Library·Padma Purāṇa·5·5.105
मुनय ऊचुः - अतःपरं महाभागः किं चकार स राघवः । मुनयश्च महात्मानः किमकुर्वंस्ततः परम्
munaya ūcuḥ - ataḥparaṃ mahābhāgaḥ kiṃ cakāra sa rāghavaḥ | munayaśca mahātmānaḥ kimakurvaṃstataḥ param
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूत उवाच- रामचंद्रे सुखासीने विभीषणे कपीश्वरे । शंभुमूचुर्मुनिवराः कथां पुण्यां वदस्व नः
sūta uvāca- rāmacaṃdre sukhāsīne vibhīṣaṇe kapīśvare | śaṃbhumūcurmunivarāḥ kathāṃ puṇyāṃ vadasva naḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषामाकर्ण्य वचनं पार्वतीमाह शंकरः । इदं कस्यापि विप्रस्य गृहं परमशोभनम्
teṣāmākarṇya vacanaṃ pārvatīmāha śaṃkaraḥ | idaṃ kasyāpi viprasya gṛhaṃ paramaśobhanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रम्योपवनवापीभिर्वीरुद्भिरुपशोभितम् । कूजन्मधुकरश्रेण्या आहूतकुसुमायुधम्
ramyopavanavāpībhirvīrudbhirupaśobhitam | kūjanmadhukaraśreṇyā āhūtakusumāyudham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मध्याह्नसंध्यामारोढुमिव सूर्यः प्रवर्त्तते । छायावापीजलस्नातौ परिधाय सुवाससी
madhyāhnasaṃdhyāmāroḍhumiva sūryaḥ pravarttate | chāyāvāpījalasnātau paridhāya suvāsasī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मृगनाभिसमुद्घृष्टघनसारसुचंदनम् । आलिप्य सल्लकीदामदृढधम्मिल्लसंयुतौ
mṛganābhisamudghṛṣṭaghanasārasucaṃdanam | ālipya sallakīdāmadṛḍhadhammillasaṃyutau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनल्पघनसारं तु तांबूलं प्रतिखादितम् । आस्वाद्य माद्यन्मुदितौ यत्र धारागृहे शुभे
analpaghanasāraṃ tu tāṃbūlaṃ pratikhāditam | āsvādya mādyanmuditau yatra dhārāgṛhe śubhe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मयूरनादबहुले बहिर्मधुरगीतकैः । शय्यायामास्तृतायां च परस्परसुखस्थितौ
mayūranādabahule bahirmadhuragītakaiḥ | śayyāyāmāstṛtāyāṃ ca parasparasukhasthitau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विशालस्मितरक्तोष्ठमाननं चुंबितं यदि । संसारफलमाघ्रातमावयोस्तु भविष्यति
viśālasmitaraktoṣṭhamānanaṃ cuṃbitaṃ yadi | saṃsāraphalamāghrātamāvayostu bhaviṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इतीरितमथ श्रुत्वा कुपिता मुनयस्तु ते । उक्तं वा सुशुभं वाक्यमस्मासु किमिदं त्वया
itīritamatha śrutvā kupitā munayastu te | uktaṃ vā suśubhaṃ vākyamasmāsu kimidaṃ tvayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विप्रलापः प्रियासक्तेः कृतो नोस्मद्वचः कृतम् । अथ कोपपराच्छंभोराननात्परमाद्भुता
vipralāpaḥ priyāsakteḥ kṛto nosmadvacaḥ kṛtam | atha kopaparācchaṃbhorānanātparamādbhutā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्वाला विनिर्गता सापि करालवदनाभवत् । कस्यचित्तु मुनेर्भार्यामाससादाथ सत्वरम्
jvālā vinirgatā sāpi karālavadanābhavat | kasyacittu munerbhāryāmāsasādātha satvaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पलायनपरा चासीद्रामं दृष्ट्वा च बिभ्यती । रामोऽपि ब्राह्मणीं शुद्धां मोचयामीत्यभाषत
palāyanaparā cāsīdrāmaṃ dṛṣṭvā ca bibhyatī | rāmo'pi brāhmaṇīṃ śuddhāṃ mocayāmītyabhāṣata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जगाम पुष्पकेणैव ब्रुवन्मुक्तिं पुनः पुनः । बाणं च धनुषा योक्तुं न च सस्मार राघवः
jagāma puṣpakeṇaiva bruvanmuktiṃ punaḥ punaḥ | bāṇaṃ ca dhanuṣā yoktuṃ na ca sasmāra rāghavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शंभुरप्यतिपुण्यानि वनान्यायतनानि च । पुराणि च विचित्राणि दृष्ट्वा रामं न चास्मरत्
śaṃbhurapyatipuṇyāni vanānyāyatanāni ca | purāṇi ca vicitrāṇi dṛṣṭvā rāmaṃ na cāsmarat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षणेन च तदा प्राप्तो लोकालोकं महागिरिम् । दृष्ट्वाथ राघवः शैलं गृहमार्गसमाकुलम्
