Library·Patanjali: Vyakaranamahabhasya·4·4.1·4.1.104

Patanjali: Vyakaranamahabhasya 4.1.104

P 4.1.104

क्अ इइ,२५४।१६-२७ रो इइइ,५९५-५९६ अनृष्यानन्तर्ये इति उच्यते । तत्र इदम् सिध्यति कौशिकः विश्वामित्रः इति । किम् कारणम् । विश्वामित्रः तपः तेपे न अनृष्हिः स्याम् इति । तत्रभवान् ऋषिः सम्पन्नः । सः पुनः तपः तेपे न अनृष्हेः पुत्रः स्याम् इति । तत्रभवान् गाधिः अपि ऋषिः सम्पन्नः । सः पुनः तपः तेपे न अनृष्हेः पौत्रः स्याम् इति । तत्रभवान् कुशिकः अपि ऋषिः सम्पन्नः । तत् एतत् ऋष्यानन्तर्यम् भवति । तत्र अनृष्यानन्तर्ये इति प्रतिषेधः प्राप्नोति । न एषः दोषः । न एवम् विज्ञायते ऋष्यानन्तर्ये न भवति इति । कथम् तर्हि । ऋषौ अनन्तरे न इति । यदि एवम् । अनृष्यानन्तर्यवचनम् अनर्थकम् सञ्ज्ञागोत्राधिकारात् । अनृष्यानन्तर्यवचनम् अनर्थकम् । किम् कारणम् । सञ्ज्ञागोत्राधिकारात् । सञ्ज्ञागोत्रे इति वर्तते । कः प्रसङ्गः यत् अनन्तेरे स्यात् । न एव प्राप्नोति न अर्थः प्रतिषेधेन । एवम् तर्हि सिद्धे सति यत् अनृष्यानन्तर्ये इति प्रतिषेधम् शास्ति तत् ज्ञापयति आचार्यः बिदादिषु ये अनृषयः पठन्ते तेषाम् अनन्तरे अपि वृत्तिः भवति । किम् एतस्य ज्ञापने प्रयोजनम् । नानान्द्रः पौत्रः दौहित्रः इति एतत् सिद्धम् भवति ।

KA II,254.16-27 Ro III,595-596 anṛṣyānantarye iti ucyate . tatra idam sidhyati kauśikaḥ viśvāmitraḥ iti . kim kāraṇam . viśvāmitraḥ tapaḥ tepe na anṛṣhiḥ syām iti . tatrabhavān ṛṣiḥ sampannaḥ . saḥ punaḥ tapaḥ tepe na anṛṣheḥ putraḥ syām iti . tatrabhavān gādhiḥ api ṛṣiḥ sampannaḥ . saḥ punaḥ tapaḥ tepe na anṛṣheḥ pautraḥ syām iti . tatrabhavān kuśikaḥ api ṛṣiḥ sampannaḥ . tat etat ṛṣyānantaryam bhavati . tatra anṛṣyānantarye iti pratiṣedhaḥ prāpnoti . na eṣaḥ doṣaḥ . na evam vijñāyate ṛṣyānantarye na bhavati iti . katham tarhi . ṛṣau anantare na iti . yadi evam . anṛṣyānantaryavacanam anarthakam sañjñāgotrādhikārāt . anṛṣyānantaryavacanam anarthakam . kim kāraṇam . sañjñāgotrādhikārāt . sañjñāgotre iti vartate . kaḥ prasaṅgaḥ yat anantere syāt . na eva prāpnoti na arthaḥ pratiṣedhena . evam tarhi siddhe sati yat anṛṣyānantarye iti pratiṣedham śāsti tat jñāpayati ācāryaḥ bidādiṣu ye anṛṣayaḥ paṭhante teṣām anantare api vṛttiḥ bhavati . kim etasya jñāpane prayojanam . nānāndraḥ pautraḥ dauhitraḥ iti etat siddham bhavati .

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/P/4.1.104

Cite as: Patanjali: Vyakaranamahabhasya 4.1.104, in HREEM (hreem.cc/library/P/4.1.104), after GRETIL, Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay….

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/1_gram/pmbhasuu.htm — Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay 1880-1885), revised by K.V. Abhyankar (Poona 1972-1996). With additional references of the edition Gurukuljhajjar, Rohatak (Rohtak) : Hariyana sahitya samsthan, 1961-196

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text