarajālāni sarvadikṣu ghano yathā / sa bhrātrā meghanādaṃ taṃ ghātayām asa rāghavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

घातितेष्व् अथ रक्षस्सु पुत्रमित्रादिबन्धुषु । कारितेष्व् अथ विघ्नेषु होमजप्यादिकर्मणाम्

ghātiteṣv atha rakṣassu putramitrādibandhuṣu / kāriteṣv atha vighneṣu homajapyādikarmaṇām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः क्रुद्धो दशग्रीवो लङ्काद्वारे विनिर्गतः । क्वासौ राम इति ब्रूते मानुषस् तापसाकृतिः

tataḥ kruddho daśagrīvo laṅkādvāre vinirgataḥ / kvāsau rāma iti brūte mānuṣas tāpasākṛtiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

योद्धा कपिबलीत्य् उच्चैर् व्याहरद् राक्षसाधिपः । वेगवद्भिर् विनीतैश् च अश्वैश् चित्ररथे स्थितः

yoddhā kapibalīty uccair vyāharad rākṣasādhipaḥ / vegavadbhir vinītaiś ca aśvaiś citrarathe sthitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथायान्तं तु तं दृष्ट्वा रामः प्राह दशाननम् । रामो ऽहम् अत्र दुष्टात्मन्न् एहि रावण मां प्रति

athāyāntaṃ tu taṃ dṛṣṭvā rāmaḥ prāha daśānanam / rāmo 'ham atra duṣṭātmann ehi rāvaṇa māṃ prati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्युक्ते लक्ष्मणः प्राह रामं राजीवलोचनम् । अनेन राक्षसा योत्स्ये त्वं तिष्ठेति महाबलः

ityukte lakṣmaṇaḥ prāha rāmaṃ rājīvalocanam / anena rākṣasā yotsye tvaṃ tiṣṭheti mahābalaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततस् तु लक्ष्मणो गत्वा रुरोध शरवृष्टिभिः । विंशद्बाहुविसृष्टैस् तु शस्त्रास्त्रैर् लक्ष्मणं युधि

tatas tu lakṣmaṇo gatvā rurodha śaravṛṣṭibhiḥ / viṃśadbāhuvisṛṣṭais tu śastrāstrair lakṣmaṇaṃ yudhi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रुरोध स दशग्रीवः तयोर् युद्धम् अभून् महत् । देवा व्योम्नि विमानस्था वीक्ष्य तस्थुर् महाहवम्

rurodha sa daśagrīvaḥ tayor yuddham abhūn mahat / devā vyomni vimānasthā vīkṣya tasthur mahāhavam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो रावणशस्त्राणि *च्छित्त्वा स्वैस् तीक्ष्णसायकैः । लक्ष्मणः सारथिं हत्वा तस्याश्वान् अपि भल्लकैः

tato rāvaṇaśastrāṇi *cchittvā svais tīkṣṇasāyakaiḥ / lakṣmaṇaḥ sārathiṃ hatvā tasyāśvān api bhallakaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रावणस्य धनुश् छित्त्वा ध्वजं च निशितैः शरैः । वक्षःस्थलं महावीर्यो विव्याध परवीरहा

rāvaṇasya dhanuś chittvā dhvajaṃ ca niśitaiḥ śaraiḥ / vakṣaḥsthalaṃ mahāvīryo vivyādha paravīrahā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो रथान् निपत्याधः क्षिप्रं राक्षसनायकः । शक्तिं जग्राह कुपितो घण्टानादविनादिनीम्

tato rathān nipatyādhaḥ kṣipraṃ rākṣasanāyakaḥ / śaktiṃ jagrāha kupito ghaṇṭānādavinādinīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अग्निज्वालाज्वलज्जिह्वां महोल्कासदृशद्युतिम् । दृढमुष्ट्या तु निक्षिप्ता शक्तिः सा लक्ष्मणोरसि

