Padma Purāṇa 5.114

राम उवाच- क एष दृश्यते व्योम्नि सर्वाभरणभूषितः । विमानस्थो महादीप्त मध्याह्नार्क इवापरः

rāma uvāca- ka eṣa dṛśyate vyomni sarvābharaṇabhūṣitaḥ | vimānastho mahādīpta madhyāhnārka ivāparaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दुष्प्रेक्ष्यः सर्वमर्त्यानां तस्यांके चारुहासिनी । अपरा श्रीरिव ब्रह्मंस्तथा पंचसुयोषितः

duṣprekṣyaḥ sarvamartyānāṃ tasyāṃke cāruhāsinī | aparā śrīriva brahmaṃstathā paṃcasuyoṣitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गायंति मधुरां गीतिं सुभ्रूभंगनिरीक्षणैः । मंदस्मितैः करतलशब्दास्फोटिकया तथा

gāyaṃti madhurāṃ gītiṃ subhrūbhaṃganirīkṣaṇaiḥ | maṃdasmitaiḥ karatalaśabdāsphoṭikayā tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्वचिद्गलकृतैर्गीतैरन्योन्य करताडनैः । अन्योन्य मुखमालोक्य प्रलोभैर्गीतपूर्वकैः

kvacidgalakṛtairgītairanyonya karatāḍanaiḥ | anyonya mukhamālokya pralobhairgītapūrvakaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्रीडन्नास्ते महायोगी पद्मकिंजल्कसन्निभः । एवं चरितपुण्येन केन वा तद्वदस्व मे

krīḍannāste mahāyogī padmakiṃjalkasannibhaḥ | evaṃ caritapuṇyena kena vā tadvadasva me

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शंभुरुवाच- एष विप्रः पुरा राम सर्वसंपत्समन्वितः । नानाविधसुखोपेतो भार्य्यापोषणतत्परः

śaṃbhuruvāca- eṣa vipraḥ purā rāma sarvasaṃpatsamanvitaḥ | nānāvidhasukhopeto bhāryyāpoṣaṇatatparaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपुत्रो दानहीनश्च देवतार्चनवर्जितः । पंचयज्ञविहीनश्च स्वाध्यायपरिवर्जितः

aputro dānahīnaśca devatārcanavarjitaḥ | paṃcayajñavihīnaśca svādhyāyaparivarjitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रातर्म्मध्याह्नसायाह्नभोजनप्रवणोऽशुचिः । कदाचिदगमद्गेहं गौतमस्य महात्मनः

prātarmmadhyāhnasāyāhnabhojanapravaṇo'śuciḥ | kadācidagamadgehaṃ gautamasya mahātmanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्र्यंबकस्य गिरौ पुण्ये नानामुनिगणाश्रिते । तत्रापि शोभितगृहं स्फटिकस्तंभकल्पितम्

tryaṃbakasya girau puṇye nānāmunigaṇāśrite | tatrāpi śobhitagṛhaṃ sphaṭikastaṃbhakalpitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अगुरुद्रवकस्तूरीचंद्र कुंकुमचर्चिता । भित्तिर्यस्य च संतानकुसुमामोदसौष्ठवम्

agurudravakastūrīcaṃdra kuṃkumacarcitā | bhittiryasya ca saṃtānakusumāmodasauṣṭhavam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कस्तूरिका पुष्परस समुत्सेचितभूतलम् । सूक्ष्म सुश्वेतविविधवितानपरिशोभितम्

kastūrikā puṣparasa samutsecitabhūtalam | sūkṣma suśvetavividhavitānapariśobhitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अंगणं शोभित महाकदलीपूगशोभितम् । समीपसरसीजात मंजुकूजन्मधुव्रतम्

aṃgaṇaṃ śobhita mahākadalīpūgaśobhitam | samīpasarasījāta maṃjukūjanmadhuvratam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पाटीरतरुसंभूत गंधपूरितदिङ्मुखम् । शिक्षागीतकृताल्हाद गीतपूरितदिङ्मुखम्

pāṭīratarusaṃbhūta gaṃdhapūritadiṅmukham | śikṣāgītakṛtālhāda gītapūritadiṅmukham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निदाघजनिताताप नाशयंत्रविनिर्मितम् । कदलीदलसंच्छादि पावकाकल्पितच्छदम्

nidāghajanitātāpa nāśayaṃtravinirmitam | kadalīdalasaṃcchādi pāvakākalpitacchadam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पाटीरतरुसुस्निग्ध सांद्र द्वारकपाटकम् । सौगंधिकमहामोदि कल्पितांतर भित्तिकम्

pāṭīratarususnigdha sāṃdra dvārakapāṭakam | saugaṃdhikamahāmodi kalpitāṃtara bhittikam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ईशानभागसुभग रतिकल्पित वेदिकम् । हाटिकाकल्पितपदं विचित्रवेदिकायुतम्

