Padma Purāṇa 5.116

अथ सूर्यो धनुरादाय नमयन्नेव निपपात

atha sūryo dhanurādāya namayanneva nipapāta

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वायुर्बलवतां श्रेष्ठो जग्राहाजगवमथ स्वेनैव करेणोत्कर्षयन्नधः पपात धनुश्च वायोरुपरि पपात अहसंस्तदा सर्वे

vāyurbalavatāṃ śreṣṭho jagrāhājagavamatha svenaiva kareṇotkarṣayannadhaḥ papāta dhanuśca vāyorupari papāta ahasaṃstadā sarve

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतस्मिन्नंतरे तुरगवरमारुह्य बाणासुरः सहस्रबाहुरनेकानेकशिरोभिर्दैत्यैः परिवृतः प्रह्लादसमेतो विदेहपुरीमाजगाम

etasminnaṃtare turagavaramāruhya bāṇāsuraḥ sahasrabāhuranekānekaśirobhirdaityaiḥ parivṛtaḥ prahlādasameto videhapurīmājagāma

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ स्वविभूषणोद्भासितां दिशं कुर्वन्स्वतेजसापयशसो देवताः कुर्वन्नानाविधगीतं शृण्वन्द्व्यंगुलमात्रेण शक्तो विरराम

atha svavibhūṣaṇodbhāsitāṃ diśaṃ kurvansvatejasāpayaśaso devatāḥ kurvannānāvidhagītaṃ śṛṇvandvyaṃgulamātreṇa śakto virarāma

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रह्लादोबलिश्चैवधावातेऽथविरेमतुः

prahlādobaliścaivadhāvāte'thavirematuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ राक्षसेषु तूष्णींभूतेषु राजानोऽतिबलिनः समागता ज्याबंधाशक्ता अपसृत्य तस्थुः१२६। अथ ब्राह्मणाः समागताः

atha rākṣaseṣu tūṣṇīṃbhūteṣu rājāno'tibalinaḥ samāgatā jyābaṃdhāśaktā apasṛtya tasthuḥ126| atha brāhmaṇāḥ samāgatāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ विश्वामित्रो धनुरादाय एकांगुलपर्यंतं सज्यं कृत्वा विरराम निवृत्ताश्चापरे

atha viśvāmitro dhanurādāya ekāṃgulaparyaṃtaṃ sajyaṃ kṛtvā virarāma nivṛttāścāpare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ दिनमात्रे धनुषि तूष्णींभूतेषु राघवः सहानुजैरागत्य धनुर्निरीक्ष्यास्पृशत्

atha dinamātre dhanuṣi tūṣṇīṃbhūteṣu rāghavaḥ sahānujairāgatya dhanurnirīkṣyāspṛśat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ राजकुमाराः शतशः समागताः सर्वाभरणभूषिता धनुर्दृष्ट्वापस्पृशुर्न चालनक्षमाः

atha rājakumārāḥ śataśaḥ samāgatāḥ sarvābharaṇabhūṣitā dhanurdṛṣṭvāpaspṛśurna cālanakṣamāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ दाशरथिप्रमुखाःकुमाराः समागताः

atha dāśarathipramukhāḥkumārāḥ samāgatāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ वेत्रझर्झरपाणयः समागमन्सर्वानेवापसारयामासुः

atha vetrajharjharapāṇayaḥ samāgamansarvānevāpasārayāmāsuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ रामो लक्ष्मरणहस्तं गृहीत्वा सर्वाभरणभूषितो धनुरासाद्य स्पृष्ट्वा नत्वा प्रदक्षिणीकृत्य धनुरादायोद्दधार

atha rāmo lakṣmaraṇahastaṃ gṛhītvā sarvābharaṇabhūṣito dhanurāsādya spṛṣṭvā natvā pradakṣiṇīkṛtya dhanurādāyoddadhāra

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदादानसमये सर्व एवैत्य सहासमूचुः अत्र भग्ना महारथा इति

tadādānasamaye sarva evaitya sahāsamūcuḥ atra bhagnā mahārathā iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ स रामो धनुर्ज्यास्थानमवनमय्य धनुषि जानुं कृत्वा सज्यमेककरेणोत्पादयन्कोट्यामनामयत्

atha sa rāmo dhanurjyāsthānamavanamayya dhanuṣi jānuṃ kṛtvā sajyamekakareṇotpādayankoṭyāmanāmayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथसज्जीकृतं दृष्ट्वा सर्व एव नासाग्रन्यस्तांगुलयोऽभवन्

athasajjīkṛtaṃ dṛṣṭvā sarva eva nāsāgranyastāṃgulayo'bhavan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रामोऽपि ज्यामन्वनादयत् । तेन नादेन सर्वेषां मनांसि क्षुभितान्यासन्

rāmo'pi jyāmanvanādayat | tena nādena sarveṣāṃ manāṃsi kṣubhitānyāsan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रामेणसज्यितं धनुरिति सर्वत्र वादः संजातः

rāmeṇasajyitaṃ dhanuriti sarvatra vādaḥ saṃjātaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जनकोऽपि सीतां रामाय ददौ राजभिश्च युद्धं कृत्वा तान्निर्ज्जित्य स्वपुरीमागात्

janako'pi sītāṃ rāmāya dadau rājabhiśca yuddhaṃ kṛtvā tānnirjjitya svapurīmāgāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथैकदा दशरथो रामं यौवराज्येभिषिच्य सुखी बभूव सर्वप्रजारंजनाच्च रामो राजानुमत इति सर्वप्रजावादोऽभूत्

