शेष उवाच
युद्धाय ते सुसंनद्धाः शत्रुघ्नस्य महाबलाः ।
ययुर्वीरमणेः सैन्यमध्ये शौर्यसमन्विताः
śeṣa uvāca
yuddhāya te susaṃnaddhāḥ śatrughnasya mahābalāḥ |
yayurvīramaṇeḥ sainyamadhye śauryasamanvitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शरान्विमुंचमानास्ते भिंदंतः सैनिकान्बहून् ।
व्यदृश्यंत रणांतःस्थाः शरासनधरा नराः
śarānvimuṃcamānāste bhiṃdaṃtaḥ sainikānbahūn |
vyadṛśyaṃta raṇāṃtaḥsthāḥ śarāsanadharā narāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनेके निहतास्तत्र गजा मणिमया रथाः ।
भग्ना वाहसमेताश्च दृश्यंते रणमंडले
aneke nihatāstatra gajā maṇimayā rathāḥ |
bhagnā vāhasametāśca dṛśyaṃte raṇamaṃḍale
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विहितं कदनं तेषां श्रुत्वा रुक्मांगदो बली ।
रथे मणिमये तिष्ठन्ययौ योद्धुं ससैनिकान्
vihitaṃ kadanaṃ teṣāṃ śrutvā rukmāṃgado balī |
rathe maṇimaye tiṣṭhanyayau yoddhuṃ sasainikān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शरासने शरान्धास्यन्निषुधी अक्षयौ दधत् ।
शोणनेत्रांतरो भीमो महाकोपसमन्वितः
śarāsane śarāndhāsyanniṣudhī akṣayau dadhat |
śoṇanetrāṃtaro bhīmo mahākopasamanvitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनेकबाणसंविग्नान्कुर्वञ्छूरान्सहस्रशः ।
हाहाकारं कारयंस्तद्ययौ रुक्मांगदो बली
anekabāṇasaṃvignānkurvañchūrānsahasraśaḥ |
hāhākāraṃ kārayaṃstadyayau rukmāṃgado balī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजपुत्रः स्वसदृशं बलेन यशसा श्रिया ।
आह्वयामास शत्रुघ्नं भारतिं पुष्कलं बली
rājaputraḥ svasadṛśaṃ balena yaśasā śriyā |
āhvayāmāsa śatrughnaṃ bhāratiṃ puṣkalaṃ balī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रुक्मांगद उवाच
आगच्छ वीरकर्मा त्वं महाबलपराक्रम ।
मया योद्धुं तु बलिना राजपुत्रेण भास्वता
rukmāṃgada uvāca
āgaccha vīrakarmā tvaṃ mahābalaparākrama |
mayā yoddhuṃ tu balinā rājaputreṇa bhāsvatā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किमन्यैस्त्रासितैर्वीर निहतैः कोटिभिर्नरैः ।
मया समं महायुद्धं विधाय जयमाप्नुहि
kimanyaistrāsitairvīra nihataiḥ koṭibhirnaraiḥ |
mayā samaṃ mahāyuddhaṃ vidhāya jayamāpnuhi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्युक्तवं तं तरसा प्रहसन्पुष्कलो बली ।
जघान विपुले मध्ये वक्षसस्तीक्ष्णपर्वभिः
ityuktavaṃ taṃ tarasā prahasanpuṣkalo balī |
jaghāna vipule madhye vakṣasastīkṣṇaparvabhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदमृष्यन्राजपुत्रो महाचापे दधच्छरान् ।
जघान दशभिर्वीरं पुष्कलं वक्षसोंऽतरे
tadamṛṣyanrājaputro mahācāpe dadhaccharān |
jaghāna daśabhirvīraṃ puṣkalaṃ vakṣasoṃ'tare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उभौ समरसंरब्धावुभावपि जयैषिणौ ।
रेजाते समरे तौ हि कुमारतारकौ यथा
ubhau samarasaṃrabdhāvubhāvapi jayaiṣiṇau |
rejāte samare tau hi kumāratārakau yathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बाणान्धनुषि संधाय दशसंख्यान्महाशितान् ।
अकरोत्पुष्कलो वीरो विरथं राजपुत्रकम्
bāṇāndhanuṣi saṃdhāya daśasaṃkhyānmahāśitān |
akarotpuṣkalo vīro virathaṃ rājaputrakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चतुर्भिश्चतुरोवाहान्द्वाभ्यां सूतमपातयत् ।
एकेन ध्वजमेतस्य द्वाभ्यां स्यंदनरक्षकौ
caturbhiścaturovāhāndvābhyāṃ sūtamapātayat |
ekena dhvajametasya dvābhyāṃ syaṃdanarakṣakau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकेन हृदि विव्याध राजपुत्रस्य वेगवान् ।
तदद्भुतं कर्म दृष्ट्वा सर्वे वीराः प्रतोषिताः
ekena hṛdi vivyādha rājaputrasya vegavān |
tadadbhutaṃ karma dṛṣṭvā sarve vīrāḥ pratoṣitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सच्छिन्नधन्वा विरथो हताश्वो हतसारथिः ।
अत्यंतं कोपमापन्नः स्यंदनं परमाविशत्
sacchinnadhanvā viratho hatāśvo hatasārathiḥ |
atyaṃtaṃ kopamāpannaḥ syaṃdanaṃ paramāviśat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स स्थित्वा स्यंदनवरे हयरत्नेन भूषिते ।
शरासनं महद्धृत्वा सुदृढं गुणपूरितम्
sa sthitvā syaṃdanavare hayaratnena bhūṣite |
