Library·Patanjali: Vyakaranamahabhasya·1·1.3·1.3.88

Patanjali: Vyakaranamahabhasya 1.3.88

P 1.3.88

क्अ इ,२९४।२३-२९५।१० रो इइ,२९४-२९५ अणौ अकर्मकात् इति चुरादिणिचः ण्यन्तात् परस्मैपदवचनम् । अणौ अकर्मकात् इति चुरादिणिचः ण्यन्तात् परस्मैपदम् वक्तव्यम् । इह अपि यथा स्यात् : चेतयमाणम् प्रयोजयति चेतयति इति । यदि तर्हि अत्र अपि इष्यते अणिग्रहणम् इदानीम् किमर्थम् स्यात् । अकर्मकग्रहणम् अण्यन्तविशेषणम् यथा विज्ञायेत । अथ अक्रियमाणे अणिग्रहणम् कस्य अकर्मक्ग्रहणम् विशेषणम् स्यात् । णेः इति वर्तते । ण्यन्तविशेषणम् । तत्र कः दोषः । इह एव स्यात् : चेतयमानम् प्रयोजयति चेतयति इति । इह न स्यात् : आसयति शाययति इति । सिद्धम् तु अतस्मिन् णौ इति वचनात् । सिद्धम् एतत् । कथम् । अतस्मिन् णौ यः अकर्मकः तत्र इति वक्तव्यम् । सिध्यति । सूत्रम् तर्हि भिद्यते । यथान्यासम् एव अस्तु । ननु च उक्तम् अणव् अकर्मकात् इति चुरादिणिचः ण्यन्तात् परस्मैपदवचनम् इति । न एषः दोषः । अणौ इति कस्य इदम् णेः ग्रहणम् । यस्माण् णेः प्राक् कर्म कर्ता वा विद्यते । न च एतस्माण् णेअः प्राक् कर्म कर्ता वा विद्यते ।

KA I,294.23-295.10 Ro II,294-295 aṇau akarmakāt iti curādiṇicaḥ ṇyantāt parasmaipadavacanam . aṇau akarmakāt iti curādiṇicaḥ ṇyantāt parasmaipadam vaktavyam . iha api yathā syāt : cetayamāṇam prayojayati cetayati iti . yadi tarhi atra api iṣyate aṇigrahaṇam idānīm kimartham syāt . akarmakagrahaṇam aṇyantaviśeṣaṇam yathā vijñāyeta . atha akriyamāṇe aṇigrahaṇam kasya akarmakgrahaṇam viśeṣaṇam syāt . ṇeḥ iti vartate . ṇyantaviśeṣaṇam . tatra kaḥ doṣaḥ . iha eva syāt : cetayamānam prayojayati cetayati iti . iha na syāt : āsayati śāyayati iti . siddham tu atasmin ṇau iti vacanāt . siddham etat . katham . atasmin ṇau yaḥ akarmakaḥ tatra iti vaktavyam . sidhyati . sūtram tarhi bhidyate . yathānyāsam eva astu . nanu ca uktam aṇav akarmakāt iti curādiṇicaḥ ṇyantāt parasmaipadavacanam iti . na eṣaḥ doṣaḥ . aṇau iti kasya idam ṇeḥ grahaṇam . yasmāṇ ṇeḥ prāk karma kartā vā vidyate . na ca etasmāṇ ṇeaḥ prāk karma kartā vā vidyate .

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/P/1.3.88

Cite as: Patanjali: Vyakaranamahabhasya 1.3.88, in HREEM (hreem.cc/library/P/1.3.88), after GRETIL, Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay….

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/1_gram/pmbhasuu.htm — Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay 1880-1885), revised by K.V. Abhyankar (Poona 1972-1996). With additional references of the edition Gurukuljhajjar, Rohatak (Rohtak) : Hariyana sahitya samsthan, 1961-196

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text