athaikadā daśaratho rāmaṃ yauvarājyebhiṣicya sukhī babhūva sarvaprajāraṃjanācca rāmo rājānumata iti sarvaprajāvādo'bhūt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ कैकयदेशाधिपतितनया सुवेषा रामं राजानमसहमाना राजानमुवाच मम वरदानावसर इति राजाचिंतयत्किं देयमिति

atha kaikayadeśādhipatitanayā suveṣā rāmaṃ rājānamasahamānā rājānamuvāca mama varadānāvasara iti rājāciṃtayatkiṃ deyamiti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देव्युवाच-। चतुर्दशवर्षाणि रामो वनं विशतु पालयतु राज्यं भरतः

devyuvāca-| caturdaśavarṣāṇi rāmo vanaṃ viśatu pālayatu rājyaṃ bharataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राजानृतवचनदोषभयात्कथंकथमपि स्वीचकार

rājānṛtavacanadoṣabhayātkathaṃkathamapi svīcakāra

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ वसिष्ठं भावितयावोचत रामो वनाय निर्गच्छति अस्य किंवा भवेदिति विचार्य शुभाशुभं ब्रूहि

atha vasiṣṭhaṃ bhāvitayāvocata rāmo vanāya nirgacchati asya kiṃvā bhavediti vicārya śubhāśubhaṃ brūhi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वसिष्ठो विचार्य सहर्षं राजानमुवाच

vasiṣṭho vicārya saharṣaṃ rājānamuvāca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गत्वा वनं निखिलदानववीरहंता शंभोरनेकविधपूजनमातनोति । सीतावियोगरुषितः कपिसेनया च तीर्त्वोदधिं दशमुखं च निहंति रामः

gatvā vanaṃ nikhiladānavavīrahaṃtā śaṃbhoranekavidhapūjanamātanoti | sītāviyogaruṣitaḥ kapisenayā ca tīrtvodadhiṃ daśamukhaṃ ca nihaṃti rāmaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आगम्य राज्यं रघुनंदनोऽपि बहूनि वर्षाणि समातनोति । प्रशस्तकीर्तिर्निखिलेपि लोके शर्वेण देवेन चिरं न्यवात्सीत्

āgamya rājyaṃ raghunaṃdano'pi bahūni varṣāṇi samātanoti | praśastakīrtirnikhilepi loke śarveṇa devena ciraṃ nyavātsīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुपुत्रयुक्तो बहुयज्ञयाजी परिवृढः सर्वगुणाधिकश्च

suputrayukto bahuyajñayājī parivṛḍhaḥ sarvaguṇādhikaśca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति वसिष्ठवचनं श्रुत्वा दशरथो रामगुणाननुस्मरन्नित्युवाच श्रेयो मे मरणं रामस्य निर्गमने इति

iti vasiṣṭhavacanaṃ śrutvā daśaratho rāmaguṇānanusmarannityuvāca śreyo me maraṇaṃ rāmasya nirgamane iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ रामो मातरं पितरं गुरुं च वसिष्ठं पितृपत्नीर्नमस्कृत्य वनाय जगाम

atha rāmo mātaraṃ pitaraṃ guruṃ ca vasiṣṭhaṃ pitṛpatnīrnamaskṛtya vanāya jagāma

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथोपवने दिनमेकं स्थित्वा जटाः कारयित्वा वल्कलं वासो धृत्वैकोपवीती कृतदंतशुद्धिरेकेनोपवीतेन जटां बद्ध्वा भस्मोद्धूलितसर्वांगो भसित निष्ठुरकायो मुक्ताफलदाममणिव्यत्यस्त रुद्राक्षमालामुरसि दधानोऽल्पभूषणाधिभूषित सीतासहायो लक्ष्मणानुचरो विवेश वनांतरम्

athopavane dinamekaṃ sthitvā jaṭāḥ kārayitvā valkalaṃ vāso dhṛtvaikopavītī kṛtadaṃtaśuddhirekenopavītena jaṭāṃ baddhvā bhasmoddhūlitasarvāṃgo bhasita niṣṭhurakāyo muktāphaladāmamaṇivyatyasta rudrākṣamālāmurasi dadhāno'lpabhūṣaṇādhibhūṣita sītāsahāyo lakṣmaṇānucaro viveśa vanāṃtaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथानेक राक्षसांस्तस्मिन्निजघान भवानिव निखिलं चकार सीतापहरणादिनिखिलमपि भवता यथातथा स्याथ सुग्रीवाश्रममृष्यमूकपर्वतं रामो जगाम निबिडच्छायाचूतवृक्षमासाद्य लक्ष्मणसहायः परिश्रयमकल्पयत् । वृक्षे तु धनुषी आरोप्यासीनलक्ष्मणांके शिरः कृत्वा हरिचर्मशय्याशयनोलक्षितांगीतिं शृण्वन्वृक्षफलं निरीक्षमाणो वानरमेकं मणिकुंडलं हेमपिंगलं सदृढबद्धमौंजीकौपीनमच्छोपवीतिनमतिचंचलं फलमादायात्मनिविक्षिपंतं पुष्पमंजरीश्च किरंतं गानमनुकुर्वंतं व्यजनेन रामं वीजयंतमारुह्य शाखामपि तथा वीजयंतमाबद्धचूतफलमात्रं रामो वीक्ष्य लक्ष्मणमभाषत

