Library·Patanjali: Vyakaranamahabhasya·1·1.1·1.1.52

Patanjali: Vyakaranamahabhasya 1.1.52

क्अ इ,१३०।४-११ रो इ,३९१-३९२ किम् इदम् अल्ग्रहणम् अन्त्यविशेषणम् आहोस्वित् आदेशविशेषणम् । किम् च अतः । यदि अन्त्यविशेषणम् आदेशः अविशेषितः भवति । तत्र कः दोषः । अनेकाल् अपि आदेशः अन्त्यस्य प्रसज्येत । यदि पुनः अल् अन्त्यस्य इति उच्येत । तत्र अयम् अपि अर्थः अनेकाल् शित् सर्वस्य इति एतत् न वक्तव्यम् भवति । इदम् नियमार्थम् भविष्यति : अल् एव अन्त्यस्य भवति न अन्यः इति । एवम् अपि अन्त्यः अविशेषितः भवति । तत्र कः दोषः । वाक्यस्य अपि पदस्य अपि अन्त्यस्य प्रसज्येत । यदि खलु अपि एषः अभिप्रायः तत् न क्रियेत इति अन्त्यविशेषणे अपि सति तत् न करिष्यते । कथम् । ङित् च अलः अन्त्यस्य इति एतत् नियमार्थम् भविष्यति : ङित् एव अनेकाल् अन्त्यस्य भवति न अन्यः इति ।

KA I,130.4-11 Ro I,391-392 kim idam algrahaṇam antyaviśeṣaṇam āhosvit ādeśaviśeṣaṇam . kim ca ataḥ . yadi antyaviśeṣaṇam ādeśaḥ aviśeṣitaḥ bhavati . tatra kaḥ doṣaḥ . anekāl api ādeśaḥ antyasya prasajyeta . yadi punaḥ al antyasya iti ucyeta . tatra ayam api arthaḥ anekāl śit sarvasya iti etat na vaktavyam bhavati . idam niyamārtham bhaviṣyati : al eva antyasya bhavati na anyaḥ iti . evam api antyaḥ aviśeṣitaḥ bhavati . tatra kaḥ doṣaḥ . vākyasya api padasya api antyasya prasajyeta . yadi khalu api eṣaḥ abhiprāyaḥ tat na kriyeta iti antyaviśeṣaṇe api sati tat na kariṣyate . katham . ṅit ca alaḥ antyasya iti etat niyamārtham bhaviṣyati : ṅit eva anekāl antyasya bhavati na anyaḥ iti .

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्अ इ,१३०।१२-२० रो इ,३९२-३९४ किमर्थम् पुनः इदम् उच्यते । अलः अन्त्यस्य इति स्थाने विज्ञातस्य अनुसंहारः । अलः अन्त्यस्य इति स्थाने विज्ञातस्य अनुसंहारः क्रियते स्थाने प्रसक्तस्य । इतरथा हि अनिष्टप्रसङ्गः । इतरथा हि अनिष्टप्रसङ्गः प्रसज्येत । टित्किन्मितः अपि अन्त्यस्य स्युः । यदि पुनः अयम् योगशेषः विज्ञायेत । योगशेषे च । किम् । अनिष्टम् प्रसज्येते । टित्किन्मितः अपि अन्त्यस्य स्युः । तस्मात् सुष्ठु उच्यते : अलः अन्त्यस्य इति स्थाने विज्ञातस्य अनुसंहारः इतरथा हि अनिष्टप्रसङ्गः इति ।

KA I,130.12-20 Ro I,392-394 kimartham punaḥ idam ucyate . alaḥ antyasya iti sthāne vijñātasya anusaṃhāraḥ . alaḥ antyasya iti sthāne vijñātasya anusaṃhāraḥ kriyate sthāne prasaktasya . itarathā hi aniṣṭaprasaṅgaḥ . itarathā hi aniṣṭaprasaṅgaḥ prasajyeta . ṭitkinmitaḥ api antyasya syuḥ . yadi punaḥ ayam yogaśeṣaḥ vijñāyeta . yogaśeṣe ca . kim . aniṣṭam prasajyete . ṭitkinmitaḥ api antyasya syuḥ . tasmāt suṣṭhu ucyate : alaḥ antyasya iti sthāne vijñātasya anusaṃhāraḥ itarathā hi aniṣṭaprasaṅgaḥ iti .

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.