Library·Patanjali: Vyakaranamahabhasya·3·3.1·3.1.14

Patanjali: Vyakaranamahabhasya 3.1.14

P 3.1.14

क्अ इइ,२१५।२-११ रो इइइ,६७-६८ कष्टाय इति किम् निपात्यते । कष्टशब्दात् चतुर्थीसमर्थात् क्रमणे अनार्जवे क्य्ङ् निपात्यते । कष्टाय कर्मणे क्रामति कष्टायते । अत्यल्पम् इदम् उच्यते : कष्टाय इति । सत्त्रकक्षकष्टगहनेभ्यः कण्वचिकीर्षायाम् । सत्त्रकक्षकष्टगहनेभ्यः कण्वचिकीर्षायाम् इति वक्तव्यम् । सत्त्रायते । सत्त्र। ककष। कक्षायते । कष्ट । कष्टायते । कष्ट । गहन । गहनायते । अपरः आह:। सत्त्रादिभ्यः चतुर्थ्यन्तेभ्यः क्रमणे अनार्जवे क्यङ् वक्तव्यः । एतानि एव उदाहरणानि । सत्त्रादिभ्यः इति किमर्थम् । कुटिलाय क्रामति अनुवाकाय । चतुर्थ्यन्तेभ्यः इति किमर्थम् । अजः कष्टम् क्रामति । तत् तर्हि वक्तव्यम् । न वक्तव्यम् । न एतत् प्रत्ययान्तनिपातनम् । किम् तर्हि । तादर्थ्ये एषा चतुर्थी । कष्टाय यत् प्रातिपदिकम् । कष्टार्थे यत् प्रातिपदिकम् इति ।

KA II,215.2-11 Ro III,67-68 kaṣṭāya iti kim nipātyate . kaṣṭaśabdāt caturthīsamarthāt kramaṇe anārjave kyṅ nipātyate . kaṣṭāya karmaṇe krāmati kaṣṭāyate . atyalpam idam ucyate : kaṣṭāya iti . sattrakakṣakaṣṭagahanebhyaḥ kaṇvacikīrṣāyām . sattrakakṣakaṣṭagahanebhyaḥ kaṇvacikīrṣāyām iti vaktavyam . sattrāyate . sattra. kakaṣa. kakṣāyate . kaṣṭa . kaṣṭāyate . kaṣṭa . gahana . gahanāyate . aparaḥ āha:. sattrādibhyaḥ caturthyantebhyaḥ kramaṇe anārjave kyaṅ vaktavyaḥ . etāni eva udāharaṇāni . sattrādibhyaḥ iti kimartham . kuṭilāya krāmati anuvākāya . caturthyantebhyaḥ iti kimartham . ajaḥ kaṣṭam krāmati . tat tarhi vaktavyam . na vaktavyam . na etat pratyayāntanipātanam . kim tarhi . tādarthye eṣā caturthī . kaṣṭāya yat prātipadikam . kaṣṭārthe yat prātipadikam iti .

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/P/3.1.14

Cite as: Patanjali: Vyakaranamahabhasya 3.1.14, in HREEM (hreem.cc/library/P/3.1.14), after GRETIL, Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay….

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/1_gram/pmbhasuu.htm — Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay 1880-1885), revised by K.V. Abhyankar (Poona 1972-1996). With additional references of the edition Gurukuljhajjar, Rohatak (Rohtak) : Hariyana sahitya samsthan, 1961-196

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text