Library·Prakasa-Samhita·1·1.12
इति श्री प्रकाशसंहितायां प्रथमपरिच्छेदे एकादशो ऽध्यायः श्रीभगवानुवाच त्रिविक्रमनखोद्भिन्नाजाण्डखर्पररन्ध्रतः । अन्तः प्रविषटबाह्याम्बु वैकुण्ठशिखरात्ततः(दधः)
iti śrī prakāśasaṃhitāyāṃ prathamaparicchede ekādaśo 'dhyāyaḥ śrībhagavānuvāca trivikramanakhodbhinnājāṇḍakharpararandhrataḥ / antaḥ praviṣaṭabāhyāmbu vaikuṇṭhaśikharāttataḥ(dadhaḥ)
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पतत्कमणडुले धाता दधारेश पदाम्बुजे । प्रक्षाल्यतच्छेषजलाद्गङागानामनदी व्यधात्
patatkamaṇaḍule dhātā dadhāreśa padāmbuje / prakṣālyataccheṣajalādgaṅāgānāmanadī vyadhāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अरनाम्नीण्यनाम्नी सा भूदुर्गाभागयोर्द्वयोः । पृथक् सप्तावर्णगा परिघा रूपिणी मता
aranāmnīṇyanāmnī sā bhūdurgābhāgayordvayoḥ / pṛthak saptāvarṇagā parighā rūpiṇī matā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नन्दिनी सत्यलोके सा नलिनी च तपोमये । जनोलोके मालिनीति महर्लोके तु भोगिनी
nandinī satyaloke sā nalinī ca tapomaye / janoloke mālinīti maharloke tu bhoginī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वर्धुनी सा स्वर्गलोके वियद्गङ्गा ध्रुवालये । मदापगा सान्तरिक्षे मेरोर्ब्रह्मसदोर्ध्वतः
svardhunī sā svargaloke viyadgaṅgā dhruvālaye / madāpagā sāntarikṣe merorbrahmasadordhvataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निपतन्ती च पूर्वादि चतुर्दिक्षु क्रमेण सा । सीताचा(?अ)लकालकनन्दा च चक्षुर्भद्राह्वया शुभा
nipatantī ca pūrvādi caturdikṣu krameṇa sā / sītācā(?a)lakālakanandā ca cakṣurbhadrāhvayā śubhā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सीताख्यातिरवोद्वेगात् सर्वत्रेलावृताद्बहिः । निपात्यमाना हरिणा पूर्वमब्धिङ्गमिष्यति
sītākhyātiravodvegāt sarvatrelāvṛtādbahiḥ / nipātyamānā hariṇā pūrvamabdhiṅgamiṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सैवदक्षिणभागस्था कालेन महता किल । सगरात्मजशुद्ध्यर्थं भगीरथसमर्चिता
saivadakṣiṇabhāgasthā kālena mahatā kila / sagarātmajaśuddhyarthaṃ bhagīrathasamarcitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भागीरथीति गदिता सर्वलोकैकपाविनी । जह्नुना राजःऋषिणा पीतात्यक्ता च वाक्यतः
bhāgīrathīti gaditā sarvalokaikapāvinī / jahnunā rājaḥṛṣiṇā pītātyaktā ca vākyataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सा जाह्नवी मेरुनगस्योत्तराधःस्थलस्थितात् । मार्गादतलपूर्वेषु सप्तलोकेषु संस्थिता
sā jāhnavī merunagasyottarādhaḥsthalasthitāt / mārgādatalapūrveṣu saptalokeṣu saṃsthitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सैव त्रिपथगा देवी भाति नारायणाश्रया । सैषा रम्यक(?त)पूर्वेषु हरिवर्षादिषु त्रिषु
saiva tripathagā devī bhāti nārāyaṇāśrayā / saiṣā ramyaka(?ta)pūrveṣu harivarṣādiṣu triṣu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भद्राश्वकेतुमाले तु चरन्ती सागरप्रिया । भारतेस्मिन् महावर्षे नद्यः सन्ति सहस्रशः
bhadrāśvaketumāle tu carantī sāgarapriyā / bhāratesmin mahāvarṣe nadyaḥ santi sahasraśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीरङ्गो वेङ्कटेशाख्यो तोताद्रिः पुष्कराह्वयः । श्रीमष्णनैमिषारण्ये गण्डकी बदरीस्थलम्
śrīraṅgo veṅkaṭeśākhyo totādriḥ puṣkarāhvayaḥ / śrīmaṣṇanaimiṣāraṇye gaṇḍakī badarīsthalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अष्टावेते स्वयंव्यक्ताः भारते सर्वसिद्धिदाः । स्वामिपुष्करणीपूर्वाः पुष्करिण्यः सहस्रशः
aṣṭāvete svayaṃvyaktāḥ bhārate sarvasiddhidāḥ / svāmipuṣkaraṇīpūrvāḥ puṣkariṇyaḥ sahasraśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मनवः पितरः सिद्धाः सर्वसाधनतत्पराः । सुरासुरा भारतेस्मिन् स्वसाधनपरायणाः