agnijvālājvalajjihvāṃ maholkāsadṛśadyutim / dṛḍhamuṣṭyā tu nikṣiptā śaktiḥ sā lakṣmaṇorasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विदार्यान्तःप्रविष्टाथ देवास् त्रस्तास् ततो ऽम्बरे । लक्ष्मणं पतितं दृष्ट्वा रुदद्भिर् वानरेश्वरैः

vidāryāntaḥpraviṣṭātha devās trastās tato 'mbare / lakṣmaṇaṃ patitaṃ dṛṣṭvā rudadbhir vānareśvaraiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दुःखितः शीघ्रम् आगम्य तत्पार्श्वं प्राह राघवः । क्व गतो हनुमान् वीरो मित्रो मे पवनात्मजः

duḥkhitaḥ śīghram āgamya tatpārśvaṃ prāha rāghavaḥ / kva gato hanumān vīro mitro me pavanātmajaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदि जीवति मे भ्राता कथंचित् पतितो भुवि । इत्युक्ते हनुमान् राजन् वीरो विख्यातपौरुषः

yadi jīvati me bhrātā kathaṃcit patito bhuvi / ityukte hanumān rājan vīro vikhyātapauruṣaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बद्ध्वाञ्जलिं बभाषेदं देह्य् अनुज्ञां स्थितो ऽस्मि भोः । रामः प्राह महावीर विशल्यकरणी मम

baddhvāñjaliṃ babhāṣedaṃ dehy anujñāṃ sthito 'smi bhoḥ / rāmaḥ prāha mahāvīra viśalyakaraṇī mama

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनुजं विरुजं शीघ्रं कुरु मित्र महाबल । ततो वेगात् समुत्पत्य गत्वा द्रोणगिरिं कपिः

anujaṃ virujaṃ śīghraṃ kuru mitra mahābala / tato vegāt samutpatya gatvā droṇagiriṃ kapiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बद्ध्वा च शिघ्रम् आनीय लक्ष्मणं नीरुजं क्षणात् । चकार देवदेवेशां पश्यतां राघवस्य च

baddhvā ca śighram ānīya lakṣmaṇaṃ nīrujaṃ kṣaṇāt / cakāra devadeveśāṃ paśyatāṃ rāghavasya ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः क्रुद्धो जगन्नाथो रामः कमललोचनः । रावणस्य बलं शिष्टं हस्त्यश्वरथराक्षसम्

tataḥ kruddho jagannātho rāmaḥ kamalalocanaḥ / rāvaṇasya balaṃ śiṣṭaṃ hastyaśvaratharākṣasam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हत्वा क्षणेन रामस् तु तच्छरीरं तु सायकैः । तीक्ष्णैर् जर्जरितं कृत्वा तस्थिवान् वानरैर् वृतः

hatvā kṣaṇena rāmas tu taccharīraṃ tu sāyakaiḥ / tīkṣṇair jarjaritaṃ kṛtvā tasthivān vānarair vṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्तचेष्टो दशग्रीवः संज्ञां प्राप्य शनैः पुनः । उत्थाय रावणः क्रुद्धः सिंहनादं ननाद च

astaceṣṭo daśagrīvaḥ saṃjñāṃ prāpya śanaiḥ punaḥ / utthāya rāvaṇaḥ kruddhaḥ siṃhanādaṃ nanāda ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तन्नादश्रवणैर् व्योम्नि वित्रस्तो देवतागणः । एतस्मिन्न् एव कले तु रामं प्राप्य महामुनिः

tannādaśravaṇair vyomni vitrasto devatāgaṇaḥ / etasminn eva kale tu rāmaṃ prāpya mahāmuniḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रावणे बद्धवैरस् तु अगस्त्यो वै जयप्रदम् । आदित्यहृदयं नाम मन्त्रं प्रादाज् जयप्रदम्

