Padma Purāṇa 6.125

ऋषय ऊचुः। सूतसूत महाभाग त्वया लोकहितैषिणा । कथितं कार्तिकाख्यानं भुक्तिमुक्तिप्रदायकम्

ṛṣaya ūcuḥ| sūtasūta mahābhāga tvayā lokahitaiṣiṇā | kathitaṃ kārtikākhyānaṃ bhuktimuktipradāyakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अधुना माघमाहात्म्यं वद नो लोमहर्षणे । श्रुतेन येन लोकानां संशयः क्षीयते महान्

adhunā māghamāhātmyaṃ vada no lomaharṣaṇe | śrutena yena lokānāṃ saṃśayaḥ kṣīyate mahān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुरा केन महाभाग लोकेऽस्मिन्संप्रकाशितम् । माघस्नानस्य माहात्म्यं सेतिहासं तदादिश

purā kena mahābhāga loke'sminsaṃprakāśitam | māghasnānasya māhātmyaṃ setihāsaṃ tadādiśa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सूत उवाच। साधुसाधु मुनिश्रेष्ठा यूयं कृष्णपरायणः । यत्पृच्छथ मुदायुक्ता भक्त्या कृष्णकथा मुहुः

sūta uvāca| sādhusādhu muniśreṣṭhā yūyaṃ kṛṣṇaparāyaṇaḥ | yatpṛcchatha mudāyuktā bhaktyā kṛṣṇakathā muhuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कथयिष्यामि माघस्य माहात्म्यं पुण्यवर्धनम् । पापघ्नं शृण्वतां पुंसां स्नातानां चारुणोदये

kathayiṣyāmi māghasya māhātmyaṃ puṇyavardhanam | pāpaghnaṃ śṛṇvatāṃ puṃsāṃ snātānāṃ cāruṇodaye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकदापार्वती विप्राः शंकरं लोकशंकरम् । पप्रच्छ विनयोपेता स्पृष्ट्वा तच्चरणांबुजम्

ekadāpārvatī viprāḥ śaṃkaraṃ lokaśaṃkaram | papraccha vinayopetā spṛṣṭvā taccaraṇāṃbujam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पार्वत्युवाच। देवदेव महादेव भक्तानामभयप्रद । प्रसीद नाथ विश्वेश यत्पृच्छे तद्वदाधुना

pārvatyuvāca| devadeva mahādeva bhaktānāmabhayaprada | prasīda nātha viśveśa yatpṛcche tadvadādhunā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रुता नानाविधा धर्मास्त्वत्तः पूर्वं मया विभो । अधुना श्रोतुमिच्छामि माहात्म्यं माघजं वद

śrutā nānāvidhā dharmāstvattaḥ pūrvaṃ mayā vibho | adhunā śrotumicchāmi māhātmyaṃ māghajaṃ vada

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्तु केन पुरा चीर्णं को विधिः का च देवता । तत्सर्वं विस्तराद्ब्रूहि यतस्त्वं भक्तवत्सलः

tattu kena purā cīrṇaṃ ko vidhiḥ kā ca devatā | tatsarvaṃ vistarādbrūhi yatastvaṃ bhaktavatsalaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महेश उवाच। अध्वराऽवभृथस्नात ऋषिभिः कृतमंगलः । पूजितो नागरैः सर्वैः स्वपुरान्निर्गतो बहिः

maheśa uvāca| adhvarā'vabhṛthasnāta ṛṣibhiḥ kṛtamaṃgalaḥ | pūjito nāgaraiḥ sarvaiḥ svapurānnirgato bahiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दिलीपो भूभृतां श्रेष्ठो मृगयारसिको नृपः । कौतूहलसमाविष्ट आखेटव्यूहसंवृतः

dilīpo bhūbhṛtāṃ śreṣṭho mṛgayārasiko nṛpaḥ | kautūhalasamāviṣṭa ākheṭavyūhasaṃvṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उपानद्रूढपादस्तु नीलोष्णीष उरच्छदी । बद्धगोधांगुलित्राणो धनुष्पाणिः सरीसृपः

upānadrūḍhapādastu nīloṣṇīṣa uracchadī | baddhagodhāṃgulitrāṇo dhanuṣpāṇiḥ sarīsṛpaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बद्धक्षुद्रासिधानुष्कैस्तथाभूतैश्च पत्तिभिः । गांधारेषु सुरम्येषु वनेषु विपुलेषु च

baddhakṣudrāsidhānuṣkaistathābhūtaiśca pattibhiḥ | gāṃdhāreṣu suramyeṣu vaneṣu vipuleṣu ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उल्लंघितमहास्रोता युवा पंचास्यविक्रमः । मुदा क्रीडति तैः सार्द्धं कुंजेषु मृगयन्मृगान्

ullaṃghitamahāsrotā yuvā paṃcāsyavikramaḥ | mudā krīḍati taiḥ sārddhaṃ kuṃjeṣu mṛgayanmṛgān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हन्यतां हन्यतामेष मृगो वैष पलायते । इति जल्पन्स्वभृत्येषु स्वयमुत्पत्त्य हंति च