manavaḥ pitaraḥ siddhāḥ sarvasādhanatatparāḥ / surāsurā bhāratesmin svasādhanaparāyaṇāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत्र सत्कर्मणा स्वर्गं निरयं पापकर्मणा । मिथ्था ज्ञानेन च तमो ज्ञानेनैव पदं हरेः
atra satkarmaṇā svargaṃ nirayaṃ pāpakarmaṇā / miththā jñānena ca tamo jñānenaiva padaṃ hareḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राप्नोति पुरुषो ह्यत्र पदस्थास्तत्वदेवताः । केचित् सर्वावतारेषु भूमौ भूत्वा भवन्त्यलम्
prāpnoti puruṣo hyatra padasthāstatvadevatāḥ / kecit sarvāvatāreṣu bhūmau bhūtvā bhavantyalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वेसुराः पदस्थाश्च रामकृष्णावतारयोः । जाता भूमावुपास्येशं पुनर्मूलस्वरूपकैः
sarvesurāḥ padasthāśca rāmakṛṣṇāvatārayoḥ / jātā bhūmāvupāsyeśaṃ punarmūlasvarūpakaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकी भवन्त्यपि सुराः भाविनः प्रायशोत्र तु । स्वसाधनैकनिरताः देवदासादयोपि च
ekī bhavantyapi surāḥ bhāvinaḥ prāyaśotra tu / svasādhanaikaniratāḥ devadāsādayopi ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सांशाः निरंशाश्च तथा स्वस्वसाधनतत्पराः । विधयश्च निषेधाद्याः अत्रत्यानां भवन्ति हि
sāṃśāḥ niraṃśāśca tathā svasvasādhanatatparāḥ / vidhayaśca niṣedhādyāḥ atratyānāṃ bhavanti hi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लक्षयोजनविस्तीर्णलवणाम्बुधिवेष्टितः । द्वीपोयं जम्ब्वाख्यो हि मेरुस्तस्यैव मध्यमः
lakṣayojanavistīrṇalavaṇāmbudhiveṣṭitaḥ / dvīpoyaṃ jambvākhyo hi merustasyaiva madhyamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुमेरोपरितश्चेलावृतं तद्गवनं शुभम् । सुकुमाराभिधं रुद्रशापात्तत्रगतः पुमान्
sumeroparitaścelāvṛtaṃ tadgavanaṃ śubham / sukumārābhidhaṃ rudraśāpāttatragataḥ pumān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नारीभवति पार्वत्यारन्तुकामस्तथाकरोत् । एतस्माद्विगुणः प्लक्षस्त्विक्षूदाम्बुधिवेष्ठितः
nārībhavati pārvatyārantukāmastathākarot / etasmādviguṇaḥ plakṣastvikṣūdāmbudhiveṣṭhitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्थूलाश्च पर्वताः सन्ति तत्र श्रीहरिसंमिताः । तास्ते क्षीराब्धिमारभ्य इक्षुसागरसंस्पृशाः
sthūlāśca parvatāḥ santi tatra śrīharisaṃmitāḥ / tāste kṣīrābdhimārabhya ikṣusāgarasaṃspṛśāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भारताद्यष्टवर्षेषु षड्द्वीपा अपरा अपि । मध्यस्तत्काम्यपुण्यानां भोगार्थं हरिनिर्मिताः
bhāratādyaṣṭavarṣeṣu ṣaḍdvīpā aparā api / madhyastatkāmyapuṇyānāṃ bhogārthaṃ harinirmitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पापादत्र जनीनैव पुण्यादेव हि काम्यतः । न तत्र चायुर्नयमो यावत्पुण्यन्तु जीवनम्
pāpādatra janīnaiva puṇyādeva hi kāmyataḥ / na tatra cāyurnayamo yāvatpuṇyantu jīvanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नरानार्यः सुन्दराङ्गाः सन्ति भोगोचितार्थदाः । वृक्षाश्च पुण्यरत्नानि गृहाश्च स्वर्णभूमयः
narānāryaḥ sundarāṅgāḥ santi bhogocitārthadāḥ / vṛkṣāśca puṇyaratnāni gṛhāśca svarṇabhūmayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विनैव कालमरणं तत्र दुःखादिकं न हि । इच्छामात्रेण सर्वाथसिद्धिस्तत्रेशनिर्मितः
vinaiva kālamaraṇaṃ tatra duḥkhādikaṃ na hi / icchāmātreṇa sarvāthasiddhistatreśanirmitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूर्यात्मकं हरिं तत्र पूजयन्ति विचक्षणाः । ततो हि द्विगुणोद्वीपः शाल्मलः सर्ववर्तुलः
sūryātmakaṃ hariṃ tatra pūjayanti vicakṣaṇāḥ / tato hi dviguṇodvīpaḥ śālmalaḥ sarvavartulaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
योजनानां चतुर्लक्षं मध्वब्धि समवेष्टितः । जाम्बवं पुष्करं त्यक्त्वा मध्यद्वीपेषु पञ्चसु