īśānabhāgasubhaga ratikalpita vedikam | hāṭikākalpitapadaṃ vicitravedikāyutam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुस्निग्धनि बिडच्छायं वटमूलोपकल्पितम् । प्रसूनकदलीखंड सरोभिः प्रांतशोभितम्

susnigdhani biḍacchāyaṃ vaṭamūlopakalpitam | prasūnakadalīkhaṃḍa sarobhiḥ prāṃtaśobhitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महावटाग्रसंलग्न तुषारितपयोधरम् । नाकोपवनसंपन्न विचित्राराम शोभितम्

mahāvaṭāgrasaṃlagna tuṣāritapayodharam | nākopavanasaṃpanna vicitrārāma śobhitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वापीकूपतडागाद्यमनेकवनशोभितम् । मंदं मंदं ववौ वायुर्यत्र गेहे सुखप्रदः

vāpīkūpataḍāgādyamanekavanaśobhitam | maṃdaṃ maṃdaṃ vavau vāyuryatra gehe sukhapradaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वादिन्यश्चारुसर्वांग्यो वाद्यानि स्मरसंपदः । वीणां वेणुं त्रिवेणुं च वादयंति वरांगनाः

vādinyaścārusarvāṃgyo vādyāni smarasaṃpadaḥ | vīṇāṃ veṇuṃ triveṇuṃ ca vādayaṃti varāṃganāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तौर्य्यत्रिककृतो नार्य्यश्चतुर्दिक्षु तथोर्द्ध्वतः । सुवर्णादिकपात्रेषु वटका भस्मनः शुभाः

tauryyatrikakṛto nāryyaścaturdikṣu tathorddhvataḥ | suvarṇādikapātreṣu vaṭakā bhasmanaḥ śubhāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वासिताः सर्वगंधैश्च सुधूपैरपि धूपिताः । कुशग्रथितसंघाश्च अक्षमालाश्च कोटिशः

vāsitāḥ sarvagaṃdhaiśca sudhūpairapi dhūpitāḥ | kuśagrathitasaṃghāśca akṣamālāśca koṭiśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृष्णाजिनसहस्राणि बहिः प्रांते स्थितानि च । एतादृशे गृहवरे देववंद्यो मुनीश्वरः

kṛṣṇājinasahasrāṇi bahiḥ prāṃte sthitāni ca | etādṛśe gṛhavare devavaṃdyo munīśvaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कर्पूरादींश्च संस्थाप्य चतुर्दिक्षु मुनीश्वरः । पाटीरपीठे कर्पूरसिंहासनमकल्पयत्

karpūrādīṃśca saṃsthāpya caturdikṣu munīśvaraḥ | pāṭīrapīṭhe karpūrasiṃhāsanamakalpayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सूक्ष्मं श्वेतं च सुस्रिग्धमावृत्तं घनसारकैः । सुगंधवासितजलैः स्नाप्य क्षीरेण शंकरम्

sūkṣmaṃ śvetaṃ ca susrigdhamāvṛttaṃ ghanasārakaiḥ | sugaṃdhavāsitajalaiḥ snāpya kṣīreṇa śaṃkaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्यैश्च वैदिकैर्मंत्रैः स्नापयित्वा सदाशिवम् । दारुचंद्रोपपीठे तु वस्त्रपीठं निधाय च । पात्रिकामग्रतः स्थाप्य स्थापयित्वा दलेष्वमून्

anyaiśca vaidikairmaṃtraiḥ snāpayitvā sadāśivam | dārucaṃdropapīṭhe tu vastrapīṭhaṃ nidhāya ca | pātrikāmagrataḥ sthāpya sthāpayitvā daleṣvamūn

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकस्मिन्नक्षताः पात्रे अन्यस्मिन्सतिलाक्षताः । पंचगंधकमेकस्मिन्नन्यस्मिन्नष्टगंधकम्

ekasminnakṣatāḥ pātre anyasminsatilākṣatāḥ | paṃcagaṃdhakamekasminnanyasminnaṣṭagaṃdhakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

काश्मीरं मृगनाभिं तु कर्पूरं चंदनं तथा । पात्रेष्वन्येषु विन्यस्य पूजास्थाने प्रकल्प्य च

kāśmīraṃ mṛganābhiṃ tu karpūraṃ caṃdanaṃ tathā | pātreṣvanyeṣu vinyasya pūjāsthāne prakalpya ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नानावरणमार्गेण पूजा तत्र विधीयते । लिंगमध्ये स्थितो देवः पंचवक्त्रः सदाशिवः

nānāvaraṇamārgeṇa pūjā tatra vidhīyate | liṃgamadhye sthito devaḥ paṃcavaktraḥ sadāśivaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य प्रावरणं लिंगं शक्तिस्तस्य विधीयते । शक्तेरावरणं विष्णुर्विष्णोरावरणं विधिः

tasya prāvaraṇaṃ liṃgaṃ śaktistasya vidhīyate | śakterāvaraṇaṃ viṣṇurviṣṇorāvaraṇaṃ vidhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मप्रावरणं चंद्रस्तस्य सूर्यस्ततः श्रुतिः । दिग्देवतासु तद्गुप्तिस्तासामावरणं दिशः

brahmaprāvaraṇaṃ caṃdrastasya sūryastataḥ śrutiḥ | digdevatāsu tadguptistāsāmāvaraṇaṃ diśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दिशामावरणं शंभुस्तस्य चावरणं गुणाः । दशप्रावरणं ह्येतच्छिवलिंगार्चनं शुभम्

diśāmāvaraṇaṃ śaṃbhustasya cāvaraṇaṃ guṇāḥ | daśaprāvaraṇaṃ hyetacchivaliṃgārcanaṃ śubham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

