Library·Gautama: Nyayasutra 5.1, with Bhasya·5·5.1·5.1.36

Gautama: Nyayasutra 5.1, with Bhasya 5.1.36

NySBh 5.1.36

प्रतिषेध्ये शब्दे नित्यम् अनित्यत्वस्य भावाद् इत्य् उच्यमाने ऽनुज्ञातं शब्दस्यानित्यत्वम्, अनित्यत्वोपपत्तेश् च "नानित्यः शब्द" इति प्रतिषेधो नोपपद्यते । अथ नाभ्युपगम्यते, नित्यम् अनित्यत्वस्य भावाद् इति हेतुर् न भवतीति हेत्वभावात् प्रतिषेधानुपपत्तिर् इति । उतपन्नस्य निरोधाद् अभावः शब्दस्यानित्यत्वं, तत्र परिप्रश्नानुपपत्तिः । यो ऽयं परिपश्नः तद् अनित्यत्वं किं शब्दे सर्वदा भवति अथ नेति, अयम् अनुपपन्नः । कस्मात् ? उत्पन्नस्य यो निरोधाद् अभावः शब्दस्य तद् अनित्यत्वम् ; एवं च सत्य् अधिकरणाधेयविभागो व्याघातान् नास्तीति । नित्यानित्यत्वविरोधाच् च । नित्यत्वम् अनित्यत्वं च एकस्य धर्मिणो धर्माव् इति विरुध्येते, न सम्भवतः । तत्र यद् उक्तं नित्यम् अनित्यत्वस्य भावान् नित्य एव, तद् अवर्तमानार्थम् उक्तम् इति ॥

pratiṣedhye śabde nityam anityatvasya bhāvād ity ucyamāne 'nujñātaṃ śabdasyānityatvam, anityatvopapatteś ca "nānityaḥ śabda" iti pratiṣedho nopapadyate / atha nābhyupagamyate, nityam anityatvasya bhāvād iti hetur na bhavatīti hetvabhāvāt pratiṣedhānupapattir iti / utapannasya nirodhād abhāvaḥ śabdasyānityatvaṃ, tatra paripraśnānupapattiḥ / yo 'yaṃ paripaśnaḥ tad anityatvaṃ kiṃ śabde sarvadā bhavati atha neti, ayam anupapannaḥ / kasmāt ? utpannasya yo nirodhād abhāvaḥ śabdasya tad anityatvam ; evaṃ ca saty adhikaraṇādheyavibhāgo vyāghātān nāstīti / nityānityatvavirodhāc ca / nityatvam anityatvaṃ ca ekasya dharmiṇo dharmāv iti virudhyete, na sambhavataḥ / tatra yad uktaṃ nityam anityatvasya bhāvān nitya eva, tad avartamānārtham uktam iti //

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/NySBh/5.1.36

Cite as: Gautama: Nyayasutra 5.1, with Bhasya 5.1.36, in HREEM (hreem.cc/library/NySBh/5.1.36), after GRETIL, Gautama: Nyayasutra 5.1, with Nyayasutrabhasya by Vatsyayana Based on the ed.

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/3_phil/nyaya/nysu51pu.htm — Gautama: Nyayasutra 5.1, with Nyayasutrabhasya by Vatsyayana Based on the ed. by Amarendramohan Tarkatirtha, Calcutta 1944 (Calcutta Sanskrit Series, 29) Input by Takuya Ono PLAIN TEXT VERSION THIS GRETIL TEXT FILE IS FOR REFERENCE PURPOSES ONLY! COPYRIGHT AND

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text