कार्तवीर्य उवाच।
हेतुना केन विप्रर्षे माघस्नाने महाद्भुतः ।
प्रभावो वर्ण्यते नूनं तन्मे कथय सुव्रत
kārtavīrya uvāca|
hetunā kena viprarṣe māghasnāne mahādbhutaḥ |
prabhāvo varṇyate nūnaṃ tanme kathaya suvrata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गतपापो यदेकेन द्वितीयेन दिवं गतः ।
वैश्योऽसौ माघपुण्येन ब्रूहि मे तत्कुतूहलम्
gatapāpo yadekena dvitīyena divaṃ gataḥ |
vaiśyo'sau māghapuṇyena brūhi me tatkutūhalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दत्तात्रेय उवाच।
निसर्गात्सलिलं मेध्यं निर्मलं शुचिपांडुरम् ।
मलहं पुरुषव्याघ्र द्रावकं दाहनाशनम् ।
तारकं सर्वभूतानां पोषणं जीवनं च यत्
dattātreya uvāca|
nisargātsalilaṃ medhyaṃ nirmalaṃ śucipāṃḍuram |
malahaṃ puruṣavyāghra drāvakaṃ dāhanāśanam |
tārakaṃ sarvabhūtānāṃ poṣaṇaṃ jīvanaṃ ca yat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आपो नारायणोदेवः सर्ववेदेषु पठ्यते ।
ग्रहाणां च यथा सूर्यो नक्षत्राणां यथा शशी ।
मासानां च तथा माघः श्रेष्ठः सर्वेषु कर्मसु
āpo nārāyaṇodevaḥ sarvavedeṣu paṭhyate |
grahāṇāṃ ca yathā sūryo nakṣatrāṇāṃ yathā śaśī |
māsānāṃ ca tathā māghaḥ śreṣṭhaḥ sarveṣu karmasu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मकरस्थे रवौ माघे प्रातः काले तथाऽमले ।
गोष्पदेऽपि जले स्नानं स्वर्गदं पापिनामपि
makarasthe ravau māghe prātaḥ kāle tathā'male |
goṣpade'pi jale snānaṃ svargadaṃ pāpināmapi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
योगोऽयं दुर्लभो राजंस्त्रैलोक्ये सचराचरे ।
अस्मिन्योगे त्वशक्तोऽपि स्नायाद्यदि दिनत्रयम्
yogo'yaṃ durlabho rājaṃstrailokye sacarācare |
asminyoge tvaśakto'pi snāyādyadi dinatrayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दद्यात्किंचिदशक्तोऽपि दरिद्राभाववांच्छया ।
त्रिस्नानेनापि माघस्य धनिनो दीर्घजीविनः
dadyātkiṃcidaśakto'pi daridrābhāvavāṃcchayā |
trisnānenāpi māghasya dhanino dīrghajīvinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पंच वा सप्त वाहानि चंद्रवद्वर्धते फलम् ।
संप्राप्ते मकरादित्ये पुण्ये पुण्यप्रदे नृणाम्
paṃca vā sapta vāhāni caṃdravadvardhate phalam |
saṃprāpte makarāditye puṇye puṇyaprade nṛṇām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सत्कार्यास्तिथयः सर्वा स्नानदानादि कर्मसु ।
कर्तारं दापयंतीह ह्यक्षयं शाश्वतं पदम्
satkāryāstithayaḥ sarvā snānadānādi karmasu |
kartāraṃ dāpayaṃtīha hyakṣayaṃ śāśvataṃ padam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मान्माघे बहिः स्नायादात्मनो हितकाम्यया ।
अथातः संप्रवक्ष्यामि माघस्नानविधिं परम्
tasmānmāghe bahiḥ snāyādātmano hitakāmyayā |
athātaḥ saṃpravakṣyāmi māghasnānavidhiṃ param
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कर्तव्यो नियमः कश्चिद्व्रतरूपी नरोत्तमैः ।
फलातिशयहेतोर्वै किंचिद्भोज्यं त्यजेद्बुधः
kartavyo niyamaḥ kaścidvratarūpī narottamaiḥ |
phalātiśayahetorvai kiṃcidbhojyaṃ tyajedbudhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भूमौ शयीत होतव्यमाज्यं तिलविमिश्रितम् ।
त्रिकालं चार्चयेद्विष्णुं वासुदेवं सनातनम्
bhūmau śayīta hotavyamājyaṃ tilavimiśritam |
trikālaṃ cārcayedviṣṇuṃ vāsudevaṃ sanātanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दातव्यो दीपकोऽखंडो देवमुद्दिश्य माधवम् ।
इंधनं कंबलं वस्त्रमुपानत्कुंकुमं घृतम्
dātavyo dīpako'khaṃḍo devamuddiśya mādhavam |
iṃdhanaṃ kaṃbalaṃ vastramupānatkuṃkumaṃ ghṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तैलं कार्पासकोष्ठं च तूलीं तूलवटीं पटीम् ।
अन्नं चैव यथाशक्ति देयं माघे नराधिप
tailaṃ kārpāsakoṣṭhaṃ ca tūlīṃ tūlavaṭīṃ paṭīm |
annaṃ caiva yathāśakti deyaṃ māghe narādhipa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुवर्णं रत्तिकामात्रं दद्याद्वेदविदे तथा ।
तद्दानमक्षयं राजन्समुद्र इव सर्वदा
