Patanjali: Vyakaranamahabhasya 1.4.62

क्अ इ,३४३।१४-२२ रो इइ,४४९-४५० कथम् इदम् विज्ञायते । इतेः परम् इतिपरम् न इतिपरम् अनितिपरम् इति आहोस्वित् इतिः परो यस्मात् तत् इदम् इतिपरम् न इतिपरम् अनितिपरमिति । किम् च अतः । यदि विज्ञायत इतेः परम् इतिपरम् न इतिपरम् अनितिपरम् इति खाट् इति कृत्वा निरष्ठीवत् इति अत्र प्राप्नोति । अथ इतिः परो यस्मात् तत् इदम् इतिपरम् न इतिपरम् अनितिपरमिति श्रौषट् वौषट् इति कृत्वा निरष्ठीवत् इति अत्र प्राप्नोति । अस्तु तावत् इतिः परो यस्मात् तत् इदम् इतिपरम् न इतिपरम् अनितिपरमिति । ननु च उक्तम् श्रौषट् वौषट् इति कृत्वा निरष्ठीवत् इति अत्र प्राप्नोति इति । न एषः दोषः । इदम् तावत् अयम् प्रष्टव्यः । अथ इह ते प्राक् धातोः इति कथम् गतिमात्रस्य पूर्वप्रयोग्ः भवति । उपोद्धरति इति । गत्याकृतिः प्रतिनिर्दिश्यते । इह अपि तर्हि अनुकरणाकृतिः निर्दिश्यते ।

KA I,343.14-22 Ro II,449-450 katham idam vijñāyate . iteḥ param itiparam na itiparam anitiparam iti āhosvit itiḥ paro yasmāt tat idam itiparam na itiparam anitiparamiti . kim ca ataḥ . yadi vijñāyata iteḥ param itiparam na itiparam anitiparam iti khāṭ iti kṛtvā niraṣṭhīvat iti atra prāpnoti . atha itiḥ paro yasmāt tat idam itiparam na itiparam anitiparamiti śrauṣaṭ vauṣaṭ iti kṛtvā niraṣṭhīvat iti atra prāpnoti . astu tāvat itiḥ paro yasmāt tat idam itiparam na itiparam anitiparamiti . nanu ca uktam śrauṣaṭ vauṣaṭ iti kṛtvā niraṣṭhīvat iti atra prāpnoti iti . na eṣaḥ doṣaḥ . idam tāvat ayam praṣṭavyaḥ . atha iha te prāk dhātoḥ iti katham gatimātrasya pūrvaprayogḥ bhavati . upoddharati iti . gatyākṛtiḥ pratinirdiśyate . iha api tarhi anukaraṇākṛtiḥ nirdiśyate .

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्अ इ,३४३।२३-३४४। ३ रो इइ,४५० किमर्थम् इदम् उच्यते । अनुकरणस्य इतिकरणपरत्वप्रतिषेधः अनिष्टशब्दनिवृत्त्यर्थः । अनुकरणस्य इतिकरणपरत्वप्रतिषेधः उच्यते । किम् प्रयोजनम् । अनिष्टशब्दनिवृत्त्यर्थः । अनिष्ठशब्दता मा भूत् इति । इदम् विचारयिष्यति तेप्राग्धातुवचनम् प्रयोगनियमार्थम् वा स्यात् सञ्ज्ञानियमार्थम् वा इति । तत् यदा प्रयोगनियमार्थम् तदा अनिष्ठशब्दनिवृत्त्यर्थम् इदम् वक्तव्यम् । यदा हि सञ्ज्ञानियमार्थम् तदा न दोषः भवति ।

KA I,343.23-344. 3 Ro II,450 kimartham idam ucyate . anukaraṇasya itikaraṇaparatvapratiṣedhaḥ aniṣṭaśabdanivṛttyarthaḥ . anukaraṇasya itikaraṇaparatvapratiṣedhaḥ ucyate . kim prayojanam . aniṣṭaśabdanivṛttyarthaḥ . aniṣṭhaśabdatā mā bhūt iti . idam vicārayiṣyati teprāgdhātuvacanam prayoganiyamārtham vā syāt sañjñāniyamārtham vā iti . tat yadā prayoganiyamārtham tadā aniṣṭhaśabdanivṛttyartham idam vaktavyam . yadā hi sañjñāniyamārtham tadā na doṣaḥ bhavati .

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.