सूत उवाच-
एतच्छ्रुत्वा वचस्तस्य धर्मराजस्य भूसुरः ।
पुनः पप्रच्छ मासस्य माधवस्य विधिं शुभम्
sūta uvāca-
etacchrutvā vacastasya dharmarājasya bhūsuraḥ |
punaḥ papraccha māsasya mādhavasya vidhiṃ śubham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्राह्मण उवाच-
धर्मराज महाभाग सम्यग्गुह्यं प्रकाशितम् ।
माधवस्नानजं पुण्यं नराणां मुक्तिदं परम्
brāhmaṇa uvāca-
dharmarāja mahābhāga samyagguhyaṃ prakāśitam |
mādhavasnānajaṃ puṇyaṃ narāṇāṃ muktidaṃ param
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
माधवं माधवे मासि स्नात्वा प्रातः समाहितः ।
कथं संपूजयेद्देवं कैः पुष्पैस्तद्विधिं वद
mādhavaṃ mādhave māsi snātvā prātaḥ samāhitaḥ |
kathaṃ saṃpūjayeddevaṃ kaiḥ puṣpaistadvidhiṃ vada
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्मराज उवाच-
सर्वेषां पत्रजातीनां तुलसी केशवप्रिया ।
पुष्करादीनि तीर्थानि गंगाद्याः सरितस्तथा
dharmarāja uvāca-
sarveṣāṃ patrajātīnāṃ tulasī keśavapriyā |
puṣkarādīni tīrthāni gaṃgādyāḥ saritastathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वासुदेवादयो देवा वसंति तुलसीदले ।
सर्वदा सर्वकालेषु तुलसी विष्णुवल्लभा
vāsudevādayo devā vasaṃti tulasīdale |
sarvadā sarvakāleṣu tulasī viṣṇuvallabhā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्यक्त्वा तु मालती पुष्पं मुक्त्वा च सरसीरुहम् ।
गृहीत्वा तुलसीपत्रं भक्त्या माधवमर्चयेत्
tyaktvā tu mālatī puṣpaṃ muktvā ca sarasīruham |
gṛhītvā tulasīpatraṃ bhaktyā mādhavamarcayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य पुण्यफलं वक्तुमलं शेषोऽपि नो भवेत् ।
अस्नात्वा तुलसीं छित्त्वा देवार्थं पितृकर्मणि
tasya puṇyaphalaṃ vaktumalaṃ śeṣo'pi no bhavet |
asnātvā tulasīṃ chittvā devārthaṃ pitṛkarmaṇi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्सर्वं निष्फलं याति पंचगव्येन शुध्यति ।
दारिद्र्यदुःखभोगादि पापानि सुबहून्यपि
tatsarvaṃ niṣphalaṃ yāti paṃcagavyena śudhyati |
dāridryaduḥkhabhogādi pāpāni subahūnyapi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तुलसी हरते क्षिप्रं रोगानिव हरीतकी ।
तुलसी कृष्णगौराख्या तयाभ्यर्च्य मधुद्विषम्
tulasī harate kṣipraṃ rogāniva harītakī |
tulasī kṛṣṇagaurākhyā tayābhyarcya madhudviṣam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विशेषेण हरेर्भक्तो नरो नारायणो भवेत् ।
माधवं सकलं मासं तुलस्या योऽर्चयेद्यतः
viśeṣeṇa harerbhakto naro nārāyaṇo bhavet |
mādhavaṃ sakalaṃ māsaṃ tulasyā yo'rcayedyataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रिसंध्यं मधुहंतारं नास्ति तस्य पुनर्भवः ।
अलाभे पुष्पपत्राणामन्नाद्येनापि पूजयेत्
trisaṃdhyaṃ madhuhaṃtāraṃ nāsti tasya punarbhavaḥ |
alābhe puṣpapatrāṇāmannādyenāpi pūjayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शालितंडुल गोधूमैर्यवैर्वापि हरिं सदा ।
प्रातः स्नात्वा विधानेन माधवे माधवप्रिये
śālitaṃḍula godhūmairyavairvāpi hariṃ sadā |
prātaḥ snātvā vidhānena mādhave mādhavapriye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पितृदेवमनुष्यांश्च तर्प्पयेत्सचराचरम् ।
योऽश्वत्थमूलं वै सिंचेत्तोयेन बहुना सदा
pitṛdevamanuṣyāṃśca tarppayetsacarācaram |
yo'śvatthamūlaṃ vai siṃcettoyena bahunā sadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुर्यात्प्रदक्षिणां तं तु सर्वदेवमयं ततः ।
योऽश्वत्थमर्चयेद्देवमुदकेन समंततः ।
कुलानामयुतं तेन तारितं स्यान्नसंशयः
kuryātpradakṣiṇāṃ taṃ tu sarvadevamayaṃ tataḥ |
yo'śvatthamarcayeddevamudakena samaṃtataḥ |
kulānāmayutaṃ tena tāritaṃ syānnasaṃśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अलक्ष्मीः कालकर्णी च दुःस्वप्नो दुर्विचिंतितम् ।
अश्वत्थ तर्प्पणात्तात सर्वदुःखं विलीयते
alakṣmīḥ kālakarṇī ca duḥsvapno durviciṃtitam |