yojanānāṃ caturlakṣaṃ madhvabdhi samaveṣṭitaḥ / jāmbavaṃ puṣkaraṃ tyaktvā madhyadvīpeṣu pañcasu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वेषु सप्तनद्यः स्युः पर्वताः सप्तकीर्तिताः । सप्तद्वीपगता नद्यः दद्बाह्याम्बुधिगामिनः
sarveṣu saptanadyaḥ syuḥ parvatāḥ saptakīrtitāḥ / saptadvīpagatā nadyaḥ dadbāhyāmbudhigāminaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भोगोपयुक्ता निखिलाः पदार्थजनसङ्कुलाः । तत्रत्याः पर्वताः पूर्वोत्तरसागरसंस्पृशः
bhogopayuktā nikhilāḥ padārthajanasaṅkulāḥ / tatratyāḥ parvatāḥ pūrvottarasāgarasaṃspṛśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तैर्विभक्ताःसप्तवर्षास्तत्तन्मनुसुत्राश्रयाः । चन्द्रान्तर्यामिणं विष्णुं शाल्मलस्था भजन्ति हि
tairvibhaktāḥsaptavarṣāstattanmanusutrāśrayāḥ / candrāntaryāmiṇaṃ viṣṇuṃ śālmalasthā bhajanti hi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्रौञ्चद्वीपस्तद्विगुणोद्व्यष्टलक्षार्णवे न तु । पव्यम्बुना वेष्टितोलं सूर्यकान्तादि सन्मणिः
krauñcadvīpastadviguṇodvyaṣṭalakṣārṇave na tu / pavyambunā veṣṭitolaṃ sūryakāntādi sanmaṇiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वरुणान्तर्गतं विष्णुं भजन्ति हि ततोत्र हि । ततो हि द्विगुणाः शाकद्वीपः क्षीराब्धिवेष्ठितः
varuṇāntargataṃ viṣṇuṃ bhajanti hi tatotra hi / tato hi dviguṇāḥ śākadvīpaḥ kṣīrābdhiveṣṭhitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्वात्रिंशल्लक्षविस्तारः समीरोपासकोदितः । शाकद्वीपस्य मध्येतु अनन्तरूपी हरिस्वयम्
dvātriṃśallakṣavistāraḥ samīropāsakoditaḥ / śākadvīpasya madhyetu anantarūpī harisvayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अर्धलक्षस्थलतनुः सप्तलक्षोन्नतः प्रभुः । मेरुलोकालोकनगाभिमुखानन्तलसन्मुखः
ardhalakṣasthalatanuḥ saptalakṣonnataḥ prabhuḥ / merulokālokanagābhimukhānantalasanmukhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चक्रप्राकाररूपात्मा तद्वीपे परितः सदा । लक्षोन्नतस्थेषु जगच्चक्षुःसूर्यश्चरत्यसौ
cakraprākārarūpātmā tadvīpe paritaḥ sadā / lakṣonnatastheṣu jagaccakṣuḥsūryaścaratyasau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मेरुं प्रदक्षिणी कुर्वन् रूक्षचक्रोनुवेगतः । दिनेदिनेत्वेकवारं सहस्रांशुः प्रकाशकृत्
meruṃ pradakṣiṇī kurvan rūkṣacakronuvegataḥ / dinedinetvekavāraṃ sahasrāṃśuḥ prakāśakṛt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूर्यस्याक्षोत्तराग्रन्तु तैलयन्त्रमिवोलितः । लुप्तमन्यच्चक्रयुतं मानसोत्तरपर्वते
sūryasyākṣottarāgrantu tailayantramivolitaḥ / luptamanyaccakrayutaṃ mānasottaraparvate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परिभ्रमन्ति तन्मध्ये ऽनसि भूमेः समोन्नते । चत्वारिंशद्योजनोर्ध्वप्रदेशस्प्रशिमध्यतः
paribhramanti tanmadhye 'nasi bhūmeḥ samonnate / catvāriṃśadyojanordhvapradeśaspraśimadhyataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तावत्परिमितान्यक्षसम्बन्धो तावदन्तराः । स्तम्भाः षष्ठिसहस्राश्च चत्वारः सन्ति सदृढाः
tāvatparimitānyakṣasambandho tāvadantarāḥ / stambhāḥ ṣaṣṭhisahasrāśca catvāraḥ santi sadṛḍhāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शतयोजनका स्थूला दीप्यध्वज्रमयाः शुभाः । तदूर्ध्वमण्टपे पादलक्षोच्चमणि दीपिते
śatayojanakā sthūlā dīpyadhvajramayāḥ śubhāḥ / tadūrdhvamaṇṭape pādalakṣoccamaṇi dīpite
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
योजनायुत देदीप्यमण्डले भानुराजतिः(रूर्जितः) । अहःकरः सर्व सत्साधनकृत्फलदोर्यमा
yojanāyuta dedīpyamaṇḍale bhānurājatiḥ(rūrjitaḥ) / ahaḥkaraḥ sarva satsādhanakṛtphaladoryamā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मेरोः पूर्वस्थितो भारतस्थानामुदयङ्करः । मेरोर्दक्षिणगोमध्य(ध्यं)दिनकृत्सप्तसन्धयः