केषांचिन्मतमेतत्स्यादथ प्रावरणांतरम् । विद्यावरणमाख्यातं तदुमावरणं स्मृतम्

keṣāṃcinmatametatsyādatha prāvaraṇāṃtaram | vidyāvaraṇamākhyātaṃ tadumāvaraṇaṃ smṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विष्णुरावरणं तस्या विष्णोश्चावरणं विधिः । ब्रह्मप्रावरणंचंद्रस्तस्य भानुरथावृतिः

viṣṇurāvaraṇaṃ tasyā viṣṇoścāvaraṇaṃ vidhiḥ | brahmaprāvaraṇaṃcaṃdrastasya bhānurathāvṛtiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भानोरावरणं चेश इति षोढावृतिः स्मृता । विधिं विना समाख्यातं पंचावरणमुत्तमम्

bhānorāvaraṇaṃ ceśa iti ṣoḍhāvṛtiḥ smṛtā | vidhiṃ vinā samākhyātaṃ paṃcāvaraṇamuttamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शशांकविष्णुशक्तीनामेतदावरणत्रयम् । अंबिकावरणं प्रोक्तमेकावरणमुत्तमम्

śaśāṃkaviṣṇuśaktīnāmetadāvaraṇatrayam | aṃbikāvaraṇaṃ proktamekāvaraṇamuttamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथवा लोकपालाः स्युरावृतिः सोमपूजने । अनावरणमथवा पूजनं शस्यते शिवे

athavā lokapālāḥ syurāvṛtiḥ somapūjane | anāvaraṇamathavā pūjanaṃ śasyate śive

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पत्रिकाष्टदलेष्वेव स्थितद्रव्यैर्यजेच्छिवम् । पत्रिकालक्षणं वक्ष्ये सर्वकर्मोपयोगितम्

patrikāṣṭadaleṣveva sthitadravyairyajecchivam | patrikālakṣaṇaṃ vakṣye sarvakarmopayogitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वर्णेन राजतेनाथ ताम्रेणाथ प्रकल्पितम् । मुक्ताशुक्तिनिभं कुर्यात्पत्रिकाष्टदलं शुभम्

svarṇena rājatenātha tāmreṇātha prakalpitam | muktāśuktinibhaṃ kuryātpatrikāṣṭadalaṃ śubham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पद्मपत्रसमानाष्टकोणाकारं प्रकल्पयेत् । पलमात्रं ततः शस्तं निर्वृतं विस्तृतं पदम्

padmapatrasamānāṣṭakoṇākāraṃ prakalpayet | palamātraṃ tataḥ śastaṃ nirvṛtaṃ vistṛtaṃ padam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्थूलमध्यमुपरि पद्माकृतिदलाष्टकम् । अथवा शक्तिमार्गेण पंचपत्रं प्रकल्पयेत्

asthūlamadhyamupari padmākṛtidalāṣṭakam | athavā śaktimārgeṇa paṃcapatraṃ prakalpayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रिपत्रमथवा कुर्याच्छक्तिभावे मतेन च । यथा स्याच्छोभनं पात्रं तथा कुर्य्याद्विचक्षणः

tripatramathavā kuryācchaktibhāve matena ca | yathā syācchobhanaṃ pātraṃ tathā kuryyādvicakṣaṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शक्त्यांतरितरुद्राक्षैः कल्पिताष्टशतैः शुभा । मालोपवीतं त्रिंशत्या अष्टकेन प्रकल्पितम्

śaktyāṃtaritarudrākṣaiḥ kalpitāṣṭaśataiḥ śubhā | mālopavītaṃ triṃśatyā aṣṭakena prakalpitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रगंडयोरथैकैकं बद्धा तु द्वे प्रकोष्ठयोः । शिरस्येका धृता तेन कंठे च परमर्षिणा

pragaṃḍayorathaikaikaṃ baddhā tu dve prakoṣṭhayoḥ | śirasyekā dhṛtā tena kaṃṭhe ca paramarṣiṇā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रुद्राक्षैः स्फटिकै रत्नैः कल्पिता ह्यक्षमालिका । व्याघ्रचर्मासनं कृत्वा पद्मासनगतो मुनिः

rudrākṣaiḥ sphaṭikai ratnaiḥ kalpitā hyakṣamālikā | vyāghracarmāsanaṃ kṛtvā padmāsanagato muniḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आवाहनासनं चार्घ्यं पाद्यं वाचमनीयकम् । निर्वर्त्य गंगासलिलैः स्नापयामास शंकरम्

