Library·Gautama: Nyayasutra 5.1, with Bhasya [NyS]·2·2.2

Gautama: Nyayasutra 5.1, with Bhasya [NyS] 2.2

न चतुष्ट्वम् ऐतिह्यार्थापत्तिसंभवाभावप्रामाण्यात् ॥

na catuṣṭvam aitihyārthāpattisaṃbhavābhāvaprāmāṇyāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शब्द ऐतिह्यानर्थान्तरभावाद् अनुमाने ऽर्थापत्तिसंभवाभावानर्थान्तरभावाच्चाप्रतिषेधः ॥

śabda aitihyānarthāntarabhāvād anumāne 'rthāpattisaṃbhavābhāvānarthāntarabhāvāccāpratiṣedhaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अर्थापत्तिरप्रमाणम् अनैकान्तिकत्वात् ॥

arthāpattirapramāṇam anaikāntikatvāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनर्थापत्तौ अर्थापत्त्यभिमानात् ॥

anarthāpattau arthāpattyabhimānāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रतिषेधाप्रामाण्यं चानैकान्तिकत्वात् ॥

pratiṣedhāprāmāṇyaṃ cānaikāntikatvāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्प्रामाण्ये वा नार्थापत्त्यप्रामाण्यम् ॥

tatprāmāṇye vā nārthāpattyaprāmāṇyam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नाभावप्रामाण्यम् प्रमेयासिद्धेः ॥

nābhāvaprāmāṇyam prameyāsiddheḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लक्षितेष्वलक्षणलक्षितत्वादलक्षितानां तत्प्रमेयसिद्धिः ॥

lakṣiteṣvalakṣaṇalakṣitatvādalakṣitānāṃ tatprameyasiddhiḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

असत्यर्थे नाभाव इति चेन् नान्यलक्षणोपपत्तेः ॥

asatyarthe nābhāva iti cen nānyalakṣaṇopapatteḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्सिद्धेरलक्षितेष्वहेतुः ॥

tatsiddheralakṣiteṣvahetuḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न लक्षणावस्थितापेक्षासिद्धेः ॥

na lakṣaṇāvasthitāpekṣāsiddheḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रागुत्पत्तेरभावोपपत्तेश्च ॥

prāgutpatterabhāvopapatteśca //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आदिमत्त्वादैन्द्रियकत्वात् कृतकवदुपचाराच्च ॥

ādimattvādaindriyakatvāt kṛtakavadupacārācca //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न घटाभावसामान्यनित्यत्वाद् नित्येष्वप्यनित्यवदुपचाराच्च ॥

na ghaṭābhāvasāmānyanityatvād nityeṣvapyanityavadupacārācca //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्त्वभाक्तयोर्नानात्वविभागादव्यभिचारः ॥

tattvabhāktayornānātvavibhāgādavyabhicāraḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सन्तानानुमानविशेषणात् ॥

santānānumānaviśeṣaṇāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कारणद्रव्यस्य प्रदेशशब्देनाभिधानाद् नित्येष्वप्यव्यभिचार इति ॥

kāraṇadravyasya pradeśaśabdenābhidhānād nityeṣvapyavyabhicāra iti //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रागुच्चारणादनुपलब्धेरावरणाद्यनुपलब्धेश्च ॥

prāguccāraṇādanupalabdherāvaraṇādyanupalabdheśca //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदनुपलब्धेरनुपलम्भादावरणोपपत्तिः ॥

tadanupalabdheranupalambhādāvaraṇopapattiḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनुपलम्भादप्यनुपलब्धिसद्भाववद् नावरणानुपपत्तिरनुपलम्भात् ॥

anupalambhādapyanupalabdhisadbhāvavad nāvaraṇānupapattiranupalambhāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनुपलम्भात्मकत्वादनुपलब्धेरहेतुः ॥

anupalambhātmakatvādanupalabdherahetuḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्पर्शत्वात् ॥

asparśatvāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न कर्मानित्यत्वात् ॥

na karmānityatvāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नाणुनित्यत्वात् ॥

nāṇunityatvāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संप्रदानात् ॥

saṃpradānāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदन्तरालानुपलब्धेरहेतुः ॥

tadantarālānupalabdherahetuḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अध्यापनादप्रतिषेधः ॥

adhyāpanādapratiṣedhaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उभयोः पक्षयोरन्यतरस्याध्यापनादप्रतिषेधः ॥

ubhayoḥ pakṣayoranyatarasyādhyāpanādapratiṣedhaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अभ्यासात् ॥

abhyāsāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नान्यत्वेप्यभ्यासस्योपचारात् ॥

nānyatvepyabhyāsasyopacārāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्यदन्यस्माद् अनन्यत्वादनन्यदित्यन्यताभावः ॥

anyadanyasmād ananyatvādananyadityanyatābhāvaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदभावे नास्त्यनन्यता तयोरितरेतरापेक्षसिद्धेः ॥

tadabhāve nāstyananyatā tayoritaretarāpekṣasiddheḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विनाशकारणानुपलब्धेः ॥

vināśakāraṇānupalabdheḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अश्रवणकारणानुपलब्धेः सततश्रवणप्रसङ्गः ॥

aśravaṇakāraṇānupalabdheḥ satataśravaṇaprasaṅgaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उपलभ्यमाने चानुपलब्धेरसत्त्वाद् अनपदेशः ॥

upalabhyamāne cānupalabdherasattvād anapadeśaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पाणिनिमित्तप्रश्लेषाच्छब्दाभावे नानुपलब्धिः ॥

pāṇinimittapraśleṣācchabdābhāve nānupalabdhiḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विनाशकारणानुपलब्धेश्चावस्थाने तन्नित्यत्वप्रसङ्गः ॥