meroḥ pūrvasthito bhāratasthānāmudayaṅkaraḥ / merordakṣiṇagomadhya(dhyaṃ)dinakṛtsaptasandhayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मेरोः पश्चिमगो भारतत्स्थानामस्तमानकृत् । मेरोरुत्तरगश्चार्धरात्रिकृद्भारते नॄणाम्
meroḥ paścimago bhāratatsthānāmastamānakṛt / meroruttaragaścārdharātrikṛdbhārate nṝṇām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवमेव चतुर्दिक्षुविद्यमानजनस्य तु । प्रातर्मध्यन्दिननिशीथार्धरात्रप्रवर्तकः
evameva caturdikṣuvidyamānajanasya tu / prātarmadhyandinaniśīthārdharātrapravartakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नारायण विशेषावेशैधितात्मगतिः स्वयम् । एकमेव पृथङ्नामभेदेन श्रीहरीच्छया
nārāyaṇa viśeṣāveśaidhitātmagatiḥ svayam / ekameva pṛthaṅnāmabhedena śrīharīcchayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सप्तद्वीपेषु योभानुवरिपोहस्तबाधिपः । सव्येन भ्रमतां भानां त्रिलक्षोन्नतवर्तिनाम्
saptadvīpeṣu yobhānuvaripohastabādhipaḥ / savyena bhramatāṃ bhānāṃ trilakṣonnatavartinām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तिर्यगूर्ध्वं च षट्पञ्चाशल्लक्षाधिककोटितः । दीर्घाभिश्च शलाकाभिः निर्मिते रूक्षचक्रके
tiryagūrdhvaṃ ca ṣaṭpañcāśallakṣādhikakoṭitaḥ / dīrghābhiśca śalākābhiḥ nirmite rūkṣacakrake
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शतयोजनविस्तीर्णं शलाकाग्रेषु भान्त्यलम् । वसन्ति तन्मार्गगताः सञ्चरन्ति नवग्रहाः
śatayojanavistīrṇaṃ śalākāgreṣu bhāntyalam / vasanti tanmārgagatāḥ sañcaranti navagrahāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ते शलाका वज्रमयाः अष्टोत्तरशतात्मकैः । छिद्रैश्च कलितापाशैः ध्रवाधीनैश्च वारुणैः
te śalākā vajramayāḥ aṣṭottaraśatātmakaiḥ / chidraiśca kalitāpāśaiḥ dhravādhīnaiśca vāruṇaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सम्बन्धाग्राभिरंशेन कॢप्यैकैकेनभाश्रयाः । चतुश्चिद्रयुताः सर्वशलाकास्तेषु वारुणाः
sambandhāgrābhiraṃśena kḷpyaikaikenabhāśrayāḥ / catuścidrayutāḥ sarvaśalākāsteṣu vāruṇāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पाशाश्चान्तः प्रविष्टाश्च भूमेर्लक्षोन्नतान्तरे । स्थितस्य सूर्यरथाग्रेताः अक्षकोट्यस्तथाग्रतः
pāśāścāntaḥ praviṣṭāśca bhūmerlakṣonnatāntare / sthitasya sūryarathāgretāḥ akṣakoṭyastathāgrataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धुराग्राक्षाग्रयोर्बद्धपाशाग्रेणसमन्विताः । पाशाध्रुवस्य नक्षत्रपादैरेवापसव्यतः
dhurāgrākṣāgrayorbaddhapāśāgreṇasamanvitāḥ / pāśādhruvasya nakṣatrapādairevāpasavyataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संवत्सरेणैकवारं भ्रमन्तं भ्रामयत्यलम् । ध्रुवस्तस्य हयाःसप्तहरिद्वर्णा महाजवाः
saṃvatsareṇaikavāraṃ bhramantaṃ bhrāmayatyalam / dhruvastasya hayāḥsaptaharidvarṇā mahājavāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनुक्तस्तात्विकैस्तुल्यास्तद्यन्ता गरुडाग्रजः । सो ऽनूरुरुस्त्वरुणःसर्पपाशैस्तान्योजयत्यलम्
anuktastātvikaistulyāstadyantā garuḍāgrajaḥ / so 'nūrurustvaruṇaḥsarpapāśaistānyojayatyalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मानसोत्तरमेरोः तु संस्प्रष्टाक्ष सुमध्यगे । अनेहर्म्यकलितवज्रसम्भाव्यग्रमण्टपे
mānasottarameroḥ tu saṃspraṣṭākṣa sumadhyage / aneharmyakalitavajrasambhāvyagramaṇṭape
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चरतो भास्करस्यास्यत्वाधारः शाकमध्यगः । हरिर्मेरोःसार्धसप्तोत्तरसप्ततिलक्षकः
carato bhāskarasyāsyatvādhāraḥ śākamadhyagaḥ / harirmeroḥsārdhasaptottarasaptatilakṣakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तावत्तदुत्तरगत मानसोत्तरपर्वते । योजनानां षष्ठिसहस्रोन्नतं चक्रमूर्जितम्