athāneka rākṣasāṃstasminnijaghāna bhavāniva nikhilaṃ cakāra sītāpaharaṇādinikhilamapi bhavatā yathātathā syātha sugrīvāśramamṛṣyamūkaparvataṃ rāmo jagāma nibiḍacchāyācūtavṛkṣamāsādya lakṣmaṇasahāyaḥ pariśrayamakalpayat | vṛkṣe tu dhanuṣī āropyāsīnalakṣmaṇāṃke śiraḥ kṛtvā haricarmaśayyāśayanolakṣitāṃgītiṃ śṛṇvanvṛkṣaphalaṃ nirīkṣamāṇo vānaramekaṃ maṇikuṃḍalaṃ hemapiṃgalaṃ sadṛḍhabaddhamauṃjīkaupīnamacchopavītinamaticaṃcalaṃ phalamādāyātmanivikṣipaṃtaṃ puṣpamaṃjarīśca kiraṃtaṃ gānamanukurvaṃtaṃ vyajanena rāmaṃ vījayaṃtamāruhya śākhāmapi tathā vījayaṃtamābaddhacūtaphalamātraṃ rāmo vīkṣya lakṣmaṇamabhāṣata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लक्ष्मण कोऽयं कपिरिति

lakṣmaṇa ko'yaṃ kapiriti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लक्ष्मणोऽपि न जान इत्युवाच अथ रामः समाहूय कस्य त्वं किं नामत्येपृच्छत्

lakṣmaṇo'pi na jāna ityuvāca atha rāmaḥ samāhūya kasya tvaṃ kiṃ nāmatyepṛcchat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स च सुग्रीवस्य हनूमानित्युवाच

sa ca sugrīvasya hanūmānityuvāca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रामं नत्वा सुग्रीवमेत्य नत्वा देवनारायणइवापरः पुरुषो युवा मेघश्यामो जटी आजानुबाहुरतियशस्वी सूर्यसंकाशेन सहापरेण नरेण इहास्ते

rāmaṃ natvā sugrīvametya natvā devanārāyaṇaivāparaḥ puruṣo yuvā meghaśyāmo jaṭī ājānubāhuratiyaśasvī sūryasaṃkāśena sahāpareṇa nareṇa ihāste

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ तरुच्छायाधः संस्थितौ सर्वलक्षणसंपन्नौ राजपुत्रौ दृष्ट्वा उक्तश्च ताभ्यां सुग्रीवाय निवेदयेति तत्त्वयि निवेदितम्

atha tarucchāyādhaḥ saṃsthitau sarvalakṣaṇasaṃpannau rājaputrau dṛṣṭvā uktaśca tābhyāṃ sugrīvāya nivedayeti tattvayi niveditam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ सुग्रीवः सत्वरमुत्थाय पुष्पसलिलादिद्रव्यमादाय पादप्रक्षालनादिकं कृत्वा फलानि समर्प्य व्यज्ञापयत्

atha sugrīvaḥ satvaramutthāya puṣpasalilādidravyamādāya pādaprakṣālanādikaṃ kṛtvā phalāni samarpya vyajñāpayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कौ युवां किमर्थमागतौ राजपुत्रौ तपस्विनाविति सुग्रीववचनमाकर्ण्य लक्ष्मणेनाभाषत रामः

kau yuvāṃ kimarthamāgatau rājaputrau tapasvināviti sugrīvavacanamākarṇya lakṣmaṇenābhāṣata rāmaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दशरथतनयावावां रामलक्ष्मणौ दुष्टनिग्रह शिष्टपरिपालनाय वनं गताविति

daśarathatanayāvāvāṃ rāmalakṣmaṇau duṣṭanigraha śiṣṭaparipālanāya vanaṃ gatāviti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ सुग्रीव आह युवयोरुपकारमपकारं कार्यमस्तीति लक्ष्यते

atha sugrīva āha yuvayorupakāramapakāraṃ kāryamastīti lakṣyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्यथा सेनासमेतावागमिष्यतः लक्ष्मण आह अस्ति कार्यांतरम् अमुष्य भार्या केनापहृता न ज्ञायते तामन्वेष्टुमागतौ तदेवावयोः कार्य्यमन्यदानुषंगिकम् तदर्थमपि जलधिं तराव अपि पातालं प्रविशाव अपि नाकं साधयावः अपि महेंद्रं पातयावः अपि बलिनं हनावः किमपि कुर्वहे

anyathā senāsametāvāgamiṣyataḥ lakṣmaṇa āha asti kāryāṃtaram amuṣya bhāryā kenāpahṛtā na jñāyate tāmanveṣṭumāgatau tadevāvayoḥ kāryyamanyadānuṣaṃgikam tadarthamapi jaladhiṃ tarāva api pātālaṃ praviśāva api nākaṃ sādhayāvaḥ api maheṃdraṃ pātayāvaḥ api balinaṃ hanāvaḥ kimapi kurvahe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुग्रीव उवाच- रावणेनापहृतया कयाचिद्ध्रियमाणागतया विभूषणानि कानिचित्परित्यक्ता निगतानि मया संगृहीतानि तानि दर्शयामीत्याभाष्य रामं मंदिरमागमय्य दर्शयामास