kṣaṇena ca tadā prāpto lokālokaṃ mahāgirim | dṛṣṭvātha rāghavaḥ śailaṃ gṛhamārgasamākulam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विप्रयोषिन्महाभागा क्व गता वदत द्विजाः । इतो गतेति ते प्रोचुस्तमोभागं गिरेरिति
viprayoṣinmahābhāgā kva gatā vadata dvijāḥ | ito gateti te procustamobhāgaṃ gireriti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रामो विवर्णवदनः कष्टमित्यभिचिंतयन् । अथ शंभुर्महातेजाः प्रकाशमतुलं ददौ
rāmo vivarṇavadanaḥ kaṣṭamityabhiciṃtayan | atha śaṃbhurmahātejāḥ prakāśamatulaṃ dadau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्प्रकाशप्रभावेण रामः कृत्यां ययावनु । तमोमयी महाभूमिः सर्वजंतुविवर्जिता
tatprakāśaprabhāveṇa rāmaḥ kṛtyāṃ yayāvanu | tamomayī mahābhūmiḥ sarvajaṃtuvivarjitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आब्रह्मांडकटाहांता शतयोजनकोटितः । महारजतभूमिश्च तमोमध्ये व्यवस्थिता
ābrahmāṃḍakaṭāhāṃtā śatayojanakoṭitaḥ | mahārajatabhūmiśca tamomadhye vyavasthitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र नारायणपुरं सूर्यकोटिसमप्रभम् । स राम मुनिवर्यास्तु तं दृष्ट्वा विस्मयं ययुः
tatra nārāyaṇapuraṃ sūryakoṭisamaprabham | sa rāma munivaryāstu taṃ dṛṣṭvā vismayaṃ yayuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किमेतदिति चाचिंत्य नः प्रवेशः कथं भवेत् । किमेष प्रलयाग्निः स्यान्मायया परमात्मनः
kimetaditi cāciṃtya naḥ praveśaḥ kathaṃ bhavet | kimeṣa pralayāgniḥ syānmāyayā paramātmanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किंवा नो मरणं त्वद्य उत श्रेयो भविष्यति । इति चिंताकुलेष्वेव स रामेषु मुनिष्वथ
kiṃvā no maraṇaṃ tvadya uta śreyo bhaviṣyati | iti ciṃtākuleṣveva sa rāmeṣu muniṣvatha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शंभुराह शृणुष्वाद्य राघवैतद्वदामि ते । प्रकल्पिता मया माया त्वत्कृते नैतदद्भुतम्
śaṃbhurāha śṛṇuṣvādya rāghavaitadvadāmi te | prakalpitā mayā māyā tvatkṛte naitadadbhutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नारायणीयमेतत्तु परमं धाम भास्वरम् । उष्णशीताद्यविच्छेद्यं ज्ञानगम्यं न चाक्षुषम्
nārāyaṇīyametattu paramaṃ dhāma bhāsvaram | uṣṇaśītādyavicchedyaṃ jñānagamyaṃ na cākṣuṣam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्तु पूजयतश्चोर्ध्वं पश्य ब्रह्मपुरोगमान् । दिक्षु सर्वासु च मुनीन्पश्य पूजयतोऽमलान्
tattu pūjayataścordhvaṃ paśya brahmapurogamān | dikṣu sarvāsu ca munīnpaśya pūjayato'malān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चतुरो निगमान्पश्य स्तुवतः परमं पदम् । योगिनः सनकाद्यास्तु योगमास्थाय यत्नतः
caturo nigamānpaśya stuvataḥ paramaṃ padam | yoginaḥ sanakādyāstu yogamāsthāya yatnataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ध्यायंति परमं तेजस्तदिदं पश्य राघव । अमुं च रोमशं पश्य प्रदक्षिणनमस्क्रियाः
dhyāyaṃti paramaṃ tejastadidaṃ paśya rāghava | amuṃ ca romaśaṃ paśya pradakṣiṇanamaskriyāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुर्वाणं कोटिकोटीश्च वालखिल्यान्मुनीश्वरान् । लक्ष्म्यादिसर्ववनिता पूज्यमानं परं पदम्
kurvāṇaṃ koṭikoṭīśca vālakhilyānmunīśvarān | lakṣmyādisarvavanitā pūjyamānaṃ paraṃ padam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
साकारं च निराकारं ब्रह्म यत्परिकीर्तितम् । अज्ञानिनो न पश्यंति पश्यंति ज्ञानचक्षुषः
sākāraṃ ca nirākāraṃ brahma yatparikīrtitam | ajñānino na paśyaṃti paśyaṃti jñānacakṣuṣaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शंभुवाक्यादतः सर्वे पूजयामासुरच्युतम् । गिरिकर्णीं च तुलसीं मल्लिकां मारुतं तथा