tāvattaduttaragata mānasottaraparvate / yojanānāṃ ṣaṣṭhisahasronnataṃ cakramūrjitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मध्यछिद्रान्वितं वज्रमयं भ्रमति विष्णुना । द्वादशारं हि षण्णेमि त्रिनाड्यन्तर्बहिस्थले
madhyachidrānvitaṃ vajramayaṃ bhramati viṣṇunā / dvādaśāraṃ hi ṣaṇṇemi trināḍyantarbahisthale
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
युगकूबराक्षत्रयस्य रेखासु तिथिवारपाः । अपरेषु मासास्तिष्ठन्ति ऋतवस्तस्य नेमिगाः
yugakūbarākṣatrayasya rekhāsu tithivārapāḥ / apareṣu māsāstiṣṭhanti ṛtavastasya nemigāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चतुर्मास्यास्त्रिनेमिस्थाः द्विपरिश्चेदगेयने । वत्सरः सर्वचक्रस्थस्त्वेकचक्रोरथस्य तु
caturmāsyāstrinemisthāḥ dvipariścedageyane / vatsaraḥ sarvacakrasthastvekacakrorathasya tu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स कर्कटादिषु चरन् एकोह्ना(ह्नां)क्षयकृद्रविः । षट्सुरात्रदीर्घ्यमानः कारयन् दक्षिणायनम्
sa karkaṭādiṣu caran ekohnā(hnāṃ)kṣayakṛdraviḥ / ṣaṭsurātradīrghyamānaḥ kārayan dakṣiṇāyanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
करोति नक्रादिषु षट्सुचरन् रात्रिक्षय(यं)करः । अह्नान्यभ्येधयन्नेकश्चोत्तरायणकारकः
karoti nakrādiṣu ṣaṭsucaran rātrikṣaya(yaṃ)karaḥ / ahnānyabhyedhayannekaścottarāyaṇakārakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विनाडिकानां पञ्चाशन्मासिमास्येधेयेत्यसौ । अहान्युत्तराणेन्यत्र रात्रिकालर्धिकृत्तथा
vināḍikānāṃ pañcāśanmāsimāsyedheyetyasau / ahānyuttarāṇenyatra rātrikālardhikṛttathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदा तु मेषतुलयोः चरत्येष समानिशा । द्यस्राश्च वृश्चिकाद्येषु पञ्चस्वपि निशार्धिकृत्
yadā tu meṣatulayoḥ caratyeṣa samāniśā / dyasrāśca vṛścikādyeṣu pañcasvapi niśārdhikṛt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वृषादि पञ्चसु चरन् दिवाकालसमर्धिकृत् । त्रिलक्षोन्नतनक्षत्रशलाकाग्राष्टविंशके
vṛṣādi pañcasu caran divākālasamardhikṛt / trilakṣonnatanakṣatraśalākāgrāṣṭaviṃśake
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उदग्दक्षिणकोणाद्याः कृत्तिकाद्याः समाश्रिताः । तिर्यगूर्ध्वं सप्तसप्तशलकाभिर्विनिर्मितम्
udagdakṣiṇakoṇādyāḥ kṛttikādyāḥ samāśritāḥ / tiryagūrdhvaṃ saptasaptaśalakābhirvinirmitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्वाभ्यां द्वाभ्यां कोणयोस्तु रेखाभ्यामुपकल्पितम् । नक्षत्रमण्डलं भूमेरूर्ध्वं लक्षत्रयेण हि
dvābhyāṃ dvābhyāṃ koṇayostu rekhābhyāmupakalpitam / nakṣatramaṇḍalaṃ bhūmerūrdhvaṃ lakṣatrayeṇa hi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकैकस्यां शलाकायां छिद्राणि च पृथक् पृथक् । चत्वारि तानि दंस्रक्षाद्यादिकानि वनानि च
ekaikasyāṃ śalākāyāṃ chidrāṇi ca pṛthak pṛthak / catvāri tāni daṃsrakṣādyādikāni vanāni ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मेषाङ्कानि वृषाङ्कानि नृयुग्मकानि वै नव । कर्कसिंहाङ्गकन्यानि तुलका वृश्चिकानि वै
meṣāṅkāni vṛṣāṅkāni nṛyugmakāni vai nava / karkasiṃhāṅgakanyāni tulakā vṛścikāni vai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धनुर्नक्षत्रशङ्खानि मीनाङ्कानि च वै नव । तेषु तेषु प्रविष्टाश्च पादद्यष्टोत्तरं शतम्
dhanurnakṣatraśaṅkhāni mīnāṅkāni ca vai nava / teṣu teṣu praviṣṭāśca pādadyaṣṭottaraṃ śatam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पादैर्धुवःससूर्यस्तु अपसव्यक्रमेण वै । सर्वनक्षत्रपादेषु क्रमाद्वृद्धौ भविष्यति
pādairdhuvaḥsasūryastu apasavyakrameṇa vai / sarvanakṣatrapādeṣu kramādvṛddhau bhaviṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ध्रुवान्तर्हरिणा विंशद्घटिकान्तदिनत्रयम् । एकैक नक्षत्रपादे बद्धो भवति वै क्रमात्
