Library·Patanjali: Vyakaranamahabhasya·6·6.4·6.4.153

Patanjali: Vyakaranamahabhasya 6.4.153

P 6.4.153

क्अ इइइ।२२९।७-१४ रो इव्।७९१-७९३ छग्रहणम् शक्यम् अकर्तुम् । इह कस्मात् न भवति बिल्वकेभ्यः । भस्य इति वर्तते । एवम् अपि बिल्वकाय , अत्र प्राप्नोति । तद्धितस्य इति वर्तते । एवम् अपि बिल्वकस्य विकारः अवयवः वा बैल्वकः , अत्र प्राप्नोति । तद्धिते तद्धितस्य इति वर्तते । एवम् अपि बिल्वकीयायाम् भवः बैल्वकः , बैल्वकस्य किम् चित् बैल्वकीयम् , अत्र प्राप्नोति । न सः बिल्वकात् । बिल्वकादिभ्यः यः विहितः इति उच्यते न च असौ बिल्वकशब्दात् विहितः । किम् तर्हि बिल्वकीयशब्दात् । एवम् तर्हि सिद्धे सति यत् छग्रहणम् करोति तत् ज्ञापयति आचार्यः भवति एषा परिभाषा : सन्नियोगशिष्टानाम् अन्यतराभावे उभयोः अभावः इति । तस्मात् छग्रहणम् कर्तव्यम् छस्य एव लुक् यथा स्यात् कुकः मा भूत् इति ।

KA III.229.7-14 Ro IV.791-793 chagrahaṇam śakyam akartum . iha kasmāt na bhavati bilvakebhyaḥ . bhasya iti vartate . evam api bilvakāya , atra prāpnoti . taddhitasya iti vartate . evam api bilvakasya vikāraḥ avayavaḥ vā bailvakaḥ , atra prāpnoti . taddhite taddhitasya iti vartate . evam api bilvakīyāyām bhavaḥ bailvakaḥ , bailvakasya kim cit bailvakīyam , atra prāpnoti . na saḥ bilvakāt . bilvakādibhyaḥ yaḥ vihitaḥ iti ucyate na ca asau bilvakaśabdāt vihitaḥ . kim tarhi bilvakīyaśabdāt . evam tarhi siddhe sati yat chagrahaṇam karoti tat jñāpayati ācāryaḥ bhavati eṣā paribhāṣā : sanniyogaśiṣṭānām anyatarābhāve ubhayoḥ abhāvaḥ iti . tasmāt chagrahaṇam kartavyam chasya eva luk yathā syāt kukaḥ mā bhūt iti .

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/P/6.4.153

Cite as: Patanjali: Vyakaranamahabhasya 6.4.153, in HREEM (hreem.cc/library/P/6.4.153), after GRETIL, Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay….

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/1_gram/pmbhasuu.htm — Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay 1880-1885), revised by K.V. Abhyankar (Poona 1972-1996). With additional references of the edition Gurukuljhajjar, Rohatak (Rohtak) : Hariyana sahitya samsthan, 1961-196

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text