suvarṇaṃ rattikāmātraṃ dadyādvedavide tathā |
taddānamakṣayaṃ rājansamudra iva sarvadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परस्याग्निं न सेवेत त्यजेच्चैव प्रतिग्रहम् ।
माघांते भोजयेद्विप्रान्यथाशक्ति नराधिप
parasyāgniṃ na seveta tyajeccaiva pratigraham |
māghāṃte bhojayedviprānyathāśakti narādhipa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देया च दक्षिणा तेभ्य आत्मनः श्रेय इच्छता ।
एकादशीविधानेन माघस्योद्यापनं तथा
deyā ca dakṣiṇā tebhya ātmanaḥ śreya icchatā |
ekādaśīvidhānena māghasyodyāpanaṃ tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कर्तव्यं श्रद्दधानेन ह्यक्षय्य स्वर्गवांछया ।
अनंतपुण्यावाप्त्यर्थं विष्णुसंप्रीतिहेतवे
kartavyaṃ śraddadhānena hyakṣayya svargavāṃchayā |
anaṃtapuṇyāvāptyarthaṃ viṣṇusaṃprītihetave
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मकरस्थे रवौ माघे गोविंदाच्युतमाधव ।
स्नानेनानेन भो देव यथोक्तफलदो भव
makarasthe ravau māghe goviṃdācyutamādhava |
snānenānena bho deva yathoktaphalado bhava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति मंत्रं समुच्चार्य स्नायान्मौनी समाहितः ।
वासुदेवं हरिं कृष्णं माधवं च स्मरेत्पुनः
iti maṃtraṃ samuccārya snāyānmaunī samāhitaḥ |
vāsudevaṃ hariṃ kṛṣṇaṃ mādhavaṃ ca smaretpunaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गृहेऽपि सजलं कुंभं वायुना निशिपीडितम् ।
तत्स्नानं तीर्थसदृशं सर्वकामफलप्रदम्
gṛhe'pi sajalaṃ kuṃbhaṃ vāyunā niśipīḍitam |
tatsnānaṃ tīrthasadṛśaṃ sarvakāmaphalapradam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र व्रतेन दातव्यं सान्नं चोपस्करान्वितम् ।
तत्स्नानस्य प्रभावेण नरो न निरयं व्रजेत्
tatra vratena dātavyaṃ sānnaṃ copaskarānvitam |
tatsnānasya prabhāveṇa naro na nirayaṃ vrajet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तप्तेन वारिणा स्नानं यद्गृहे क्रियते नरैः ।
षडब्दफलदं तद्धि मकरस्थे दिवाकरे
taptena vāriṇā snānaṃ yadgṛhe kriyate naraiḥ |
ṣaḍabdaphaladaṃ taddhi makarasthe divākare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बहिः स्नानं तु वाप्यादौ द्वादशाब्दफलं स्मृतम् ।
तडागे द्विगुणं राजन्नद्यां चैव चतुर्गुणम्
bahiḥ snānaṃ tu vāpyādau dvādaśābdaphalaṃ smṛtam |
taḍāge dviguṇaṃ rājannadyāṃ caiva caturguṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शतधा देवखातेषु शतधा तु महानदे ।
शतं चतुर्गुणं राजन्महानद्याश्च संगमे
śatadhā devakhāteṣu śatadhā tu mahānade |
śataṃ caturguṇaṃ rājanmahānadyāśca saṃgame
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सहस्रगुणितं सर्वं तत्फलं मकरे रवौ ।
गंगायां स्नानमात्रेण लभते मानवो नृप
sahasraguṇitaṃ sarvaṃ tatphalaṃ makare ravau |
gaṃgāyāṃ snānamātreṇa labhate mānavo nṛpa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गंगायां येऽवगाहंति माघमासे नृपोत्तम ।
चतुर्युगसहस्रं तु न पतंति सुरालयात्
gaṃgāyāṃ ye'vagāhaṃti māghamāse nṛpottama |
caturyugasahasraṃ tu na pataṃti surālayāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दिनेदिने सहस्रं तु सुवर्णानां विशांपते ।
तेन दत्तं तु गंगायां यो माघे स्नाति मानवः२८।
शतेन गुणितं माघे सहस्रं राजसत्तम ।
निर्दिष्टमृषिभिः स्नानं गंगायामुनसंगमे
dinedine sahasraṃ tu suvarṇānāṃ viśāṃpate |
tena dattaṃ tu gaṃgāyāṃ yo māghe snāti mānavaḥ28|
śatena guṇitaṃ māghe sahasraṃ rājasattama |
nirdiṣṭamṛṣibhiḥ snānaṃ gaṃgāyāmunasaṃgame
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पापौघभूरिभारस्य दाहार्थे च प्रजापतिः ।
प्रयागं विदधे भूप प्रजानां च हिते स्थितः
pāpaughabhūribhārasya dāhārthe ca prajāpatiḥ |
prayāgaṃ vidadhe bhūpa prajānāṃ ca hite sthitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शृणु स्थानमिदं सम्यक्सितासित जलं किल ।
पापरूप पशूनां च ब्रह्मणा विहितं पुरा