śaṃbhuvākyādataḥ sarve pūjayāmāsuracyutam | girikarṇīṃ ca tulasīṃ mallikāṃ mārutaṃ tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नीलोत्पलैरंबुजैश्च कृष्णास्फुटजलैरपि । पूजयंतो महात्मानो महात्मानं जनार्दनम्
nīlotpalairaṃbujaiśca kṛṣṇāsphuṭajalairapi | pūjayaṃto mahātmāno mahātmānaṃ janārdanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नारदं खेऽथ ददृशुर्जटिलं सविपंचिकम् । नारायणपदाघोषं लंबकूर्चोपवीतिनम्
nāradaṃ khe'tha dadṛśurjaṭilaṃ savipaṃcikam | nārāyaṇapadāghoṣaṃ laṃbakūrcopavītinam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स चापि मनसा दध्यौ क एष इति नारदः । स पपात प्रभोः पादे शंभोरानंदनिर्भरः
sa cāpi manasā dadhyau ka eṣa iti nāradaḥ | sa papāta prabhoḥ pāde śaṃbhorānaṃdanirbharaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शैवीं पंचाक्षरीं विद्यां जजाप मनसा मुनिः । धन्योऽस्म्यनुगृहीतोऽस्मि जन्माद्यसफलं मम
śaivīṃ paṃcākṣarīṃ vidyāṃ jajāpa manasā muniḥ | dhanyo'smyanugṛhīto'smi janmādyasaphalaṃ mama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मादिवंद्यं चागम्यं ज्ञातवानस्मि ते पदम् । नारदं तमथ प्राह शंभुर्मैवं वदेति हि
brahmādivaṃdyaṃ cāgamyaṃ jñātavānasmi te padam | nāradaṃ tamatha prāha śaṃbhurmaivaṃ vadeti hi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा च मां न जानंति तथा मे कुरु वर्तनम् । गच्छ शीघ्रं हरिं ब्रूहि ममागमनमल्पतः
yathā ca māṃ na jānaṃti tathā me kuru vartanam | gaccha śīghraṃ hariṃ brūhi mamāgamanamalpataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ स त्वरया गत्वा सर्वं व्यज्ञापयद्धरिम् । अथ सत्वरया विष्णोरादायार्घोदकं शुभम्
atha sa tvarayā gatvā sarvaṃ vyajñāpayaddharim | atha satvarayā viṣṇorādāyārghodakaṃ śubham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कमलासहितो योगी कोटिकोटिसमावृतः । निर्ययौ नारदं हस्ते गृहीत्वा गरुडध्वजः
kamalāsahito yogī koṭikoṭisamāvṛtaḥ | niryayau nāradaṃ haste gṛhītvā garuḍadhvajaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नमोनमो नमोस्त्वस्मै शंकरायेत्युदीरयन् । अर्घपाद्यादिना सर्वान्पूजयामास केशवः
namonamo namostvasmai śaṃkarāyetyudīrayan | arghapādyādinā sarvānpūjayāmāsa keśavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रावेशयदमेयात्मा नारायणपुरं शुभम् । गृहराजे ततः स्थित्वा नारायण उवाच ह
prāveśayadameyātmā nārāyaṇapuraṃ śubham | gṛharāje tataḥ sthitvā nārāyaṇa uvāca ha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कथमेते समायाताः कोऽयं राजा महायशाः । अमानुषप्रवेशोऽयं ब्रह्माद्यैरप्यगोचरः
kathamete samāyātāḥ ko'yaṃ rājā mahāyaśāḥ | amānuṣapraveśo'yaṃ brahmādyairapyagocaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शंभुरुवाच- मुनिवेषा यथा प्राप्ता वयमेते नृपस्तथा । तवांशो नृपतिश्चायं रामचंद्रः प्रतापवान्
śaṃbhuruvāca- muniveṣā yathā prāptā vayamete nṛpastathā | tavāṃśo nṛpatiścāyaṃ rāmacaṃdraḥ pratāpavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एनां संवीक्षितुं पत्नीं तव केशव कांक्षति । नारायणस्तथेत्युक्त्वा प्रविशेत्याह राघवम्
enāṃ saṃvīkṣituṃ patnīṃ tava keśava kāṃkṣati | nārāyaṇastathetyuktvā praviśetyāha rāghavam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ प्रविश्य भवनं लक्ष्मीं वीक्ष्य नमस्य च । विनयावनतो भूत्वा वाचमाह सुचारिणीम्
atha praviśya bhavanaṃ lakṣmīṃ vīkṣya namasya ca | vinayāvanato bhūtvā vācamāha sucāriṇīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृतार्थोऽस्मि न संदेहो वद त्वं किं तु मन्यसे । श्रीदेव्युवाच- त्वं युवा कामकृष्टश्च रूपवानसि राघव
