Library·Patanjali: Vyakaranamahabhasya·5·5.1·5.1.37

Patanjali: Vyakaranamahabhasya 5.1.37

P 5.1.37

क्अ इइ।३५०।१३-३५१।६ रो इव्।३९-४० तेन क्रीतम् इति करणात् । तेन क्रीतम् इति अत्र करणात् इति वक्तव्यम् । इह मा भूत् । देवदत्तेन क्रीतम् । यज्ञदत्तेन क्रीतम् इति । अकर्त्रेकान्तात् । अकर्त्रेकान्तात् इति वक्तव्यम् । इह मा भूत् । देवदत्तेन पाणिना क्रीतम् इति । सङ्ख्यैकवचनात् द्विगोः च उपसङ्ख्यानम् । सङ्ख्यायाः इति वक्तव्यम् । इह अपि यथा स्यात् । पञ्चभिः क्रीतम् पञ्चकम् । किम् पुनः कारणम् न सिध्यति । एकवचनान्तात् इति वक्ष्यति । तस्य अयम् पुरस्तात् अपकर्षः । एकवचनात् । एकवचनान्तात् इति वक्तव्यम् । इह मा भूत् । शूर्पाभ्याम् क्रीतम् । शूर्पैः क्रीतम् इति । द्विगोः च । द्विगोः च इति वक्तव्यम् । इह अपि यथा स्यात् । द्वाभ्याम् शूर्पाभ्याम् क्रीतम् द्विशूर्पम् त्रिशूर्पम् इति । यदि एकवचनान्तात् इति उच्यते मुद्गैः क्रीतम् मौद्गिकम् माषैः क्रीतम् माषिकम् इति न सिध्यति । परिमाणस्य सङ्ख्यायाः यत् एकवचनम् तदन्तात् इति वक्तव्यम् । तत् तर्हि एकवचनान्तात् इति वक्तव्यम् । तस्मिन् च क्रियमाणे बहु वक्तव्यम् भवति । न वक्तव्यम् । कस्मात् न भवति शूर्पाभ्याम् क्रीतम् । शूर्पैः क्रीतम् इति । उक्तम् वा । किम् उक्तम् । अनभिधानात् इति । यदि एवम् करणात् अकर्त्रेकान्तात् इति अपि न वक्तव्यम् । कर्तुः कर्त्रेकान्तात् वा कस्मात् न भवति । अनभिधानात् ।

KA II.350.13-351.6 Ro IV.39-40 tena krītam iti karaṇāt . tena krītam iti atra karaṇāt iti vaktavyam . iha mā bhūt . devadattena krītam . yajñadattena krītam iti . akartrekāntāt . akartrekāntāt iti vaktavyam . iha mā bhūt . devadattena pāṇinā krītam iti . saṅkhyaikavacanāt dvigoḥ ca upasaṅkhyānam . saṅkhyāyāḥ iti vaktavyam . iha api yathā syāt . pañcabhiḥ krītam pañcakam . kim punaḥ kāraṇam na sidhyati . ekavacanāntāt iti vakṣyati . tasya ayam purastāt apakarṣaḥ . ekavacanāt . ekavacanāntāt iti vaktavyam . iha mā bhūt . śūrpābhyām krītam . śūrpaiḥ krītam iti . dvigoḥ ca . dvigoḥ ca iti vaktavyam . iha api yathā syāt . dvābhyām śūrpābhyām krītam dviśūrpam triśūrpam iti . yadi ekavacanāntāt iti ucyate mudgaiḥ krītam maudgikam māṣaiḥ krītam māṣikam iti na sidhyati . parimāṇasya saṅkhyāyāḥ yat ekavacanam tadantāt iti vaktavyam . tat tarhi ekavacanāntāt iti vaktavyam . tasmin ca kriyamāṇe bahu vaktavyam bhavati . na vaktavyam . kasmāt na bhavati śūrpābhyām krītam . śūrpaiḥ krītam iti . uktam vā . kim uktam . anabhidhānāt iti . yadi evam karaṇāt akartrekāntāt iti api na vaktavyam . kartuḥ kartrekāntāt vā kasmāt na bhavati . anabhidhānāt .

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/P/5.1.37

Cite as: Patanjali: Vyakaranamahabhasya 5.1.37, in HREEM (hreem.cc/library/P/5.1.37), after GRETIL, Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay….

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/1_gram/pmbhasuu.htm — Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay 1880-1885), revised by K.V. Abhyankar (Poona 1972-1996). With additional references of the edition Gurukuljhajjar, Rohatak (Rohtak) : Hariyana sahitya samsthan, 1961-196

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text