Library·Patanjali: Vyakaranamahabhasya·4·4.4·4.4.59

Patanjali: Vyakaranamahabhasya 4.4.59

P 4.4.59

क्अ इइ,३३२।८-१५ रो इइइ,७४८ किमर्थम् इदम् उच्यते । न कक् एव उच्यते का रूपसिद्धिः : शाक्तीकः याष्टीकः इति । शक्तियष्ट्योः ईकारः अन्ते कशब्दः च प्रत्ययः । न सिध्यति । विभाषा च एव हि शक्तियष्ट्योः ईकारः अपि च के अणः इति ह्रस्वत्वम् प्रसज्येत । एवम् तर्हि इकक् उच्यते । का रूपसिद्धिः । शाक्तीकः याष्टीकः इति । सवर्णदीर्घत्वेन सिद्धम् । न सिध्यति । यस्य इति च लोपः प्राप्नोति । इकारोच्चारणसामार्थ्यात् न भविष्यति । यदि तर्हि प्राप्नुवन् विधिः उच्चारणसामर्थ्यात् बाध्यते सवर्णदीर्घत्वम् अपि न प्राप्नोति । यम् विधिम् प्रति उपदेशः अनर्थकः सः विधिः बाध्यते । यस्य तु विधेः निमित्तम् एव न असौ बाध्यते । यस्य इति लोपम् च प्रति इकारोच्चारणम् अनर्थकम् सवर्णदीर्घत्वस्य तु निमित्तम् एव ।

KA II,332.8-15 Ro III,748 kimartham idam ucyate . na kak eva ucyate kā rūpasiddhiḥ : śāktīkaḥ yāṣṭīkaḥ iti . śaktiyaṣṭyoḥ īkāraḥ ante kaśabdaḥ ca pratyayaḥ . na sidhyati . vibhāṣā ca eva hi śaktiyaṣṭyoḥ īkāraḥ api ca ke aṇaḥ iti hrasvatvam prasajyeta . evam tarhi ikak ucyate . kā rūpasiddhiḥ . śāktīkaḥ yāṣṭīkaḥ iti . savarṇadīrghatvena siddham . na sidhyati . yasya iti ca lopaḥ prāpnoti . ikāroccāraṇasāmārthyāt na bhaviṣyati . yadi tarhi prāpnuvan vidhiḥ uccāraṇasāmarthyāt bādhyate savarṇadīrghatvam api na prāpnoti . yam vidhim prati upadeśaḥ anarthakaḥ saḥ vidhiḥ bādhyate . yasya tu vidheḥ nimittam eva na asau bādhyate . yasya iti lopam ca prati ikāroccāraṇam anarthakam savarṇadīrghatvasya tu nimittam eva .

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/P/4.4.59

Cite as: Patanjali: Vyakaranamahabhasya 4.4.59, in HREEM (hreem.cc/library/P/4.4.59), after GRETIL, Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay….

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/1_gram/pmbhasuu.htm — Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay 1880-1885), revised by K.V. Abhyankar (Poona 1972-1996). With additional references of the edition Gurukuljhajjar, Rohatak (Rohtak) : Hariyana sahitya samsthan, 1961-196

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text