hanyatāṃ hanyatāmeṣa mṛgo vaiṣa palāyate | iti jalpansvabhṛtyeṣu svayamutpattya haṃti ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इतस्ततः पुनर्याति क्वचित्पश्यन्वनस्थलीम् । विटपोड्डीनसंत्रस्त लीन केकिकुलाकुलाम्

itastataḥ punaryāti kvacitpaśyanvanasthalīm | viṭapoḍḍīnasaṃtrasta līna kekikulākulām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हरिणीगणवित्रस्तां धावच्छावकदिङ्मुखाम् । क्वचित्फेरवफेत्कारतारारावविभीषणाम्

hariṇīgaṇavitrastāṃ dhāvacchāvakadiṅmukhām | kvacitpheravaphetkāratārārāvavibhīṣaṇām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

खड्गयूथैः क्वचिल्लक्ष्मीं दधानामिव दंतिनाम् । क्वचित्कोटरसंदष्टोलूकनादविनादिनीम्

khaḍgayūthaiḥ kvacillakṣmīṃ dadhānāmiva daṃtinām | kvacitkoṭarasaṃdaṣṭolūkanādavinādinīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मृगारिपदमुद्राभिर्मुद्रितां च क्वचित्क्वचित् । शार्दूलनखनिर्भिन्न रोहिद्रक्तारुणां क्वचित्

mṛgāripadamudrābhirmudritāṃ ca kvacitkvacit | śārdūlanakhanirbhinna rohidraktāruṇāṃ kvacit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पीवरस्तनभारार्त सुस्निग्धमहिषीगणैः । अवरोधाजिरक्षोणीं सूचयंती मनः क्वचित्

pīvarastanabhārārta susnigdhamahiṣīgaṇaiḥ | avarodhājirakṣoṇīṃ sūcayaṃtī manaḥ kvacit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्वचिद्वृक्षघनच्छन्नां वन्यपुष्पसुगंधिनीम् । क्वचिल्लतागृहद्वारां भृंगशब्दसुशोभनाम्

kvacidvṛkṣaghanacchannāṃ vanyapuṣpasugaṃdhinīm | kvacillatāgṛhadvārāṃ bhṛṃgaśabdasuśobhanām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अर्धनिःसृतनिर्मोक नागभीमबृहद्विलाम् । बिलेषु लीनाजगरैर्भीमां निर्मोकसर्पिणीम्

ardhaniḥsṛtanirmoka nāgabhīmabṛhadvilām | bileṣu līnājagarairbhīmāṃ nirmokasarpiṇīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्वचिद्दावानलज्वालां शिलाज्योतिः सुशोभनाम् । फूत्कारशब्दसंपूर्णां मृगव्याघ्रसमाकुलाम्

kvaciddāvānalajvālāṃ śilājyotiḥ suśobhanām | phūtkāraśabdasaṃpūrṇāṃ mṛgavyāghrasamākulām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रविमुंचञ्छुनां यूथं शशकेषु क्वचित्क्वचित् । पल्वलेषु च विश्रम्य पुनर्याति वनान्तरम्

pravimuṃcañchunāṃ yūthaṃ śaśakeṣu kvacitkvacit | palvaleṣu ca viśramya punaryāti vanāntaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं व्रजति राजेन्द्रे व्याधवर्गे च वल्गति । कुर्वन्कोलाहलं तत्र सारंगो निर्गतो वनात्

evaṃ vrajati rājendre vyādhavarge ca valgati | kurvankolāhalaṃ tatra sāraṃgo nirgato vanāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्फालवेगक्रमाक्रांत दुर्गमार्गमहीतलः । कदाचिद्गगनारूढः कदाचिद्भूमिगोचरः

sphālavegakramākrāṃta durgamārgamahītalaḥ | kadācidgaganārūḍhaḥ kadācidbhūmigocaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वक्रस्रोतोऽतिगंभीरं कण्टकद्रुमसंकुलम् । प्रविष्टो विषमारण्यं राजाऽसौ तत्पदानुगः

vakrasroto'tigaṃbhīraṃ kaṇṭakadrumasaṃkulam | praviṣṭo viṣamāraṇyaṃ rājā'sau tatpadānugaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दूराद्दूरतरं गत्वा देशाद्देशं च निर्जनम् । मृगादर्शनसंरम्भ संशुष्कगलकन्धरः

dūrāddūrataraṃ gatvā deśāddeśaṃ ca nirjanam | mṛgādarśanasaṃrambha saṃśuṣkagalakandharaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ताम्रतालुमुखः स्विन्नः श्रांतपत्तिः स्खलद्ध्वनिः । अतीत्य दीर्घमार्गान्स तृषार्तो मध्यगे रवौ

tāmratālumukhaḥ svinnaḥ śrāṃtapattiḥ skhaladdhvaniḥ | atītya dīrghamārgānsa tṛṣārto madhyage ravau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ददर्शाग्रे तु कासारं स्पर्धयंतमपांपतिम् । घनपादपतीरस्थं सुतीर्थं विमलं शुभम्