aśvattha tarppaṇāttāta sarvaduḥkhaṃ vilīyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तर्पिताः पितरस्तेन तेन विष्णुः समर्चितः ।
योऽश्वत्थमर्चयेद्वीरो ग्रहास्तेनैव पूजिताः
tarpitāḥ pitarastena tena viṣṇuḥ samarcitaḥ |
yo'śvatthamarcayedvīro grahāstenaiva pūjitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्वेताश्वपुष्पाणि तथा शमीं च हुताशनं चंदनमर्कबिंबम् ।
अश्वत्थवृक्षं च समालभेत ततश्च कुर्यान्निज जातिधर्मान्
śvetāśvapuṣpāṇi tathā śamīṃ ca hutāśanaṃ caṃdanamarkabiṃbam |
aśvatthavṛkṣaṃ ca samālabheta tataśca kuryānnija jātidharmān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कंडूयनं च गोग्रासं स्नात्वा पिप्पलतर्प्पणम् ।
कृत्वा गोविंदपूजां च न स दुर्गतिमाप्नुयात्
kaṃḍūyanaṃ ca gogrāsaṃ snātvā pippalatarppaṇam |
kṛtvā goviṃdapūjāṃ ca na sa durgatimāpnuyāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रयोदश्यां चतुर्दश्यां वैशाख्यां च दिनत्रयम् ।
सर्वाशक्तोपि विधिना नारी वा पुरुषोपि वा
trayodaśyāṃ caturdaśyāṃ vaiśākhyāṃ ca dinatrayam |
sarvāśaktopi vidhinā nārī vā puruṣopi vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूर्वोक्तनियमैर्युक्तः प्रातः स्नात्वा च शक्तितः ।
विमुक्तः पातकैः सर्वैः स्वर्गमक्षयमश्नुते
pūrvoktaniyamairyuktaḥ prātaḥ snātvā ca śaktitaḥ |
vimuktaḥ pātakaiḥ sarvaiḥ svargamakṣayamaśnute
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैशाख्यामपि शक्त्या वा भोजयेद्ब्राह्मणान्दश ।
त्रिरात्रमुत्थितः स्नात्वा सकृच्च प्रयतः शुचिः
vaiśākhyāmapi śaktyā vā bhojayedbrāhmaṇāndaśa |
trirātramutthitaḥ snātvā sakṛcca prayataḥ śuciḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गौरान्वा यदि वा कृष्णांस्तिलान्क्षौद्रेण संयुतान् ।
दत्वा द्वादशविप्रेभ्यस्तेनैव स्वस्ति वाचयेत्
gaurānvā yadi vā kṛṣṇāṃstilānkṣaudreṇa saṃyutān |
datvā dvādaśaviprebhyastenaiva svasti vācayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रीयतां धर्मराजो मे पितॄन्देवांश्च तर्प्पयेत् ।
यावज्जीवकृतं पापं तत्क्षणादेव नश्यति
prīyatāṃ dharmarājo me pitṝndevāṃśca tarppayet |
yāvajjīvakṛtaṃ pāpaṃ tatkṣaṇādeva naśyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अयुतायुतं च तिष्ठेत्स स्वर्गलोके यथासुखम् ।
मामेव तु न पश्येत्स पूजितोऽखिल दैवतैः
ayutāyutaṃ ca tiṣṭhetsa svargaloke yathāsukham |
māmeva tu na paśyetsa pūjito'khila daivataiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पाकान्नोदक कुंभादि पितृदैवत तुष्टये ।
त्रयोदश्यां चतुर्दश्यां पूर्णायां च दिनत्रयम्
pākānnodaka kuṃbhādi pitṛdaivata tuṣṭaye |
trayodaśyāṃ caturdaśyāṃ pūrṇāyāṃ ca dinatrayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यो दद्याद्भक्तितो विप्र महापापैः प्रमुच्यते ।
सुवर्णतिलपात्रैस्तु ब्राह्मणाञ्छक्तितोऽन्वहम्
yo dadyādbhaktito vipra mahāpāpaiḥ pramucyate |
suvarṇatilapātraistu brāhmaṇāñchaktito'nvaham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तर्प्पयेदुदपात्रैस्तु ब्रह्महत्यां व्यपोहति ।
वैशाख्यां पौर्णमास्यां च सृष्टाः कमलयोनिना
tarppayedudapātraistu brahmahatyāṃ vyapohati |
vaiśākhyāṃ paurṇamāsyāṃ ca sṛṣṭāḥ kamalayoninā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तिला देयाश्च भक्त्या च श्रेयः संतति हेतवे ।
इहार्थे च पुरावृत्तं तदाकर्णय सुव्रत
tilā deyāśca bhaktyā ca śreyaḥ saṃtati hetave |
ihārthe ca purāvṛttaṃ tadākarṇaya suvrata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
फलं माधवमासस्य पूर्णायां परमाद्भुतम् ।
मेषसंक्रममारभ्य तिथयस्त्रिंशदुत्तमाः
phalaṃ mādhavamāsasya pūrṇāyāṃ paramādbhutam |
meṣasaṃkramamārabhya tithayastriṃśaduttamāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वयज्ञाधिकाः पुण्याः पुराणेषु प्रकीर्तिताः ।
विशेषतोऽपि तास्तिस्रः पवित्राः पापिदुर्लभाः
sarvayajñādhikāḥ puṇyāḥ purāṇeṣu prakīrtitāḥ |