kṛtārtho'smi na saṃdeho vada tvaṃ kiṃ tu manyase | śrīdevyuvāca- tvaṃ yuvā kāmakṛṣṭaśca rūpavānasi rāghava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सीता सा चारुसर्वांगी तव पत्नी तया भवान् । वियुक्तोऽस्ति पुरा चासीदतीव विरहाकुलः
sītā sā cārusarvāṃgī tava patnī tayā bhavān | viyukto'sti purā cāsīdatīva virahākulaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ममापि वद सर्वं तदथवा न च लप्स्यसि । सहासान्यथ वाक्यानि यूनां चित्तहराणि च
mamāpi vada sarvaṃ tadathavā na ca lapsyasi | sahāsānyatha vākyāni yūnāṃ cittaharāṇi ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रुत्वा तु तानि सर्वाणि रामभद्रो यतात्मवान् । निर्गंतुं कांक्षते तत्र आनम्य तन्मुखांबुजम्
śrutvā tu tāni sarvāṇi rāmabhadro yatātmavān | nirgaṃtuṃ kāṃkṣate tatra ānamya tanmukhāṃbujam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्मरबाणेन पद्मेन संपीड्य रघुशेखरम् । अन्वेव निर्ययौ देवी पद्मा पद्मवनप्रिया
smarabāṇena padmena saṃpīḍya raghuśekharam | anveva niryayau devī padmā padmavanapriyā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकपत्नीव्रतं ज्ञात्वा रामं ते समुपागमन् । अथवेपितसर्वांगं स्खलत्पदगतिं नृपम्
ekapatnīvrataṃ jñātvā rāmaṃ te samupāgaman | athavepitasarvāṃgaṃ skhalatpadagatiṃ nṛpam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिवनारायणौ दृष्ट्वा विस्मयं परमं गतौ । अहोऽस्य द्रढिमाचित्ते मायिनोऽप्य वशात्मनः
śivanārāyaṇau dṛṣṭvā vismayaṃ paramaṃ gatau | aho'sya draḍhimācitte māyino'pya vaśātmanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धैर्यं पश्येह नियतं तेन रामः सुकीर्तिमान् । सर्वतः शिवमेवास्य नाशिवं विद्यते क्वचित्
dhairyaṃ paśyeha niyataṃ tena rāmaḥ sukīrtimān | sarvataḥ śivamevāsya nāśivaṃ vidyate kvacit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ रामो वचः प्राह गच्छेहं भगवन्प्रभो । अनुज्ञातोऽथ हरिणा पुष्पकेण स राघवः
atha rāmo vacaḥ prāha gacchehaṃ bhagavanprabho | anujñāto'tha hariṇā puṣpakeṇa sa rāghavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स मुनिः सहशंभुश्च सहनारायणो ययौ । लोकालोकं गतः शीघ्रं ततः स्वादूदधिं गतः
sa muniḥ sahaśaṃbhuśca sahanārāyaṇo yayau | lokālokaṃ gataḥ śīghraṃ tataḥ svādūdadhiṃ gataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो द्वीपसमुद्रांश्च जंबूद्वीपं पुनर्गतः । भरद्वाजाश्रमपदे तस्थिवान्गौतमीतटे
tato dvīpasamudrāṃśca jaṃbūdvīpaṃ punargataḥ | bharadvājāśramapade tasthivāngautamītaṭe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ स्नात्वा महानद्यां भरद्वाजो मुनीश्वरः । शिष्यैः श्रीमान्परिवृतः पुष्पकं दृष्टवान्मुनिः
atha snātvā mahānadyāṃ bharadvājo munīśvaraḥ | śiṣyaiḥ śrīmānparivṛtaḥ puṣpakaṃ dṛṣṭavānmuniḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र रामं महाबाहुं शिवनारायणावृषीन् । यथावत्पूजयित्वा तु तानुवाच महामुनिः
tatra rāmaṃ mahābāhuṃ śivanārāyaṇāvṛṣīn | yathāvatpūjayitvā tu tānuvāca mahāmuniḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ममाश्रमपदे यूयं भोक्तुमर्हथ सत्तमाः । रामस्तु मन्वाक्येन तथेत्याह कथंचन
mamāśramapade yūyaṃ bhoktumarhatha sattamāḥ | rāmastu manvākyena tathetyāha kathaṃcana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ स्नात्वा महानद्यां कृत्वा देवादितर्पणम् । भोक्तुकामं तदा रामं वसिष्ठो वाक्यमुक्तवान्
atha snātvā mahānadyāṃ kṛtvā devāditarpaṇam | bhoktukāmaṃ tadā rāmaṃ vasiṣṭho vākyamuktavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्मत्यागो भवेद्राम न श्राद्धं क्रियते यदि । श्रीराम उवाच- अमायां ग्रहणे तीर्थे व्यतीपातेऽथ संक्रमे
dharmatyāgo bhavedrāma na śrāddhaṃ kriyate yadi | śrīrāma uvāca- amāyāṃ grahaṇe tīrthe vyatīpāte'tha saṃkrame