dadarśāgre tu kāsāraṃ spardhayaṃtamapāṃpatim | ghanapādapatīrasthaṃ sutīrthaṃ vimalaṃ śubham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विशालं विकचांभोजं मधुमत्तमधुव्रतम् । पद्मिनीपत्रपालाशच्छन्नं मरकतैरिव

viśālaṃ vikacāṃbhojaṃ madhumattamadhuvratam | padminīpatrapālāśacchannaṃ marakatairiva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वच्छंदमुच्छलन्मत्स्यं स्वच्छं साधुमनो यथा । चलज्जलचरैर्मिश्रं वीचिराजिविराजितम्

svacchaṃdamucchalanmatsyaṃ svacchaṃ sādhumano yathā | calajjalacarairmiśraṃ vīcirājivirājitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अंतर्ग्राहगणक्रूरं खलानामिव मानसम् । क्वचिच्छैवालदुर्गम्यं कृपणस्यैव मंदिरम् । नानाविहङ्गसर्वार्तिं शमयंतं दिवानिशम्

aṃtargrāhagaṇakrūraṃ khalānāmiva mānasam | kvacicchaivāladurgamyaṃ kṛpaṇasyaiva maṃdiram | nānāvihaṅgasarvārtiṃ śamayaṃtaṃ divāniśam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दातारमिव सर्वस्वैरापन्नार्तिप्रणाशनम् । तर्पयंतं निजांभोभिः श्वापदान्स्वपितॄनिव

dātāramiva sarvasvairāpannārtipraṇāśanam | tarpayaṃtaṃ nijāṃbhobhiḥ śvāpadānsvapitṝniva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हरंतं सर्वसंतापं हिमांशुरिव चाह्निकम् । तं दृष्ट्वाभूद्गतग्लानिश्चातको जलदं यथा

haraṃtaṃ sarvasaṃtāpaṃ himāṃśuriva cāhnikam | taṃ dṛṣṭvābhūdgataglāniścātako jaladaṃ yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र पीतजलो राजा कृतमाध्याह्निकक्रियः । भुक्त्वा खेटकमांसानि सहायैः सहितो नृपः

tatra pītajalo rājā kṛtamādhyāhnikakriyaḥ | bhuktvā kheṭakamāṃsāni sahāyaiḥ sahito nṛpaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उवास सरसस्तीरे सुरम्यां कथयन्कथाम् । ततः शरासने बाणं कृत्वा रात्रौ स्थितस्तरौ

uvāsa sarasastīre suramyāṃ kathayankathām | tataḥ śarāsane bāṇaṃ kṛtvā rātrau sthitastarau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्याधाः संधानमास्थाय रुरुधुः ककुभां पथः । एवं स्थितेषु वीरेषु वने विस्तार्य वागुराम्

vyādhāḥ saṃdhānamāsthāya rurudhuḥ kakubhāṃ pathaḥ | evaṃ sthiteṣu vīreṣu vane vistārya vāgurām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निशार्धे निर्गतं यूथं सूकराणां तटे तटे । चरित्वा सरसीकंदान्पपात व्याधसंकुले

niśārdhe nirgataṃ yūthaṃ sūkarāṇāṃ taṭe taṭe | caritvā sarasīkaṃdānpapāta vyādhasaṃkule

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राज्ञा विद्धाश्च ते क्रोडा व्याधैश्च बहवो हताः । क्षणेनैव वराहास्ते विद्धाः पेतुर्महीतले

rājñā viddhāśca te kroḍā vyādhaiśca bahavo hatāḥ | kṣaṇenaiva varāhāste viddhāḥ peturmahītale

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तान्दृष्ट्वा तुमुलं नादं व्याधाश्चक्रुः सुदर्पिताः । धावंतः प्रमुदायुक्ता मिलिता यत्र भूपतिः

tāndṛṣṭvā tumulaṃ nādaṃ vyādhāścakruḥ sudarpitāḥ | dhāvaṃtaḥ pramudāyuktā militā yatra bhūpatiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तानादाय भटैर्भूयो निःसृतः सरसीतटात् । स्वपुरं गंतुकामोऽसौ दृष्टवान्पथि तापसम्

tānādāya bhaṭairbhūyo niḥsṛtaḥ sarasītaṭāt | svapuraṃ gaṃtukāmo'sau dṛṣṭavānpathi tāpasam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्राह्मणं वृद्धहारीतं शंखचक्रसुशोभितम् । नियमैर्दुष्करैरुग्रैः परिक्षीणकलेवरम्

brāhmaṇaṃ vṛddhahārītaṃ śaṃkhacakrasuśobhitam | niyamairduṣkarairugraiḥ parikṣīṇakalevaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्थिशेषं महद्दांतं विस्फुरत्कर्कशत्वचम् । दधानं हारिणं चर्म वसानं मृदुवल्कलम्

asthiśeṣaṃ mahaddāṃtaṃ visphuratkarkaśatvacam | dadhānaṃ hāriṇaṃ carma vasānaṃ mṛduvalkalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुर्वाणं नैगमं जाप्यं नखलोमजटाधरम् । तं वनाश्रमिणं दृष्ट्वा मार्गं दत्त्वा ससंभ्रमः