viśeṣato'pi tāstisraḥ pavitrāḥ pāpidurlabhāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततोपि पूर्णिमा पुण्या माधवी माधवप्रिया ।
एषा वाराहकल्पादि तिथिराद्या महाफला
tatopi pūrṇimā puṇyā mādhavī mādhavapriyā |
eṣā vārāhakalpādi tithirādyā mahāphalā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुरा नारायणेनास्यामादिदैत्यौ विमोहितौ ।
हिरण्याक्ष मधू विप्र पृथिवी च समुद्धृता
purā nārāyaṇenāsyāmādidaityau vimohitau |
hiraṇyākṣa madhū vipra pṛthivī ca samuddhṛtā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रयोदश्यां चतुर्दश्यां पौर्णमास्यामयं विभुः ।
क्रमादेतत्त्रयं चक्रे शुक्लेऽस्मिन्मासि माधवे
trayodaśyāṃ caturdaśyāṃ paurṇamāsyāmayaṃ vibhuḥ |
kramādetattrayaṃ cakre śukle'sminmāsi mādhave
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः प्रभृति विप्रेंद्र विशेषादेव पूर्णिमा ।
कल्पादिः पावना ख्याता कर्मणः कल्पसाक्षिणी
tataḥ prabhṛti vipreṃdra viśeṣādeva pūrṇimā |
kalpādiḥ pāvanā khyātā karmaṇaḥ kalpasākṣiṇī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
येन स्नानं न वैशाखे प्रातर्नियमशालिना ।
किं तस्य जन्मना विप्र नूनमात्मापकारिणा
yena snānaṃ na vaiśākhe prātarniyamaśālinā |
kiṃ tasya janmanā vipra nūnamātmāpakāriṇā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रयोदश्यां चतुर्दश्यां पौर्णमास्यां विशेषतः ।
अपिसम्यग्विधानेन नारी वा पुरुषोऽपि च
trayodaśyāṃ caturdaśyāṃ paurṇamāsyāṃ viśeṣataḥ |
apisamyagvidhānena nārī vā puruṣo'pi ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रातः स्नातः सनियमः सर्वपापैः प्रमुच्यते ।
स्नानदानार्चनश्राद्धक्रियापुण्यादिवर्जिता
prātaḥ snātaḥ saniyamaḥ sarvapāpaiḥ pramucyate |
snānadānārcanaśrāddhakriyāpuṇyādivarjitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्यातीता च वैशाखी स नूनं निरयालयः ।
न वेदेन समं शास्त्रं न तीर्थं गंगया समम्
yasyātītā ca vaiśākhī sa nūnaṃ nirayālayaḥ |
na vedena samaṃ śāstraṃ na tīrthaṃ gaṃgayā samam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न दानं जलगोतुल्यं न वैशाखी समा तिथिः ।
जलधेनुं च यो दद्याद्वैशाख्यां विष्णुतत्परः
na dānaṃ jalagotulyaṃ na vaiśākhī samā tithiḥ |
jaladhenuṃ ca yo dadyādvaiśākhyāṃ viṣṇutatparaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रयाणामपि देवानां चतुर्थोऽयं विशेषतः ।
मातृहा पितृहा चैव भ्रूणहा गुरुतल्पगः
trayāṇāmapi devānāṃ caturtho'yaṃ viśeṣataḥ |
mātṛhā pitṛhā caiva bhrūṇahā gurutalpagaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जलधेनुं समालोक्य मुच्यते सर्वपातकैः ।
दशपूर्वान्परान्वंश्यान्नरकात्तारयंतिते
jaladhenuṃ samālokya mucyate sarvapātakaiḥ |
daśapūrvānparānvaṃśyānnarakāttārayaṃtite
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जलधेनुं प्रयच्छंति वैशाख्यां विधिनात्र ये ।
शर्करा फल तांबूलमुपानत्करपत्रिकाः
jaladhenuṃ prayacchaṃti vaiśākhyāṃ vidhinātra ye |
śarkarā phala tāṃbūlamupānatkarapatrikāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रयच्छंति द्विजाग्र्येभ्यो धन्यास्ते चात्र कीर्तिताः ।
मणिकोदककुंभांश्च पक्वान्नं हैमदक्षिणाम्
prayacchaṃti dvijāgryebhyo dhanyāste cātra kīrtitāḥ |
maṇikodakakuṃbhāṃśca pakvānnaṃ haimadakṣiṇām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यः प्रयच्छति वैशाख्यां सोऽश्वमेधफलं लभेत् ।
अत्राप्युदाहरंतीममितिहासं पुरातनम्
yaḥ prayacchati vaiśākhyāṃ so'śvamedhaphalaṃ labhet |
atrāpyudāharaṃtīmamitihāsaṃ purātanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्राह्मणस्य च संवादं प्रेतैः सार्द्धं महावने ।
ब्राह्मणो धनशर्मासीन्मध्यदेशे पुरानघ
brāhmaṇasya ca saṃvādaṃ pretaiḥ sārddhaṃ mahāvane |
brāhmaṇo dhanaśarmāsīnmadhyadeśe purānagha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुशाद्यर्थं वनं यातो ददर्शेदमथाद्भुतम् ।