āvāhanāsanaṃ cārghyaṃ pādyaṃ vācamanīyakam | nirvartya gaṃgāsalilaiḥ snāpayāmāsa śaṃkaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अष्टगंधकसंयुक्तैः पुष्पैर्बकुलपाटलैः । स्वर्णभांडस्थितैर्वस्त्रशोधितैर्वासितैर्दृढम्

aṣṭagaṃdhakasaṃyuktaiḥ puṣpairbakulapāṭalaiḥ | svarṇabhāṃḍasthitairvastraśodhitairvāsitairdṛḍham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वारे ताम्रकटाहश्च प्रबंधद्रोणिना शुभम् । गोशृंगेण विषाणेन गवयस्य तथा क्वचित्

dvāre tāmrakaṭāhaśca prabaṃdhadroṇinā śubham | gośṛṃgeṇa viṣāṇena gavayasya tathā kvacit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दक्षिणावर्तशंखेन रत्नपात्रैरथापि वा । स्वर्णैर्वा राजतैर्वापि ताम्रैः कांस्यैरथापि वा

dakṣiṇāvartaśaṃkhena ratnapātrairathāpi vā | svarṇairvā rājatairvāpi tāmraiḥ kāṃsyairathāpi vā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वर्णैश्च सूक्ष्मकलशैः स्नापयामास चेच्छया । अथवा मृण्मयैः कुर्य्यात्पद्मपत्रैरथापि वा

svarṇaiśca sūkṣmakalaśaiḥ snāpayāmāsa cecchayā | athavā mṛṇmayaiḥ kuryyātpadmapatrairathāpi vā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पालाशैश्चूतजंब्वाद्यैः पात्रैः संस्नापयेद्विभुम् । स्नानानामथ सर्वेषां धारास्नानं विशिष्यते

pālāśaiścūtajaṃbvādyaiḥ pātraiḥ saṃsnāpayedvibhum | snānānāmatha sarveṣāṃ dhārāsnānaṃ viśiṣyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नमस्तेत्यादिमंत्रेण शतरुद्रियसंज्ञिना । शं चेत्याद्यनुवाकेन शांतिरूपेण चेश्वरम्

namastetyādimaṃtreṇa śatarudriyasaṃjñinā | śaṃ cetyādyanuvākena śāṃtirūpeṇa ceśvaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आवृत्य च यथाशक्ति पश्चाद्गंधादि विन्यसेत् । ततश्च शोभनैः पुष्पैः पत्रैर्बिल्वैः समर्चयेत्

āvṛtya ca yathāśakti paścādgaṃdhādi vinyaset | tataśca śobhanaiḥ puṣpaiḥ patrairbilvaiḥ samarcayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तुलसीमारुवदलैः कल्हारैश्च महोत्पलैः । नीलोत्पलैरुत्पलैश्च शेषैश्च करवीरकैः

tulasīmāruvadalaiḥ kalhāraiśca mahotpalaiḥ | nīlotpalairutpalaiśca śeṣaiśca karavīrakaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कर्णिकारैः सितांभोजैरपराजितया तथा । तिलाक्षतैरक्षतैश्च श्रीपत्रैस्तिलमिश्रकैः

karṇikāraiḥ sitāṃbhojairaparājitayā tathā | tilākṣatairakṣataiśca śrīpatraistilamiśrakaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं महेशमीशानं पूजयामास गौतमः । कर्पूरागरुकस्तूरी सर्ज्जागरुकचंदनैः

evaṃ maheśamīśānaṃ pūjayāmāsa gautamaḥ | karpūrāgarukastūrī sarjjāgarukacaṃdanaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्यैश्च धूपयामास षोडशाथ प्रदीपिकाः । कर्पूरवर्त्तिसंयुक्ता दीपयंत्रोपरिस्थिताः

anyaiśca dhūpayāmāsa ṣoḍaśātha pradīpikāḥ | karpūravarttisaṃyuktā dīpayaṃtroparisthitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निवेदितं महेशाय अथ नैवेद्यमुत्तमम् । सुपक्वशालिपिष्टान्नं भक्ष्यं लेह्यं च चोष्यकम्

niveditaṃ maheśāya atha naivedyamuttamam | supakvaśālipiṣṭānnaṃ bhakṣyaṃ lehyaṃ ca coṣyakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मधुरादिसमोपेतं पंचभक्ष्यसमन्वितम् । अनेकपक्वशाकाढ्यमनेक पक्वमिश्रितम्

madhurādisamopetaṃ paṃcabhakṣyasamanvitam | anekapakvaśākāḍhyamaneka pakvamiśritam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पानं विंशतिसंयुक्तं द्राक्षारंभाफलान्वितम् । सूपाष्टकादिसंयुक्तं युक्तं मूलफलादिना

pānaṃ viṃśatisaṃyuktaṃ drākṣāraṃbhāphalānvitam | sūpāṣṭakādisaṃyuktaṃ yuktaṃ mūlaphalādinā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथासंभवसंयुक्तैरन्यैरप्युपकल्पितम् । अग्रपुष्पसमोपेतं नैवेद्यं प्रददौ मुनिः

yathāsaṃbhavasaṃyuktairanyairapyupakalpitam | agrapuṣpasamopetaṃ naivedyaṃ pradadau muniḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सौवर्णपात्रिका न्यस्तनीराजनसहस्रकम् । सोपहाराय देवाय दत्वा चैव नमस्य च

sauvarṇapātrikā nyastanīrājanasahasrakam | sopahārāya devāya datvā caiva namasya ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूगखंडानथो घृष्टान्पत्राणि क्षालितानि च । अपृष्ठाग्राणि सुश्वेतच्छदयावृतिकानि च

pūgakhaṃḍānatho ghṛṣṭānpatrāṇi kṣālitāni ca | apṛṣṭhāgrāṇi suśvetacchadayāvṛtikāni ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

