Library·Patanjali: Vyakaranamahabhasya·3·3.4·3.4.37

Patanjali: Vyakaranamahabhasya 3.4.37

P 3.4.37

क्अ इइ,१७६।२-१४ रो इइइ,३८६ हनः करणे अनर्थकम् वचनम् हिंसार्थेभ्यः णमुल्विधानात् । हनः करणे अनर्थकम् वचनम् । किम् कारणम् । हिंसार्थेभ्यः णमुल्विधानात् । हिंसार्थेभ्यः णमुल्विधीयते । तेन एव सिद्धम् । अर्थवत् तु अहिंसार्थस्य विधानात् । अर्थवत् तु हन्तेः णमुल्वचनम् । कः अर्थः । अहिंसार्थस्य विधानात् । अहिंसार्थानाम् णमुल् यथा स्यात् । अस्ति पुनः अयम् क्व चित् हन्तिः अहिंसार्थः यदर्थः विधिः स्यात् । अस्ति इति आह । पाण्युपघातम् वेदिम् हन्ति । नित्यसमासार्थम् च । नित्यसमासार्थम् च हिंसार्थात् अपि हन्तेः अनेन विधिः एषितव्यः । कथम् पुनः इच्छता अपि हिंसार्थात् हन्तेः अनेन विधिः लभ्यः । अनेन अस्तु तेन वा इति तेन स्यात् विप्रतिषेधेन । हन्तेः पूर्वविप्रतिषेधः वार्त्तिकेन एव ज्ञापितः । यत् अयम् नित्यसमासार्थम् च इति आह तत् ज्ञापयति आचार्यः हिंसार्थात् अपि हन्तेः अनेन विधिः भवति इति ।

KA II,176.2-14 Ro III,386 hanaḥ karaṇe anarthakam vacanam hiṃsārthebhyaḥ ṇamulvidhānāt . hanaḥ karaṇe anarthakam vacanam . kim kāraṇam . hiṃsārthebhyaḥ ṇamulvidhānāt . hiṃsārthebhyaḥ ṇamulvidhīyate . tena eva siddham . arthavat tu ahiṃsārthasya vidhānāt . arthavat tu hanteḥ ṇamulvacanam . kaḥ arthaḥ . ahiṃsārthasya vidhānāt . ahiṃsārthānām ṇamul yathā syāt . asti punaḥ ayam kva cit hantiḥ ahiṃsārthaḥ yadarthaḥ vidhiḥ syāt . asti iti āha . pāṇyupaghātam vedim hanti . nityasamāsārtham ca . nityasamāsārtham ca hiṃsārthāt api hanteḥ anena vidhiḥ eṣitavyaḥ . katham punaḥ icchatā api hiṃsārthāt hanteḥ anena vidhiḥ labhyaḥ . anena astu tena vā iti tena syāt vipratiṣedhena . hanteḥ pūrvavipratiṣedhaḥ vārttikena eva jñāpitaḥ . yat ayam nityasamāsārtham ca iti āha tat jñāpayati ācāryaḥ hiṃsārthāt api hanteḥ anena vidhiḥ bhavati iti .

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/P/3.4.37

Cite as: Patanjali: Vyakaranamahabhasya 3.4.37, in HREEM (hreem.cc/library/P/3.4.37), after GRETIL, Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay….

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/1_gram/pmbhasuu.htm — Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay 1880-1885), revised by K.V. Abhyankar (Poona 1972-1996). With additional references of the edition Gurukuljhajjar, Rohatak (Rohtak) : Hariyana sahitya samsthan, 1961-196

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text