भीतोऽपश्यदसौ प्रेतान्दुष्टांस्त्रीनति दारुणान्
kuśādyarthaṃ vanaṃ yāto dadarśedamathādbhutam |
bhīto'paśyadasau pretānduṣṭāṃstrīnati dāruṇān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऊर्ध्वकेशान्सरक्ताक्षान्कृष्णदंतान्कृशोदरान् ।
कुर्वतो विविधा रावान्धावतोपि यतस्ततः
ūrdhvakeśānsaraktākṣānkṛṣṇadaṃtānkṛśodarān |
kurvato vividhā rāvāndhāvatopi yatastataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तान्दृष्ट्वा भयसंत्रस्तो ब्राह्मणो विद्रुतो जवात् ।
क्रंदमानास्ततस्तेपि तमेवानु ययुस्तदा
tāndṛṣṭvā bhayasaṃtrasto brāhmaṇo vidruto javāt |
kraṃdamānāstatastepi tamevānu yayustadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सधर्ष्यमाणस्तैः प्रेतैरुवाच मधुरं वचः ।
धनशर्मोवाच-
के यूयं वः कुतोऽवस्था जातेति निरयोचिता
sadharṣyamāṇastaiḥ pretairuvāca madhuraṃ vacaḥ |
dhanaśarmovāca-
ke yūyaṃ vaḥ kuto'vasthā jāteti nirayocitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भयार्त्तमनुकंप्यं मां दुःखितं त्रातुमर्हथ ।
वैष्णवं बहुभृत्यं च निःस्वं विप्रं वनागतम्
bhayārttamanukaṃpyaṃ māṃ duḥkhitaṃ trātumarhatha |
vaiṣṇavaṃ bahubhṛtyaṃ ca niḥsvaṃ vipraṃ vanāgatam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भवतामपि सश्रेयो नूनं दास्यति केशवः ।
ब्रह्मण्यो भगवान्विष्णुस्तुष्टोमय्यनुकंपया
bhavatāmapi saśreyo nūnaṃ dāsyati keśavaḥ |
brahmaṇyo bhagavānviṣṇustuṣṭomayyanukaṃpayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अतसीपुष्पसंकाशो विष्णुः पीतांबरो हरिः ।
यस्य श्रवणमात्रेण नाम्नो याति महा तमः
atasīpuṣpasaṃkāśo viṣṇuḥ pītāṃbaro hariḥ |
yasya śravaṇamātreṇa nāmno yāti mahā tamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनादिनिधनो देवः शंख चक्र गदाधरः ।
अक्षयः पुंडरीकाक्षः प्रेतमोक्षप्रदायकः
anādinidhano devaḥ śaṃkha cakra gadādharaḥ |
akṣayaḥ puṃḍarīkākṣaḥ pretamokṣapradāyakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यम उवाच-
नामश्रवण मात्रेण विष्णोस्ते परितोषिताः ।
पिशाचाः पुण्यभावस्था दया दाक्षिण्य यंत्रिताः
yama uvāca-
nāmaśravaṇa mātreṇa viṣṇoste paritoṣitāḥ |
piśācāḥ puṇyabhāvasthā dayā dākṣiṇya yaṃtritāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रीणितास्तस्यवचसा तदादिष्टेन नोदिताः ।
इदमूचुर्द्विजं प्रेताः क्षुत्तृष्णापूरपीडिताः
prīṇitāstasyavacasā tadādiṣṭena noditāḥ |
idamūcurdvijaṃ pretāḥ kṣuttṛṣṇāpūrapīḍitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रेता ऊचु-
दर्शनेनैव ते विप्र नामश्रवणतो हरेः ।
भावमन्यमनुप्राप्ता वयं जाता दयालवः
pretā ūcu-
darśanenaiva te vipra nāmaśravaṇato hareḥ |
bhāvamanyamanuprāptā vayaṃ jātā dayālavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपाकरोति दुरितं श्रेयश्च योजयत्यपि ।
यशो विस्तारयत्याशु नूनं वैष्णवसंगमः
apākaroti duritaṃ śreyaśca yojayatyapi |
yaśo vistārayatyāśu nūnaṃ vaiṣṇavasaṃgamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रसायनमयी शीता परमानंददायिनी ।
नानंदयति कं नाम वैष्णवामृतचंद्रिका
rasāyanamayī śītā paramānaṃdadāyinī |
nānaṃdayati kaṃ nāma vaiṣṇavāmṛtacaṃdrikā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अयं कृतघ्न नामास्ति द्वितीयोऽयं विदैवतः ।
अवैशाखस्तृतीयोऽयं त्रयाणामपि पापकृत्
ayaṃ kṛtaghna nāmāsti dvitīyo'yaṃ vidaivataḥ |
avaiśākhastṛtīyo'yaṃ trayāṇāmapi pāpakṛt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सदैवानुष्ठितानेन पापेनाति कृतघ्नता ।
तेनास्य कर्मजं नाम कृतघ्नाख्यं व्यवस्थितम्
sadaivānuṣṭhitānena pāpenāti kṛtaghnatā |
tenāsya karmajaṃ nāma kṛtaghnākhyaṃ vyavasthitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुदास इति नाम्नायं शूद्रो ऽभूत्पूर्वजन्मनि ।
कृतघ्नस्तेन पापेन प्राप्तोऽवस्थामिमां द्विज