śṛṇu sthānamidaṃ samyaksitāsita jalaṃ kila |
pāparūpa paśūnāṃ ca brahmaṇā vihitaṃ purā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सितासितजले मज्जेदपि पापशतान्वितः ।
मकरस्थे रवौ माघे नैव गर्भेषु मज्जति
sitāsitajale majjedapi pāpaśatānvitaḥ |
makarasthe ravau māghe naiva garbheṣu majjati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूनारतोऽपि यो मर्त्यः प्रयागे स्नानमाचरेत् ।
माघेमासि नरव्याघ्र स याति परमंपदम्
sūnārato'pi yo martyaḥ prayāge snānamācaret |
māghemāsi naravyāghra sa yāti paramaṃpadam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सितासिता तु या धारा सरस्वत्याविगर्भिता ।
तन्मार्गं विष्णुलोकस्य सृष्टिकर्ता ससर्ज वै
sitāsitā tu yā dhārā sarasvatyāvigarbhitā |
tanmārgaṃ viṣṇulokasya sṛṣṭikartā sasarja vai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुस्तरा वैष्णवी माया देवैरपि सुदुर्जया ।
प्रयागे दह्यते सा तु माघे मासि नराधिप
dustarā vaiṣṇavī māyā devairapi sudurjayā |
prayāge dahyate sā tu māghe māsi narādhipa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेजोमयेषु लोकेषु भुक्त्वा भोगाननेकशः ।
पश्चाच्चक्रिणि लीयंते प्रयागे माघ मज्जनात्
tejomayeṣu lokeṣu bhuktvā bhogānanekaśaḥ |
paścāccakriṇi līyaṃte prayāge māgha majjanāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपस्पृशति यो माघे मकरार्के सितासिते ।
न तत्पुण्यं च संख्यातुं चित्रगुप्तोऽपि वेत्यलम्
upaspṛśati yo māghe makarārke sitāsite |
na tatpuṇyaṃ ca saṃkhyātuṃ citragupto'pi vetyalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सन्निमज्जति यो माघे मकरस्थ सितासिते ।
तस्य पुण्यस्य माहात्म्यं वक्तुं ब्रह्मापि न क्षमः
sannimajjati yo māghe makarastha sitāsite |
tasya puṇyasya māhātmyaṃ vaktuṃ brahmāpi na kṣamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संवत्सरशतं साग्रं निराहारस्य यत्फलम् ।
प्रयागे माघमासे तु त्र्यहस्नानस्य तत्फलम्
saṃvatsaraśataṃ sāgraṃ nirāhārasya yatphalam |
prayāge māghamāse tu tryahasnānasya tatphalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वर्णभारसहस्रेण कुरुक्षेत्ररविग्रहे ।
यत्फलं लभते माघे वेण्याः स्नानाद्दिने दिने
svarṇabhārasahasreṇa kurukṣetraravigrahe |
yatphalaṃ labhate māghe veṇyāḥ snānāddine dine
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजसूयसहस्रस्य राजन्नविकलं फलम् ।
सितासिते तु माघे च स्नानानां भवति ध्रुवम्
rājasūyasahasrasya rājannavikalaṃ phalam |
sitāsite tu māghe ca snānānāṃ bhavati dhruvam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पृथिव्यां यानि तीर्थानि पुर्यः सप्त च याः पुनः ।
वेण्यां स्नातुं समायांति माघेमासि नृपोत्तम
pṛthivyāṃ yāni tīrthāni puryaḥ sapta ca yāḥ punaḥ |
veṇyāṃ snātuṃ samāyāṃti māghemāsi nṛpottama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वतीर्थानि कृष्णानि पापिनां संगदोषतः ।
भवंति शुक्लवर्णानि प्रयागे माघमज्जनात्
sarvatīrthāni kṛṣṇāni pāpināṃ saṃgadoṣataḥ |
bhavaṃti śuklavarṇāni prayāge māghamajjanāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आकल्पसंचितं पापं जन्मभिर्यन्नरैर्नृप ।
तद्भवेद्भस्मसान्माघे स्नातानां च सितासिते
ākalpasaṃcitaṃ pāpaṃ janmabhiryannarairnṛpa |
tadbhavedbhasmasānmāghe snātānāṃ ca sitāsite
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वाङ्मनःकायजं पापं नरस्य विलयं व्रजेत् ।
प्रयागे माघमासे तु त्र्यहस्नातस्य निश्चितम्
vāṅmanaḥkāyajaṃ pāpaṃ narasya vilayaṃ vrajet |
prayāge māghamāse tu tryahasnātasya niścitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रयागे माघमासे यस्त्र्यहं स्नाति च मानवः ।
पापं त्यक्त्वा दिवं याति जीर्णां त्वचमिवोरगः
prayāge māghamāse yastryahaṃ snāti ca mānavaḥ |
pāpaṃ tyaktvā divaṃ yāti jīrṇāṃ tvacamivoragaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुरुक्षेत्रसमा गंगा यत्रकुत्रावगाहिता ।