sugrīva uvāca- rāvaṇenāpahṛtayā kayāciddhriyamāṇāgatayā vibhūṣaṇāni kānicitparityaktā nigatāni mayā saṃgṛhītāni tāni darśayāmītyābhāṣya rāmaṃ maṃdiramāgamayya darśayāmāsa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रामोऽपि निरीक्ष्य निश्चित्य प्ररुद्य क्व गतोऽसौ रावण इति पप्रच्छ स च दक्षिणामाशां गत इति बभाषे

rāmo'pi nirīkṣya niścitya prarudya kva gato'sau rāvaṇa iti papraccha sa ca dakṣiṇāmāśāṃ gata iti babhāṣe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ रामस्तेन सख्यमकरोत् अपृच्छच्च किमर्थमिह भार्य्याहीनः स्थित इति

atha rāmastena sakhyamakarot apṛcchacca kimarthamiha bhāryyāhīnaḥ sthita iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुग्रीव उवाच-। मम भ्राता वाली महाबलो ममभार्य्यां राज्यं चापहृत्य किष्किन्धायामास्ते युद्धेन चाहं पराजितः तद्वधाय सर्वथा मम चिंता यथासौ त्वया निहन्यते तथाहमपि सागरं बद्ध्वा परतीरे लंकायां स्थितां सीतां रावणेनापहृतां तव समर्पयामीत्याभाष्य शपथं कृत्वा सुग्रीवो वालिनातिबलिना युद्धायाहूतेन युयुधे

sugrīva uvāca-| mama bhrātā vālī mahābalo mamabhāryyāṃ rājyaṃ cāpahṛtya kiṣkindhāyāmāste yuddhena cāhaṃ parājitaḥ tadvadhāya sarvathā mama ciṃtā yathāsau tvayā nihanyate tathāhamapi sāgaraṃ baddhvā paratīre laṃkāyāṃ sthitāṃ sītāṃ rāvaṇenāpahṛtāṃ tava samarpayāmītyābhāṣya śapathaṃ kṛtvā sugrīvo vālinātibalinā yuddhāyāhūtena yuyudhe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रामोप्यनंतरमनिश्चयाद्वालिनं नाहनत्

rāmopyanaṃtaramaniścayādvālinaṃ nāhanat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ सुग्रीवः पलायितो राममिदमभाषत

atha sugrīvaḥ palāyito rāmamidamabhāṣata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तव चित्तमविज्ञाय प्रवृत्तोऽहमरणाय

tava cittamavijñāya pravṛtto'hamaraṇāya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रामोपि युवयोर्विशेषाज्ञानान्मया तूष्णीं भूतं चिह्नितं त्वा निरीक्ष्यतं हन्मि

rāmopi yuvayorviśeṣājñānānmayā tūṣṇīṃ bhūtaṃ cihnitaṃ tvā nirīkṣyataṃ hanmi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ सुग्रीवश्चिह्नं कृत्वा वालिनं युद्धायाहूय समतिष्ठत

atha sugrīvaścihnaṃ kṛtvā vālinaṃ yuddhāyāhūya samatiṣṭhata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तारा बभाषे वालिनम्

tārā babhāṣe vālinam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सहायवानिव लक्ष्यते सुग्रीवो नोचेदेवं नाह्वयति ज्ञातं मया रामलक्ष्मणौ दशरथतनयौ नारायणांशौ भूभारावतरणाय समागतौ तावस्य सहायभूतौ

sahāyavāniva lakṣyate sugrīvo nocedevaṃ nāhvayati jñātaṃ mayā rāmalakṣmaṇau daśarathatanayau nārāyaṇāṃśau bhūbhārāvataraṇāya samāgatau tāvasya sahāyabhūtau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वाल्युवाच- नीतिमान्राम इति मया श्रुतः । नहि बलवंतं विहाय दुर्बलं भजते तादृशः समायातु वा रामः प्रतिपन्नमधिकं कृत्वा बिभेति वीरो यदि रामः स्वयं युद्धाय यातस्तदा युद्धं कर्तव्यमित्याभाष्य तारां संभाव्य सुग्रीवयुद्धाय निर्य्यातः

vālyuvāca- nītimānrāma iti mayā śrutaḥ | nahi balavaṃtaṃ vihāya durbalaṃ bhajate tādṛśaḥ samāyātu vā rāmaḥ pratipannamadhikaṃ kṛtvā bibheti vīro yadi rāmaḥ svayaṃ yuddhāya yātastadā yuddhaṃ kartavyamityābhāṣya tārāṃ saṃbhāvya sugrīvayuddhāya niryyātaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ मुष्टियुद्धमन्योन्यमभूत्

atha muṣṭiyuddhamanyonyamabhūt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रामोऽपि वालिनं जघान

rāmo'pi vālinaṃ jaghāna

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पपात च वाल्याह चाशस्त्रयुद्धे वा बाणघातोऽथ शोणितसर्वांगो बभूव

papāta ca vālyāha cāśastrayuddhe vā bāṇaghāto'tha śoṇitasarvāṃgo babhūva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ तारा चांगदश्च समागत्य व्यथितौ बभूवतुः

atha tārā cāṃgadaśca samāgatya vyathitau babhūvatuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ राघवं वानराः समायाता वाल्युपांते निपेतूरुरुदुश्च

atha rāghavaṃ vānarāḥ samāyātā vālyupāṃte nipetūruruduśca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ तारा रामं बभाषे शास्त्रकुशलाः शूरा धार्मिका राघवाः पुरा चापि राम कथं पापमकार्षीः