घनसारकचूर्णं च न्यस्तपत्रत्रयं शुभम् । सौवर्णपात्रविन्यस्तमिदं तांबूलमीश्वरे

ghanasārakacūrṇaṃ ca nyastapatratrayaṃ śubham | sauvarṇapātravinyastamidaṃ tāṃbūlamīśvare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ प्रदक्षिणं कृत्वा नमस्काराननंतरम् । अष्टयोषास्ततः प्राप्तास्तंत्रीवेण्वादिधारिकाः

atha pradakṣiṇaṃ kṛtvā namaskārānanaṃtaram | aṣṭayoṣāstataḥ prāptāstaṃtrīveṇvādidhārikāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विचित्रवाद्यवादिन्यः संप्राप्ता मुनिसन्निधिम् । क्षुद्रतालयुगं गृह्य स्वयं गातुं प्रचक्रमे

vicitravādyavādinyaḥ saṃprāptā munisannidhim | kṣudratālayugaṃ gṛhya svayaṃ gātuṃ pracakrame

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गौतमे गातुमुद्युक्ते तानं कुर्युरथांगनाः । मंदं मंदं च वाद्यानि वादयंति तथापराः

gautame gātumudyukte tānaṃ kuryurathāṃganāḥ | maṃdaṃ maṃdaṃ ca vādyāni vādayaṃti tathāparāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मधुरं गायति मुनौ स्वरामूर्तिभृतस्तथा । प्रानृत्यंत महेशाग्रे तदद्भुतमिवाभवत्

madhuraṃ gāyati munau svarāmūrtibhṛtastathā | prānṛtyaṃta maheśāgre tadadbhutamivābhavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतस्मिन्नंतरे प्राप्तो भगवान्नारदो मुनिः । तमागतं गौतमोपि संपूज्य प्रणिपत्य च

etasminnaṃtare prāpto bhagavānnārado muniḥ | tamāgataṃ gautamopi saṃpūjya praṇipatya ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आहचैनंकृतार्थोस्मिनचकश्चिन्मयासमः । तवागमनकृत्यं किं कुत आगमनं तथा

āhacainaṃkṛtārthosminacakaścinmayāsamaḥ | tavāgamanakṛtyaṃ kiṃ kuta āgamanaṃ tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रीनारद उवाच- पातालादागतोस्मीह भुक्त्वा वै बाणमंदिरे । आयास्यंति महात्मानो बाणशुक्रादयो गृहम्

śrīnārada uvāca- pātālādāgatosmīha bhuktvā vai bāṇamaṃdire | āyāsyaṃti mahātmāno bāṇaśukrādayo gṛham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ क्षणादभ्यगाच्च बाणः परपुरंजयः । विंशत्यक्षौहिणीयुक्तो गजमारुह्य सोसुरः

atha kṣaṇādabhyagācca bāṇaḥ parapuraṃjayaḥ | viṃśatyakṣauhiṇīyukto gajamāruhya sosuraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपरं हि गजं शुक्रः प्रह्लादो रथमुत्तमम् । वृषपर्वा रथवरं बलिस्तुरगमुत्तमम्

aparaṃ hi gajaṃ śukraḥ prahlādo rathamuttamam | vṛṣaparvā rathavaraṃ balisturagamuttamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आगतानथ तान्सर्वानाज्ञाय स तु गौतमः । सशिष्यो निर्जगामाथ ह्यादायार्घ्यादिकं त्वरा

āgatānatha tānsarvānājñāya sa tu gautamaḥ | saśiṣyo nirjagāmātha hyādāyārghyādikaṃ tvarā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गौतमं चापि ते वीक्ष्यावरुह्य च गजादिकात् । नमश्चक्रुरथो दैत्यास्तं नमस्कृत्य भार्गवम्

gautamaṃ cāpi te vīkṣyāvaruhya ca gajādikāt | namaścakruratho daityāstaṃ namaskṛtya bhārgavam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आलिंग्य राक्षसान्सर्वान्पूजयित्वा यथाविधि । सेनायाः सन्निवेशं च चकार मुनिपुंगवः

