क्अ इइ,१४६।१४७।६ रो इइइ,३२७-३२९ सर्वग्रहणम् किमर्थम् । सर्वेभ्यः धातुभ्यः घञ् यथा स्यात् अजपोः अपि विषये । एकः तण्डुलनिश्चायः । द्वौ शूर्पनिष्पावौ । सर्वग्रहणम् अनर्थकम् परिमाणाख्यायम् इति सिद्धत्वात् । सर्वग्रहणम् अनर्थकम् । किम् कारणम् । परिमाणाख्यायम् इति सिद्धत्वात् । परिमाणाख्यायम् इति एव घञ् सिद्धः अजपोः अपि विषये । न अर्थः सर्वग्रहणेन । अस्ति अन्यत् एतस्य वचने प्रयोजनम् । किम् । एकः पाकः द्वौ पाकौ त्रयः पाकाः इति । पूर्वेण अपि एतत् सिद्धम् । न सिध्यति । सञ्ज्ञायाम् इति पूर्वः योगः । न च एषा सञ्ज्ञा । प्रत्याख्यायते सञ्ज्ञाग्रहणम् । अथ अपि क्रियते एवम् अपि न दोषः । अजौ अपि सञ्ज्ञायाम् एव । यथाजातीयकः उत्सर्गः तथाजातीयकेन अपवादेन भवितव्यम् । उत्तरार्थम् तर्हि । इङः च सर्वेभ्यः अपि यथा स्यात् । ननु च अयम् इङ् एकः एव वण्टरण्डाकल्पः । सर्वेषु साधनेषु यथा स्यात् । उपेत्य अधीयते तस्मात् अध्यायः । अधीयते तस्मिन् अध्यायः । अध्यायन्यायायोद्यावसंहारावायाः च इति एतत् निपातनम् न कर्तव्यम् भवति । एतत् अपि न अस्ति प्रयोजनम् । क्रियते न्यासे एव । उत्तराऋथम् एव तर्हि वक्तव्यम् । कर्मव्यतिहारे णच् स्त्रियाम् इति सर्वेभ्यः यथा स्यात् । एतत् अपि न अस्ति प्रयोजनम् । वक्ष्यति एतत् । कर्मव्यतिहारे स्त्रीग्रहणम् व्यतिपाकार्थम् । पृथक् ग्रहणम् बाधकबाधनार्थम् । व्यावचोरीव्यावचर्च्यर्थम् । तत्र व्यतीक्षादिषु दोषः । सिद्धम् तु प्रकृते स्त्रीग्रहणे णज्ग्रहणम् णिज्ग्रहणम् च इति । उत्तरार्थम् तर्हि अभिविधौ भावे इनुण् सर्वेभ्यः यथा स्यात् । सांराविणम् । एतत् अपि न अस्ति प्रयोजनम् । वक्ष्यति एतत् । अभिविधौ भावग्रहणम् नपुंसके क्तादिनिवृत्त्यर्थम् । पृथक् ग्रहणम् बाधकबाधार्थम् । न तु ल्युट् इति । इदम् तर्हि प्रयोजनम् । प्रकृत्याश्रयः यः अपवादः तस्य बाधनम् यथा स्यात् । अर्थाश्रयः यः अपवादः तस्य बाधनम् मा भूत् । एका तिलोच्छ्रितिः द्वे सृती इति । घञनुक्रमणम् अजब्विषये । अवचने हि स्त्रीप्रत्ययानाम् अपि अपवादविज्ञानम् इति चोदयिष्यति । तत् न वक्तव्यम् भवति ।
KA II,146.147.6 Ro III,327-329 sarvagrahaṇam kimartham . sarvebhyaḥ dhātubhyaḥ ghañ yathā syāt ajapoḥ api viṣaye . ekaḥ taṇḍulaniścāyaḥ . dvau śūrpaniṣpāvau . sarvagrahaṇam anarthakam parimāṇākhyāyam iti siddhatvāt . sarvagrahaṇam anarthakam . kim kāraṇam . parimāṇākhyāyam iti siddhatvāt . parimāṇākhyāyam iti eva ghañ siddhaḥ ajapoḥ api viṣaye . na arthaḥ sarvagrahaṇena . asti anyat etasya vacane prayojanam . kim . ekaḥ pākaḥ dvau pākau trayaḥ pākāḥ iti . pūrveṇa api etat siddham . na sidhyati . sañjñāyām iti pūrvaḥ yogaḥ . na ca eṣā sañjñā . pratyākhyāyate sañjñāgrahaṇam . atha api kriyate evam api na doṣaḥ . ajau api sañjñāyām eva . yathājātīyakaḥ utsargaḥ tathājātīyakena apavādena bhavitavyam . uttarārtham tarhi . iṅaḥ ca sarvebhyaḥ api yathā syāt . nanu ca ayam iṅ ekaḥ eva vaṇṭaraṇḍākalpaḥ . sarveṣu sādhaneṣu yathā syāt . upetya adhīyate tasmāt adhyāyaḥ . adhīyate tasmin adhyāyaḥ . adhyāyanyāyāyodyāvasaṃhārāvāyāḥ ca iti etat nipātanam na kartavyam bhavati . etat api na asti prayojanam . kriyate nyāse eva . uttarāṛtham eva tarhi vaktavyam . karmavyatihāre ṇac striyām iti sarvebhyaḥ yathā syāt . etat api na asti prayojanam . vakṣyati etat . karmavyatihāre strīgrahaṇam vyatipākārtham . pṛthak grahaṇam bādhakabādhanārtham . vyāvacorīvyāvacarcyartham . tatra vyatīkṣādiṣu doṣaḥ . siddham tu prakṛte strīgrahaṇe ṇajgrahaṇam ṇijgrahaṇam ca iti . uttarārtham tarhi abhividhau bhāve inuṇ sarvebhyaḥ yathā syāt . sāṃrāviṇam . etat api na asti prayojanam . vakṣyati etat . abhividhau bhāvagrahaṇam napuṃsake ktādinivṛttyartham . pṛthak grahaṇam bādhakabādhārtham . na tu lyuṭ iti . idam tarhi prayojanam . prakṛtyāśrayaḥ yaḥ apavādaḥ tasya bādhanam yathā syāt . arthāśrayaḥ yaḥ apavādaḥ tasya bādhanam mā bhūt . ekā tilocchritiḥ dve sṛtī iti . ghañanukramaṇam ajabviṣaye . avacane hi strīpratyayānām api apavādavijñānam iti codayiṣyati . tat na vaktavyam bhavati .
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.