क्अ इइ।४००।१८-४०१।१० रो इव्।१७४-१७६ इनिप्रकरणे बलात् बाहूरुपूर्वपदात् उपसङ्ख्यानम् । इनिप्रकरणे बलात् बाहूरुपूर्वपदात् उपसङ्ख्यानम् कर्तव्यम् । बाहुबली । ऊरुबली । सर्वादेः च । सर्वादेः च इनिः वक्तव्यः । सर्वधनी । सर्वबीजी । सर्वकेशी । अर्थात् च असन्निहिते । अर्थात् च असन्निहिते इनिः वक्तव्यः । अर्थी । असन्निहिते इति किमर्थम् । अर्थवान् । तदन्तात् च । तदन्तात् च इति वक्तव्यम् । धान्यार्थी । हिरण्यार्थी । किमर्थम् तदन्तात् इति उच्यते न तदन्तविधिना सिद्धम् । ग्रहणवता प्रातिपदिकेन तदन्तविधिः प्रतिषिध्यते । एवर्म् तर्हि इनन्तेन सह समासः भविष्यति । धान्येन अर्थी धान्यार्थी । सः हि समासः न प्राप्नोति । यदि पुनः अयम् अर्थयतेः णिनिः स्यात् । एवम् अपि क्रियाम् एव कुर्वाणे स्यात् । तूष्णीम् अपि आसीनः यः तत्समर्थानि आचरति सः अभिप्रायेण गम्यते अर्थ्यम् अनेन इति । एवम् तर्हि अयम् अर्थशब्दः अस्ति एव द्रव्यपदार्थकः । तत् यथा अर्थवान् अयम् देशः इति उच्यते यस्मिन् गावः सस्यानि च वर्तन्ते । अस्ति क्रियापदार्थकः भावसाधनः । अर्थनम् अर्थः इति । तत् यः क्रियापदार्थकः तस्य इदम् ग्रहणम् । एवम् च कृत्वा अर्थिकप्रत्यर्थिकौ अपि सिद्धौ भवतः ।
KA II.400.18-401.10 Ro IV.174-176 iniprakaraṇe balāt bāhūrupūrvapadāt upasaṅkhyānam . iniprakaraṇe balāt bāhūrupūrvapadāt upasaṅkhyānam kartavyam . bāhubalī . ūrubalī . sarvādeḥ ca . sarvādeḥ ca iniḥ vaktavyaḥ . sarvadhanī . sarvabījī . sarvakeśī . arthāt ca asannihite . arthāt ca asannihite iniḥ vaktavyaḥ . arthī . asannihite iti kimartham . arthavān . tadantāt ca . tadantāt ca iti vaktavyam . dhānyārthī . hiraṇyārthī . kimartham tadantāt iti ucyate na tadantavidhinā siddham . grahaṇavatā prātipadikena tadantavidhiḥ pratiṣidhyate . evarm tarhi inantena saha samāsaḥ bhaviṣyati . dhānyena arthī dhānyārthī . saḥ hi samāsaḥ na prāpnoti . yadi punaḥ ayam arthayateḥ ṇiniḥ syāt . evam api kriyām eva kurvāṇe syāt . tūṣṇīm api āsīnaḥ yaḥ tatsamarthāni ācarati saḥ abhiprāyeṇa gamyate arthyam anena iti . evam tarhi ayam arthaśabdaḥ asti eva dravyapadārthakaḥ . tat yathā arthavān ayam deśaḥ iti ucyate yasmin gāvaḥ sasyāni ca vartante . asti kriyāpadārthakaḥ bhāvasādhanaḥ . arthanam arthaḥ iti . tat yaḥ kriyāpadārthakaḥ tasya idam grahaṇam . evam ca kṛtvā arthikapratyarthikau api siddhau bhavataḥ .
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.