āliṃgya rākṣasānsarvānpūjayitvā yathāvidhi | senāyāḥ sanniveśaṃ ca cakāra munipuṃgavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पादौ प्रक्षाल्य शुक्रस्य जलं मूर्ध्नि धृतं तथा । विचित्रफलसंयुक्तं दत्तवानर्हणं मुनिः

pādau prakṣālya śukrasya jalaṃ mūrdhni dhṛtaṃ tathā | vicitraphalasaṃyuktaṃ dattavānarhaṇaṃ muniḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वापीतडागसरसी स्नानपूर्वकृत क्रियाः । संगमे वर्तमाने तु गौतमस्याश्रमे शुभे

vāpītaḍāgasarasī snānapūrvakṛta kriyāḥ | saṃgame vartamāne tu gautamasyāśrame śubhe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्गेहं तु प्रविश्याथ राक्षसास्सपुरोहिताः । देवपूजाप्रपत्तिं च चक्रुः सर्वे द्विजालये

tadgehaṃ tu praviśyātha rākṣasāssapurohitāḥ | devapūjāprapattiṃ ca cakruḥ sarve dvijālaye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सद्यः प्रकल्पितायां च वेद्यां शुक्रोऽयजच्छिवम् । तस्यैव वामभागे तु प्रह्लादोयजदच्युतम्

sadyaḥ prakalpitāyāṃ ca vedyāṃ śukro'yajacchivam | tasyaiva vāmabhāge tu prahlādoyajadacyutam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सोमं च बलिरप्येवमन्ये चासुरपुंगवाः । अथ बाणोऽयजद्देवमेकमेव त्रियंबकम्

somaṃ ca balirapyevamanye cāsurapuṃgavāḥ | atha bāṇo'yajaddevamekameva triyaṃbakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शुक्रोपि भगवन्तन्तमुमानाथमपूजयत् । गौतमोप्यथ मध्याह्ने पूजयामास शंकरम्

śukropi bhagavantantamumānāthamapūjayat | gautamopyatha madhyāhne pūjayāmāsa śaṃkaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वे शुक्लांबरधरा भस्मोद्धूलितविग्रहाः । सितेन भस्मना कृत्वा सर्वस्थाने त्रिपुंड्रकम्

sarve śuklāṃbaradharā bhasmoddhūlitavigrahāḥ | sitena bhasmanā kṛtvā sarvasthāne tripuṃḍrakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नत्वा तु भार्गवं सर्वे भूतशुद्धिं प्रचक्रमुः । हृत्पद्ममध्ये सुषिरं तत्रैव भूतपंचकम्

natvā tu bhārgavaṃ sarve bhūtaśuddhiṃ pracakramuḥ | hṛtpadmamadhye suṣiraṃ tatraiva bhūtapaṃcakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेषां मध्ये महाकाशमाकाशे निर्मलानलम् । तन्मध्ये च महेशानं ध्यायेद्दीप्तिमयं शुभम्

teṣāṃ madhye mahākāśamākāśe nirmalānalam | tanmadhye ca maheśānaṃ dhyāyeddīptimayaṃ śubham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अज्ञानसंयुतं भूतं शमलं सर्वसंगतम् । तद्देहमाकाशदीपे प्रदहेज्ज्ञानवह्निना

ajñānasaṃyutaṃ bhūtaṃ śamalaṃ sarvasaṃgatam | taddehamākāśadīpe pradahejjñānavahninā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आकाशस्यावृतं चाहं दग्ध्वाऽऽकाशमथो दहेत् । दग्ध्वाकाशमयो वायुमग्निभूतं तदा दहेत्

ākāśasyāvṛtaṃ cāhaṃ dagdhvā''kāśamatho dahet | dagdhvākāśamayo vāyumagnibhūtaṃ tadā dahet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अब्भूतं च ततो दग्ध्वा पृथिवीभूतमेव च । तदाश्रितान्गुणान्दग्ध्वा ततो देहं प्रदाहयेत्

abbhūtaṃ ca tato dagdhvā pṛthivībhūtameva ca | tadāśritānguṇāndagdhvā tato dehaṃ pradāhayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं दहित्वा भूतानि देही तज्ज्ञानवह्निना । शिखामध्यस्थितं विष्णुमानंदरसनिर्भरम्

evaṃ dahitvā bhūtāni dehī tajjñānavahninā | śikhāmadhyasthitaṃ viṣṇumānaṃdarasanirbharam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निष्पन्नचंद्रकिरणसंकाशकिरणं शिवम् । शिवांगोत्पन्नकिरणैरमृतद्रवसंयुतैः

niṣpannacaṃdrakiraṇasaṃkāśakiraṇaṃ śivam | śivāṃgotpannakiraṇairamṛtadravasaṃyutaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुशीतला ततो ज्वाला प्रशांता चन्द्ररश्मिवत् । प्रसारितसुधारुग्भिः सांद्रीभूतश्च संप्लवः

suśītalā tato jvālā praśāṃtā candraraśmivat | prasāritasudhārugbhiḥ sāṃdrībhūtaśca saṃplavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्रमेण प्लावितं भूतग्रामं संचिंतयेत्परम्

krameṇa plāvitaṃ bhūtagrāmaṃ saṃciṃtayetparam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्थं कृत्वा भूतशुद्धिं क्रियार्हो मर्त्यः शुद्धो जायते एव शुद्धः । पूजां कर्तुं जाप्यकर्म्मापि पश्चाद्देवध्याने ब्रह्महत्यादि हानिः