rāvaṇe baddhavairas tu agastyo vai jayapradam / ādityahṛdayaṃ nāma mantraṃ prādāj jayapradam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रामो ऽपि जप्त्वा तन्मन्त्रम् अगस्त्योक्तं जयप्रदम् । तद्दत्तं वैष्णवं चापम् अतुलं सद्गुणं दृढम्

rāmo 'pi japtvā tanmantram agastyoktaṃ jayapradam / taddattaṃ vaiṣṇavaṃ cāpam atulaṃ sadguṇaṃ dṛḍham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूजयित्वा तद् आदाय सज्यं कृत्वा महाबलः । सौवर्णपुङ्खैस् तीक्ष्णैस् तु शरैर् मर्मविदारणैः

pūjayitvā tad ādāya sajyaṃ kṛtvā mahābalaḥ / sauvarṇapuṅkhais tīkṣṇais tu śarair marmavidāraṇaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

युयुधे राक्षसेन्द्रेण रघुनाथः प्रतापवान् । तयोस् तु युध्यतोस् तत्र भीमशक्त्योर् महामते

yuyudhe rākṣasendreṇa raghunāthaḥ pratāpavān / tayos tu yudhyatos tatra bhīmaśaktyor mahāmate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परस्परविसृष्टस् तु व्योम्नि संवर्द्धितो ऽनलः । समुत्थितो नृपश्रेष्ठ रामरावणयोर् युधि

parasparavisṛṣṭas tu vyomni saṃvarddhito 'nalaḥ / samutthito nṛpaśreṣṭha rāmarāvaṇayor yudhi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संगरे वर्तमाने तु रामो दाशरथिस् तदा । पदातिर् युयुधे वीरो रामो ऽनुक्तपराक्रमः

saṃgare vartamāne tu rāmo dāśarathis tadā / padātir yuyudhe vīro rāmo 'nuktaparākramaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सहस्राश्वयुतं दिव्यं रथं मातलिम् एव च । प्रेषयाम् अस देवेन्द्रो महान्तं लोकविश्रुतम्

sahasrāśvayutaṃ divyaṃ rathaṃ mātalim eva ca / preṣayām asa devendro mahāntaṃ lokaviśrutam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रामस् तम् रथम् आरुह्य पूज्यमानः सुरोत्तमैः । मातुल्युक्तोपदेशस् तु रामचन्द्रः प्रतापवान्

rāmas tam ratham āruhya pūjyamānaḥ surottamaiḥ / mātulyuktopadeśas tu rāmacandraḥ pratāpavān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मदत्तवरं दुष्टं ब्रह्मास्त्रेण दशाननम् । जघान वैरिणं क्रूरं रामदेवः प्रतापवान्

brahmadattavaraṃ duṣṭaṃ brahmāstreṇa daśānanam / jaghāna vairiṇaṃ krūraṃ rāmadevaḥ pratāpavān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रामेण निहते तत्र रावणे सगणे रिपौ । इन्द्राद्या देवताः सर्वाः परस्परम् अथाब्रुवन्

rāmeṇa nihate tatra rāvaṇe sagaṇe ripau / indrādyā devatāḥ sarvāḥ parasparam athābruvan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रामो भूत्वा हरिर् यस्माद् अस्माकं वैरिणं रणे । अन्यैर् अवध्यम् अप्य् एनं जघान युधि रावणम्

rāmo bhūtvā harir yasmād asmākaṃ vairiṇaṃ raṇe / anyair avadhyam apy enaṃ jaghāna yudhi rāvaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मात् तं रामनामानम् अनन्तम् अपराजितम् । पूजयामो ऽवतीर्यैनम् इत्य् उक्त्वा ते दिवौकसः

tasmāt taṃ rāmanāmānam anantam aparājitam / pūjayāmo 'vatīryainam ity uktvā te divaukasaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नानाविमानैः श्रीमद्भिर् अवतीर्य महीतले । रुद्रेन्द्रवसुचन्द्राद्या विधातारं सनातनम्

nānāvimānaiḥ śrīmadbhir avatīrya mahītale / rudrendravasucandrādyā vidhātāraṃ sanātanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विष्णुं जिष्णुं जगन्मूर्तिं सानुजं रामम् अव्ययम् । तं पूजयित्वा विधिवत् परिवार्योपतस्थिरे

viṣṇuṃ jiṣṇuṃ jaganmūrtiṃ sānujaṃ rāmam avyayam / taṃ pūjayitvā vidhivat parivāryopatasthire