sudāsa iti nāmnāyaṃ śūdro 'bhūtpūrvajanmani |
kṛtaghnastena pāpena prāpto'vasthāmimāṃ dvija
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अतिपापिनि धूर्ते च गुरुस्वाम्यहितेऽपि च ।
निष्कृतिर्विद्यते विप्र कृतघ्ने नास्ति निष्कृतिः
atipāpini dhūrte ca gurusvāmyahite'pi ca |
niṣkṛtirvidyate vipra kṛtaghne nāsti niṣkṛtiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नानानिरयसंघातं शरीरैर्यातना क्षमैः ।
अनुभूयतांत्ववस्थामंत्यामेतां गतो द्विज
nānānirayasaṃghātaṃ śarīrairyātanā kṣamaiḥ |
anubhūyatāṃtvavasthāmaṃtyāmetāṃ gato dvija
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनेनान्नं सदा भुक्तमकृत्वा देवतार्चनम् ।
अदत्वा गुरुविप्रेभ्यस्तेनैवायं विदैवतः
anenānnaṃ sadā bhuktamakṛtvā devatārcanam |
adatvā guruviprebhyastenaivāyaṃ vidaivataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अयं दशसहस्राणां ग्रामाणामीश्वरो नृपः ।
हरिवीर इति ख्यातो नाम्नासीत्पूर्वजन्मनि
ayaṃ daśasahasrāṇāṃ grāmāṇāmīśvaro nṛpaḥ |
harivīra iti khyāto nāmnāsītpūrvajanmani
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रोषाहंकारनास्तिक्यैर्गुर्वाज्ञालंघनोद्यतः ।
अकृत्वैव महायज्ञान्भुक्तवान्विप्र निंदकः
roṣāhaṃkāranāstikyairgurvājñālaṃghanodyataḥ |
akṛtvaiva mahāyajñānbhuktavānvipra niṃdakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कर्मणा तेन पापेन महानरकसंकटम् ।
अनुभूय ततः प्रेतो जातो नाम्ना विदैवतः
karmaṇā tena pāpena mahānarakasaṃkaṭam |
anubhūya tataḥ preto jāto nāmnā vidaivataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अवैशाखस्तृतीयोऽहं त्रयाणामपि पापकृत् ।
तेन मे कर्मजं नाम ब्राह्मणोऽहं व्यवस्थितः
avaiśākhastṛtīyo'haṃ trayāṇāmapi pāpakṛt |
tena me karmajaṃ nāma brāhmaṇo'haṃ vyavasthitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मध्यदेशे भवं नाम्ना गौतमो गोत्रतोऽप्यहम् ।
विप्रो वासपुरेवासी यज्वाऽऽसं पूर्वजन्मनि
madhyadeśe bhavaṃ nāmnā gautamo gotrato'pyaham |
vipro vāsapurevāsī yajvā''saṃ pūrvajanmani
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मया केवलमेवैकं श्रौतमार्गानुसारिणा ।
उद्दिश्य माधवं देवं न स्नातं मासि माधवे
mayā kevalamevaikaṃ śrautamārgānusāriṇā |
uddiśya mādhavaṃ devaṃ na snātaṃ māsi mādhave
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न दत्तं न हुतं किंचिद्वैशाख्यां चाविशेषतः ।
नार्चितो मधुहा तत्र तोषिता न मनीषिणः
na dattaṃ na hutaṃ kiṃcidvaiśākhyāṃ cāviśeṣataḥ |
nārcito madhuhā tatra toṣitā na manīṣiṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मणिकोदककुंभैश्च न दानैः पितृदेवताः ।
तर्पिता न तिला दत्ताः सक्षौद्राः श्रोत्रियेषु च
maṇikodakakuṃbhaiśca na dānaiḥ pitṛdevatāḥ |
tarpitā na tilā dattāḥ sakṣaudrāḥ śrotriyeṣu ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न पुष्पफलतांबूल चंदन व्यजनांबरैः ।
विद्वांसो नार्चितास्तत्र पितृदैवततुष्टये
na puṣpaphalatāṃbūla caṃdana vyajanāṃbaraiḥ |
vidvāṃso nārcitāstatra pitṛdaivatatuṣṭaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मया नैकापि वैशाखी पूर्णा पूर्णफल प्रदा ।
स्नानदानक्रियापूजा सुकृतैः परिपालिता
mayā naikāpi vaiśākhī pūrṇā pūrṇaphala pradā |
snānadānakriyāpūjā sukṛtaiḥ paripālitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेन मे वैदिकं कर्म सर्वं चैव तु निष्फलम् ।
ततोऽवैशाखनामाहं प्रेतो जातोऽस्मि सर्वतः
tena me vaidikaṃ karma sarvaṃ caiva tu niṣphalam |
tato'vaiśākhanāmāhaṃ preto jāto'smi sarvataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतत्ते सर्वमाख्यातं त्रयाणामपि कारणम् ।
त्वं नो भव समुद्धर्ता पापाद्विप्रोसि वै यतः
etatte sarvamākhyātaṃ trayāṇāmapi kāraṇam |
tvaṃ no bhava samuddhartā pāpādviprosi vai yataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विमुक्तं ब्रह्मतीर्थं च साधवः परमं यतः ।