तस्माद्दशगुणा पुण्या यत्र विंध्येन संगता
kurukṣetrasamā gaṃgā yatrakutrāvagāhitā |
tasmāddaśaguṇā puṇyā yatra viṃdhyena saṃgatā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्माच्छतगुणा गंगा काश्यामुत्तरवाहिनी ।
काश्याः शतगुणाः प्रोक्ता गंगायामुनसंगमे
tasmācchataguṇā gaṃgā kāśyāmuttaravāhinī |
kāśyāḥ śataguṇāḥ proktā gaṃgāyāmunasaṃgame
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सा सहस्रगुणा तासां भवेत्पश्चिमवाहिनी ।
या राजन्दर्शनादेव ब्रह्महत्यापहारिणी
sā sahasraguṇā tāsāṃ bhavetpaścimavāhinī |
yā rājandarśanādeva brahmahatyāpahāriṇī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
या पश्चाद्वाहिनी गंगा कालिंद्या सह संगता ।
हंति कोटिकृतं पापं सा माघे नृप दुर्लभा 6.127.५०।
यत्कथ्यतेऽमृतं राजन्सा वेणी भुवि कीर्तिता ।
तस्यां माघे मुहूर्तं तु देवानामपि दुर्लभम्
yā paścādvāhinī gaṃgā kāliṃdyā saha saṃgatā |
haṃti koṭikṛtaṃ pāpaṃ sā māghe nṛpa durlabhā 6.127.50|
yatkathyate'mṛtaṃ rājansā veṇī bhuvi kīrtitā |
tasyāṃ māghe muhūrtaṃ tu devānāmapi durlabham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्माविष्णुर्महादेवो रुद्रादित्यमरुद्गणाः ।
गंधर्वा लोकपालाश्च यक्षकिन्नरपन्नगाः
brahmāviṣṇurmahādevo rudrādityamarudgaṇāḥ |
gaṃdharvā lokapālāśca yakṣakinnarapannagāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अणिमादिगुणैः सिद्धा ये चान्ये तत्त्ववादिनः ।
ब्रह्माणी पार्वती लक्ष्मीः शची मेनादितिर्दितिः
aṇimādiguṇaiḥ siddhā ye cānye tattvavādinaḥ |
brahmāṇī pārvatī lakṣmīḥ śacī menāditirditiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वास्ता देवपत्न्यश्च तथा नागांगना नृप ।
घृताची मेनका रंभा उर्वशी च तिलोत्तमा
sarvāstā devapatnyaśca tathā nāgāṃganā nṛpa |
ghṛtācī menakā raṃbhā urvaśī ca tilottamā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गणा ह्यप्सरसां सर्वे पितॄणां च गणास्तथा ।
स्नातुमायांति ते सर्वे माघे वेण्यां नराधिप
gaṇā hyapsarasāṃ sarve pitṝṇāṃ ca gaṇāstathā |
snātumāyāṃti te sarve māghe veṇyāṃ narādhipa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृते युगे स्वरूपेण कलौ प्रच्छन्नरूपिणः ।
प्रयागे माघमासे तु त्र्यहस्नानस्य यत्फलम्
kṛte yuge svarūpeṇa kalau pracchannarūpiṇaḥ |
prayāge māghamāse tu tryahasnānasya yatphalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नाश्वमेधसहस्रेण तत्फलं लभते भुवि ।
त्र्यहस्नानफलं माघे पुरा कांचनमालिनी
nāśvamedhasahasreṇa tatphalaṃ labhate bhuvi |
tryahasnānaphalaṃ māghe purā kāṃcanamālinī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राक्षसाय ददौ भूप तेन मुक्तः स पापकृत् ।
कार्तवीर्य उवाच ।
भगवन्राक्षसः कोऽसौ सा का कांचनमालिनी
rākṣasāya dadau bhūpa tena muktaḥ sa pāpakṛt |
kārtavīrya uvāca |
bhagavanrākṣasaḥ ko'sau sā kā kāṃcanamālinī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कथं दत्तवती धर्मं कथं वा तस्य सद्गतिः ।
एतत्कथय योगींद्र अत्रिसंतानभास्कर ।
यदि त्वं मन्यसे श्राव्यं परं कौतूहलं हि मे
kathaṃ dattavatī dharmaṃ kathaṃ vā tasya sadgatiḥ |
etatkathaya yogīṃdra atrisaṃtānabhāskara |
yadi tvaṃ manyase śrāvyaṃ paraṃ kautūhalaṃ hi me
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दत्तात्रेय उवाच।
शृणु राजन्विचित्रं त्वमितिहासं पुरातनम् ।
यस्य स्मरणमात्रेण वाजपेयफलं लभेत्
dattātreya uvāca|
śṛṇu rājanvicitraṃ tvamitihāsaṃ purātanam |
yasya smaraṇamātreṇa vājapeyaphalaṃ labhet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अप्सरारूपसंपन्ना नाम्ना कांचनमालिनी ।
प्रयागे माघमासे सा स्नात्वा याति हरालयम्
apsarārūpasaṃpannā nāmnā kāṃcanamālinī |
prayāge māghamāse sā snātvā yāti harālayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निकुंजे गिरिराजस्य तिष्ठता गिरिरूपिणा ।
