Library·Patanjali: Vyakaranamahabhasya·6·6.1·6.1.195

Patanjali: Vyakaranamahabhasya 6.1.195

P 6.1.195

क्अ इइइ।११५।४-२१ रो इव्।५२५-५२६ यकि रपरे उपसङ्ख्यानम् । यकि रपरे उपसङ्ख्यानम्कर्तव्यम् । स्तीर्यते स्वयम् एव । उपदेशवचनात् सिद्धम् । उपदेशे इति वक्तव्यम् । उपदेशवचने जनादीनाम् । उपदेशवचने जनादीनाम् स्वरः न सिध्यति । जयते स्वयम् एव । जायते स्वयम् एव । योगविभागात् सिद्धम् । योगविभागः करिष्यते । अजन्तानाम् कर्तृयकि वा आदिः उदात्तः भवति । चीयते स्वयम् एव । चियते स्वयम् एव । जयते स्वयम् एव । जायते स्वयम् एव । ततः उपदेशे । उपदेशे च अजन्तानाम् कर्तृयकि वा आदिः उदात्तः भवति । स्तीर्यते स्वयम् एव । स्तीर्यते स्वयम् एव । तत् तर्हि उपदेशग्रहणम् कर्तव्यम् । न हि अन्तरेण उपदेशग्रहणम् योगाङ्गम् जायते । न कर्तव्यम् । प्रकृतम् अनुवर्तते । क्व प्रकृतम् । तास्यनुदात्तेन्ङिददुपदेशात् लसार्वधातुकम् अनुदात्तम् अह्न्विङोः इति । ननु च उक्तम् उपदेशवचने जनादीनाम् स्वरः न सिध्यति इति । न एषः दोषः । न एवम् विज्ञायते उपदेशवचने जनादीनाम् स्वरः न सिध्यति इति । कथम् तर्हि । जनादीनाम् अपि आत्त्वे उपदेशवचनम् कर्तव्यम् । तत् तर्हि तत्र उपदेशग्रहणम् कर्तव्यम् । न कर्तव्यम् । प्रकृतम् अनुवर्तते । क्व प्रकृतम् । अनुदात्तोपदेशवनतितनोत्यादीनाम् अनुनासिकलोपः झलि क्ङिति इति ।

KA III.115.4-21 Ro IV.525-526 yaki rapare upasaṅkhyānam . yaki rapare upasaṅkhyānamkartavyam . stīryate svayam eva . upadeśavacanāt siddham . upadeśe iti vaktavyam . upadeśavacane janādīnām . upadeśavacane janādīnām svaraḥ na sidhyati . jayate svayam eva . jāyate svayam eva . yogavibhāgāt siddham . yogavibhāgaḥ kariṣyate . ajantānām kartṛyaki vā ādiḥ udāttaḥ bhavati . cīyate svayam eva . ciyate svayam eva . jayate svayam eva . jāyate svayam eva . tataḥ upadeśe . upadeśe ca ajantānām kartṛyaki vā ādiḥ udāttaḥ bhavati . stīryate svayam eva . stīryate svayam eva . tat tarhi upadeśagrahaṇam kartavyam . na hi antareṇa upadeśagrahaṇam yogāṅgam jāyate . na kartavyam . prakṛtam anuvartate . kva prakṛtam . tāsyanudāttenṅidadupadeśāt lasārvadhātukam anudāttam ahnviṅoḥ iti . nanu ca uktam upadeśavacane janādīnām svaraḥ na sidhyati iti . na eṣaḥ doṣaḥ . na evam vijñāyate upadeśavacane janādīnām svaraḥ na sidhyati iti . katham tarhi . janādīnām api āttve upadeśavacanam kartavyam . tat tarhi tatra upadeśagrahaṇam kartavyam . na kartavyam . prakṛtam anuvartate . kva prakṛtam . anudāttopadeśavanatitanotyādīnām anunāsikalopaḥ jhali kṅiti iti .

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/P/6.1.195

Cite as: Patanjali: Vyakaranamahabhasya 6.1.195, in HREEM (hreem.cc/library/P/6.1.195), after GRETIL, Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay….

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/1_gram/pmbhasuu.htm — Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay 1880-1885), revised by K.V. Abhyankar (Poona 1972-1996). With additional references of the edition Gurukuljhajjar, Rohatak (Rohtak) : Hariyana sahitya samsthan, 1961-196

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text