Library·Patanjali: Vyakaranamahabhasya·4·4.1·4.1.20

Patanjali: Vyakaranamahabhasya 4.1.20

P 4.1.20

क्अ इइ,२११।४-१४ रो इइइ,४८४-४८६ वयसि अचरमे इति वक्तव्यम् इह अपि यथा स्यात् । वधूटी चिरण्टी इति । इह कस्मात् न भवति । उत्तानशया लोहितपादिका द्विवर्षा त्रिवर्षा इति । न एतानि वयोवाचीनि । कथम् तर्हि वयः गम्यते । सम्बन्धात् । यदि तर्हि यत्र सम्बन्धात् वयः गम्यते तत्र न भवति इह अपि न प्राप्नोति । कुमारी इति । अत्र अपि सम्बन्धात् वयः गम्यते । कः असु सम्बन्धः । यः असु पुंसा असम्प्रयोगः । सम्बन्धात् एव अत्र वयः गम्यते । इह पुनः सम्बन्धसम्बन्धात् । इह तावत् उत्तानशया इति । यदा कर्तृत्वम् विशेषितम् भवति ततः उत्तरकालम् वयः गम्यते । यदि लोहितपादिका इति । यदा बहुव्रीह्यर्थः विशेषितः ततः उत्तरकालम् वयः गम्यते । द्विवर्षा त्रिवर्षा इति । यदा द्विगुअर्थः विशेषितः ततः उत्तरकालम् वयः गम्यते । यदि तर्हि यत्र सम्बन्धात् एव वयः गम्यते तत्र भवति इह अपि तरि प्रप्नोति । कन्या इति । निपातनात् एतत् सिद्धम् । किम् निपातनम्। कन्यायाः कनीन च इति ।

KA II,211.4-14 Ro III,484-486 vayasi acarame iti vaktavyam iha api yathā syāt . vadhūṭī ciraṇṭī iti . iha kasmāt na bhavati . uttānaśayā lohitapādikā dvivarṣā trivarṣā iti . na etāni vayovācīni . katham tarhi vayaḥ gamyate . sambandhāt . yadi tarhi yatra sambandhāt vayaḥ gamyate tatra na bhavati iha api na prāpnoti . kumārī iti . atra api sambandhāt vayaḥ gamyate . kaḥ asu sambandhaḥ . yaḥ asu puṃsā asamprayogaḥ . sambandhāt eva atra vayaḥ gamyate . iha punaḥ sambandhasambandhāt . iha tāvat uttānaśayā iti . yadā kartṛtvam viśeṣitam bhavati tataḥ uttarakālam vayaḥ gamyate . yadi lohitapādikā iti . yadā bahuvrīhyarthaḥ viśeṣitaḥ tataḥ uttarakālam vayaḥ gamyate . dvivarṣā trivarṣā iti . yadā dviguarthaḥ viśeṣitaḥ tataḥ uttarakālam vayaḥ gamyate . yadi tarhi yatra sambandhāt eva vayaḥ gamyate tatra bhavati iha api tari prapnoti . kanyā iti . nipātanāt etat siddham . kim nipātanam. kanyāyāḥ kanīna ca iti .

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/P/4.1.20

Cite as: Patanjali: Vyakaranamahabhasya 4.1.20, in HREEM (hreem.cc/library/P/4.1.20), after GRETIL, Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay….

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/1_gram/pmbhasuu.htm — Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay 1880-1885), revised by K.V. Abhyankar (Poona 1972-1996). With additional references of the edition Gurukuljhajjar, Rohatak (Rohtak) : Hariyana sahitya samsthan, 1961-196

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text