itthaṃ kṛtvā bhūtaśuddhiṃ kriyārho martyaḥ śuddho jāyate eva śuddhaḥ | pūjāṃ kartuṃ jāpyakarmmāpi paścāddevadhyāne brahmahatyādi hāniḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं ध्यात्वा चंद्रदीप्तिप्रकाशं ध्यानेनारोप्याशु लिंगे शिवस्य । सदाशिवं दीपमध्ये विचिंत्य पंचाक्षरेणार्चनमव्ययं तु

evaṃ dhyātvā caṃdradīptiprakāśaṃ dhyānenāropyāśu liṃge śivasya | sadāśivaṃ dīpamadhye viciṃtya paṃcākṣareṇārcanamavyayaṃ tu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आवाहनादीनुपचारांस्तथापि कृत्वा स्नानं पूर्ववच्छंकरस्य । उदुंबरं राजतं स्वर्णपीठं वस्त्रादिछन्नं सर्वमेवेह पीठम्

āvāhanādīnupacārāṃstathāpi kṛtvā snānaṃ pūrvavacchaṃkarasya | uduṃbaraṃ rājataṃ svarṇapīṭhaṃ vastrādichannaṃ sarvameveha pīṭham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अंते कृत्वा बुद्बुदानां च वृष्टिं पीठे पीठे नागमेकं पुरस्तात् । कुर्यात्पीठे चोर्ध्वके नागयुग्मं देवाभ्याशे दक्षिणे वामतश्च

aṃte kṛtvā budbudānāṃ ca vṛṣṭiṃ pīṭhe pīṭhe nāgamekaṃ purastāt | kuryātpīṭhe cordhvake nāgayugmaṃ devābhyāśe dakṣiṇe vāmataśca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जपापुष्पं नागमध्ये निधाय मध्ये वस्त्रं द्वादश प्रातिगुण्ये । सुश्वेतेन तस्य मध्ये महेशं लिंगाकारं पीठयुक्तं प्रपूज्यम्

japāpuṣpaṃ nāgamadhye nidhāya madhye vastraṃ dvādaśa prātiguṇye | suśvetena tasya madhye maheśaṃ liṃgākāraṃ pīṭhayuktaṃ prapūjyam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं कृत्वा बाणमुख्या दितीशा दत्त्वा दत्त्वा पंचगंधाष्टगंधम् । पुष्पैः पत्रैः श्री तिलैरक्षतैश्च तिलोन्मिश्रैः केवलैश्च प्रपूज्य

evaṃ kṛtvā bāṇamukhyā ditīśā dattvā dattvā paṃcagaṃdhāṣṭagaṃdham | puṣpaiḥ patraiḥ śrī tilairakṣataiśca tilonmiśraiḥ kevalaiśca prapūjya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धूपं दत्त्वा विधिवत्संप्रयुक्तं दीपं दत्त्वा चोक्तमेवोपहारम् । पूजाशेषं ते समाप्याथ सर्वे गीतं नृत्यं तत्रतत्रापि चक्रुः

dhūpaṃ dattvā vidhivatsaṃprayuktaṃ dīpaṃ dattvā coktamevopahāram | pūjāśeṣaṃ te samāpyātha sarve gītaṃ nṛtyaṃ tatratatrāpi cakruḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथास्मिन्नंतरे गौतमस्यप्राप्तः शिष्यः शंकरात्मेति नाम्ना

athāsminnaṃtare gautamasyaprāptaḥ śiṣyaḥ śaṃkarātmeti nāmnā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उन्मत्तवेशो दिग्वासा अनेकावृतिमाश्रितः । क्वचिद्द्विजातिप्रवरः क्वचिच्चंडालसन्निभः

unmattaveśo digvāsā anekāvṛtimāśritaḥ | kvaciddvijātipravaraḥ kvaciccaṃḍālasannibhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्वचिच्छूद्र समो योगी तापसः क्वचिदप्युत । गर्जत्युत्पतते चैव नृत्यति स्तौति गायति

kvacicchūdra samo yogī tāpasaḥ kvacidapyuta | garjatyutpatate caiva nṛtyati stauti gāyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रोदिति शृणुते व्यक्तं पतत्युत्तिष्ठति क्वचित् । शिवज्ञानैकसंपन्नः परमानंदनिर्भरः

roditi śṛṇute vyaktaṃ patatyuttiṣṭhati kvacit | śivajñānaikasaṃpannaḥ paramānaṃdanirbharaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संप्राप्तो भोज्यवेलायां गौतमस्यांतिकं ययौ । बुभुजे गुरुणा साकं क्वचिदुच्छिष्टमेव च

saṃprāpto bhojyavelāyāṃ gautamasyāṃtikaṃ yayau | bubhuje guruṇā sākaṃ kvaciducchiṣṭameva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्वचिल्लेहति तत्पात्रं तूष्णीमेवाभ्यगात्क्वचित् । हस्तं गृहीत्वैव गुरोः स्वयमेवाभुनक्क्वचित्

