क्अ इ,२८३।२-११ रो इइ,२५७-२५८ व्यक्तवाचाम् इति किमर्थम् । वरतनु सम्प्रवदन्ति कुक्कुटाः । व्यक्तवाचाम् इति उच्यमाने अपि अत्र प्राप्नोति । एते अपि हि व्यक्तवाचः । आतः च व्यक्तवाचः कुक्कुटेन उदिते उच्यते कुक्कुटः वदति इति । एवम् तर्हि व्यक्तवाचाम् इति उच्यते । सर्वे एव हि व्यक्तवाचः । तत्र प्रकर्षगतिः विज्ञास्यते । साधीयः ये व्यक्तवाचः इति । के च साधीयः । येषाम् वाचि अकारादयः वर्णाः व्यज्यन्ते । न च एतेषाम् वाचि अकारादयः वर्णाः व्यज्यन्ते । एतेषाम् अपि वाचि अकारादयः वर्णाः व्यज्यन्ते । आतः च व्यज्यन्ते एवम् हि आहुः कुक्कुटाः कुक्कुट् इति । न एवम् ते आहुः । अनुकरणम् एतत् तेषाम् । अथ वा न एवम् विज्ञायते व्यक्ता वाक् येषाम् ते इमे व्यक्तवाचः इति । कथम् तर्हि । व्यक्ता वाचि वर्णाः येषाम् ते इमे व्यक्तवाचः इति ।
KA I,283.2-11 Ro II,257-258 vyaktavācām iti kimartham . varatanu sampravadanti kukkuṭāḥ . vyaktavācām iti ucyamāne api atra prāpnoti . ete api hi vyaktavācaḥ . ātaḥ ca vyaktavācaḥ kukkuṭena udite ucyate kukkuṭaḥ vadati iti . evam tarhi vyaktavācām iti ucyate . sarve eva hi vyaktavācaḥ . tatra prakarṣagatiḥ vijñāsyate . sādhīyaḥ ye vyaktavācaḥ iti . ke ca sādhīyaḥ . yeṣām vāci akārādayaḥ varṇāḥ vyajyante . na ca eteṣām vāci akārādayaḥ varṇāḥ vyajyante . eteṣām api vāci akārādayaḥ varṇāḥ vyajyante . ātaḥ ca vyajyante evam hi āhuḥ kukkuṭāḥ kukkuṭ iti . na evam te āhuḥ . anukaraṇam etat teṣām . atha vā na evam vijñāyate vyaktā vāk yeṣām te ime vyaktavācaḥ iti . katham tarhi . vyaktā vāci varṇāḥ yeṣām te ime vyaktavācaḥ iti .
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.