atha tārā rāmaṃ babhāṣe śāstrakuśalāḥ śūrā dhārmikā rāghavāḥ purā cāpi rāma kathaṃ pāpamakārṣīḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न क्षत्रधर्म्मं जानीषे राजगणसेवितम्

na kṣatradharmmaṃ jānīṣe rājagaṇasevitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्योन्यं युद्ध्यतोर्युद्धे जयो वा मरणं भवेत् । अन्यो यदितयोर्हन्याद्ब्रह्महा स निगद्यते

anyonyaṃ yuddhyatoryuddhe jayo vā maraṇaṃ bhavet | anyo yaditayorhanyādbrahmahā sa nigadyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किं वैरेण वालिनमाहनः किं वानरमांसाशया

kiṃ vaireṇa vālinamāhanaḥ kiṃ vānaramāṃsāśayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अभोज्यं वानरं मांसं यद्यात्मनोऽप्रियात्सुखाभावादपरेषामपि तथाभावं मन्यसे अहो विमोहाद्यदिमामादातुमिदं कृतमेकपत्नीव्रतं तव

abhojyaṃ vānaraṃ māṃsaṃ yadyātmano'priyātsukhābhāvādapareṣāmapi tathābhāvaṃ manyase aho vimohādyadimāmādātumidaṃ kṛtamekapatnīvrataṃ tava

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदि रावणहृतां सीतामानेतुं सुग्रीवसहायाय कृतमेवमेव हा महदंतरं बलवृद्धेन महाबलेन वालिना सद्भावेन दिनकरावर्तितांतरे सीतामानेतुं समर्थेन स्मरणागतरावणदानमर्थेन वानरराजेन पंचाशत्परार्द्धवानरभल्लूकसेनावता आत्मकार्येण सिद्ध्यत इति किं सुग्रीवेणाल्पवी-र्येण सप्तपरार्द्धसेनापतिना कपिना किं सिद्ध्यति कार्यं वचनवतः

yadi rāvaṇahṛtāṃ sītāmānetuṃ sugrīvasahāyāya kṛtamevameva hā mahadaṃtaraṃ balavṛddhena mahābalena vālinā sadbhāvena dinakarāvartitāṃtare sītāmānetuṃ samarthena smaraṇāgatarāvaṇadānamarthena vānararājena paṃcāśatparārddhavānarabhallūkasenāvatā ātmakāryeṇa siddhyata iti kiṃ sugrīveṇālpavī-ryeṇa saptaparārddhasenāpatinā kapinā kiṃ siddhyati kāryaṃ vacanavataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहो ज्ञातं सर्वदेव भद्रं यदुक्तोसि

aho jñātaṃ sarvadeva bhadraṃ yaduktosi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वक्ति च रामः पृथिवीपतिना मया दुष्टनिग्रहणं कार्यं शिष्टपरिपालनं च वालिना सुग्रीवमहिषी रुमापहृता राज्यं च अतश्च न तादृग्वधे दोषः

vakti ca rāmaḥ pṛthivīpatinā mayā duṣṭanigrahaṇaṃ kāryaṃ śiṣṭaparipālanaṃ ca vālinā sugrīvamahiṣī rumāpahṛtā rājyaṃ ca ataśca na tādṛgvadhe doṣaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तारोवाच- सुग्रीवोऽपि तर्हि वध्यो दुंदुभिना युद्ध्यता वालिना बिलेप्रविष्टेन वत्सरं तत्रोषितं तदंतरे च मामपहृत्य राज्यं च कृतं सुग्रीवेण तं पूर्वमपि पश्चात्तं हंतु

tārovāca- sugrīvo'pi tarhi vadhyo duṃdubhinā yuddhyatā vālinā bilepraviṣṭena vatsaraṃ tatroṣitaṃ tadaṃtare ca māmapahṛtya rājyaṃ ca kṛtaṃ sugrīveṇa taṃ pūrvamapi paścāttaṃ haṃtu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राम उवाच-। कियत्कालात्पूर्वमिदं च वद

rāma uvāca-| kiyatkālātpūrvamidaṃ ca vada

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तारोवाच- षष्टिवर्षसहस्रादर्वाकशीतितमे वर्षे रक्षोयुद्धे सुग्रीवेण राज्यमपहृतम्

tārovāca- ṣaṣṭivarṣasahasrādarvākaśītitame varṣe rakṣoyuddhe sugrīveṇa rājyamapahṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुनश्च वर्षांतरे प्राप्तेन वालिना सुग्रीवः पलायितः

punaśca varṣāṃtare prāptena vālinā sugrīvaḥ palāyitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपहृता तस्य भार्या राज्यं चापहृतम्

apahṛtā tasya bhāryā rājyaṃ cāpahṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मिन्नेव दिने भवतः पितुर्दशरथस्याभिषेकः

tasminneva dine bhavataḥ piturdaśarathasyābhiṣekaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राघव उवाच- मया पितुरनुशासनाद्राज्यगतदुष्टनिग्रहणं कृतम् । गुरुवचनस्यानुल्लंघनीयत्वात्तदपहरणवेलायां यो राजासनाचरत्

rāghava uvāca- mayā pituranuśāsanādrājyagataduṣṭanigrahaṇaṃ kṛtam | guruvacanasyānullaṃghanīyatvāttadapaharaṇavelāyāṃ yo rājāsanācarat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथवा स्वतंत्रौ मृगौ मृगयोर्हतश्च वाली मृगाणामन्योन्यं दारणाद्य जगुप्सा च

