Library·Patanjali: Vyakaranamahabhasya·3·3.1·3.1.109

Patanjali: Vyakaranamahabhasya 3.1.109

P 3.1.109

क्अ इइ,८४।१५-८५।५ रो इइइ,२०६-२०७ क्यप् इति वर्तमाने पुनः क्यब्ग्रहणम् किमर्थम् । क्यप् एव यथा स्यात् । अन्यत् यत् प्राप्नोति तत् मा भूत् इति । किम् च अन्यत् प्राप्नोति । ण्यत् । ओः आवश्यके ण्यतः स्तोतेः क्यप् पूर्वविप्रतिषिद्धम् इति वक्ष्यति । सः पूर्वविप्रतिषेधः न पठितव्यः भवति । अथ वा हनः तः चित् स्त्रियाम् छन्दसि चोदितः । सः न वक्तव्यः भवति । क्यब्विधौ वृञ्ग्रहणम् । क्यब्विधौ वृञ्ग्रहणम् कर्तव्यम् । इह मा भूत् । वार्याः ऋत्विजः इति । अञ्जेः च उपसङ्ख्यानम् सञ्ज्ञायाम् । सञ्ज्ञायाम् अञ्जेः च उपसङ्ख्यानम् कर्तव्यम् । आज्यम् । यदि क्यप् वृद्धिः न प्राप्नोति । तस्मात् ण्यत् एषः । यदि ण्यत् उपधालोपः न प्राप्नोति । तस्मात् क्यप् एषः । ननु च उक्तम् वृद्धिः न प्राप्नोति इति । आङ्पूर्वस्य एषः प्रयोगः भविष्यति । यदि एवम् अवग्रहः प्राप्नोति । न लक्षणेन पदकाराः अनुवर्त्याः । पद्कारैः नाम लक्षणम् अनुवर्त्यम् । यथालक्षणम् पदम् कर्तव्यम् ।

KA II,84.15-85.5 Ro III,206-207 kyap iti vartamāne punaḥ kyabgrahaṇam kimartham . kyap eva yathā syāt . anyat yat prāpnoti tat mā bhūt iti . kim ca anyat prāpnoti . ṇyat . oḥ āvaśyake ṇyataḥ stoteḥ kyap pūrvavipratiṣiddham iti vakṣyati . saḥ pūrvavipratiṣedhaḥ na paṭhitavyaḥ bhavati . atha vā hanaḥ taḥ cit striyām chandasi coditaḥ . saḥ na vaktavyaḥ bhavati . kyabvidhau vṛñgrahaṇam . kyabvidhau vṛñgrahaṇam kartavyam . iha mā bhūt . vāryāḥ ṛtvijaḥ iti . añjeḥ ca upasaṅkhyānam sañjñāyām . sañjñāyām añjeḥ ca upasaṅkhyānam kartavyam . ājyam . yadi kyap vṛddhiḥ na prāpnoti . tasmāt ṇyat eṣaḥ . yadi ṇyat upadhālopaḥ na prāpnoti . tasmāt kyap eṣaḥ . nanu ca uktam vṛddhiḥ na prāpnoti iti . āṅpūrvasya eṣaḥ prayogaḥ bhaviṣyati . yadi evam avagrahaḥ prāpnoti . na lakṣaṇena padakārāḥ anuvartyāḥ . padkāraiḥ nāma lakṣaṇam anuvartyam . yathālakṣaṇam padam kartavyam .

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/P/3.1.109

Cite as: Patanjali: Vyakaranamahabhasya 3.1.109, in HREEM (hreem.cc/library/P/3.1.109), after GRETIL, Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay….

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/1_gram/pmbhasuu.htm — Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay 1880-1885), revised by K.V. Abhyankar (Poona 1972-1996). With additional references of the edition Gurukuljhajjar, Rohatak (Rohtak) : Hariyana sahitya samsthan, 1961-196

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text