दृष्टा गगनमारूढा तेन वृद्धेन रक्षसा
nikuṃje girirājasya tiṣṭhatā girirūpiṇā |
dṛṣṭā gaganamārūḍhā tena vṛddhena rakṣasā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेजस्विनी सुहेमाभा सुश्रोणी दीर्घलोचना ।
चंद्रानना सुकेशी च पीनोन्नतपयोधरा
tejasvinī suhemābhā suśroṇī dīrghalocanā |
caṃdrānanā sukeśī ca pīnonnatapayodharā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तां दृष्ट्वा रूपसंपन्नामुवाच राक्षसस्तदा ।
का त्वं कमलपत्राक्षि कुत आगम्यते त्वया
tāṃ dṛṣṭvā rūpasaṃpannāmuvāca rākṣasastadā |
kā tvaṃ kamalapatrākṣi kuta āgamyate tvayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आर्द्रं च वसनं कस्मात्सार्द्रा ते कबरी कुतः ।
कुत्र आगम्यते भीरु कुतस्ते खेचरी गतिः
ārdraṃ ca vasanaṃ kasmātsārdrā te kabarī kutaḥ |
kutra āgamyate bhīru kutaste khecarī gatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
केन पुण्येन वा भद्रे तव तेजोमयं वपुः ।
अतीवरूपसंपन्नं संभूतं च मनोहरम्
kena puṇyena vā bhadre tava tejomayaṃ vapuḥ |
atīvarūpasaṃpannaṃ saṃbhūtaṃ ca manoharam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वद्वस्त्रबिंदुपातेन मम मूर्ध्नि सुलोचने ।
क्षणेन ह्यगमच्छांतिं क्रूरं मे मानसं सदा
tvadvastrabiṃdupātena mama mūrdhni sulocane |
kṣaṇena hyagamacchāṃtiṃ krūraṃ me mānasaṃ sadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नीरस्य महिमा कोऽयमेतद्व्याख्यातुमर्हसि ।
त्वं मे शीलवती भासि नाकृतिर्निर्गुणा भवेत्
nīrasya mahimā ko'yametadvyākhyātumarhasi |
tvaṃ me śīlavatī bhāsi nākṛtirnirguṇā bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अप्सरा उवाच।
श्रूयतामप्सराश्चाहं भो रक्षः कामरूपिणी ।
प्रयागतश्चागताऽहं नाम्ना कांचनमालिनी
apsarā uvāca|
śrūyatāmapsarāścāhaṃ bho rakṣaḥ kāmarūpiṇī |
prayāgataścāgatā'haṃ nāmnā kāṃcanamālinī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आर्द्रः परिकरो मेऽतः सुस्नाताऽहं सितासिते ।
गंतव्यं तु मया रक्षः कैलासे तु नगोत्तमे
ārdraḥ parikaro me'taḥ susnātā'haṃ sitāsite |
gaṃtavyaṃ tu mayā rakṣaḥ kailāse tu nagottame
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्रास्ते पार्वतीनाथः सुरासुरसुपूजितः ।
वेणीवारिप्रभावेण रक्षस्ते क्रूरता गता
tatrāste pārvatīnāthaḥ surāsurasupūjitaḥ |
veṇīvāriprabhāveṇa rakṣaste krūratā gatā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जाताहं येन पुण्येन गंधर्वस्य सुमेधसः ।
कन्यका दिव्यरूपा तु तत्सर्वं कथयामि ते
jātāhaṃ yena puṇyena gaṃdharvasya sumedhasaḥ |
kanyakā divyarūpā tu tatsarvaṃ kathayāmi te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कलिंगाधिपते राज्ञस्त्वहमासीच्च वेश्यका ।
रूपलावण्यसंपन्ना सौभाग्यमदगर्विता
kaliṃgādhipate rājñastvahamāsīcca veśyakā |
rūpalāvaṇyasaṃpannā saubhāgyamadagarvitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्यासां युवतीनां च तत्पुरेऽहं शिरोमणिः ।
तज्जन्मनि मया रक्षो भुक्त्वा भोगान्यथेच्छया
anyāsāṃ yuvatīnāṃ ca tatpure'haṃ śiromaṇiḥ |
tajjanmani mayā rakṣo bhuktvā bhogānyathecchayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मोहितं तत्पुरं सर्वं मया यौवनसंपदा ।
रत्नानि च विचित्राणि भूषणानि धनानि च
mohitaṃ tatpuraṃ sarvaṃ mayā yauvanasaṃpadā |
ratnāni ca vicitrāṇi bhūṣaṇāni dhanāni ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वासांसि चित्ररूपाणि कर्पूरागुरुचंदनम् ।
एतच्चोपार्जितं सर्वं मया मोहनरूपया
vāsāṃsi citrarūpāṇi karpūrāgurucaṃdanam |
etaccopārjitaṃ sarvaṃ mayā mohanarūpayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नाहं जानामि हेम्नोंतं स्वनिवासे निशाचर ।
संसेवंते युवानो मे चरणौ कामपीडिताः
nāhaṃ jānāmi hemnoṃtaṃ svanivāse niśācara |
saṃsevaṃte yuvāno me caraṇau kāmapīḍitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मया ते वंचिताः सर्वे सर्वस्वेन तु मायया ।