kurvāṇaṃ naigamaṃ jāpyaṃ nakhalomajaṭādharam | taṃ vanāśramiṇaṃ dṛṣṭvā mārgaṃ dattvā sasaṃbhramaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रणम्य शिरसा राजा कृतपद्मांजलिस्थितः । अथ चैनमलंकारैर्द्विजो निश्चित्य भूमिपम्

praṇamya śirasā rājā kṛtapadmāṃjalisthitaḥ | atha cainamalaṃkārairdvijo niścitya bhūmipam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उवाच श्रेयसे हेतोः परोपकृतिवांच्छया । किमर्थं गम्यते राजन्काले पुण्यतमे शुभे

uvāca śreyase hetoḥ paropakṛtivāṃcchayā | kimarthaṃ gamyate rājankāle puṇyatame śubhe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

माघमासे विहायैव प्रातःस्नानं सरोवरे । प्रत्युवाच ततो राजा नाहं जाने द्विजोत्तम

māghamāse vihāyaiva prātaḥsnānaṃ sarovare | pratyuvāca tato rājā nāhaṃ jāne dvijottama

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

माघस्नानफलं कीदृक्तन्मे कथय विस्तरात् । इति भूपवचः श्रुत्वा प्राह वैखानसो मुनिः

māghasnānaphalaṃ kīdṛktanme kathaya vistarāt | iti bhūpavacaḥ śrutvā prāha vaikhānaso muniḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भगवान्द्युमणिः शीघ्रमभ्युदेति तमोपहा । स्नानकालोऽयमस्माकं न कथाऽवसरो नृप 6.125.५०। स्नात्वा गच्छ वसिष्ठं तं पृच्छस्व स्वकुलप्रभुम् । इत्युक्त्वा तापसो मौनी प्रातःस्नानाय निर्गतः

bhagavāndyumaṇiḥ śīghramabhyudeti tamopahā | snānakālo'yamasmākaṃ na kathā'vasaro nṛpa 6.125.50| snātvā gaccha vasiṣṭhaṃ taṃ pṛcchasva svakulaprabhum | ityuktvā tāpaso maunī prātaḥsnānāya nirgataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रत्यावृत्य दिलीपोऽपि तत्र स्नात्वा यथाविधि । पुनः स्वनगरीं वीरो गतोऽसौ हर्षपूरितः

pratyāvṛtya dilīpo'pi tatra snātvā yathāvidhi | punaḥ svanagarīṃ vīro gato'sau harṣapūritaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्तःपुरे निवेद्याथ वानप्रस्थकथां पुनः । श्वेताश्वरथमारुह्य सुश्वेतच्छत्रचामरः

antaḥpure nivedyātha vānaprasthakathāṃ punaḥ | śvetāśvarathamāruhya suśvetacchatracāmaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सालंकारः सुवासाश्च संवृत्तो मंत्रिभिः सह । जयशब्दान्पुनः शृण्वन्स्तुतो मागधबंदिभिः

sālaṃkāraḥ suvāsāśca saṃvṛtto maṃtribhiḥ saha | jayaśabdānpunaḥ śṛṇvanstuto māgadhabaṃdibhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वसिष्ठस्याश्रमं यात ऋषिवाक्यमनुस्मरन् । तत्रैव नत्वा ब्रह्मर्षिं विनयाचारपूर्वकम्

vasiṣṭhasyāśramaṃ yāta ṛṣivākyamanusmaran | tatraiva natvā brahmarṣiṃ vinayācārapūrvakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दत्तासनो गृहीतार्घ्य आशीर्भिः समलंकृतः । सानंदं मुनिना पृष्टः कुशलं भूपतिर्यदा

dattāsano gṛhītārghya āśīrbhiḥ samalaṃkṛtaḥ | sānaṃdaṃ muninā pṛṣṭaḥ kuśalaṃ bhūpatiryadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदाब्रवीद्वचो राजा हर्षयन्मुनिमानसम् । सोऽपि वैखानसेनोक्तं पप्रच्छ मधुराकृतिः

tadābravīdvaco rājā harṣayanmunimānasam | so'pi vaikhānasenoktaṃ papraccha madhurākṛtiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दिलीप उवाच। भगवंस्त्वत्प्रसादेन श्रुता विस्तरतो मया । आचारो दंडनीतिश्च राजधर्माश्च ये परे

dilīpa uvāca| bhagavaṃstvatprasādena śrutā vistarato mayā | ācāro daṃḍanītiśca rājadharmāśca ye pare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुर्णामपि वर्णानामाश्रमाणां च याः क्रियाः । दानानि तद्विधानानि यज्ञाश्च विधयस्तथा

caturṇāmapi varṇānāmāśramāṇāṃ ca yāḥ kriyāḥ | dānāni tadvidhānāni yajñāśca vidhayastathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्रतानि तत्प्रदिष्टानि विष्णोराराधनं तथा । अधुना श्रोतुमिच्छामि माघस्नाने च यत्फलम् । विधेयं यद्विधानेन तन्मे ब्रह्मन्मुने वद

vratāni tatpradiṣṭāni viṣṇorārādhanaṃ tathā | adhunā śrotumicchāmi māghasnāne ca yatphalam | vidheyaṃ yadvidhānena tanme brahmanmune vada

