क्अ इ,१८९।४-२२ रो इ,५६२-५६५ वृद्धिग्रहणम् किमर्थम्। यस्य अचाम् आदिः तत् वृद्धम् इति इयति उच्यमाने दात्ताः , राक्षिताः अत्र अपि प्रसज्येत । वृद्धिग्रहणे पुनः क्रियमाणे न दोषः भवति । अथ यस्यग्रहणम् किमर्थम् । यस्य इति व्यपदेशाय । अथ अज्ग्रहणम् किमर्थम् । वृद्धिः यस्य आदिः तत् वृद्धम् इति इयति उच्यमाने इह एव स्यात् : ऐतिकायनीयाः , औपगवीयाः । इह न स्यात् : गार्गीयाः , वात्सीयाः इति । अज्ग्रहणे पुनः क्रियमाणे न दोषः भवति । अथ आदिग्रहणम् किमर्थम् । वृद्धिः यस्य अचाम् तत् वृद्धम् इति इयति उच्यमाने सभासन्नयने भवः साभसन्नयनः इति अत्र प्रसज्येत । आदिग्रहणे पुनः क्रियमाणे न दोषः भवति । वृद्धसञ्ज्ञायाम् अजसन्निवेशात् अनादित्वम् । वृद्धसञ्ज्ञायाम् अजसन्निवेशात् आदिः इति एतत् न उपपद्यते । न हि अचाम् सन्निवेशः अस्ति । ननु च एवम् विज्ञायते : अच् एव आदिः अजादिः । न एवम् शक्यम् । इह एव प्रसज्येत : औपगवीयाः । इह न स्यात् : गार्गीयाः इति । एकान्तादित्वम् तर्हि विज्ञायते । एकान्तादित्वे च सर्वप्रसङ्गः । इह अपि प्रसज्येत : सभासन्नयने भवः साभसन्नयनः इति । सिद्धम् अजाकृतिनिर्देशात् । सिद्धम् एतत् । कथम् । अजाकृतिः निर्दिश्यते । एवम् अपि व्यञ्जनैः व्यवहितत्वात् न प्राप्नोति । व्यञ्जनस्य अविद्यमानत्वम् यथा अन्यत्र । व्यञ्जनस्य अविद्यमानवद्भावः वक्तव्यः यथा अन्यत्र अपि भवति व्यञ्जनस्य अविद्यमानवद्भावः । क्व अन्यत्र । स्वरे ।
KA I,189.4-22 Ro I,562-565 vṛddhigrahaṇam kimartham. yasya acām ādiḥ tat vṛddham iti iyati ucyamāne dāttāḥ , rākṣitāḥ atra api prasajyeta . vṛddhigrahaṇe punaḥ kriyamāṇe na doṣaḥ bhavati . atha yasyagrahaṇam kimartham . yasya iti vyapadeśāya . atha ajgrahaṇam kimartham . vṛddhiḥ yasya ādiḥ tat vṛddham iti iyati ucyamāne iha eva syāt : aitikāyanīyāḥ , aupagavīyāḥ . iha na syāt : gārgīyāḥ , vātsīyāḥ iti . ajgrahaṇe punaḥ kriyamāṇe na doṣaḥ bhavati . atha ādigrahaṇam kimartham . vṛddhiḥ yasya acām tat vṛddham iti iyati ucyamāne sabhāsannayane bhavaḥ sābhasannayanaḥ iti atra prasajyeta . ādigrahaṇe punaḥ kriyamāṇe na doṣaḥ bhavati . vṛddhasañjñāyām ajasanniveśāt anāditvam . vṛddhasañjñāyām ajasanniveśāt ādiḥ iti etat na upapadyate . na hi acām sanniveśaḥ asti . nanu ca evam vijñāyate : ac eva ādiḥ ajādiḥ . na evam śakyam . iha eva prasajyeta : aupagavīyāḥ . iha na syāt : gārgīyāḥ iti . ekāntāditvam tarhi vijñāyate . ekāntāditve ca sarvaprasaṅgaḥ . iha api prasajyeta : sabhāsannayane bhavaḥ sābhasannayanaḥ iti . siddham ajākṛtinirdeśāt . siddham etat . katham . ajākṛtiḥ nirdiśyate . evam api vyañjanaiḥ vyavahitatvāt na prāpnoti . vyañjanasya avidyamānatvam yathā anyatra . vyañjanasya avidyamānavadbhāvaḥ vaktavyaḥ yathā anyatra api bhavati vyañjanasya avidyamānavadbhāvaḥ . kva anyatra . svare .
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.