dhruvāntarhariṇā viṃśadghaṭikāntadinatrayam / ekaika nakṣatrapāde baddho bhavati vai kramāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सार्धत्रयोदशादिनैरेकनक्षत्रगो रविः । मासेन नवपादानि भुञ्जन् द्वादश राशिषु
sārdhatrayodaśādinairekanakṣatrago raviḥ / māsena navapādāni bhuñjan dvādaśa rāśiṣu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संवत्सरेण चरति ह्यप्रदक्षिणतो रविः । मेषाध्यङ्कितरन्ध्राणि मेषाद्याः राशयस्मृताः
saṃvatsareṇa carati hyapradakṣiṇato raviḥ / meṣādhyaṅkitarandhrāṇi meṣādyāḥ rāśayasmṛtāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लक्षोन्नतप्रदेशेस्थ ध्रुवपादाग्रगो रविः । द्विलक्षोन्नतदेशस्थ ध्रुवपादाग्रतः शशी
lakṣonnatapradeśestha dhruvapādāgrago raviḥ / dvilakṣonnatadeśastha dhruvapādāgrataḥ śaśī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चन्द्रसूर्यौ ऋक्षचक्रादधौ देशगतौ मतौ । कुजादयश्च पञ्चापि ऋक्षचक्रोर्ध्ववर्तिनः
candrasūryau ṛkṣacakrādadhau deśagatau matau / kujādayaśca pañcāpi ṛkṣacakrordhvavartinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ध्रुवपाशैः सदाबद्धाः सञ्चरत्यपसव्यतः । ज्ञः पञ्चलक्षोन्नतगतः सप्तलक्षोन्नतः कुजः
dhruvapāśaiḥ sadābaddhāḥ sañcaratyapasavyataḥ / jñaḥ pañcalakṣonnatagataḥ saptalakṣonnataḥ kujaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नवलक्षोन्नतः शुक्रः लक्षैकादशको गुरुः । त्रयोदशं तु सूर्यस्यमण्डलं परिकीर्तितम्
navalakṣonnataḥ śukraḥ lakṣaikādaśako guruḥ / trayodaśaṃ tu sūryasyamaṇḍalaṃ parikīrtitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लक्षपञ्चादशादूर्ध्वं शनिमण्डलमस्ति हि । षड्विंशति सुलक्षाणाम् ऊर्ध्वं सप्तर्षिमण्डलम्
lakṣapañcādaśādūrdhvaṃ śanimaṇḍalamasti hi / ṣaḍviṃśati sulakṣāṇām ūrdhvaṃ saptarṣimaṇḍalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लक्षैकादशतस्तत्मात् ध्रुवःसंस्थो हरिप्रियः । स विष्णोः शिंशुमारस्य महाचक्रपदास्थिताः
lakṣaikādaśatastatmāt dhruvaḥsaṃstho haripriyaḥ / sa viṣṇoḥ śiṃśumārasya mahācakrapadāsthitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ध्रुवादीन् ग्रहान् विष्णुः चक्रे सर्वान् सुवारुणैः । पार्शैयोर्जयति श्रीमान् शलाकारन्ध्रसङ्गताः
dhruvādīn grahān viṣṇuḥ cakre sarvān suvāruṇaiḥ / pārśaiyorjayati śrīmān śalākārandhrasaṅgatāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वेह्येते भानुसमाप्रदेशेषूत्तरोत्तरम् । चरन्ति ऋक्षपादस्थपाशैरेवतु तन्मितैः
sarvehyete bhānusamāpradeśeṣūttarottaram / caranti ṛkṣapādasthapāśairevatu tanmitaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतेषां राशिसञ्चारैः कालं योजयतीश्वरः । चन्द्रोराशिद्वादशकं मासेनैकेन वर्तते
eteṣāṃ rāśisañcāraiḥ kālaṃ yojayatīśvaraḥ / candrorāśidvādaśakaṃ māsenaikena vartate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुजो मासार्धतो राशिं भुक्त्वा राशिं समेष्यति । गुरुर्द्वादशभिर्मासैः त्रिंशन्मासैःशनैश्चरः
kujo māsārdhato rāśiṃ bhuktvā rāśiṃ sameṣyati / gururdvādaśabhirmāsaiḥ triṃśanmāsaiḥśanaiścaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मासेनैव बुधः शुक्रः प्रतिराशिं भजत्यलम् । सदा समगती वक्रशून्यौ द्वौ शशिभास्करौ
māsenaiva budhaḥ śukraḥ pratirāśiṃ bhajatyalam / sadā samagatī vakraśūnyau dvau śaśibhāskarau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भानुमण्डलगश्चन्द्रो दर्शेचास्तङ्गतो भवेत् । एवं कुजादयः पञ्च अस्तं यास्यन्ति भानुगाः
bhānumaṇḍalagaścandro darśecāstaṅgato bhavet / evaṃ kujādayaḥ pañca astaṃ yāsyanti bhānugāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राक्दिश्यस्तङ्गतौ शुक्रगुरू द्वौ पश्चिमोदयौ । प्रत्यगस्तङ्गतौ तौ द्वौ तु पूर्वदिश्युदितौ मतौ