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वसिष्ठ उवाच। सम्यगुक्तं परं श्रेयो लोकत्रयहितावहम् । निर्मलीकरणं तेन मुनिना वनवासिना

vasiṣṭha uvāca| samyaguktaṃ paraṃ śreyo lokatrayahitāvaham | nirmalīkaraṇaṃ tena muninā vanavāsinā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कटाक्षैः कामिनीनां ते प्रत्यासन्नमखंडिताः । कामयंते मृगार्के ते स्रोतसि स्नातुमेव च

kaṭākṣaiḥ kāminīnāṃ te pratyāsannamakhaṃḍitāḥ | kāmayaṃte mṛgārke te srotasi snātumeva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विना वह्निं विना यज्ञमिष्टापूर्तं विना प्रिये । वांच्छंति सद्गतिं स्नातुं प्रातर्माघे बहिर्जले

vinā vahniṃ vinā yajñamiṣṭāpūrtaṃ vinā priye | vāṃcchaṃti sadgatiṃ snātuṃ prātarmāghe bahirjale

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गोभूहिरण्यमाणिक्य स्वर्ण धेन्वादिकानि ये । अदत्त्वेच्छंति चैकार्णे माघं स्नाता नराधिप

gobhūhiraṇyamāṇikya svarṇa dhenvādikāni ye | adattvecchaṃti caikārṇe māghaṃ snātā narādhipa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रिःसप्ताहव्रतैः कृच्छ्रैः पराकैश्च निजां तनुम् । अशोष्येच्छंति ये स्वर्गं तपसि स्नांतु ते सदा

triḥsaptāhavrataiḥ kṛcchraiḥ parākaiśca nijāṃ tanum | aśoṣyecchaṃti ye svargaṃ tapasi snāṃtu te sadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हरेः पूजा च वैशाखे तपः पूजा च कार्तिके । तपोहोमस्तथा दानं त्रयं माघे विशिष्यते

hareḥ pūjā ca vaiśākhe tapaḥ pūjā ca kārtike | tapohomastathā dānaṃ trayaṃ māghe viśiṣyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सानुबंधोऽतिपर्यासो धराधीशो भवेद्ध्रुवम् । कैवल्योत्पादका बुद्धि यया वा न भवेत्पुनः

sānubaṃdho'tiparyāso dharādhīśo bhaveddhruvam | kaivalyotpādakā buddhi yayā vā na bhavetpunaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पदध्र्या वरिवस्या सा विहिता दिव्यलोचनैः । तदनन्नं तपो दानं माघेमासि नृपोत्तम

padadhryā varivasyā sā vihitā divyalocanaiḥ | tadanannaṃ tapo dānaṃ māghemāsi nṛpottama

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सकामो वा प्रजा ये वा हरये तद्विनापि वा । कायशुद्धिव्रती भूत्वा चतुर्द्धास्नानजं फलम्

sakāmo vā prajā ye vā haraye tadvināpi vā | kāyaśuddhivratī bhūtvā caturddhāsnānajaṃ phalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निरन्ना अदितिः सस्नौ माघे द्वादशवत्सरे । पुत्रांश्च द्वादशादित्यान्लभे त्रैलोक्यदीपकान्

nirannā aditiḥ sasnau māghe dvādaśavatsare | putrāṃśca dvādaśādityānlabhe trailokyadīpakān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुभगा रोहिणी माघा दानशीलात्वरुंधती । शची च रूपसंपन्ना प्रासादे सप्तभूमिके

subhagā rohiṇī māghā dānaśīlātvaruṃdhatī | śacī ca rūpasaṃpannā prāsāde saptabhūmike

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विमलीकृतशोभाढ्यो नर्तकी ललिताजिरे । द्वीपवर्णसमुच्छिन्ने रूपवत्स्त्रीजनाकुले

vimalīkṛtaśobhāḍhyo nartakī lalitājire | dvīpavarṇasamucchinne rūpavatstrījanākule

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गीतवादित्रनिर्घोषे मंगलाचारशोभिते । वेदध्वनिपवित्रे च विद्वद्विप्रैरलंकृते

gītavāditranirghoṣe maṃgalācāraśobhite | vedadhvanipavitre ca vidvadviprairalaṃkṛte

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुरार्चनरते रम्ये सदातिथिनिषेविते । मुदितांस्ते वसंतीह यैः स्नानं मकरे रवौ

surārcanarate ramye sadātithiniṣevite | muditāṃste vasaṃtīha yaiḥ snānaṃ makare ravau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यैर्दत्तं बहु माघे च मुरारिश्चार्चितः स्तुतः । इष्टवस्तुपरित्यागान्नियमस्य तु पालनात्

yairdattaṃ bahu māghe ca murāriścārcitaḥ stutaḥ | iṣṭavastuparityāgānniyamasya tu pālanāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धर्मसूतिः सदा माघः पापमूलं निकृंतति । काममूलः फलद्वारा निष्कामो ज्ञानदः सदा

dharmasūtiḥ sadā māghaḥ pāpamūlaṃ nikṛṃtati | kāmamūlaḥ phaladvārā niṣkāmo jñānadaḥ sadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ये लोका ज्ञानशीलानां ये लोका विपिनौकसाम् । ये लोका विष्णुभक्तानां ते माघस्नायिनां सदा

ye lokā jñānaśīlānāṃ ye lokā vipinaukasām | ye lokā viṣṇubhaktānāṃ te māghasnāyināṃ sadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवलोकान्निवर्तंते पुण्यैरन्यैः परंतप । कदाचिन्न निवर्तंते माघस्नानरता नराः

devalokānnivartaṃte puṇyairanyaiḥ paraṃtapa | kadācinna nivartaṃte māghasnānaratā narāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

