Library·Patanjali: Vyakaranamahabhasya·4·4.2·4.2.52

Patanjali: Vyakaranamahabhasya 4.2.52

P 4.2.52

क्अ इइ,२८२।६-२८३।३ रो इइइ,६४८-६५० विषयाभिधाने जनपदे लुप् बहुवचनविषयात् । विषयाभिधाने जनपदे लुप् बहुवचनविषयात् वक्तव्यः । अङ्गानाम् विषयः अङ्गाः । वङ्गाः सुह्माः पुण्ड्राः । गान्धार्यादिभ्यः वा । गान्धार्यादिभ्यः वा इति वक्तव्यम् । गान्धारः गान्धारयः वासातः वसातयः शैबः शिबयः । राजन्यादिभ्यः वा वुञ् । राजन्यादिभ्यः वा वुञ् वक्तव्यः । राजन्याः राजन्यकः दैवयातवः दैवयातवकः । बैल्ववनादिभ्यः नित्यम् । बैल्ववनादिभ्यः नित्यम् इति वक्तव्यम् । बैल्ववनकः आम्बरीषपुत्रकः आत्मकामेयकः । तत् तर्हि बहु वक्तव्यम् । न वा अभिधेयस्य निवासविषयत्वात् निवासविवक्षायाम् लुब्विषयविवक्षायाम् प्रत्ययः । न वा वक्तव्यम् । किम् कारणम् । अभिधेयस्य निवासविषयत्वात् । यत् अभिधेयम् सः निवासः च विषयः च । अभिधेयस्य निवासविषयत्वात् निवासविवक्षायाम् लुप् विषयविवक्षायाम् प्रत्ययः भविष्यति । इदम् तर्हि प्रयोजनम् । एतत् ज्ञास्यामि इह नित्यः विधिः इह विभाषा इति । एतत् अपि न अस्ति प्रयोजनम् । यावता यत् अभिधेयम् सः निवासः च विषयः च । अभिधेयस्य निवासविषयत्वात् निवासविवक्षायाम् लुप् विषयविवक्षायाम् प्रत्ययः ।

KA II,282.6-283.3 Ro III,648-650 viṣayābhidhāne janapade luP bahuvacanaviṣayāt . viṣayābhidhāne janapade lup bahuvacanaviṣayāt vaktavyaḥ . aṅgānām viṣayaḥ aṅgāḥ . vaṅgāḥ suhmāḥ puṇḍrāḥ . gāndhāryādibhyaḥ vā . gāndhāryādibhyaḥ vā iti vaktavyam . gāndhāraḥ gāndhārayaḥ vāsātaḥ vasātayaḥ śaibaḥ śibayaḥ . rājanyādibhyaḥ vā vuñ . rājanyādibhyaḥ vā vuñ vaktavyaḥ . rājanyāḥ rājanyakaḥ daivayātavaḥ daivayātavakaḥ . bailvavanādibhyaḥ nityam . bailvavanādibhyaḥ nityam iti vaktavyam . bailvavanakaḥ āmbarīṣaputrakaḥ ātmakāmeyakaḥ . tat tarhi bahu vaktavyam . na vā abhidheyasya nivāsaviṣayatvāt nivāsavivakṣāyām lubviṣayavivakṣāyām pratyayaḥ . na vā vaktavyam . kim kāraṇam . abhidheyasya nivāsaviṣayatvāt . yat abhidheyam saḥ nivāsaḥ ca viṣayaḥ ca . abhidheyasya nivāsaviṣayatvāt nivāsavivakṣāyām lup viṣayavivakṣāyām pratyayaḥ bhaviṣyati . idam tarhi prayojanam . etat jñāsyāmi iha nityaḥ vidhiḥ iha vibhāṣā iti . etat api na asti prayojanam . yāvatā yat abhidheyam saḥ nivāsaḥ ca viṣayaḥ ca . abhidheyasya nivāsaviṣayatvāt nivāsavivakṣāyām lup viṣayavivakṣāyām pratyayaḥ .

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/P/4.2.52

Cite as: Patanjali: Vyakaranamahabhasya 4.2.52, in HREEM (hreem.cc/library/P/4.2.52), after GRETIL, Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay….

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/1_gram/pmbhasuu.htm — Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay 1880-1885), revised by K.V. Abhyankar (Poona 1972-1996). With additional references of the edition Gurukuljhajjar, Rohatak (Rohtak) : Hariyana sahitya samsthan, 1961-196

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text