क्अ इइइ।२४।८-२५।५ रो इव्।३३१-३३३ वयिग्रहणम् किमर्थम् न वेञ् यजादिषु पठ्यते वेञः च वयिः आदेशः क्रियते तत्र यजादीनाम् किति इति एव सिद्धम् । तत्र एतत् स्यात् । ङिदर्थः अयम् आरम्भः इति । तत् च न । लिटि अयम् आदेशः लिट् च कित् एव । अतः उत्तरम् पठति । वयिग्रहणम् वेञः प्रतिषेधात् । वयिग्रहणम् क्रियते वेञः प्रतिषेधात् । वेञः लिटि प्रतिषेधम् वक्ष्यति । सः वयेः मा भूत् इति । यथा एव हि वेञ्ग्रहणात् विधिः प्रार्थ्यते एवम् प्रतिषेधः अपि प्राप्नोति । न वा यकारप्रतिषेधः ज्ञापकः अप्रतिषेधस्य । न वा एषः दोषः । किम् कारणम् । यत् अयम् लिटि वयः यः इति वयेः यकारस्य सम्प्रसारणप्रतिषेधम् शास्ति तत् ज्ञापति आचार्यः न वेञ्ग्रहणात् सम्प्रसारणप्रतिषेधः भवति इति । न एतत् अस्ति ज्ञापकम् । पिति अभ्यासार्थम् एतत् स्यात् । वयेः पित्सु वचनेषु अभ्यासस्य यकारस्य सम्प्रसारणम् मा भूत् इति । ननु च वेञ्ग्रहणात् वयेः पित्सु अपि वचनेषु अभ्यासयकारस्य सम्प्रसारणप्रतिषेधः सिद्धः । न सिध्यति । किम् कारणम् । किति इति तत्र अनुवर्तते । एवम् अपि वयेः पित्सु अपि वचनेषु अभ्यासयकारस्य सम्प्रसारणम् न प्राप्नोति । किम् कारणम् । हलादिशेषेण बाध्यते । न अत्र हलादिशेषः प्राप्नोति । किम् कारणम् । वक्ष्यति हि एतत् अभ्याससम्प्रसारणम् हलादिशेषात् विप्रतिषेधेन इति । सः एषः वयेः यकारस्य सम्प्रसारणप्रतिषेधः पिति अभ्यासार्थः न ज्ञापकार्थः भवति । पिति अभ्यासार्थम् इति चेत् न अविशिष्टत्वात् । पिति अभ्यासार्थम् इति चेत् तत् न । किम् कारणम् । अविशिष्टत्वात् । अविशेषेण प्रतिषेधः । निवृत्तम् तत्र किति इति । आतः च अविशेषेण । वेञः अपि हि पित्सु वचनेषु अभ्यासस्य सम्प्रसारणम् न इष्यते । ववौ वविथ इति । विकृतिग्रहणम् खलु अपि प्रतिषेधे क्रियते न च विकृतिः प्रकृतिम् गृह्णाति ।
KA III.24.8-25.5 Ro IV.331-333 vayigrahaṇam kimartham na veñ yajādiṣu paṭhyate veñaḥ ca vayiḥ ādeśaḥ kriyate tatra yajādīnām kiti iti eva siddham . tatra etat syāt . ṅidarthaḥ ayam ārambhaḥ iti . tat ca na . liṭi ayam ādeśaḥ liṭ ca kit eva . ataḥ uttaram paṭhati . vayigrahaṇam veñaḥ pratiṣedhāt . vayigrahaṇam kriyate veñaḥ pratiṣedhāt . veñaḥ liṭi pratiṣedham vakṣyati . saḥ vayeḥ mā bhūt iti . yathā eva hi veñgrahaṇāt vidhiḥ prārthyate evam pratiṣedhaḥ api prāpnoti . na vā yakārapratiṣedhaḥ jñāpakaḥ apratiṣedhasya . na vā eṣaḥ doṣaḥ . kim kāraṇam . yat ayam liṭi vayaḥ yaḥ iti vayeḥ yakārasya samprasāraṇapratiṣedham śāsti tat jñāpati ācāryaḥ na veñgrahaṇāt samprasāraṇapratiṣedhaḥ bhavati iti . na etat asti jñāpakam . piti abhyāsārtham etat syāt . vayeḥ pitsu vacaneṣu abhyāsasya yakārasya samprasāraṇam mā bhūt iti . nanu ca veñgrahaṇāt vayeḥ pitsu api vacaneṣu abhyāsayakārasya samprasāraṇapratiṣedhaḥ siddhaḥ . na sidhyati . kim kāraṇam . kiti iti tatra anuvartate . evam api vayeḥ pitsu api vacaneṣu abhyāsayakārasya samprasāraṇam na prāpnoti . kim kāraṇam . halādiśeṣeṇa bādhyate . na atra halādiśeṣaḥ prāpnoti . kim kāraṇam . vakṣyati hi etat abhyāsasamprasāraṇam halādiśeṣāt vipratiṣedhena iti . saḥ eṣaḥ vayeḥ yakārasya samprasāraṇapratiṣedhaḥ piti abhyāsārthaḥ na jñāpakārthaḥ bhavati . piti abhyāsārtham iti cet na aviśiṣṭatvāt . piti abhyāsārtham iti cet tat na . kim kāraṇam . aviśiṣṭatvāt . aviśeṣeṇa pratiṣedhaḥ . nivṛttam tatra kiti iti . ātaḥ ca aviśeṣeṇa . veñaḥ api hi pitsu vacaneṣu abhyāsasya samprasāraṇam na iṣyate . vavau vavitha iti . vikṛtigrahaṇam khalu api pratiṣedhe kriyate na ca vikṛtiḥ prakṛtim gṛhṇāti .
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.