अन्योन्यस्पर्धाभावेन मृताः केचित्तु कामिनः
mayā te vaṃcitāḥ sarve sarvasvena tu māyayā |
anyonyaspardhābhāvena mṛtāḥ kecittu kāminaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्थं तन्नगरे रम्ये सकले मे गतिस्तदा ।
प्राप्ते तु वार्द्धके काले शुशोच हृदयं मम ।
न दत्तं न हुतं जप्तं न व्रतं चरितं मया
itthaṃ tannagare ramye sakale me gatistadā |
prāpte tu vārddhake kāle śuśoca hṛdayaṃ mama |
na dattaṃ na hutaṃ japtaṃ na vrataṃ caritaṃ mayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नाराधितो मया देवश्चतुर्वर्गफलप्रदः।
न मया पूजिता देवी दुर्गा दुर्गतिनाशिनी ।
सर्वपापहरो विष्णुर्न स्मृतो भोगलुब्धया
nārādhito mayā devaścaturvargaphalapradaḥ|
na mayā pūjitā devī durgā durgatināśinī |
sarvapāpaharo viṣṇurna smṛto bhogalubdhayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न च संतर्पिता विप्रा न कृतं प्राणिनां हितम् ।
अणुमात्रमिदं पुण्यं न कृतं च प्रमादतः
na ca saṃtarpitā viprā na kṛtaṃ prāṇināṃ hitam |
aṇumātramidaṃ puṇyaṃ na kṛtaṃ ca pramādataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पातकं तु कृतं भद्र तेन मे दह्यते मनः ।
बहुधैवं विलप्याहं ब्राह्मणं शरणं गता
pātakaṃ tu kṛtaṃ bhadra tena me dahyate manaḥ |
bahudhaivaṃ vilapyāhaṃ brāhmaṇaṃ śaraṇaṃ gatā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मण्यं वेदविद्वांसं तस्य राज्ञः पुरोहितम् ।
स हि पृष्टो मया रक्षः कथं मे निष्कृतिर्भवेत्
brahmaṇyaṃ vedavidvāṃsaṃ tasya rājñaḥ purohitam |
sa hi pṛṣṭo mayā rakṣaḥ kathaṃ me niṣkṛtirbhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पापस्यास्य द्विजश्रेष्ठ कथं यास्यामि सद्गतिम् ।
स्वेनैव कर्मणा तप्तां वराकीं दीनमानसाम्
pāpasyāsya dvijaśreṣṭha kathaṃ yāsyāmi sadgatim |
svenaiva karmaṇā taptāṃ varākīṃ dīnamānasām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पापपंकनिमग्नां त्वं मामुद्धर कचग्रहैः ।
मयि कारुण्यंजं वारि वर्षहर्षदृशा द्विज
pāpapaṃkanimagnāṃ tvaṃ māmuddhara kacagrahaiḥ |
mayi kāruṇyaṃjaṃ vāri varṣaharṣadṛśā dvija
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सज्जने साधवः सर्वे साधुः साधुरसज्जने ।
इत्यसौ मद्वचः श्रुत्वा चकारानुग्रहं मयि
sajjane sādhavaḥ sarve sādhuḥ sādhurasajjane |
ityasau madvacaḥ śrutvā cakārānugrahaṃ mayi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्विज उवाच।
निषिद्धाचरणं जाने सर्वं तेऽहं वरानने ।
कुरु मे सत्वरं वाक्यं याहि क्षेत्रं प्रजापते
dvija uvāca|
niṣiddhācaraṇaṃ jāne sarvaṃ te'haṃ varānane |
kuru me satvaraṃ vākyaṃ yāhi kṣetraṃ prajāpate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र गत्वा कुरु स्नानं तेन पापक्षयस्तव ।
सर्वं मनोगतं भद्रे त्वदीयं शोचितं मया
tatra gatvā kuru snānaṃ tena pāpakṣayastava |
sarvaṃ manogataṃ bhadre tvadīyaṃ śocitaṃ mayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नाहमन्यत्प्रपश्यामि यत्ते पापप्रणाशनम् ।
प्रायश्चित्तं परं तीर्थे स्नानं च ऋषिभिः स्मृतम्
nāhamanyatprapaśyāmi yatte pāpapraṇāśanam |
prāyaścittaṃ paraṃ tīrthe snānaṃ ca ṛṣibhiḥ smṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किंतु तीर्थे त्यजेद्भीरु मनसाप्यशुभं कृतम् ।
प्रयागस्नानशुद्धा त्वं स्वर्गं यास्यसि निश्चितम्
kiṃtu tīrthe tyajedbhīru manasāpyaśubhaṃ kṛtam |
prayāgasnānaśuddhā tvaṃ svargaṃ yāsyasi niścitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रयागस्नानमात्रेण नृणां स्वर्गो न संशयः ।
अन्यदेशकृतं पापं तत्क्षणादेव भामिनि
prayāgasnānamātreṇa nṛṇāṃ svargo na saṃśayaḥ |
anyadeśakṛtaṃ pāpaṃ tatkṣaṇādeva bhāmini
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रयागे विलयं याति पापं तीर्थकृतं विना ।
शृणु भीरु पुरा शक्रो गौतमस्य मुनेर्वधूम्