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्यतीतं यदि चेच्छ्राद्धं भगवन्क्रियते पुनः । नित्यश्राद्धं पुनर्नैव कुर्यादिति वचस्तव
vyatītaṃ yadi cecchrāddhaṃ bhagavankriyate punaḥ | nityaśrāddhaṃ punarnaiva kuryāditi vacastava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा ममैव मातॄणां मरणे समुपस्थिते । अशौचे च समायाते नित्यश्राद्धं न वै कृतम्
yathā mamaiva mātṝṇāṃ maraṇe samupasthite | aśauce ca samāyāte nityaśrāddhaṃ na vai kṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्यतीपातादिकालेषु कृतं तु वचनात्तव । वसिष्ठ उवाच- एते हि मुनयः सर्वे तथा शंभुरयं द्विजः
vyatīpātādikāleṣu kṛtaṃ tu vacanāttava | vasiṣṭha uvāca- ete hi munayaḥ sarve tathā śaṃbhurayaṃ dvijaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतन्मुखादशेषेण निर्णयस्तु भविष्यति । सह सर्वे विनिश्चित्य मुनयः शंभुमब्रुवन्
etanmukhādaśeṣeṇa nirṇayastu bhaviṣyati | saha sarve viniścitya munayaḥ śaṃbhumabruvan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वदास्माकमशेषं त्वं द्विजवर्य महानसि । शंभुरुवाच- त्यक्तव्यं यच्च वै श्राद्धं पुनः कर्तव्यमेव च
vadāsmākamaśeṣaṃ tvaṃ dvijavarya mahānasi | śaṃbhuruvāca- tyaktavyaṃ yacca vai śrāddhaṃ punaḥ kartavyameva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूतके समनुप्राप्ते विघ्नेषु च वदाम्यहम् । मासिकान्युदकुंभानि श्राद्धानि सकलानिच
sūtake samanuprāpte vighneṣu ca vadāmyaham | māsikānyudakuṃbhāni śrāddhāni sakalānica
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रतिसांवत्सरं श्राद्धं सूतकानंतरं विदुः । त्यक्तान्यन्यानि यावंति सूतके विघ्नसंभवे
pratisāṃvatsaraṃ śrāddhaṃ sūtakānaṃtaraṃ viduḥ | tyaktānyanyāni yāvaṃti sūtake vighnasaṃbhave
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनंतरं हि कार्याणि सर्वाणीति न संशयः । मासिकानि समस्तानि श्राद्धं प्रात्यब्दिकं तथा
anaṃtaraṃ hi kāryāṇi sarvāṇīti na saṃśayaḥ | māsikāni samastāni śrāddhaṃ prātyabdikaṃ tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूतकानंतरं कार्यं विघ्नेऽन्यस्मिन्यतोन्यथा । एकादश्यां कृष्णपक्षे कर्तव्यं शुभमिच्छता
sūtakānaṃtaraṃ kāryaṃ vighne'nyasminyatonyathā | ekādaśyāṃ kṛṣṇapakṣe kartavyaṃ śubhamicchatā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र व्यतिक्रमे हेतावमायां क्रियते तु तत् । यथोत्तरदिनेष्वेव कर्तव्यं यद्यविघ्नतः
tatra vyatikrame hetāvamāyāṃ kriyate tu tat | yathottaradineṣveva kartavyaṃ yadyavighnataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृष्णपक्षे त्वमायां तु कर्तव्यं राम नो कृतम् । मृताहस्य यदा मासो न ज्ञायेत कथंचन
kṛṣṇapakṣe tvamāyāṃ tu kartavyaṃ rāma no kṛtam | mṛtāhasya yadā māso na jñāyeta kathaṃcana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मार्गशीर्षेऽथवा माघे श्राद्धं तद्दिवसे स्मृतम् । यदा तु वासराज्ञानं मासस्य ज्ञानमेव च
mārgaśīrṣe'thavā māghe śrāddhaṃ taddivase smṛtam | yadā tu vāsarājñānaṃ māsasya jñānameva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अमायामेव तन्मासे श्राद्धं सांवत्सरं भवेत् । दिनमासापरिज्ञाने प्रोषितस्य मृतस्य च
amāyāmeva tanmāse śrāddhaṃ sāṃvatsaraṃ bhavet | dinamāsāparijñāne proṣitasya mṛtasya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्तिथ्यां तद्दिनं ग्राह्यं तत्र ज्ञानं यदा भवेत् । आश्विनामा च मार्गामा माघामा च दिनत्रयम्
tattithyāṃ taddinaṃ grāhyaṃ tatra jñānaṃ yadā bhavet | āśvināmā ca mārgāmā māghāmā ca dinatrayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र वान्यतमं ग्राह्यं दिनमासाप्रतीतितः । वृद्धिसप्तमसीमंत प्रेतश्राद्धानुमासिकम्
