Library·Patanjali: Vyakaranamahabhasya·5·5.3·5.3.83

Patanjali: Vyakaranamahabhasya 5.3.83

क्अ इइ।४२५।२-१२ रो इव्।२३७ चतुर्थ्यात् । चतुर्थ्यात् लोपः वक्तव्यः । बृहस्पतिदत्तकः । बृहस्पतिकः । प्रजापतिदत्तकः । प्रजापतिकः । अनजादौ च । अनजादौ च लोपः वक्तव्यः । देवदत्तकः । देवकः । यज्ञदत्तकः । यज्ञकः । लोपः पूर्वपदस्य च । पूर्वपदस्य च लोपः वक्तव्यः । देवदत्तकः । दत्तकः । यज्ञदत्तकः । दत्तकः । अप्रत्यये तथा एव इष्टः । देवदत्तः । दत्तः । यज्ञदत्तः । दत्तः । उवर्णात् लः इलस्य च । उवर्णात् इलस्य च लोपः वक्तव्यः । भानुदत्तकः । भानुलः । वसुदत्तकः । वसुलः ।

KA II.425.2-12 Ro IV.237 caturthyāt . caturthyāt lopaḥ vaktavyaḥ . bṛhaspatidattakaḥ . bṛhaspatikaḥ . prajāpatidattakaḥ . prajāpatikaḥ . anajādau ca . anajādau ca lopaḥ vaktavyaḥ . devadattakaḥ . devakaḥ . yajñadattakaḥ . yajñakaḥ . lopaḥ pūrvapadasya ca . pūrvapadasya ca lopaḥ vaktavyaḥ . devadattakaḥ . dattakaḥ . yajñadattakaḥ . dattakaḥ . apratyaye tathā eva iṣṭaḥ . devadattaḥ . dattaḥ . yajñadattaḥ . dattaḥ . uvarṇāt laḥ ilasya ca . uvarṇāt ilasya ca lopaḥ vaktavyaḥ . bhānudattakaḥ . bhānulaḥ . vasudattakaḥ . vasulaḥ .

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्अ इइ।४२५।१३-२२ रो इव्।२३७-२३८ अथ ठग्ग्रहणम् किमर्थम् न इके कृते अजादौ इति एव सिद्धम् । ठग्ग्रहणम् उकः द्वितीयत्वे कविधानार्थम् । ठग्ग्रहणम् क्रियते उकः द्वितीयत्वे कविधिः यथा स्यात् । वायुदत्तकः । वायुकः । पितृदत्तकः । पितृकः । अजादिलक्षणे हि माथिकादिवत् प्रसङ्गः । अजादिलक्षणे हि माथिकादिवत् प्रसज्येत । तत् यथ मथितम् पण्यम् अस्य माथितिकः इति अकारलोपे कृते तान्तात् इति कादेशः न भवति एवम् इह अपि न स्यात् । द्वितीयात् अचः लोपे सन्ध्यक्षरद्वितीयत्वे तदादेः लोपवचनम् । द्वितीयात् अचः लोपे कर्तव्ये सन्ध्यक्षरद्वितीयत्वे तदादेः लोपः वक्तव्यः । लहोडः । लहिकः । कहोडः । कहिकः ।

KA II.425.13-22 Ro IV.237-238 atha ṭhaggrahaṇam kimartham na ike kṛte ajādau iti eva siddham . ṭhaggrahaṇam ukaḥ dvitīyatve kavidhānārtham . ṭhaggrahaṇam kriyate ukaḥ dvitīyatve kavidhiḥ yathā syāt . vāyudattakaḥ . vāyukaḥ . pitṛdattakaḥ . pitṛkaḥ . ajādilakṣaṇe hi māthikādivat prasaṅgaḥ . ajādilakṣaṇe hi māthikādivat prasajyeta . tat yatha mathitam paṇyam asya māthitikaḥ iti akāralope kṛte tāntāt iti kādeśaḥ na bhavati evam iha api na syāt . dvitīyāt acaḥ lope sandhyakṣaradvitīyatve tadādeḥ lopavacanam . dvitīyāt acaḥ lope kartavye sandhyakṣaradvitīyatve tadādeḥ lopaḥ vaktavyaḥ . lahoḍaḥ . lahikaḥ . kahoḍaḥ . kahikaḥ .

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.