prākdiśyastaṅgatau śukragurū dvau paścimodayau / pratyagastaṅgatau tau dvau tu pūrvadiśyuditau matau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवमन्येपि सूर्यस्य नास्तमानं स्वभावतः । मेरुछायागतं चास्तङ्गतं सूर्यं वदन्ति हि
evamanyepi sūryasya nāstamānaṃ svabhāvataḥ / meruchāyāgataṃ cāstaṅgataṃ sūryaṃ vadanti hi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चन्द्रार्क कव्यस्तमये लौकिके तु शुभं त्यजेत् । पूर्वस्यां दिशि शुक्रोस्तङ्गतो मासद्वयोत्थितः
candrārka kavyastamaye laukike tu śubhaṃ tyajet / pūrvasyāṃ diśi śukrostaṅgato māsadvayotthitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रत्यगस्तङ्गतः काव्यः सप्ताहोभिरुदेत्यलम् । गुरुर्मासेनोभयत्र ह्युदितो भवति ध्रुवम्
pratyagastaṅgataḥ kāvyaḥ saptāhobhirudetyalam / gururmāsenobhayatra hyudito bhavati dhruvam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुजादीनां वक्रमाद्यास्तम्भ ऋज्वोति शीघ्रतः । गतयो विविधाःसन्ति कालस्याशुभसूचकाः
kujādīnāṃ vakramādyāstambha ṛjvoti śīghrataḥ / gatayo vividhāḥsanti kālasyāśubhasūcakāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न समा हि गतिस्तेषां क्वचिदेव समागतिः । लक्षदीर्घयुगद्वन्द्व पुरस्थां रजयोजिताः
na samā hi gatisteṣāṃ kvacideva samāgatiḥ / lakṣadīrghayugadvandva purasthāṃ rajayojitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्वादशांशधुरगाः सप्ताश्वा भस्करस्य हि । मानसोत्तरस्यपरितो नवकोटिसुविस्तरम्
tadvādaśāṃśadhuragāḥ saptāśvā bhaskarasya hi / mānasottarasyaparito navakoṭisuvistaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सार्धं प्रदक्षिणं कर्तुं योजयन्ति महाजवाः । इत्थं नवग्रहैः कालचक्रं परमः पुमान्
sārdhaṃ pradakṣiṇaṃ kartuṃ yojayanti mahājavāḥ / itthaṃ navagrahaiḥ kālacakraṃ paramaḥ pumān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूर्यस्य गत्या मेषादीन् मासान् सौरेण मानतः । कल्पयत्यपि चन्द्रस्यगत्या चैत्रादीकान् हरिः
sūryasya gatyā meṣādīn māsān saureṇa mānataḥ / kalpayatyapi candrasyagatyā caitrādīkān hariḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चान्द्रमासान् कल्पयन्ति नक्षत्रं ऋक्षसन्ततेः । आवृत्यं चतुरोराप्तिं चारान् मानं बृहस्पतेः
cāndramāsān kalpayanti nakṣatraṃ ṛkṣasantateḥ / āvṛtyaṃ caturorāptiṃ cārān mānaṃ bṛhaspateḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सारस्वतन्तु गान्धर्वाः पक्षाहोरात्रयो मताः । सारस्वतन्तु गान्धर्वमानमाहुर्विचक्षणाः
sārasvatantu gāndharvāḥ pakṣāhorātrayo matāḥ / sārasvatantu gāndharvamānamāhurvicakṣaṇāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मासेन स्यादहोरात्रं मैत्रं मानं विदुर्बुधाः । दैवमानं वत्सराहोरात्रिकालेन तावता
māsena syādahorātraṃ maitraṃ mānaṃ vidurbudhāḥ / daivamānaṃ vatsarāhorātrikālena tāvatā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मनुर्मानं मानवाख्यं ब्राह्ममानमजस्य हि । मानाश्च नवमानानां विष्णुरेकः प्रवर्तकः
manurmānaṃ mānavākhyaṃ brāhmamānamajasya hi / mānāśca navamānānāṃ viṣṇurekaḥ pravartakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्वात्रिंशल्लक्षविस्तीर्णक्षीराब्धेर्मध्यदेशतः । तदर्धविस्तरोच्चक्रमप्राकाररूपकः
dvātriṃśallakṣavistīrṇakṣīrābdhermadhyadeśataḥ / tadardhavistaroccakramaprākārarūpakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दशलक्षोन्नतो भूमेः श्वेतद्वीपो रमात्मकः । वेदावर्णा देशकालौ नित्यव्याप्ता जडामताः
daśalakṣonnato bhūmeḥ śvetadvīpo ramātmakaḥ / vedāvarṇā deśakālau nityavyāptā jaḍāmatāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वाय्वाकाशःसौरदीप्तिरनित्यास्तु जडामताः । द्रव्यान्यप्रतिघातानि तेन्योन्यस्याश्रयाणि च