तारयंति महापापान्निरयेभ्योऽपि संश्रितान्
vimuktaṃ brahmatīrthaṃ ca sādhavaḥ paramaṃ yataḥ |
tārayaṃti mahāpāpānnirayebhyo'pi saṃśritān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गंगादि पुण्यतीर्थेषु यो नरः स्नाति सर्वदा ।
यः करोति सतां संगं तयोः सत्संगमो वरः
gaṃgādi puṇyatīrtheṣu yo naraḥ snāti sarvadā |
yaḥ karoti satāṃ saṃgaṃ tayoḥ satsaṃgamo varaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथवा मम पुत्रोऽस्ति धनशर्मेति विश्रुतः ।
तं गत्वा बोधय स्वामिन्नस्मदर्थे कृतोद्यमः
athavā mama putro'sti dhanaśarmeti viśrutaḥ |
taṃ gatvā bodhaya svāminnasmadarthe kṛtodyamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कार्ये समुद्यमं कृत्वा परेषां समुपस्थिते ।
पुष्कलं फलमाप्नोति यज्ञदानक्रियाधिकम्
kārye samudyamaṃ kṛtvā pareṣāṃ samupasthite |
puṣkalaṃ phalamāpnoti yajñadānakriyādhikam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यम उवाच-
प्रेतवाक्यं तदाकर्ण्य धनशर्माति दुःखितः ।
स तं जनकमाज्ञाय पतितं निरये निजम्
yama uvāca-
pretavākyaṃ tadākarṇya dhanaśarmāti duḥkhitaḥ |
sa taṃ janakamājñāya patitaṃ niraye nijam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आत्मानमभितो निंदन्निदं वचनमब्रवीत् ।
धनशर्मोवाच-
अहं तव सुतः स्वामिन्गौतमस्य निरर्थकः
ātmānamabhito niṃdannidaṃ vacanamabravīt |
dhanaśarmovāca-
ahaṃ tava sutaḥ svāmingautamasya nirarthakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्तु पुत्रो न निस्तारं पितुः कुर्यादतंद्रितः ।
आत्मानं पावयेन्नासावदाता द्रव्यवानिति
yastu putro na nistāraṃ pituḥ kuryādataṃdritaḥ |
ātmānaṃ pāvayennāsāvadātā dravyavāniti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्मो हि गहनो ज्ञेयः प्रयत्नेनापि धीमता ।
यथा मम पिता च त्वमिमां प्राप्तोसि दुर्गतिम्
dharmo hi gahano jñeyaḥ prayatnenāpi dhīmatā |
yathā mama pitā ca tvamimāṃ prāptosi durgatim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदा च सुखसंतानं न मत्तः प्राप्तवानसि ।
लोकयोः सुखसंताने तथा स तनयो मतः
yadā ca sukhasaṃtānaṃ na mattaḥ prāptavānasi |
lokayoḥ sukhasaṃtāne tathā sa tanayo mataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्वौ गुरू पुरुषस्येह पिता माता च धर्मतः ।
तयोरपि पिता श्रेयान्बीजप्राधान्यदर्शनात्
dvau gurū puruṣasyeha pitā mātā ca dharmataḥ |
tayorapi pitā śreyānbījaprādhānyadarśanāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किं करोमि क्व गच्छामि कथं तातगतिस्तव ।
धर्मतत्त्वं न जानामि संश्रयामि भवद्वचः
kiṃ karomi kva gacchāmi kathaṃ tātagatistava |
dharmatattvaṃ na jānāmi saṃśrayāmi bhavadvacaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रेत उवाच-
शृणु पुत्र वचः सत्यं भाविनोऽर्थस्य मे बलात् ।
अथ पुण्येन केनापि भवित्री सुगतिर्मम
preta uvāca-
śṛṇu putra vacaḥ satyaṃ bhāvino'rthasya me balāt |
atha puṇyena kenāpi bhavitrī sugatirmama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मया श्रौतानि कर्माणि कुर्वता किल गर्वतः ।
अनादृतं गुरुवचो गुरुस्तत्रावमानितः
mayā śrautāni karmāṇi kurvatā kila garvataḥ |
anādṛtaṃ guruvaco gurustatrāvamānitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुरूणामपमानेन प्रहर्षक्रोधविस्मयैः ।
पुण्यानि क्षयमायांति यशांसीव हि दुर्नयैः
gurūṇāmapamānena praharṣakrodhavismayaiḥ |
puṇyāni kṣayamāyāṃti yaśāṃsīva hi durnayaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पौराणिक विधानेन कर्म श्रौताविरोधि यत् ।
केवलं वैदिकं कर्म कृतमज्ञानतो मया
paurāṇika vidhānena karma śrautāvirodhi yat |
kevalaṃ vaidikaṃ karma kṛtamajñānato mayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पापेंधन दवज्वाला पापद्रुमकुठारिका ।
कृता नैकापि वैशाखी विधिना पुत्र पूर्णिमा