athavā svataṃtrau mṛgau mṛgayorhataśca vālī mṛgāṇāmanyonyaṃ dāraṇādya jagupsā ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यतो मम मृगयावदाथवा मृगाणाम् । चलितस्थितबद्धानां चलद्भ्रांतपलायिनाम् । अथावसृजतासंगमुज्झिता मृगया तथा

yato mama mṛgayāvadāthavā mṛgāṇām | calitasthitabaddhānāṃ caladbhrāṃtapalāyinām | athāvasṛjatāsaṃgamujjhitā mṛgayā tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मृगयाशास्त्रविधितो मृगयेयं मया कृता । दर्शनादर्शनाभ्यां च धावताधावता तथा

mṛgayāśāstravidhito mṛgayeyaṃ mayā kṛtā | darśanādarśanābhyāṃ ca dhāvatādhāvatā tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अवरोहात्परं स्थानं सात्विकानां प्रभिद्यते । राज्ञश्च मृगयाधर्मो विना आमिषभोजनम्

avarohātparaṃ sthānaṃ sātvikānāṃ prabhidyate | rājñaśca mṛgayādharmo vinā āmiṣabhojanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ रामवचनमाकर्ण्य सर्व एव प्राकंपयञ्छिरांसि

atha rāmavacanamākarṇya sarva eva prākaṃpayañchirāṃsi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वाली बभाषे राममंजलिमस्तके निधाय नमस्ते राम शृणु वचनं मम

vālī babhāṣe rāmamaṃjalimastake nidhāya namaste rāma śṛṇu vacanaṃ mama

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शंखचक्रगदापाणिः पीतवासा जगद्गुरुः । नारायणः स्वयं साक्षाद्भवानिति मया श्रुतम्

śaṃkhacakragadāpāṇiḥ pītavāsā jagadguruḥ | nārāyaṇaḥ svayaṃ sākṣādbhavāniti mayā śrutam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वां योगिनश्चिंतयंति त्वां यजंति च यज्विनः । हव्यकव्यभुगे कस्त्वं पितृदेवस्वरूपधृक्

tvāṃ yoginaściṃtayaṃti tvāṃ yajaṃti ca yajvinaḥ | havyakavyabhuge kastvaṃ pitṛdevasvarūpadhṛk

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मरणे चिंतयानस्य त्वां विमुक्तिरदूरतः । सत्वं मे दर्शनं प्राप्तो राम मे पापसंक्षयः

maraṇe ciṃtayānasya tvāṃ vimuktiradūrataḥ | satvaṃ me darśanaṃ prāpto rāma me pāpasaṃkṣayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गृहाण बाणं काकुत्स्थ व्यथितो भृशमस्म्यहम्

gṛhāṇa bāṇaṃ kākutstha vyathito bhṛśamasmyaham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ रामस्तथेति बाणमादाय वालिनमुवाच किमिष्टं दीयतां वद

atha rāmastatheti bāṇamādāya vālinamuvāca kimiṣṭaṃ dīyatāṃ vada

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कपिरुवाच- यदि प्रसन्नो भगवान्मम सद्गतिं देहि

kapiruvāca- yadi prasanno bhagavānmama sadgatiṃ dehi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अयं सुग्रीवस्तथा रक्षणीयोंऽगदोऽथ तारा च मया पापिनापराधः कृतस्तत्फलमनुभूतम्

ayaṃ sugrīvastathā rakṣaṇīyoṃ'gado'tha tārā ca mayā pāpināparādhaḥ kṛtastatphalamanubhūtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ रामं पश्यन्नेव वाली ममार स्वर्गं च गतः

atha rāmaṃ paśyanneva vālī mamāra svargaṃ ca gataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ सुग्रीवं राज्येऽभिषिच्य स्वयं वनं विवेश

atha sugrīvaṃ rājye'bhiṣicya svayaṃ vanaṃ viveśa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ तेन सहायेन जलधिसमीपं गत्वा क्व लंका क्व सीता क्व चारातिरिति सुग्रीवमाह रामः

atha tena sahāyena jaladhisamīpaṃ gatvā kva laṃkā kva sītā kva cārātiriti sugrīvamāha rāmaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ हनुमानाह प्रविश्य लंकां विचित्य सीतां सर्वतत्त्वमवगत्य युद्धं संधिर्वा कर्तव्यः तदुदधिलंघनाय किंचित्समादिशतु भगवान्

atha hanumānāha praviśya laṃkāṃ vicitya sītāṃ sarvatattvamavagatya yuddhaṃ saṃdhirvā kartavyaḥ tadudadhilaṃghanāya kiṃcitsamādiśatu bhagavān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ सुग्रीवमाह रामः । कथमेतद्घटत इति

atha sugrīvamāha rāmaḥ | kathametadghaṭata iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कपिरुवाच- मम वानरा भल्लूप्रमुखाः कोटिशः संति

kapiruvāca- mama vānarā bhallūpramukhāḥ koṭiśaḥ saṃti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकं नियुज्य सर्वमाकलय्य यथायुक्तं तथा करणीयम्

ekaṃ niyujya sarvamākalayya yathāyuktaṃ tathā karaṇīyam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ जांबवानाह । हनूमानेको गच्छतु बुध्यतु लंकाम्