tatra vānyatamaṃ grāhyaṃ dinamāsāpratītitaḥ | vṛddhisaptamasīmaṃta pretaśrāddhānumāsikam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नित्योदकुंभश्राद्धं च मासे स्युरधिकेऽपि च । ग्रहणे पुत्रजन्मादौ कर्मण्यपि च शांतिके
nityodakuṃbhaśrāddhaṃ ca māse syuradhike'pi ca | grahaṇe putrajanmādau karmaṇyapi ca śāṃtike
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संकल्पिते च सर्वस्मिन्नधिमासो न दुष्यति । रोगी यदा मनुष्यः स्याच्छ्राद्धकर्मण्युपस्थिते
saṃkalpite ca sarvasminnadhimāso na duṣyati | rogī yadā manuṣyaḥ syācchrāddhakarmaṇyupasthite
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भार्यां वा भ्रातरं वापि शिष्यं वापि नियोजयेत् । तस्याभावे न हानिः स्यात्कर्मणः श्राद्धसंज्ञिनः
bhāryāṃ vā bhrātaraṃ vāpi śiṣyaṃ vāpi niyojayet | tasyābhāve na hāniḥ syātkarmaṇaḥ śrāddhasaṃjñinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नित्यश्राद्धे यथाशक्ति भोक्तारं तु नियोजयेत् । अमावास्या मासिकं च मृताह व्यतिरेकि यत्
nityaśrāddhe yathāśakti bhoktāraṃ tu niyojayet | amāvāsyā māsikaṃ ca mṛtāha vyatireki yat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वयं कर्मण्यशक्तश्चेत्सुतं विप्रं नियोजयेत् । राजकार्यनियुक्तस्य दासग्रहणवर्तिनः
svayaṃ karmaṇyaśaktaścetsutaṃ vipraṃ niyojayet | rājakāryaniyuktasya dāsagrahaṇavartinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्यसनेषु समस्तेषु श्राद्धं विप्रेण कारयेत् । प्रातःकाले तु न श्राद्धं प्रकुर्वंति द्विजोत्तमाः
vyasaneṣu samasteṣu śrāddhaṃ vipreṇa kārayet | prātaḥkāle tu na śrāddhaṃ prakurvaṃti dvijottamāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नैमित्तिकेषु श्राद्धेषु न कालनियमः स्मृतः
naimittikeṣu śrāddheṣu na kālaniyamaḥ smṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गृहादिव्यतिरिक्तस्य प्रक्रमः कुतुपः स्मृतः । कुतुपादथवाप्यर्वागासन्नकुतुपो भवेत्
gṛhādivyatiriktasya prakramaḥ kutupaḥ smṛtaḥ | kutupādathavāpyarvāgāsannakutupo bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मासेमासे यथाश्राद्धेऽपराह्णस्पृग्विधीयते । अपराह्णव्यापिनी स्यादुभयत्र यदा त्वमा
māsemāse yathāśrāddhe'parāhṇaspṛgvidhīyate | aparāhṇavyāpinī syādubhayatra yadā tvamā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षये पूर्वा तु कर्तव्या वृद्धौ साम्ये परा स्मृता । अमावास्या तु या हि स्यादपराह्णद्वये समा
kṣaye pūrvā tu kartavyā vṛddhau sāmye parā smṛtā | amāvāsyā tu yā hi syādaparāhṇadvaye samā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षये पूर्वा परा वृद्धौ साम्येऽपि च परा भवेत् । क्षीणस्तु चंद्रमा यत्र तत्र श्राद्धं तु पार्वणम्
kṣaye pūrvā parā vṛddhau sāmye'pi ca parā bhavet | kṣīṇastu caṃdramā yatra tatra śrāddhaṃ tu pārvaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अमाष्टभागे सूक्ष्मोऽसौ भूताष्टांशे स नास्ति चेत् । मध्याह्नव्यापिनी सा स्यादेकोद्दिष्टे तिथिर्भवेत्
amāṣṭabhāge sūkṣmo'sau bhūtāṣṭāṃśe sa nāsti cet | madhyāhnavyāpinī sā syādekoddiṣṭe tithirbhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सायाह्नव्यापिनी या स्यात्पार्वणे सा तिथिर्भवेत् । अल्पापराह्णगा यामा ग्राह्या श्राद्धादिके भवेत्
sāyāhnavyāpinī yā syātpārvaṇe sā tithirbhavet | alpāparāhṇagā yāmā grāhyā śrāddhādike bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मृताहे त्रिमुहूर्ता च सायंकाले तिथिर्भवेत् । परेह्यस्तंगता यत्र त्रिमुहूर्तं तु पूर्ववत्
mṛtāhe trimuhūrtā ca sāyaṃkāle tithirbhavet | parehyastaṃgatā yatra trimuhūrtaṃ tu pūrvavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्रापरेद्युः श्राद्धं स्याज्ज्येष्ठपुत्रस्य नाशनम् । अमाश्राद्धं यथा कुर्यान्मृताहे समुपस्थिते
