क्अ इइ,२०१।१९-२०२।११ रो इइइ,४६१-४६३ कथम् इदम् विज्ञायते : उगितः प्रातिपदिकात् इति आहोस्वित् उगितन्तात् प्रातिपदिकात् इति । किम् च अतः । यदि विज्ञायते उगितः प्रातिपदिकात् इति सिद्धम् : भवती महती । अतिभवती , अतिमहती इति न सिध्यति । तदन्तविधिना भविष्यति । ग्रहणवता प्रातिपदिकेन तदन्तविधिः प्रतिषिध्यते । अथ विज्ञायते उगितन्तात् प्रातिपदिकात् इति सिद्धम् अतिभवती अतिमहती । भवती महती इति न सिध्यति । व्यपदेशिवद्भावेन भविष्यति । व्यपदेशिवद्भावः अप्रातिपदिकेन । उभयथा च निर्गोमती निर्यवमती इति न सिध्यति । किम् कारणम् । प्रत्ययग्रहणे यस्मात् सः तदादेः ग्रहणम् भवति इति । यथा इच्छसि तथा अस्तु । अस्तु तावत् उगितः प्रातिपदिकात् इति । कथम् अतिभवती अतिमहती इति । तदन्तविधिना भविष्यति । ननु च उक्तम् ग्रहणवता प्रातिपदिकेन तदन्तविधिः प्रतिषिध्यते । न एतत् प्रातिपदिकग्रहणम् । प्रातिपदिकाप्रातिपदिकयोः एतत् ग्रहणम् । अथ वा पुनः अस्तु उगितन्तात् प्रातिपदिकात् इति । कथम् भवती महती इति । व्यपदेशिवद्भावेन भविष्यति । ननु च उक्तम् व्यपदेशिवद्भावः अप्रातिपदिकेन इति । न एतत् प्रातिपदिकग्रहणम् । प्रातिपदिकाप्रातिपदिकयोः एतत् ग्रहणम् । यत् अपि उच्यते उभयथा च निर्गोमती निर्यवमती इति न सिध्यति । किम् कारणम् । प्रत्ययग्रहणे यस्मात् सः तदादेः ग्रहणम् भवति इति । न एतत् प्रत्ययग्रहणम् । प्रत्ययाप्रत्यययोः एतत् ग्रहणम् । कथम् । वर्णः अपि उगित् प्रत्ययः अपि उगित् प्रातिपदिकम् अपि उगित् ।
KA II,201.19-202.11 Ro III,461-463 katham idam vijñāyate : ugitaḥ prātipadikāt iti āhosvit ugitantāt prātipadikāt iti . kim ca ataḥ . yadi vijñāyate ugitaḥ prātipadikāt iti siddham : bhavatī mahatī . atibhavatī , atimahatī iti na sidhyati . tadantavidhinā bhaviṣyati . grahaṇavatā prātipadikena tadantavidhiḥ pratiṣidhyate . atha vijñāyate ugitantāt prātipadikāt iti siddham atibhavatī atimahatī . bhavatī mahatī iti na sidhyati . vyapadeśivadbhāvena bhaviṣyati . vyapadeśivadbhāvaḥ aprātipadikena . ubhayathā ca nirgomatī niryavamatī iti na sidhyati . kim kāraṇam . pratyayagrahaṇe yasmāt saḥ tadādeḥ grahaṇam bhavati iti . yathā icchasi tathā astu . astu tāvat ugitaḥ prātipadikāt iti . katham atibhavatī atimahatī iti . tadantavidhinā bhaviṣyati . nanu ca uktam grahaṇavatā prātipadikena tadantavidhiḥ pratiṣidhyate . na etat prātipadikagrahaṇam . prātipadikāprātipadikayoḥ etat grahaṇam . atha vā punaḥ astu ugitantāt prātipadikāt iti . katham bhavatī mahatī iti . vyapadeśivadbhāvena bhaviṣyati . nanu ca uktam vyapadeśivadbhāvaḥ aprātipadikena iti . na etat prātipadikagrahaṇam . prātipadikāprātipadikayoḥ etat grahaṇam . yat api ucyate ubhayathā ca nirgomatī niryavamatī iti na sidhyati . kim kāraṇam . pratyayagrahaṇe yasmāt saḥ tadādeḥ grahaṇam bhavati iti . na etat pratyayagrahaṇam . pratyayāpratyayayoḥ etat grahaṇam . katham . varṇaḥ api ugit pratyayaḥ api ugit prātipadikam api ugit .
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.