atha jāṃbavānāha | hanūmāneko gacchatu budhyatu laṃkām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ हनूमानगमल्लंकापुरं विचित्य सीतामशोकवनिकायामासीनां तथा च संभाष्य विश्वासं कृत्वा वनं बभंज वनरक्षकांश्च

atha hanūmānagamallaṃkāpuraṃ vicitya sītāmaśokavanikāyāmāsīnāṃ tathā ca saṃbhāṣya viśvāsaṃ kṛtvā vanaṃ babhaṃja vanarakṣakāṃśca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बद्धो रक्षसा लंकां दग्ध्वा उत्तरकूलं गत्वा रामं दृष्ट्वा वृत्तांतं कथयित्वा तूष्णीमतिष्ठत्

baddho rakṣasā laṃkāṃ dagdhvā uttarakūlaṃ gatvā rāmaṃ dṛṣṭvā vṛttāṃtaṃ kathayitvā tūṣṇīmatiṣṭhat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ रामः सर्वैर्विचारयामास जांबवानुवाच रामेण लंका कपिभिर्विनश्यतीति नारदेन ममोक्तम्

atha rāmaḥ sarvairvicārayāmāsa jāṃbavānuvāca rāmeṇa laṃkā kapibhirvinaśyatīti nāradena mamoktam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ सागरोत्तरणे यत्नतया स्थेयम्

atha sāgarottaraṇe yatnatayā stheyam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ रामः शंकरमाराध्य सर्वं निवेदयित्वा त्वदुक्तं करोमीति वचनमुक्त्वा शिवमभ्यर्च्य प्रणतो भूत्वा व्यजिज्ञपत्

atha rāmaḥ śaṃkaramārādhya sarvaṃ nivedayitvā tvaduktaṃ karomīti vacanamuktvā śivamabhyarcya praṇato bhūtvā vyajijñapat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हे महादेव महाभूतग्रास महाप्रलयकारण महाहिभूषण महारुद्र शंकर परमेश्वर विरूपाक्ष नागयज्ञोपवीतकरि कृत्तिवसन ब्रह्मशिरः कपालमालाभरभूषण –नरकास्थिभूषणभसित परनारायणप्रिय शुभचरित पंचब्रह्मादिदेव पंचानन चतुर्वदन वेदवेद्य भक्तसुलभा भक्तदुर्लभ परमानंदविज्ञान पर पूषदंतपातन दक्षशिरश्छेदन ब्रह्मपंचमशिरोहरण पार्वतीवल्लभ नारदोपगीयमान शुभचरित शर्व त्रिनेत्र त्रिशूलधर पिनाकपाणे कपर्दिन्ननेकरूपधर वृषभवाहन शुद्धस्फटिकसंकाश चतुर्भुज नानायुध दक्षिणामूर्ते ईश्वर देवपते गंगाधर त्रिपुरहर श्रीशैलनिवास काशीनाथ केदारेश्वर भूषणसिद्धेश्वर गोकर्णेश्वर कनखलेश्वर पर्वतेश्वर चक्रप्रद बाणचिंतापादक मुरहर पूजितचरणकमल सोमसोमभूषण सर्वज्ञ ज्योतिर्मय जगन्मय नमस्ते नमस्ते

he mahādeva mahābhūtagrāsa mahāpralayakāraṇa mahāhibhūṣaṇa mahārudra śaṃkara parameśvara virūpākṣa nāgayajñopavītakari kṛttivasana brahmaśiraḥ kapālamālābharabhūṣaṇa –narakāsthibhūṣaṇabhasita paranārāyaṇapriya śubhacarita paṃcabrahmādideva paṃcānana caturvadana vedavedya bhaktasulabhā bhaktadurlabha paramānaṃdavijñāna para pūṣadaṃtapātana dakṣaśiraśchedana brahmapaṃcamaśiroharaṇa pārvatīvallabha nāradopagīyamāna śubhacarita śarva trinetra triśūladhara pinākapāṇe kapardinnanekarūpadhara vṛṣabhavāhana śuddhasphaṭikasaṃkāśa caturbhuja nānāyudha dakṣiṇāmūrte īśvara devapate gaṃgādhara tripurahara śrīśailanivāsa kāśīnātha kedāreśvara bhūṣaṇasiddheśvara gokarṇeśvara kanakhaleśvara parvateśvara cakraprada bāṇaciṃtāpādaka murahara pūjitacaraṇakamala somasomabhūṣaṇa sarvajña jyotirmaya jaganmaya namaste namaste

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं स्तुवतो रामस्य पुरतो लिंगमध्यकोपेतस्तेजोमयमूर्तिराविर्बभूव

evaṃ stuvato rāmasya purato liṃgamadhyakopetastejomayamūrtirāvirbabhūva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अभयवानथ पुनः पद्मासनासीनमुमाधिष्ठितांकमीशमामुक्तसर्वाभरणं सुकांतिकिरीटिनं हैमवतीकटिस्पर्शं करद्वयेनाभयवरप्रदं तरंगितानेकदिशाभिः । पूर्णतेजस्विनं हासमुखं प्रसन्नवदनं ददर्श रामः

abhayavānatha punaḥ padmāsanāsīnamumādhiṣṭhitāṃkamīśamāmuktasarvābharaṇaṃ sukāṃtikirīṭinaṃ haimavatīkaṭisparśaṃ karadvayenābhayavarapradaṃ taraṃgitānekadiśābhiḥ | pūrṇatejasvinaṃ hāsamukhaṃ prasannavadanaṃ dadarśa rāmaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परमेशितारं ननाम बद्धांजलिपुनश्च दंडवत्पपात