kvacillehati tatpātraṃ tūṣṇīmevābhyagātkvacit | hastaṃ gṛhītvaiva guroḥ svayamevābhunakkvacit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्वचिद्गृहांतरे मूत्रं क्वचित्कर्दमलेपनम् । सर्वदा तं गुरुर्दृष्ट्वा करमालंब्य मंदिरम्

kvacidgṛhāṃtare mūtraṃ kvacitkardamalepanam | sarvadā taṃ gururdṛṣṭvā karamālaṃbya maṃdiram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रवेश्य स्वीयपीठे तमुपवेश्याभ्यभोजयत् । स्वयं तदस्य पात्रेण बुभुजे गौतमो मुनिः

praveśya svīyapīṭhe tamupaveśyābhyabhojayat | svayaṃ tadasya pātreṇa bubhuje gautamo muniḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य चित्तं परिज्ञातुं कदाचिदथ सुंदरी । अहल्या शिष्यमाहूय भुंक्ष्वेत्युक्त्वाथ सा शुभा

tasya cittaṃ parijñātuṃ kadācidatha suṃdarī | ahalyā śiṣyamāhūya bhuṃkṣvetyuktvātha sā śubhā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सौवर्णे भाजने चान्नं निधाय चषकांतरे । पानादिकमथो दत्वा एकस्मिन्पावकं पुनः

sauvarṇe bhājane cānnaṃ nidhāya caṣakāṃtare | pānādikamatho datvā ekasminpāvakaṃ punaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निधायांगारनिचयं कंटकानां चयं परे । निधाय भुंक्ष्व भुंक्ष्वेति स चापि बुभुजे मुनिः

nidhāyāṃgāranicayaṃ kaṃṭakānāṃ cayaṃ pare | nidhāya bhuṃkṣva bhuṃkṣveti sa cāpi bubhuje muniḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथा पपौ हि पानीयं तथा वह्निमपि द्विजः । कंटकानपि भुक्त्वा स यथापूर्वमतिष्ठत

yathā papau hi pānīyaṃ tathā vahnimapi dvijaḥ | kaṃṭakānapi bhuktvā sa yathāpūrvamatiṣṭhata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुरा हि मुनिकन्याभिराहूतो भोजनाय च । दिनेदिने तत्प्रदत्तं लोष्ठमंबु च गोमयम्

purā hi munikanyābhirāhūto bhojanāya ca | dinedine tatpradattaṃ loṣṭhamaṃbu ca gomayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कर्दमं काष्ठदंडं च भुक्त्वा प्रीत्याथ हर्षितः । एतादृशो मुनिरसौ चंडालसदृशाकृतिः

kardamaṃ kāṣṭhadaṃḍaṃ ca bhuktvā prītyātha harṣitaḥ | etādṛśo munirasau caṃḍālasadṛśākṛtiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुजीर्णोपानहौ हस्ते गृहीत्वा तु तथा करे । अंत्यजोचितभाषाभिर्वृषपर्वाणमभ्यगात्

sujīrṇopānahau haste gṛhītvā tu tathā kare | aṃtyajocitabhāṣābhirvṛṣaparvāṇamabhyagāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वृषपर्वेशयोर्मध्ये दिग्वासाः समतिष्ठत । वृषपर्वा तमज्ञात्वा पीडयित्वा शिरोऽच्छिनत्

vṛṣaparveśayormadhye digvāsāḥ samatiṣṭhata | vṛṣaparvā tamajñātvā pīḍayitvā śiro'cchinat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हते तस्मिन्द्विजश्रेष्ठे जगदेतच्चराचरम् । अतीव कलुषमभवत्तत्रस्था मुनयस्तथा

hate tasmindvijaśreṣṭhe jagadetaccarācaram | atīva kaluṣamabhavattatrasthā munayastathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गौतमस्य महाशोकः संजातः सुमहात्मनः । निर्ययौ चक्षुषोर्वारि शोकं संदर्शयन्निव

gautamasya mahāśokaḥ saṃjātaḥ sumahātmanaḥ | niryayau cakṣuṣorvāri śokaṃ saṃdarśayanniva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गौतमः सर्वदैत्यानां संनिधौ वाक्यमुक्तवान् । किमनेन कृतं पापं येन च्छिन्नमिदं शिरः

gautamaḥ sarvadaityānāṃ saṃnidhau vākyamuktavān | kimanena kṛtaṃ pāpaṃ yena cchinnamidaṃ śiraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मम प्राणाधिकस्येह सर्वदा शिवयोगिनः । ममापि मरणं सत्यं शिष्यरूपी यतो गुरुः

mama prāṇādhikasyeha sarvadā śivayoginaḥ | mamāpi maraṇaṃ satyaṃ śiṣyarūpī yato guruḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शैवानां धर्मयुक्तानां सर्वदा शिववर्तिनाम् । मरणं यत्र दृष्टं स्यात्तत्र नो मरणं ध्रुवम्

śaivānāṃ dharmayuktānāṃ sarvadā śivavartinām | maraṇaṃ yatra dṛṣṭaṃ syāttatra no maraṇaṃ dhruvam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.