vināśakāraṇānupalabdheścāvasthāne tannityatvaprasaṅgaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्पर्शत्वादप्रतिषेधः ॥

asparśatvādapratiṣedhaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विभक्त्यन्तरोपपत्तेश्च समासे ॥

vibhaktyantaropapatteśca samāse //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विकारादेशोपदेशात् संशयः ॥

vikārādeśopadeśāt saṃśayaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रकृतिविवृद्वौ विकारवृद्धेः ॥

prakṛtivivṛdvau vikāravṛddheḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न्यूनसमाधिकोपलब्धेर्विकाराणामहेतुः ॥

nyūnasamādhikopalabdhervikārāṇāmahetuḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नातुल्यप्रकृतीनां विकारविकल्पात् ॥

nātulyaprakṛtīnāṃ vikāravikalpāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्रव्यविकारे वैषम्यवद् वर्णविकारविकल्पः ॥

dravyavikāre vaiṣamyavad varṇavikāravikalpaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न विकारधर्मानुपपत्तेः ॥

na vikāradharmānupapatteḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विकारप्राप्तानामपुनरापत्तेः ॥

vikāraprāptānāmapunarāpatteḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुवर्णादीनां पुनरापत्तेरहेतुः ॥

suvarṇādīnāṃ punarāpatterahetuḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न तद्विकाराणां सुवर्णभावाव्यतिरेकात् ॥

na tadvikārāṇāṃ suvarṇabhāvāvyatirekāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नित्यत्वे ऽविकारादनित्यत्वे चानवस्थानात् ॥

nityatve 'vikārādanityatve cānavasthānāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नित्यानामतीन्द्रियत्वात्तद्धर्मविकल्पाच्च वर्णविकाराणामप्रतिषेधः ॥

nityānāmatīndriyatvāttaddharmavikalpācca varṇavikārāṇāmapratiṣedhaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनवस्थायित्वे च वर्णोपलब्धिवत् तद्विकारोपलब्धिः ॥

anavasthāyitve ca varṇopalabdhivat tadvikāropalabdhiḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विकारधर्मित्वे नित्यत्वाभावात् कालान्तरे ऽविकारोपपत्तेश्चाप्रतिषेधः ॥

vikāradharmitve nityatvābhāvāt kālāntare 'vikāropapatteścāpratiṣedhaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रकृत्यनियमाद् वर्णविकाराणाम् ॥

prakṛtyaniyamād varṇavikārāṇām //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनियमे नियमाद् नानियमः ॥

aniyame niyamād nāniyamaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नियमानियमविरोधादनियमे नियमाच्चाप्रतिषेधः ॥

niyamāniyamavirodhādaniyame niyamāccāpratiṣedhaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गुणान्तरापत्त्युपमर्दह्रातवृद्धिलेशश्लेषेभ्यस्तु विकारोपपत्तेर्वर्णविकाराः ॥

guṇāntarāpattyupamardahrātavṛddhileśaśleṣebhyastu vikāropapattervarṇavikārāḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ते विभक्त्यन्ताः पदम् ॥

te vibhaktyantāḥ padam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्यक्त्याकृतिजातिसंनिधावुपचारात् संशयः ॥

vyaktyākṛtijātisaṃnidhāvupacārāt saṃśayaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

याशब्दसमूहत्यागपरिग्रहसंख्यावृद्ध्यपचयवर्णसमासानुबन्धानां व्यक्तावुपचाराद् व्यक्तिः ॥

yāśabdasamūhatyāgaparigrahasaṃkhyāvṛddhyapacayavarṇasamāsānubandhānāṃ vyaktāvupacārād vyaktiḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न तदनवस्थानात् ॥

na tadanavasthānāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सहचरणस्थानतादर्थ्यवृत्तमानधारणसामीप्ययोगसाधनाधिपत्येभ्यो ब्राह्मणमञ्चकटराजसक्तुचन्दनगङ्गाशाकटान्नपुरुषेष्वतद्भावे ऽपि तदुपचारः ॥

sahacaraṇasthānatādarthyavṛttamānadhāraṇasāmīpyayogasādhanādhipatyebhyo brāhmaṇamañcakaṭarājasaktucandanagaṅgāśākaṭānnapuruṣeṣvatadbhāve 'pi tadupacāraḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आकृतिस् तदपेक्षत्वात् सत्त्वव्यवस्थानसिद्धेः ॥

ākṛtis tadapekṣatvāt sattvavyavasthānasiddheḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्यक्त्याकृतियुक्ते ऽप्य् अप्रसंगात् प्रोक्षणादीनां मृद्गवके जातिः ॥

vyaktyākṛtiyukte 'py aprasaṃgāt prokṣaṇādīnāṃ mṛdgavake jātiḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नाकृतिव्यक्त्यपेक्षत्वाज्जात्यभिव्यक्तेः ॥

nākṛtivyaktyapekṣatvājjātyabhivyakteḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्यक्त्याकृतिजातयस्तु पदार्थः ॥

vyaktyākṛtijātayastu padārthaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्यक्तिर्गुणविशेषाश्रयो मूर्तिः ॥

vyaktirguṇaviśeṣāśrayo mūrtiḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आकृतिर्जातिलिङ्गाख्या ॥

ākṛtirjātiliṅgākhyā //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समानप्रसवात्मिका जातिः ॥

samānaprasavātmikā jātiḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आकृतिर्जातिलिङ्गाख्या ॥

ākṛtirjātiliṅgākhyā //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समानप्रसवात्मिका जातिः ॥

samānaprasavātmikā jātiḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.