parameśitāraṃ nanāma baddhāṃjalipunaśca daṃḍavatpapāta

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ रामं परमेश्वरोऽपि वरं वृणु त्वं वरदोऽहमित्युक्तवान्

atha rāmaṃ parameśvaro'pi varaṃ vṛṇu tvaṃ varado'hamityuktavān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राम उवाच- लंकां गमिष्यामि समुद्रतरणे उपायमेकं मम देहि शंभो

rāma uvāca- laṃkāṃ gamiṣyāmi samudrataraṇe upāyamekaṃ mama dehi śaṃbho

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शंभुरुवाच- ममाजगवं धनुरस्ति तत्कालरूपमविकल्पं वा भवति । तदारुह्य समुद्रं तीर्त्वा लंकामाप्नुहि

śaṃbhuruvāca- mamājagavaṃ dhanurasti tatkālarūpamavikalpaṃ vā bhavati | tadāruhya samudraṃ tīrtvā laṃkāmāpnuhi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रामस्तथेति निश्चित्य सस्माराजगवम्

rāmastatheti niścitya sasmārājagavam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आगतं धनुस्ततश्च रामोऽपूजयत्

āgataṃ dhanustataśca rāmo'pūjayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ हरो धनुरादाय रामाय दत्तवान्

atha haro dhanurādāya rāmāya dattavān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रामोऽपि जलधावपातयत्

rāmo'pi jaladhāvapātayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आरुरुहुः सर्वे वानरा रामलक्ष्मणौ च षष्टिपरार्द्धं तेषामसंख्येषु वानरेषु धनुरारूढेषु निकामं ययौ

āruruhuḥ sarve vānarā rāmalakṣmaṇau ca ṣaṣṭiparārddhaṃ teṣāmasaṃkhyeṣu vānareṣu dhanurārūḍheṣu nikāmaṃ yayau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धनुस्तटं वानराश्च ततस्ततो गत्वा निरीक्षयामासुः

dhanustaṭaṃ vānarāśca tatastato gatvā nirīkṣayāmāsuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथातिकायो नाम रक्षः कपिबलमालोक्य रावणायोक्तवान्

athātikāyo nāma rakṣaḥ kapibalamālokya rāvaṇāyoktavān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रावणोऽपि किं कपिभिः शाखामृगैः किं वा मानुषाभ्यां रामलक्ष्मणाभ्यां किमायातं। दैवागतमसकं भोजनमित्युवाच

rāvaṇo'pi kiṃ kapibhiḥ śākhāmṛgaiḥ kiṃ vā mānuṣābhyāṃ rāmalakṣmaṇābhyāṃ kimāyātaṃ| daivāgatamasakaṃ bhojanamityuvāca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ सुग्रीवः पश्चिमावलंबिनि भास्वति हनूमज्जांबवदादिमहाबलैश्चातिकायैरसंख्यातैर्लंकापार्श्वं गत्वा उपवनं प्रवश्यि नानाफलानि खादित्वा पयः पीत्वोपवनरक्षिराक्षसान्विद्राव्य सर्वविपिनमेकैकशो गृहीत्वा प्राद्रवन्लंकां गोपुरं च गत्वा समारुह्य प्रासादं च विशीर्यैकैकशः केचित्स्तंभमादाय रक्षोभिर्युयुधुः

atha sugrīvaḥ paścimāvalaṃbini bhāsvati hanūmajjāṃbavadādimahābalaiścātikāyairasaṃkhyātairlaṃkāpārśvaṃ gatvā upavanaṃ pravaśyi nānāphalāni khāditvā payaḥ pītvopavanarakṣirākṣasānvidrāvya sarvavipinamekaikaśo gṛhītvā prādravanlaṃkāṃ gopuraṃ ca gatvā samāruhya prāsādaṃ ca viśīryaikaikaśaḥ kecitstaṃbhamādāya rakṣobhiryuyudhuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एके च शालां बभंजुर्गृहाणि चूर्णयामासुर्बालवृद्धस्त्रीजनादिकं सर्वमेव निजघ्नुः

eke ca śālāṃ babhaṃjurgṛhāṇi cūrṇayāmāsurbālavṛddhastrījanādikaṃ sarvameva nijaghnuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथैकं प्राकारं निर्जितमाज्ञाय रावण इंद्रजितं संदिदेश

athaikaṃ prākāraṃ nirjitamājñāya rāvaṇa iṃdrajitaṃ saṃdideśa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इंद्रजिता च युद्धं वानराः कृत्वा भीताः पलायिताश्च

iṃdrajitā ca yuddhaṃ vānarāḥ kṛtvā bhītāḥ palāyitāśca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ हनूमानखिलं निर्गतमाज्ञाय रावणं ज्ञात्वा वानरानाहूय निर्भर्त्स्य सेनां महतीं कारयित्वा दशमुखं कल्पयित्वा मोदयामास

atha hanūmānakhilaṃ nirgatamājñāya rāvaṇaṃ jñātvā vānarānāhūya nirbhartsya senāṃ mahatīṃ kārayitvā daśamukhaṃ kalpayitvā modayāmāsa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ खस्थ एवेंद्रजिद्युयुधे न च वानरास्तं दृष्टवंतः

atha khastha eveṃdrajidyuyudhe na ca vānarāstaṃ dṛṣṭavaṃtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.