prayāge vilayaṃ yāti pāpaṃ tīrthakṛtaṃ vinā |
śṛṇu bhīru purā śakro gautamasya munervadhūm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृष्ट्वा कामवशं प्राप्तस्तां गतो गुप्तकामुकः ।
उग्रेण तेन पापेन तदैव जनितं फलम्
dṛṣṭvā kāmavaśaṃ prāptastāṃ gato guptakāmukaḥ |
ugreṇa tena pāpena tadaiva janitaṃ phalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऋषिस्त्रीगंतुरिंद्रस्य तस्याश्च पुरतस्तदा ।
कुत्सितं गर्हितं जातमिति लज्जाकरं वपुः
ṛṣistrīgaṃturiṃdrasya tasyāśca puratastadā |
kutsitaṃ garhitaṃ jātamiti lajjākaraṃ vapuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्भर्तुः शापमाहात्म्यात्सहस्रभगचिह्नितम् ।
अधोमुखस्ततो भूत्वा देवराजो विनिर्गतः
tadbhartuḥ śāpamāhātmyātsahasrabhagacihnitam |
adhomukhastato bhūtvā devarājo vinirgataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निनिंद स्वकृतं कर्म सोऽभिभूतः सलज्जितः ।
मेरोः शिरसि तोयाढ्ये शतयोजनविस्तृते
niniṃda svakṛtaṃ karma so'bhibhūtaḥ salajjitaḥ |
meroḥ śirasi toyāḍhye śatayojanavistṛte
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र गत्वा प्रविष्टस्तु हेमांभोरुहकोरके ।
तत्रस्थो गर्हयन्नित्यमात्मानं मन्मथं तथा
tatra gatvā praviṣṭastu hemāṃbhoruhakorake |
tatrastho garhayannityamātmānaṃ manmathaṃ tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धिक्तां कामात्मतां लोके सद्यः पातकदायिनीम् ।
यया हि नरकं याति सर्वलोकविगर्हितः
dhiktāṃ kāmātmatāṃ loke sadyaḥ pātakadāyinīm |
yayā hi narakaṃ yāti sarvalokavigarhitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आयुः कीर्तिर्यशोधर्म धैर्य ध्वंसकरी तथा ।
धिङ्मन्मथं दुराचारमापदां नियतं पदम्
āyuḥ kīrtiryaśodharma dhairya dhvaṃsakarī tathā |
dhiṅmanmathaṃ durācāramāpadāṃ niyataṃ padam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देहस्थं दुर्दमं शत्रुमसंतुष्टं सदावशम् ।
इत्थंवादिनि प्रच्छन्ने वासवे पद्मसद्मनि 6.127.१००।
आखंडलं विना भीरु देवलोको न शोभते ।
ततो देवाः सगंधर्वा लोकपालाः सकिन्नराः
dehasthaṃ durdamaṃ śatrumasaṃtuṣṭaṃ sadāvaśam |
itthaṃvādini pracchanne vāsave padmasadmani 6.127.100|
ākhaṃḍalaṃ vinā bhīru devaloko na śobhate |
tato devāḥ sagaṃdharvā lokapālāḥ sakinnarāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शच्या सह समागम्य पप्रच्छुस्ते बृहस्पतिम् ।
भगवन्बलभिद्देवं नैव जानीमहे वयम्
śacyā saha samāgamya papracchuste bṛhaspatim |
bhagavanbalabhiddevaṃ naiva jānīmahe vayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्व तिष्ठति गतः कुत्र कुत्र वा मृगयामहे ।
न नाकः शोभते तेन विना देवगणैः सह
kva tiṣṭhati gataḥ kutra kutra vā mṛgayāmahe |
na nākaḥ śobhate tena vinā devagaṇaiḥ saha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुपुत्रेण विना यद्वत्कुलं श्रीमद्गुणान्वितम् ।
उपायश्चिंत्यतां सद्यः स्वर्लोके येन शोभते
suputreṇa vinā yadvatkulaṃ śrīmadguṇānvitam |
upāyaściṃtyatāṃ sadyaḥ svarloke yena śobhate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सनाथः सुश्रियायुक्तो न विलंबोऽत्र युज्यते ।
इति तेषां वचः श्रुत्वा गुरुर्वचनमब्रवीत्
sanāthaḥ suśriyāyukto na vilaṃbo'tra yujyate |
iti teṣāṃ vacaḥ śrutvā gururvacanamabravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जानेऽहं स्वापराधेन लज्जया यत्र तिष्ठति ।
रभसा लब्धकार्यस्य भुंक्ते स मघवा फलम्
jāne'haṃ svāparādhena lajjayā yatra tiṣṭhati |
rabhasā labdhakāryasya bhuṃkte sa maghavā phalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नृणां नीतिपरित्यागाद्विपाकाः स्युर्भयंकराः ।
अहो राज्यमदैर्मत्तः कृत्याकृत्यमचिंतयन्
nṛṇāṃ nītiparityāgādvipākāḥ syurbhayaṃkarāḥ |
aho rājyamadairmattaḥ kṛtyākṛtyamaciṃtayan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृतवान्निंद्यमानं हि दृष्टादृष्टक्षयंकरम् ।