माघे स्नात्वा तु यो धेनुं दद्यान्मर्त्यः पयस्विनीम् । तस्या यावंति रोमाणि सर्वांगे च नृपोत्तम

māghe snātvā tu yo dhenuṃ dadyānmartyaḥ payasvinīm | tasyā yāvaṃti romāṇi sarvāṃge ca nṛpottama

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तावद्वर्षसहस्राणि स्वर्गलोके महीयते । माघस्नानं प्रकुर्वाणो यो दद्यात्सगुडांस्तिलान्

tāvadvarṣasahasrāṇi svargaloke mahīyate | māghasnānaṃ prakurvāṇo yo dadyātsaguḍāṃstilān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पातकं तस्य प्रक्षाल्य निर्मलो भाति वै नरः । सर्वेषां धान्यराशीनां तिलाः पापप्रणाशनाः

pātakaṃ tasya prakṣālya nirmalo bhāti vai naraḥ | sarveṣāṃ dhānyarāśīnāṃ tilāḥ pāpapraṇāśanāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मान्माघे प्रयत्नेन तिला देया नृपोत्तम । माघस्नानं प्रकुर्वाणो दद्याद्ब्राह्मणभोजनम्

tasmānmāghe prayatnena tilā deyā nṛpottama | māghasnānaṃ prakurvāṇo dadyādbrāhmaṇabhojanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पितॄन्संतर्प्य शुद्धात्मा याति विष्णोः परंपदम् । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन माघो दानेन नीयते

pitṝnsaṃtarpya śuddhātmā yāti viṣṇoḥ paraṃpadam | tasmātsarvaprayatnena māgho dānena nīyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अदानं न क्षिपेन्माघं सर्वदा नृपसत्तम । वित्तानुसारं ज्ञात्वा वै माघे दानं सदा ददेत्

adānaṃ na kṣipenmāghaṃ sarvadā nṛpasattama | vittānusāraṃ jñātvā vai māghe dānaṃ sadā dadet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

माघस्नानं तु यः कुर्यादुपानहकमंडलून् । ददाति ब्राह्मणेभ्यश्च स स्वर्गे तिष्ठति ध्रुवम्

māghasnānaṃ tu yaḥ kuryādupānahakamaṃḍalūn | dadāti brāhmaṇebhyaśca sa svarge tiṣṭhati dhruvam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

माघस्नानमयं राजन्कुर्वाणस्तप उत्तमम् । दानं विना क्षिपेन्नैव दानात्स्वर्गमवाप्यते

māghasnānamayaṃ rājankurvāṇastapa uttamam | dānaṃ vinā kṣipennaiva dānātsvargamavāpyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दानेन प्राप्यते स्वर्गो दानेन प्राप्यते सुखम् । दानेन हीयते पापं महापातकजं नृप

dānena prāpyate svargo dānena prāpyate sukham | dānena hīyate pāpaṃ mahāpātakajaṃ nṛpa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अदानं न तपो भाति ह्यसूर्यं गगनं यथा । असंततिकुलं यद्वादाचारेण विना गृहम्

adānaṃ na tapo bhāti hyasūryaṃ gaganaṃ yathā | asaṃtatikulaṃ yadvādācāreṇa vinā gṛham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नातः परतरं किंचित्पवित्रं पापनाशनम् । विद्याधराय संगीतं भृगुणा मणिपर्वते

nātaḥ parataraṃ kiṃcitpavitraṃ pāpanāśanam | vidyādharāya saṃgītaṃ bhṛguṇā maṇiparvate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राजोवाच। ब्रह्मन्कदा भृगुर्विप्रो निजगाद महीधरे । तस्मै धर्मोपदेशं च कथ्यतां मे कुतूहलात्

rājovāca| brahmankadā bhṛgurvipro nijagāda mahīdhare | tasmai dharmopadeśaṃ ca kathyatāṃ me kutūhalāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वसिष्ठ उवाच। द्वादशाब्दं पुरा राजन्न ववर्ष बलाहकः । तेनोद्विग्नाः प्रजाः क्षीणा गताः सर्वा दिशो दश

vasiṣṭha uvāca| dvādaśābdaṃ purā rājanna vavarṣa balāhakaḥ | tenodvignāḥ prajāḥ kṣīṇā gatāḥ sarvā diśo daśa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