tatrāparedyuḥ śrāddhaṃ syājjyeṣṭhaputrasya nāśanam | amāśrāddhaṃ yathā kuryānmṛtāhe samupasthite
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मध्याह्नव्यापिनी तत्र ह्य द्विजस्य विधीयते । राम उवाच- श्राद्धक्रममशेषेण मर्त्यकर्मक्रमं तथा
madhyāhnavyāpinī tatra hya dvijasya vidhīyate | rāma uvāca- śrāddhakramamaśeṣeṇa martyakarmakramaṃ tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रासंगिकानां धर्माणां निर्णयं वक्तुमर्हसि । शंभुरुवाच- श्राद्धस्य दिवसे प्राप्ते पूर्वेद्युर्नियमान्वितः
prāsaṃgikānāṃ dharmāṇāṃ nirṇayaṃ vaktumarhasi | śaṃbhuruvāca- śrāddhasya divase prāpte pūrvedyurniyamānvitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निमंत्रयीत विप्रेंद्रान्विप्रलक्षणसंयुतान् । एकभुक्तं ब्रह्मचर्यमंत्यजाद्यैरभाषणम्
nimaṃtrayīta vipreṃdrānvipralakṣaṇasaṃyutān | ekabhuktaṃ brahmacaryamaṃtyajādyairabhāṣaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दंतधावनमभ्यंग नखकेशनिकृंतनम् । कर्ता कुर्वीत पूर्वेद्युस्त्यक्त्वा चैव परेऽहनि
daṃtadhāvanamabhyaṃga nakhakeśanikṛṃtanam | kartā kurvīta pūrvedyustyaktvā caiva pare'hani
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गृह्णीतनियमानुक्तान्सर्वमेतत्परित्यजेत् । त्रिकालं चैव पूजा चेत्प्रातर्देवं यजेत्स्वकम्
gṛhṇītaniyamānuktānsarvametatparityajet | trikālaṃ caiva pūjā cetprātardevaṃ yajetsvakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अरुणोदयवेलायां करोति यदि पूजनम् । अधःशायी तथा भूतः प्रातरुत्थाय कर्मवित्
aruṇodayavelāyāṃ karoti yadi pūjanam | adhaḥśāyī tathā bhūtaḥ prātarutthāya karmavit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रातस्त्यमपि यत्कर्म तत्कृत्वा स्नानपूर्वकम् । ऋणत्रयविनिर्मुक्तो यास्यति ब्रह्मतत्परम्
prātastyamapi yatkarma tatkṛtvā snānapūrvakam | ṛṇatrayavinirmukto yāsyati brahmatatparam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूर्यस्योदयवेलायां शिवपूजां करोति यः । सूर्येणसम तेजस्वी शिवलोके महीयते
sūryasyodayavelāyāṃ śivapūjāṃ karoti yaḥ | sūryeṇasama tejasvī śivaloke mahīyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उदिते भास्करे पश्चाद्धटिकांतरपूजनम् । रुद्रेणसम तेजस्वी शिवलोके महीयते
udite bhāskare paścāddhaṭikāṃtarapūjanam | rudreṇasama tejasvī śivaloke mahīyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तृतीयघटिकायां तु शिवपूजां समाचरेत् । कुबेरसम तेजस्वी शिवलोके महीयते
tṛtīyaghaṭikāyāṃ tu śivapūjāṃ samācaret | kuberasama tejasvī śivaloke mahīyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चतुर्थीपंचमीषष्ठीसप्तमी घटिकासु यः । शिवं पूजयते भक्त्या शिवलोके मरुत्समः
caturthīpaṃcamīṣaṣṭhīsaptamī ghaṭikāsu yaḥ | śivaṃ pūjayate bhaktyā śivaloke marutsamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्काल एव क्रियते पूजा यत्कालनोदिता । यथा प्रतिज्ञमथवा गृहीत नियमो यजेत्
tatkāla eva kriyate pūjā yatkālanoditā | yathā pratijñamathavā gṛhīta niyamo yajet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपचारेषु शक्त्या वै नियमं परिपालयेत् । नियमातिक्रमे वापि यागश्च स्याद्विभोर्यदि
upacāreṣu śaktyā vai niyamaṃ paripālayet | niyamātikrame vāpi yāgaśca syādvibhoryadi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीराम उवाच- क्व पूजा देवदेवस्य शंकरस्यामितौजसः । स्मरणात्पापनाशस्य स्मरणान्मोक्षदस्य च
śrīrāma uvāca- kva pūjā devadevasya śaṃkarasyāmitaujasaḥ | smaraṇātpāpanāśasya smaraṇānmokṣadasya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिवस्य शिवरूपस्य शिवतत्त्वार्थवेदिनः । सोमस्य सोमभूषस्य सोमनेत्रस्य राजितुः