śarāsanaṃ mahaddhṛtvā sudṛḍhaṃ guṇapūritam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उवाच पुष्कलं वीरं रुक्मांगद इदं वचः ।
महत्पराक्रमं कृत्वा क्व यास्यसि परंतप
uvāca puṣkalaṃ vīraṃ rukmāṃgada idaṃ vacaḥ |
mahatparākramaṃ kṛtvā kva yāsyasi paraṃtapa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पश्य मेऽद्यपराक्रांतिं यद्बलेन विनिर्मिताम् ।
यत्नात्तिष्ठस्व भो वीर नयामि त्वद्रथं नभः
paśya me'dyaparākrāṃtiṃ yadbalena vinirmitām |
yatnāttiṣṭhasva bho vīra nayāmi tvadrathaṃ nabhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्युक्त्वा शरमत्युग्रं दधार स्वशरासने ।
मंत्रयित्वा ततश्चास्त्रं भ्रामकं पौष्कले रथे
ityuktvā śaramatyugraṃ dadhāra svaśarāsane |
maṃtrayitvā tataścāstraṃ bhrāmakaṃ pauṣkale rathe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुमोच निशितं बाणं स्वर्णपंखैकशोभितम् ।
तेन बाणेन नीतोऽस्य रथो योजनमात्रकम्
mumoca niśitaṃ bāṇaṃ svarṇapaṃkhaikaśobhitam |
tena bāṇena nīto'sya ratho yojanamātrakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धृतः कृच्छ्रेण सूतेन रथो बभ्राम भूतले ।
कृच्छ्रेण प्राप्य स्वस्थानं पुष्कलः परमास्त्रवित्
dhṛtaḥ kṛcchreṇa sūtena ratho babhrāma bhūtale |
kṛcchreṇa prāpya svasthānaṃ puṣkalaḥ paramāstravit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जगाद वचनं तं वै बाणं बिभ्रच्छरासने ।
स्वर्गं प्राप्नुहि वीराग्र्य सर्वदेवैश्च सेवितम्
jagāda vacanaṃ taṃ vai bāṇaṃ bibhraccharāsane |
svargaṃ prāpnuhi vīrāgrya sarvadevaiśca sevitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वादृशाः पृथिवीयोग्या न भवंति नृपोत्तम ।
शतक्रतुसभायोग्यास्तद्गच्छ त्वं सुरालयम्
tvādṛśāḥ pṛthivīyogyā na bhavaṃti nṛpottama |
śatakratusabhāyogyāstadgaccha tvaṃ surālayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्युक्त्वा स मुमोचास्त्रमाकाशप्रापकं महत् ।
तेन बाणेन सरथो ययौ खमनुलोमतः
ityuktvā sa mumocāstramākāśaprāpakaṃ mahat |
tena bāṇena saratho yayau khamanulomataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वांल्लोकानतिक्रामन्ययौ सूर्यस्य मंडलम् ।
तज्ज्वालया रथो दग्धो हयसूतसमन्वितः
sarvāṃllokānatikrāmanyayau sūryasya maṃḍalam |
tajjvālayā ratho dagdho hayasūtasamanvitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्करैर्दग्धभूयिष्ठ कलेवरः सुदुःखितः ।
पपात चंद्रचूडं स धृत्वा हृद्यसुखार्दनम्
tatkarairdagdhabhūyiṣṭha kalevaraḥ suduḥkhitaḥ |
papāta caṃdracūḍaṃ sa dhṛtvā hṛdyasukhārdanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भूमौ निपतितस्तत्र करदग्धकलेवरः ।
अत्यंतं दुःखमापन्नो मुमूर्च्छ रणमंडले
bhūmau nipatitastatra karadagdhakalevaraḥ |
atyaṃtaṃ duḥkhamāpanno mumūrccha raṇamaṃḍale
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मिन्निपतिते भूमौ मूर्च्छिते राजपुत्रके ।
हाहाकारो महानासीत्तत्र संग्राममूर्धनि
tasminnipatite bhūmau mūrcchite rājaputrake |
hāhākāro mahānāsīttatra saṃgrāmamūrdhani
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैरिणो जयलक्ष्मीं ते प्रापुः पुष्कलमुख्यकाः ।
पलायनपरा जाता वैरिणो हयरक्षकाः
vairiṇo jayalakṣmīṃ te prāpuḥ puṣkalamukhyakāḥ |
palāyanaparā jātā vairiṇo hayarakṣakāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदा पुत्रस्य वै मूर्च्छां दृष्ट्वा वीरमणिर्नृपः ।
प्रायात्समरमध्यस्थं पुष्कलं कोपपूरितः
tadā putrasya vai mūrcchāṃ dṛṣṭvā vīramaṇirnṛpaḥ |
prāyātsamaramadhyasthaṃ puṣkalaṃ kopapūritaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदा भूमिश्चचालेयं सपर्वतवनोत्तमा ।
शूरा वै हर्षमापन्नाः कातरा भयपीडिताः
tadā bhūmiścacāleyaṃ saparvatavanottamā |
śūrā vai harṣamāpannāḥ kātarā bhayapīḍitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चापं महद्दधानः स इषुधी अक्षयावपि ।
रोषान्निःश्वासमामुंचन्नाह्वयामास वैरिणम्
cāpaṃ mahaddadhānaḥ sa iṣudhī akṣayāvapi |
roṣānniḥśvāsamāmuṃcannāhvayāmāsa vairiṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.