खिलीभूते तदा मध्ये हिमवद्विंध्ययोर्नृप । स्वाहास्वधावषट्कारवेदाध्ययनवर्जिते

khilībhūte tadā madhye himavadviṃdhyayornṛpa | svāhāsvadhāvaṣaṭkāravedādhyayanavarjite

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सोपप्लवे तदा लोके लुप्तधर्मे च निष्प्रभे । फलमूलान्नपानीय शून्ये वै भूमिमंडले

sopaplave tadā loke luptadharme ca niṣprabhe | phalamūlānnapānīya śūnye vai bhūmimaṃḍale

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विंध्यपादतरुच्छन्न रम्यरेवातटाश्रमात् । सहशिष्यैश्च निर्गम्य हिमाद्रिं स गतो भृगुः

viṃdhyapādatarucchanna ramyarevātaṭāśramāt | sahaśiṣyaiśca nirgamya himādriṃ sa gato bhṛguḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र तिष्ठति कैलासगिरेः पश्चिमतो गिरिः । मणिकूट इति ख्यातो हेमरत्नशिलोच्चयः

tatra tiṣṭhati kailāsagireḥ paścimato giriḥ | maṇikūṭa iti khyāto hemaratnaśiloccayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अधोऽधस्फटिकश्वेतो मध्ये नीलशिलो गिरिः । भूतिभिः सर्वतः शुक्लो नीलकंठ इवाबभौ

adho'dhasphaṭikaśveto madhye nīlaśilo giriḥ | bhūtibhiḥ sarvataḥ śuklo nīlakaṃṭha ivābabhau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वत्रासौ नीलशिलो हेमरेखांतरांतरः । स्फुरद्विद्युल्लतः कृष्णो जीमूतइव राजते

sarvatrāsau nīlaśilo hemarekhāṃtarāṃtaraḥ | sphuradvidyullataḥ kṛṣṇo jīmūtaiva rājate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मूर्ध्नि नीलशिलः शैल अधः कांचनमेखलः । नारायण इवाभाति परिवीत इवांबरः

mūrdhni nīlaśilaḥ śaila adhaḥ kāṃcanamekhalaḥ | nārāyaṇa ivābhāti parivīta ivāṃbaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अमेखला सुनीलाभो मध्ये मध्ये सितोपलः । सतारकमिव व्योम शुशुभे स महीधरः

amekhalā sunīlābho madhye madhye sitopalaḥ | satārakamiva vyoma śuśubhe sa mahīdharaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लब्ध्वात्मनस्तनुं शुभ्रां दीप्तदिव्यौषधीधरः । बहुद्योतकरो भाति द्वितीय इव चंद्रमाः 6.125.१००। अधित्यकासु संगीतैः किन्नरीणां सकीचकैः । रंभापत्रपताकाभिः शोभते स सदाऽचलः

labdhvātmanastanuṃ śubhrāṃ dīptadivyauṣadhīdharaḥ | bahudyotakaro bhāti dvitīya iva caṃdramāḥ 6.125.100| adhityakāsu saṃgītaiḥ kinnarīṇāṃ sakīcakaiḥ | raṃbhāpatrapatākābhiḥ śobhate sa sadā'calaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हरितोपलवैदूर्य पद्मरागशिताश्मनाम् । रुग्रश्मिमंडलैः सोऽग इंद्रचापैरिवावृतः

haritopalavaidūrya padmarāgaśitāśmanām | rugraśmimaṃḍalaiḥ so'ga iṃdracāpairivāvṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वधातुमयैर्हेमैर्नानारत्नैः प्रशोभितः । सोऽग्निज्वालैरिवात्युच्चैः शृंगैः सर्वत्र वेष्टितः

sarvadhātumayairhemairnānāratnaiḥ praśobhitaḥ | so'gnijvālairivātyuccaiḥ śṛṃgaiḥ sarvatra veṣṭitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्यागत्य नितंबेषु सतृणा सुशिलासु च । विद्याधर्यः प्रदेवंते स्वपतीन्कामविक्लवाः

tasyāgatya nitaṃbeṣu satṛṇā suśilāsu ca | vidyādharyaḥ pradevaṃte svapatīnkāmaviklavāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निरुद्धांतर्मरुन्मार्गा जितक्लेशा विरागिणः । ध्यायंत्यहर्निशं ब्रह्म रम्यसानुगुहासु च

niruddhāṃtarmarunmārgā jitakleśā virāgiṇaḥ | dhyāyaṃtyaharniśaṃ brahma ramyasānuguhāsu ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

