क्अ इ,३२९।६-२२ रो इइ,३९६-३९८ उपयोगे इति किमर्थम् । नटस्य शृणोति । ग्रन्थिकस्य शृणोति । उपयोगे इति उच्यमाने अपि अत्र प्राप्नोति । एषः अपि हि उपयोगः । आतः च उपयोगः यत् आरम्भकाः रङ्गम् गच्छन्ति नटस्य श्रोष्यामः , ग्रन्थिकस्य श्रोष्यामः इति । एवम् तर्हि उपयोगे इति उच्यते सर्वः च उपयोगः । तत्र प्रकर्षगतिः विज्ञास्यते : साधीयः यः उपयोगः इति । कः च साधीयः । यः ग्रन्थार्थयोः । अथ वा उपयोगः कः भवितुम् अर्हति । यः नियमपूर्वकः । तत् यथा उपयुक्ताः माणवकाः इति उच्यन्ते ये एते नियमपूर्वकम् अधीतवन्तः भवन्ति । किम् पुनः आख्याता अनुपयोगे कारकम् आहोस्वित् अकारकम् । कः च अत्र विशेषः । आख्याता अनुपयोगे कारकम् इति चेत् अकथित्वात् कर्मसञ्ज्ञाप्रसङ्गः । आख्याता अनुपयोगे कारकम् इति चेत् अकथित्वात् कर्मसञ्ज्ञा प्राप्नोति । अस्तु तर्हि अकारकम् । अकारकम् इति चेत् उपयोगवचनानर्थक्यम् । यदि अकारकम् उपयोगवचनम् अनर्थकम् । अस्तु तर्हि कारकम् । ननु च उक्तम् आख्याता अनुपयोगे कारकम् इति चेत् अकथितत्वात् कर्मसञ्ज्ञाप्रसङ्गः इति । न एषः दोषः । परिगणनम् तत्र क्रियते । दुहियाचिरुधिप्रच्छिभिक्षिचिञाम् इति । अयम् अपि योगः शक्यः अवक्तुम् । कथम् उपाध्यायात् अधीते इति । अपक्रामति तस्मात् तदध्ययनम् । यदि अपक्रामति किम् न अत्यन्ताय अपक्रामति । सत्ततत्वात् । अथ वा ज्योतिर्वत् ज्ञानानि भवन्ति ।
KA I,329.6-22 Ro II,396-398 upayoge iti kimartham . naṭasya śṛṇoti . granthikasya śṛṇoti . upayoge iti ucyamāne api atra prāpnoti . eṣaḥ api hi upayogaḥ . ātaḥ ca upayogaḥ yat ārambhakāḥ raṅgam gacchanti naṭasya śroṣyāmaḥ , granthikasya śroṣyāmaḥ iti . evam tarhi upayoge iti ucyate sarvaḥ ca upayogaḥ . tatra prakarṣagatiḥ vijñāsyate : sādhīyaḥ yaḥ upayogaḥ iti . kaḥ ca sādhīyaḥ . yaḥ granthārthayoḥ . atha vā upayogaḥ kaḥ bhavitum arhati . yaḥ niyamapūrvakaḥ . tat yathā upayuktāḥ māṇavakāḥ iti ucyante ye ete niyamapūrvakam adhītavantaḥ bhavanti . kim punaḥ ākhyātā anupayoge kārakam āhosvit akārakam . kaḥ ca atra viśeṣaḥ . ākhyātā anupayoge kārakam iti cet akathitvāt karmasañjñāprasaṅgaḥ . ākhyātā anupayoge kārakam iti cet akathitvāt karmasañjñā prāpnoti . astu tarhi akārakam . akārakam iti cet upayogavacanānarthakyam . yadi akārakam upayogavacanam anarthakam . astu tarhi kārakam . nanu ca uktam ākhyātā anupayoge kārakam iti cet akathitatvāt karmasañjñāprasaṅgaḥ iti . na eṣaḥ doṣaḥ . parigaṇanam tatra kriyate . duhiyācirudhipracchibhikṣiciñām iti . ayam api yogaḥ śakyaḥ avaktum . katham upādhyāyāt adhīte iti . apakrāmati tasmāt tadadhyayanam . yadi apakrāmati kim na atyantāya apakrāmati . sattatatvāt . atha vā jyotirvat jñānāni bhavanti .
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.