vāyvākāśaḥsauradīptiranityāstu jaḍāmatāḥ / dravyānyapratighātāni tenyonyasyāśrayāṇi ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लक्ष्मीनारायणौ शुद्धचिद्रूपौ व्याप्तविग्रहौ । सर्वार्थप्रतिघाता च श्वेतद्वीपादयस्त्रयः
lakṣmīnārāyaṇau śuddhacidrūpau vyāptavigrahau / sarvārthapratighātā ca śvetadvīpādayastrayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लोकास्त्वप्रतिघाताश्च स्तम्भाध्यैर्लोकरूपकाः । दुर्गाभागस्तदुपरि भूभागस्तु तदूर्ध्वतः
lokāstvapratighātāśca stambhādhyairlokarūpakāḥ / durgābhāgastadupari bhūbhāgastu tadūrdhvataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीभागस्तु ततस्तूर्ध्वं शिखरन्तु तदूर्ध्वगः । भागत्रयेपि भूकन्दाः पञ्चलक्षोन्नतायुताः
śrībhāgastu tatastūrdhvaṃ śikharantu tadūrdhvagaḥ / bhāgatrayepi bhūkandāḥ pañcalakṣonnatāyutāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रिषुभागेष्वपि रमा देशहर्म्यस्वरूपिणी । हर्म्यं प्रदेश भूभागाः लक्षयोजनकन्दकाः
triṣubhāgeṣvapi ramā deśaharmyasvarūpiṇī / harmyaṃ pradeśa bhūbhāgāḥ lakṣayojanakandakāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपर्यावर्त्तयो भागस्त्रयो भूकन्दसंमिताः । भागत्रयेपि च स्तम्भामणिमद्भूमितलाश्रयाः
uparyāvarttayo bhāgastrayo bhūkandasaṃmitāḥ / bhāgatrayepi ca stambhāmaṇimadbhūmitalāśrayāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सार्धद्विलक्षसमिता नानामणिविराजिता । श्रीभागमध्यवेदिस्थः लक्ष्मीशोनन्तभानुरुक्
sārdhadvilakṣasamitā nānāmaṇivirājitā / śrībhāgamadhyavedisthaḥ lakṣmīśonantabhānuruk
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चिन्मात्रानन्तमुक्तेड्यः स्वर्गादुपरि वर्तते । स्थानं त्रये त्रिपाद्विष्णोः दिविस्वर्गोन्नतस्थले
cinmātrānantamukteḍyaḥ svargādupari vartate / sthānaṃ traye tripādviṣṇoḥ divisvargonnatasthale
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्वेतद्वीपोद्व्यष्टलक्ष दुर्गाभागस्तु तन्मितः । भूभागस्तु तदर्धेतः श्रीभागस्तु तदर्धतः
śvetadvīpodvyaṣṭalakṣa durgābhāgastu tanmitaḥ / bhūbhāgastu tadardhetaḥ śrībhāgastu tadardhataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मणिस्वर्णोज्वलत्सत्वप्राकारान्तात्मभागकाः । अनेकतोरणाट्टालवेदीचत्वारशोभिताः
maṇisvarṇojvalatsatvaprākārāntātmabhāgakāḥ / anekatoraṇāṭṭālavedīcatvāraśobhitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मणिमत्ननद्यद्रिसरोवाप्यादिसंकुलाः । नानायादोगणोपेतस्वर्णकञ्जाबु भास्वराः
maṇimatnanadyadrisarovāpyādisaṃkulāḥ / nānāyādogaṇopetasvarṇakañjābu bhāsvarāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वर्तुकालपुष्पाढ्य पल्लवस्वर्णभूरुहाः । हंसकोकिलबर्हादि शुकस्वनसमाकुलाः
sarvartukālapuṣpāḍhya pallavasvarṇabhūruhāḥ / haṃsakokilabarhādi śukasvanasamākulāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अतिसुन्दर सिंहादि नानामृगसमाकुलाः । अवर्णनीयरत्नेरु रचितानेकमण्टपाः
atisundara siṃhādi nānāmṛgasamākulāḥ / avarṇanīyaratneru racitānekamaṇṭapāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नानास्वादुस्वनोपेत नरनारीगणौर्युताः । सिद्धचारणगन्धर्वाप्सरो गानमणिताः
nānāsvādusvanopeta naranārīgaṇauryutāḥ / siddhacāraṇagandharvāpsaro gānamaṇitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नानावाद्यमहावीणाशङ्खदुन्दुभिनिस्वनाः । गजाश्वरथपादातिध्वजछत्रादि लाञ्छनाः
nānāvādyamahāvīṇāśaṅkhadundubhinisvanāḥ / gajāśvarathapādātidhvajachatrādi lāñchanāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वाभरणवस्त्राढ्या विमानावलिसङ्कुलाः । नानाक्रीडासाधनेताः नानाः गन्धोपबृंहिताः
sarvābharaṇavastrāḍhyā vimānāvalisaṅkulāḥ / nānākrīḍāsādhanetāḥ nānāḥ gandhopabṛṃhitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.