कुर्वंति बालिशा यत्र दैवोपहतबुद्धयः
kṛtavānniṃdyamānaṃ hi dṛṣṭādṛṣṭakṣayaṃkaram |
kurvaṃti bāliśā yatra daivopahatabuddhayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपराधाद्यथाजन्म स्यादिहामुत्र निष्फलम् ।
अधुना तत्र गच्छामो यत्र शक्रः स तिष्ठति
aparādhādyathājanma syādihāmutra niṣphalam |
adhunā tatra gacchāmo yatra śakraḥ sa tiṣṭhati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्युक्त्वा निर्गताः सर्वे बृहस्पतिपुरोगमाः ।
दृष्ट्वा सरसि विस्तीर्णे स्वर्णपंकजकाननम्
ityuktvā nirgatāḥ sarve bṛhaspatipurogamāḥ |
dṛṣṭvā sarasi vistīrṇe svarṇapaṃkajakānanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तुष्टुवुर्देवराजानं प्रबोधो येन जायते ।
ततो गुरोः प्रबोधेन निर्गतः पद्मकुड्मलात्
tuṣṭuvurdevarājānaṃ prabodho yena jāyate |
tato guroḥ prabodhena nirgataḥ padmakuḍmalāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दीनाननो विरूपस्तु व्रीडाकुंचितलोचनः ।
जग्राह चरणाविंद्रो गुरोस्तस्याग्रजन्मनः
dīnānano virūpastu vrīḍākuṃcitalocanaḥ |
jagrāha caraṇāviṃdro gurostasyāgrajanmanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्राहि मां निष्कृतिं ब्रूहि पापस्यास्य बृहस्पते ।
देवराजवचः श्रुत्वा जगौ विप्रो बृहस्पतिः
trāhi māṃ niṣkṛtiṃ brūhi pāpasyāsya bṛhaspate |
devarājavacaḥ śrutvā jagau vipro bṛhaspatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शृणु देवेंद्र वक्ष्येऽहमुपायं पापनाशनम् ।
प्रयागस्नानमात्रेण तत्क्षणादेव पातकात्
śṛṇu deveṃdra vakṣye'hamupāyaṃ pāpanāśanam |
prayāgasnānamātreṇa tatkṣaṇādeva pātakāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुच्यसे देवराजत्वं तत्र यामः सहैव ते ।
अथ पुरोधसा सार्धमागत्य बलमर्दनः
mucyase devarājatvaṃ tatra yāmaḥ sahaiva te |
atha purodhasā sārdhamāgatya balamardanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सस्नौ सितासिते तीर्थे सद्यो मुक्तो ह्यघैस्ततः ।
अथ देवगुरुस्तस्मै प्रसन्नस्तु वरं ददौ
sasnau sitāsite tīrthe sadyo mukto hyaghaistataḥ |
atha devagurustasmai prasannastu varaṃ dadau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रयागस्नानमात्रेण क्षीणं पापं त्वयानघ ।
क्षीणपापस्य ते शक्र मत्प्रसादेन सत्वरम्
prayāgasnānamātreṇa kṣīṇaṃ pāpaṃ tvayānagha |
kṣīṇapāpasya te śakra matprasādena satvaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सहस्रमेतद्योनीनां सहस्रं स्याद्दृशां तव ।
तदैव द्विजवाक्येन शुशुभे च शचीपतिः
sahasrametadyonīnāṃ sahasraṃ syāddṛśāṃ tava |
tadaiva dvijavākyena śuśubhe ca śacīpatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लोचनानां सहस्रेण पंकजैरिव मानसम् ।
अथ वृंदारकैः सर्वैरृषिभिश्चाभिपूजितः
locanānāṃ sahasreṇa paṃkajairiva mānasam |
atha vṛṃdārakaiḥ sarvairṛṣibhiścābhipūjitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गंधर्वैः स्तूयमानस्तु गतः शक्रोऽमरावतीम् ।
इत्थं सद्यो विपापोऽभूत्प्रयागे पाकशासनः
gaṃdharvaiḥ stūyamānastu gataḥ śakro'marāvatīm |
itthaṃ sadyo vipāpo'bhūtprayāge pākaśāsanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
याहि त्वमपि कल्याणि प्रयागं देवसेवितम् ।
सद्यः पापविनाशाय तथा स्वर्गतये दृढम्
yāhi tvamapi kalyāṇi prayāgaṃ devasevitam |
sadyaḥ pāpavināśāya tathā svargataye dṛḍham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति तस्य वचः श्रुत्वा सेतिहासं समंगलम् ।
तदैव संभ्रमापन्ना नत्वा पादौ द्विजस्य तु
iti tasya vacaḥ śrutvā setihāsaṃ samaṃgalam |
tadaiva saṃbhramāpannā natvā pādau dvijasya tu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्यक्त्वा बंधुजनं सर्वं दासदासीगृहं तथा ।
सकलान्विषयान्रक्षो विषग्रासानिव स्फुटम्
tyaktvā baṃdhujanaṃ sarvaṃ dāsadāsīgṛhaṃ tathā |
sakalānviṣayānrakṣo viṣagrāsāniva sphuṭam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.