क्अ इइ,३२३।४-२४ रो इइइ,७३१-७३३ अनुदात्तादेः अञः विधाने आद्युदात्तात् ङीषः उपसङ्ख्यानम् । अनुदात्तादेः अञः विधाने आद्युदात्तात् ङीषः उपसङ्ख्यानम् कर्तव्यम् । कुवली कौवलम् बदरी बादरम् । तत् तर्हि वक्तव्यम् । न वक्तव्यम् । निघाते कृते अनुदात्तादेः इति एव सिद्धम् । न सिध्यति । किम् कारणम् । पदस्य हि अनुदात्तादित्वम् । पदस्य हि निघातः सुबन्तम् च पदम् । ङ्याप्प्रातिपदिकात् च प्रत्ययः विधीयते । न वा समर्थस्य अनुदात्तादित्वात् । न वा कर्तव्यम् । किम् कारणम् । समर्थस्य अनुदात्तादित्वात् । समर्थम् अनुदात्तादित्वेन विशेषयिष्यामः । न एवम् शक्यम् । इह हि प्रसज्येत । वाचः विकारः त्वचः विकारः इति । एतद् हि समर्थम् अनुदात्तादि । इह च न स्यात् सर्वेषाम् विकारः इति । तस्मात् न एवम् शक्यम् । न चेत् एवम् उपसङ्ख्यानम् कर्तव्यम् । न कर्तव्यम् । आचार्यप्रवृत्तिः ज्ञापयति यावति एव द्वितीयस्य स्वरस्य प्रादुर्भावः तावति एव पूर्वस्य निघातः इति यत् अयम् भिक्षादिषु गर्भिणीशब्दस्य पाठम् करोति । कथम् कृत्वा ज्ञापकम् । भिक्षादिषु गर्भिणीशब्दस्य पाठे एतत् प्रयोजनम् अनुदात्तादिलक्षणः अञ् मा भूत् इति । यदि च पदस्य निघातः गर्भशब्दः अयम् आद्युदात्तः तस्मात् इन् अन्तात् यः प्रत्ययः प्राप्नोति सः तावत् स्यात् । तस्मिन् अवस्थिते निघातः । तत्र कः अनुदात्तादिलक्षणस्य अञः प्रसङ्गः । पश्यति तु आचार्यः यावति एव द्वितीयस्य स्वरस्य प्रादुर्भावः तावति एव पूर्वस्य निघातः इति । अतः भिक्षादिषु गर्भिणीशब्दम् पठति । पदग्रहणम् परिमाणार्थम् । पदग्रहणम् क्रियते परिमाणार्थम् । वाक्यस्य मा भूत् अनुदात्तम् पदम् एकवर्जम् इति ।
KA II,323.4-24 Ro III,731-733 anudāttādeḥ añaḥ vidhāne ādyudāttāt ṅīṣaḥ upasaṅkhyānam . anudāttādeḥ añaḥ vidhāne ādyudāttāt ṅīṣaḥ upasaṅkhyānam kartavyam . kuvalī kauvalam badarī bādaram . tat tarhi vaktavyam . na vaktavyam . nighāte kṛte anudāttādeḥ iti eva siddham . na sidhyati . kim kāraṇam . padasya hi anudāttāditvam . padasya hi nighātaḥ subantam ca padam . ṅyāpprātipadikāt ca pratyayaḥ vidhīyate . na vā samarthasya anudāttāditvāt . na vā kartavyam . kim kāraṇam . samarthasya anudāttāditvāt . samartham anudāttāditvena viśeṣayiṣyāmaḥ . na evam śakyam . iha hi prasajyeta . vācaḥ vikāraḥ tvacaḥ vikāraḥ iti . etad hi samartham anudāttādi . iha ca na syāt sarveṣām vikāraḥ iti . tasmāt na evam śakyam . na cet evam upasaṅkhyānam kartavyam . na kartavyam . ācāryapravṛttiḥ jñāpayati yāvati eva dvitīyasya svarasya prādurbhāvaḥ tāvati eva pūrvasya nighātaḥ iti yat ayam bhikṣādiṣu garbhiṇīśabdasya pāṭham karoti . katham kṛtvā jñāpakam . bhikṣādiṣu garbhiṇīśabdasya pāṭhe etat prayojanam anudāttādilakṣaṇaḥ añ mā bhūt iti . yadi ca padasya nighātaḥ garbhaśabdaḥ ayam ādyudāttaḥ tasmāt in antāt yaḥ pratyayaḥ prāpnoti saḥ tāvat syāt . tasmin avasthite nighātaḥ . tatra kaḥ anudāttādilakṣaṇasya añaḥ prasaṅgaḥ . paśyati tu ācāryaḥ yāvati eva dvitīyasya svarasya prādurbhāvaḥ tāvati eva pūrvasya nighātaḥ iti . ataḥ bhikṣādiṣu garbhiṇīśabdam paṭhati . padagrahaṇam parimāṇārtham . padagrahaṇam kriyate parimāṇārtham . vākyasya mā bhūt anudāttam padam ekavarjam iti .
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.