śivasya śivarūpasya śivatattvārthavedinaḥ | somasya somabhūṣasya somanetrasya rājituḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वेदमूर्तेरमूर्तेश्च वेदसारस्य वेदिनः । वेदवेदांगवित्तस्य वेद्यावेद्यस्य योगिनः
vedamūrteramūrteśca vedasārasya vedinaḥ | vedavedāṃgavittasya vedyāvedyasya yoginaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गोक्षीरसमदेहस्य गोक्षीरस्नानमोदिनः । गोपालिनस्त्रिनेत्रस्य त्रयीनेत्रस्य मायिनः
gokṣīrasamadehasya gokṣīrasnānamodinaḥ | gopālinastrinetrasya trayīnetrasya māyinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रश्नमध्ये तथा रामं शिवज्ञानमथादिशत् । स्थाणुभूतइवासीनो नासाग्रन्यस्तलोचनः
praśnamadhye tathā rāmaṃ śivajñānamathādiśat | sthāṇubhūtaivāsīno nāsāgranyastalocanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आनंदनिष्यंदविलोचनाश्रु प्रवाहसंस्पृष्टकपोलदेशः । दधार देवं गिरिशं हृदंबुजे गोक्षीरसुस्निग्धसुचारुगात्रम्
ānaṃdaniṣyaṃdavilocanāśru pravāhasaṃspṛṣṭakapoladeśaḥ | dadhāra devaṃ giriśaṃ hṛdaṃbuje gokṣīrasusnigdhasucārugātram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रतिबिंबमथो गात्रे रामस्य समदृश्यत । दृष्ट्वैव बिंबितं शंभुं चतुर्बाहुं त्रिलोचनम्
pratibiṃbamatho gātre rāmasya samadṛśyata | dṛṣṭvaiva biṃbitaṃ śaṃbhuṃ caturbāhuṃ trilocanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विस्मयं परमं याताः सर्वे मुनिहरीश्वराः । शंभोर्वक्षःस्थितं रामं दृष्ट्वा दीप्ताकृतिं शुभम्
vismayaṃ paramaṃ yātāḥ sarve muniharīśvarāḥ | śaṃbhorvakṣaḥsthitaṃ rāmaṃ dṛṣṭvā dīptākṛtiṃ śubham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तूष्णीं बभूवुर्यामार्द्धमथ राममुदैक्षत । स्वप्रश्नमनुसंधाय प्राह सर्वं वदेति च
tūṣṇīṃ babhūvuryāmārddhamatha rāmamudaikṣata | svapraśnamanusaṃdhāya prāha sarvaṃ vadeti ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शंभुरुवाच- अचले या सदा पूजा चले वापि यथेच्छया । लिंगसंपूजनं मुख्यमलाभे प्रतिमादिषु
śaṃbhuruvāca- acale yā sadā pūjā cale vāpi yathecchayā | liṃgasaṃpūjanaṃ mukhyamalābhe pratimādiṣu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अधिकारविशेषेण तत्रतत्रापि पूजनम् । विगुणं सगुणं वापि सफलं लिंगपूजनम्
adhikāraviśeṣeṇa tatratatrāpi pūjanam | viguṇaṃ saguṇaṃ vāpi saphalaṃ liṃgapūjanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रतिमादिकृतापूजा विगुणा सफला नहि । अचले वा चले वापि पूजा लिंगे प्रशस्यते
pratimādikṛtāpūjā viguṇā saphalā nahi | acale vā cale vāpi pūjā liṃge praśasyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चलस्य पूजनं वक्ष्ये स्थापनोद्वासने तथा । ते उभेन विजानाति कश्चिन्मुनिरपि क्वचित्
calasya pūjanaṃ vakṣye sthāpanodvāsane tathā | te ubhena vijānāti kaścinmunirapi kvacit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्थापयंति हृदब्जे वै गोपयंति यजंति च । उद्वासयंति देवेशं शंकरं योगिनः सदा
sthāpayaṃti hṛdabje vai gopayaṃti yajaṃti ca | udvāsayaṃti deveśaṃ śaṃkaraṃ yoginaḥ sadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्रिया चातीव होतॄणां वह्नौ देवं त्रियंबकम् । पूजकानामशेषाणां शिवलिंगे महेश्वरम्
kriyā cātīva hotṝṇāṃ vahnau devaṃ triyaṃbakam | pūjakānāmaśeṣāṇāṃ śivaliṃge maheśvaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लिंगस्य स्थापनं पूजा उद्वासनमथैव च । धारणं शंकरस्यैव लिंगमेव महेश्वरम्
liṃgasya sthāpanaṃ pūjā udvāsanamathaiva ca | dhāraṇaṃ śaṃkarasyaiva liṃgameva maheśvaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.