Library·Patanjali: Vyakaranamahabhasya·5·5.3·5.3.42

Patanjali: Vyakaranamahabhasya 5.3.42

P 5.3.42

क्अ इइ।४१०।७-१५ रो इव्।१९२-१९३ विधार्थे इति उच्यते । कः विधार्थः नाम । विधायाः अर्थः विधार्थः । यदि एवम् एका गोविधा । एका हस्तिविधा । अत्र अपि प्राप्नोति । एवम् तर्हि धाविधानम् धात्वर्थपृथग्भावे । धाविधानम् धात्वर्थपृथग्भावे इति वक्तव्यम् । कः पुनः धात्वर्थपृथग्भावः । किम् यत् तत् देवदत्तः कंसपात्र्याम् पाणिना ओदनम् भुङ्क्ते इति । न इति आह । कारकपृथक्त्वम् एतत् । यत् तर्हि तत् काल्ये भुङ्के सायम् भुङ्क्ते इति । न इति आह । कालपृथक्त्वम् एतत् । यत् तर्हि शीतम् भुङ्क्ते उष्णम् भुङ्क्ते इति । न इति आह । गुणपृथक्त्वम् एतत् । कः तर्हि धात्वर्थपृथग्भावः । कारकाणाम् प्रवृत्तिविशेषः क्रिया । यदि एवम् क्रियाप्रकारे अयम् भवति । विधयुक्तगताः च प्रकारे भवन्ति । एवंविधम् । एवंयुक्तम् । एवङ्गतम् । एवम्प्रकारम् इति ।

KA II.410.7-15 Ro IV.192-193 vidhārthe iti ucyate . kaḥ vidhārthaḥ nāma . vidhāyāḥ arthaḥ vidhārthaḥ . yadi evam ekā govidhā . ekā hastividhā . atra api prāpnoti . evam tarhi dhāvidhānam dhātvarthapṛthagbhāve . dhāvidhānam dhātvarthapṛthagbhāve iti vaktavyam . kaḥ punaḥ dhātvarthapṛthagbhāvaḥ . kim yat tat devadattaḥ kaṃsapātryām pāṇinā odanam bhuṅkte iti . na iti āha . kārakapṛthaktvam etat . yat tarhi tat kālye bhuṅke sāyam bhuṅkte iti . na iti āha . kālapṛthaktvam etat . yat tarhi śītam bhuṅkte uṣṇam bhuṅkte iti . na iti āha . guṇapṛthaktvam etat . kaḥ tarhi dhātvarthapṛthagbhāvaḥ . kārakāṇām pravṛttiviśeṣaḥ kriyā . yadi evam kriyāprakāre ayam bhavati . vidhayuktagatāḥ ca prakāre bhavanti . evaṃvidham . evaṃyuktam . evaṅgatam . evamprakāram iti .

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/P/5.3.42

Cite as: Patanjali: Vyakaranamahabhasya 5.3.42, in HREEM (hreem.cc/library/P/5.3.42), after GRETIL, Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay….

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/1_gram/pmbhasuu.htm — Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay 1880-1885), revised by K.V. Abhyankar (Poona 1972-1996). With additional references of the edition Gurukuljhajjar, Rohatak (Rohtak) : Hariyana sahitya samsthan, 1961-196

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text