साक्षसूत्रकराः सिद्धा अर्धोन्मीलितलोचनाः । आराधयंति भूतेशं सुंदरीषु दरीषु च

sākṣasūtrakarāḥ siddhā ardhonmīlitalocanāḥ | ārādhayaṃti bhūteśaṃ suṃdarīṣu darīṣu ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मंदारकुसुमामोद सुरभीकृतदिङ्मुखः । एष निर्झरिणी वारि झंकारमुखरः सदा

maṃdārakusumāmoda surabhīkṛtadiṅmukhaḥ | eṣa nirjhariṇī vāri jhaṃkāramukharaḥ sadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उपत्यकासु खेलद्भिर्वनस्थैः कलभैर्गजैः । कस्तूरीमृगयूथैश्च चारुचित्रमृगैस्तथा

upatyakāsu kheladbhirvanasthaiḥ kalabhairgajaiḥ | kastūrīmṛgayūthaiśca cārucitramṛgaistathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विलसच्चामरीवृंदैर्विचित्रैः श्वापदैस्तथा । नदत्पारावतैश्चैव चकोरैश्चापि कोकिलैः

vilasaccāmarīvṛṃdairvicitraiḥ śvāpadaistathā | nadatpārāvataiścaiva cakoraiścāpi kokilaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राजहंसमयूरैश्च सदा रम्यः स पर्वतः । सेव्यमानः सदा देवैर्गुह्यकैरप्सरोगणैः

rājahaṃsamayūraiśca sadā ramyaḥ sa parvataḥ | sevyamānaḥ sadā devairguhyakairapsarogaṇaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राजोवाच। बह्वाश्चर्यमयः शैलः सर्वसिद्धिसमाश्रयः । भगवन्कियदुच्छ्रायः कियदायामविस्तरः

rājovāca| bahvāścaryamayaḥ śailaḥ sarvasiddhisamāśrayaḥ | bhagavankiyaducchrāyaḥ kiyadāyāmavistaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऋषिरुवाच। षट्त्रिंशद्योजनोच्छ्रायो मस्तके दशयोजनः । आयामविस्तराभ्यां स मूले षोडशयोजनः

ṛṣiruvāca| ṣaṭtriṃśadyojanocchrāyo mastake daśayojanaḥ | āyāmavistarābhyāṃ sa mūle ṣoḍaśayojanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हरिचंदनमंदारचूतराजिविराजितः । देवदारुद्रुमाकीर्णः सरलार्जुनशोभितः

haricaṃdanamaṃdāracūtarājivirājitaḥ | devadārudrumākīrṇaḥ saralārjunaśobhitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कालागरुलवंगैश्च निकुंजैश्च लतागृहैः । विराजते गिरिश्रेष्ठः सदा पुष्पफलप्रदः

kālāgarulavaṃgaiśca nikuṃjaiśca latāgṛhaiḥ | virājate giriśreṣṭhaḥ sadā puṣpaphalapradaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तं दृष्ट्वा पर्वतं रम्यं तदा दुर्भिक्षपीडितः । भृगुश्चकार तत्रैव वसतिं हृष्टमानसः

taṃ dṛṣṭvā parvataṃ ramyaṃ tadā durbhikṣapīḍitaḥ | bhṛguścakāra tatraiva vasatiṃ hṛṣṭamānasaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मिन्मनोहरे शैले कंदरेषु वनेषु च। चिरकालं तपस्तेपे तपःसु निरतो भृगुः । एवं तिष्ठति राजेंद्र द्विजे स्वाश्रमवासिनि

tasminmanohare śaile kaṃdareṣu vaneṣu ca| cirakālaṃ tapastepe tapaḥsu nirato bhṛguḥ | evaṃ tiṣṭhati rājeṃdra dvije svāśramavāsini

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अवतीर्यागतौ शैलाद्द्वौ विद्याधरदंपती । समागम्य मुनिं नत्वा स्थितौ तावतिदुःखितौ

avatīryāgatau śailāddvau vidyādharadaṃpatī | samāgamya muniṃ natvā sthitau tāvatiduḥkhitau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथाविधौ च तौ दृष्ट्वा मंजुवाक्यं द्विजोऽब्रवीत् । वद विद्याधर प्रीत्या युवां किमतिदुःखितौ

tathāvidhau ca tau dṛṣṭvā maṃjuvākyaṃ dvijo'bravīt | vada vidyādhara prītyā yuvāṃ kimatiduḥkhitau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रुत्वा तस्य मुनेर्वाक्यं प्राह विद्याधरो द्विजम् । श्रूयतां तापसश्रेष्ठ मम दुःखस्य कारणम्

śrutvā tasya munervākyaṃ prāha vidyādharo dvijam | śrūyatāṃ tāpasaśreṣṭha mama duḥkhasya kāraṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुकृतस्य फलं प्राप्य प्राप्तोऽस्मि त्रिदशालयम् । लब्ध्वाऽपि देवतादेहं मुखं व्याघ्रस्य मेऽभवत्

sukṛtasya phalaṃ prāpya prāpto'smi tridaśālayam | labdhvā'pi devatādehaṃ mukhaṃ vyāghrasya me'bhavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न जाने कर्मणः कस्य विपाकोऽयमुपस्थितः । इति संस्मृत्य संस्मृत्य न लेभे शर्म मे मनः

na jāne karmaṇaḥ kasya vipāko'yamupasthitaḥ | iti saṃsmṛtya saṃsmṛtya na lebhe śarma me manaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्यच्च श्रूयतां विप्र येन मे ह्याकुलं मनः । जायेयं मम कल्याणी मधुवाणी सुरूपिणी

anyacca śrūyatāṃ vipra yena me hyākulaṃ manaḥ | jāyeyaṃ mama kalyāṇī madhuvāṇī surūpiṇī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.