pāpeṃdhana davajvālā pāpadrumakuṭhārikā |
kṛtā naikāpi vaiśākhī vidhinā putra pūrṇimā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अव्रता यस्य वैशाखी सोऽवैशाखो भवेन्नरः ।
दशजन्मानि च ततस्तिर्यग्योनिषु जायते
avratā yasya vaiśākhī so'vaiśākho bhavennaraḥ |
daśajanmāni ca tatastiryagyoniṣu jāyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चिरं भुक्त्वा दुःखमंते प्रेतः पर्यायतो भवेत् ।
लभते मानुषं जन्म कथंचिदपि दुर्लभम्
ciraṃ bhuktvā duḥkhamaṃte pretaḥ paryāyato bhavet |
labhate mānuṣaṃ janma kathaṃcidapi durlabham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपायं ते वदिष्यामि प्रेतमोक्षकरं परम् ।
श्रुतवान्यदहंपूर्वजन्मनिस्वगुरोर्मुखात्
upāyaṃ te vadiṣyāmi pretamokṣakaraṃ param |
śrutavānyadahaṃpūrvajanmanisvagurormukhāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गच्छ पुत्र गृहं स्नात्वा यमुनायां विधानतः ।
अद्यतः सर्वगतिदा कल्पाद्या साप्युपागता ।
पश्चिमेऽहनि वैशाखी पितृदेवार्चने हिता
gaccha putra gṛhaṃ snātvā yamunāyāṃ vidhānataḥ |
adyataḥ sarvagatidā kalpādyā sāpyupāgatā |
paścime'hani vaiśākhī pitṛdevārcane hitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पानीयमप्यत्र तिलैर्विमिश्रं सहोदकुंभान्नफलानि भक्त्या ।
दद्यात्पितृभ्यो भवतीह दत्तं श्राद्धं सदा तेन समा सहस्रम्
pānīyamapyatra tilairvimiśraṃ sahodakuṃbhānnaphalāni bhaktyā |
dadyātpitṛbhyo bhavatīha dattaṃ śrāddhaṃ sadā tena samā sahasram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैशाख्यां पौर्णमास्यां यो भोजयेद्भूमिदेवताः ।
सिक्थेसिक्थे भवेत्तृप्तिः पितॄणां युगसंख्यया
vaiśākhyāṃ paurṇamāsyāṃ yo bhojayedbhūmidevatāḥ |
sikthesikthe bhavettṛptiḥ pitṝṇāṃ yugasaṃkhyayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैशाख्यां विधिना स्नात्वा भोजयेद्ब्राह्मणान्दश ।
पायसं सर्वपापेभ्यो मुच्यते नात्र संशयः
vaiśākhyāṃ vidhinā snātvā bhojayedbrāhmaṇāndaśa |
pāyasaṃ sarvapāpebhyo mucyate nātra saṃśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गौरान्वा यदि वा कृष्णांस्तिलान्क्षौद्रेण संयुतान् ।
दत्वा दशभ्यो विप्रेभ्यस्तेनैव स्वस्ति वाचयेत्
gaurānvā yadi vā kṛṣṇāṃstilānkṣaudreṇa saṃyutān |
datvā daśabhyo viprebhyastenaiva svasti vācayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रीयतां धर्मराजेति पितॄन्देवांश्च तर्पयेत् ।
यावज्जीवकृतं पापं तत्क्षणादेव नश्यति
prīyatāṃ dharmarājeti pitṝndevāṃśca tarpayet |
yāvajjīvakṛtaṃ pāpaṃ tatkṣaṇādeva naśyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैशाख्यां पौर्णमास्यां च सृष्टाः कमलयोनिना ।
तिला देयाश्च भक्त्या च स्पृश्याः सर्वांगतो द्विज
vaiśākhyāṃ paurṇamāsyāṃ ca sṛṣṭāḥ kamalayoninā |
tilā deyāśca bhaktyā ca spṛśyāḥ sarvāṃgato dvija
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्तिलैर्यवसम्मिश्रैः स्नाति सर्वांगतस्तदा ।
तस्य ब्रह्मा च धर्मोऽत्र ददाति वरमीप्सितम्
yastilairyavasammiśraiḥ snāti sarvāṃgatastadā |
tasya brahmā ca dharmo'tra dadāti varamīpsitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रीतये धर्मराजस्य यो दद्यादुदकुंभकान् ।
सप्तसप्त कुलं तेन तारितं स्यान्न संशयः
prītaye dharmarājasya yo dadyādudakuṃbhakān |
saptasapta kulaṃ tena tāritaṃ syānna saṃśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रयोदश्यां चतुर्दश्यां पूर्णायां भक्तितत्परः ।
स्नात्वा जप्त्वा तथा हुत्वा दत्वा संपूज्य माधवम्
trayodaśyāṃ caturdaśyāṃ pūrṇāyāṃ bhaktitatparaḥ |
snātvā japtvā tathā hutvā datvā saṃpūjya mādhavam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्फलं जायते पुत्र तदस्माकं प्रयच्छ भोः ।
नैतौ परिचितौ प्रेतौ हित्वा स्वर्गतिमाश्रये
yatphalaṃ jāyate putra tadasmākaṃ prayaccha bhoḥ |