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रामो ऽयं दृश्यतां देवा लक्ष्मणो ऽयं व्यवस्थितः । सुग्रीवो रविपुत्रो ऽयं वायुपुत्रो ऽयम् आस्थितः

rāmo 'yaṃ dṛśyatāṃ devā lakṣmaṇo 'yaṃ vyavasthitaḥ / sugrīvo raviputro 'yaṃ vāyuputro 'yam āsthitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अङ्गदाद्या इमे सर्वे इत्य् ऊचुस् ते दिवौकसः । गन्धामोदितदिक्पाला भ्रमरालिपदानुगा

aṅgadādyā ime sarve ity ūcus te divaukasaḥ / gandhāmoditadikpālā bhramarālipadānugā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवस्त्रीकरनिर्मुक्ता राममूर्धनि शोभिता । पपात पुष्पवृष्टिस् तु लक्ष्मणस्य च मूर्धनि ततो ब्रह्मा समागत्य हंसयानेन राघवम् । अमोघाख्येन स्तोत्रेण स्तुत्वा रामम् अवोचत

devastrīkaranirmuktā rāmamūrdhani śobhitā / papāta puṣpavṛṣṭis tu lakṣmaṇasya ca mūrdhani tato brahmā samāgatya haṃsayānena rāghavam / amoghākhyena stotreṇa stutvā rāmam avocata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वं विष्णुर् आदिर् भूतानाम् अनन्तो ज्ञानदृक् प्रभुः । त्वम् एव शाश्वतं ब्रह्म वेदान्ते विदितं परम्

tvaṃ viṣṇur ādir bhūtānām ananto jñānadṛk prabhuḥ / tvam eva śāśvataṃ brahma vedānte viditaṃ param

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वया यद् अद्य निहतो रावणो लोकरावणः । तदाश्रु सर्वलोकानां देवानां कर्म साधितम्

tvayā yad adya nihato rāvaṇo lokarāvaṇaḥ / tadāśru sarvalokānāṃ devānāṃ karma sādhitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्युक्ते पद्मयोनौ तु शंकरः प्रितिम् आस्थितः । प्रणम्य रामं तस्मै तं भूयो दशरथं नृपम्

ityukte padmayonau tu śaṃkaraḥ pritim āsthitaḥ / praṇamya rāmaṃ tasmai taṃ bhūyo daśarathaṃ nṛpam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दर्शयित्वा गतो देवः सीता सुद्धेति कीर्तयन् । ततो बाहुबलप्राप्तं विमानं पुष्पकं शुभम्

darśayitvā gato devaḥ sītā suddheti kīrtayan / tato bāhubalaprāptaṃ vimānaṃ puṣpakaṃ śubham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूताम् आरोप्य सीतां ताम् आदिष्टः पवनात्मजः । ततस् तु जानकीं देवीं विशोकां भूषणान्विताम्

pūtām āropya sītāṃ tām ādiṣṭaḥ pavanātmajaḥ / tatas tu jānakīṃ devīṃ viśokāṃ bhūṣaṇānvitām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वन्दितां वानरेन्द्रैस् तु सार्धं भ्राता महाबलः । प्रतिष्ठाप्य महादेवं सेतुमध्ये स राघवः

vanditāṃ vānarendrais tu sārdhaṃ bhrātā mahābalaḥ / pratiṣṭhāpya mahādevaṃ setumadhye sa rāghavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.