naitau paricitau pretau hitvā svargatimāśraye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतयोरपिपापस्य ह्यं तोयं समुपस्थितः ।
यम उवाच-
तथेत्युक्त्वा गतः सर्वं ततश्चक्रे स वै द्विजः
etayorapipāpasya hyaṃ toyaṃ samupasthitaḥ |
yama uvāca-
tathetyuktvā gataḥ sarvaṃ tataścakre sa vai dvijaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रीतः परमया भक्त्या वैशाख्यां स्नानदानकृत् ।
स्नातः समुदितो भक्त्या प्राप्य माधवपूर्णिमाम्
prītaḥ paramayā bhaktyā vaiśākhyāṃ snānadānakṛt |
snātaḥ samudito bhaktyā prāpya mādhavapūrṇimām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दत्वा बहूनि दानानि तेभ्यः पुण्यं ददौ पृथक् ।
तत्क्षणादेव ते सर्वे विमानस्था दिवं ययुः
datvā bahūni dānāni tebhyaḥ puṇyaṃ dadau pṛthak |
tatkṣaṇādeva te sarve vimānasthā divaṃ yayuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्पुण्यदानयोगेन मुदिता द्विजसत्तम ।
धनशर्मापि विप्रेंद्र श्रुःतिस्मृतिपुराणवित्
tatpuṇyadānayogena muditā dvijasattama |
dhanaśarmāpi vipreṃdra śruḥtismṛtipurāṇavit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भुक्त्वा भोगांश्चिरं कालं ब्रह्मलोकमवाप्तवान् ।
एषा पुण्यतमा तस्माद्वैशाखी विश्वपावनी
bhuktvā bhogāṃściraṃ kālaṃ brahmalokamavāptavān |
eṣā puṇyatamā tasmādvaiśākhī viśvapāvanī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कथ्यते तु मया विप्र समासेनातिगौरवात्
kathyate tu mayā vipra samāsenātigauravāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धन्यास्त एव कृतिनश्च त एव जाता लोके त एव पुरुषाः पुरुषार्थभाजः ।
ये माधवे मधुनिषूदनमर्चयंति प्रातर्निमज्ज्य नियमेन विशुद्धचित्ताः
dhanyāsta eva kṛtinaśca ta eva jātā loke ta eva puruṣāḥ puruṣārthabhājaḥ |
ye mādhave madhuniṣūdanamarcayaṃti prātarnimajjya niyamena viśuddhacittāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यो माधवे मासि नरः प्रभाते स्नातः समाराधयते रमेशम् ।
यमैरुपेतो नियमैरशेषैर्वृतोऽपि नूनं स निहंति पापम्
yo mādhave māsi naraḥ prabhāte snātaḥ samārādhayate rameśam |
yamairupeto niyamairaśeṣairvṛto'pi nūnaṃ sa nihaṃti pāpam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तैरेवकालो विजितस्त एव नरेषु धन्या विगतैनसस्ते ।
त एव गर्भे न विशंति भूयो मज्जंति ये माधवमासि युक्ताः
tairevakālo vijitasta eva nareṣu dhanyā vigatainasaste |
ta eva garbhe na viśaṃti bhūyo majjaṃti ye mādhavamāsi yuktāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स माधवो गर्जति यज्ञयोगात्तपः क्रिया दानविधान योगात् ।
यस्मिन्कृतं मासि कथंचिदल्पं पुण्यं पुनः स्यादिह कल्पतुल्यम्
sa mādhavo garjati yajñayogāttapaḥ kriyā dānavidhāna yogāt |
yasminkṛtaṃ māsi kathaṃcidalpaṃ puṇyaṃ punaḥ syādiha kalpatulyam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मज्जतो हि मनुजस्य माधवे माधवार्चनकृते दिनोदये ।
तामसोपि जलबिंदुसंगमादंगमावहति पावनं यतः
majjato hi manujasya mādhave mādhavārcanakṛte dinodaye |
tāmasopi jalabiṃdusaṃgamādaṃgamāvahati pāvanaṃ yataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तानि देहमधिरुह्य देहिनस्तावदेव विचरंत्यघानि च ।
यावदेति न स माधवाह्वयः श्रीरमारमणवल्लभो विराट्
tāni dehamadhiruhya dehinastāvadeva vicaraṃtyaghāni ca |
yāvadeti na sa mādhavāhvayaḥ śrīramāramaṇavallabho virāṭ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मेरुमंदरतुल्यानि पापान्युग्राण्यनेकशः ।
दहते माधवो मासः स्नातो माधववल्लभः
merumaṃdaratulyāni pāpānyugrāṇyanekaśaḥ |
dahate mādhavo māsaḥ snāto mādhavavallabhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इदं संक्षेपतः प्रोक्तं मया तेऽनुग्रहाद्द्विज ।
वैशाखस्नानमाहात्म्यं श्रोतुः पापक्षयं करम्
idaṃ saṃkṣepataḥ proktaṃ mayā te'nugrahāddvija |
vaiśākhasnānamāhātmyaṃ śrotuḥ pāpakṣayaṃ karam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.