Library·Padma Purāṇa·6·6.132
पार्वत्युवाच। अनंतवासुदेवस्य कीदृशं स्मरणं स्मृतम् । यच्छ्रुत्वा न पुनर्मोहो मानुषाणां प्रजायते
pārvatyuvāca| anaṃtavāsudevasya kīdṛśaṃ smaraṇaṃ smṛtam | yacchrutvā na punarmoho mānuṣāṇāṃ prajāyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महादेव उवाच। दृष्टतत्वेन देवेशि स्मरंति विष्णुं नित्यशः । तृषातुरो यथा वारि तद्वद्विष्णुं स्मराम्यहम्
mahādeva uvāca| dṛṣṭatatvena deveśi smaraṃti viṣṇuṃ nityaśaḥ | tṛṣāturo yathā vāri tadvadviṣṇuṃ smarāmyaham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हिमेनाकुलितं विश्वं स्मरत्यग्निं यथा तथा । तद्वदेव तु वै विष्णुं स्मरंति विबुधादयः
himenākulitaṃ viśvaṃ smaratyagniṃ yathā tathā | tadvadeva tu vai viṣṇuṃ smaraṃti vibudhādayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पतिव्रता यथा नारी पतिं स्मरति नित्यशः । तथा स्मरंति लोकेशं विष्णुं विश्वेश्वरेश्वरम्
pativratā yathā nārī patiṃ smarati nityaśaḥ | tathā smaraṃti lokeśaṃ viṣṇuṃ viśveśvareśvaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भयार्त्तः शरणं यद्वदर्थलोभी यथा धनम् । पुत्रकामो यथा पुत्रं तथा विष्णुं स्मराम्यहम्
bhayārttaḥ śaraṇaṃ yadvadarthalobhī yathā dhanam | putrakāmo yathā putraṃ tathā viṣṇuṃ smarāmyaham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दूरस्थोऽपि यथा गेहं चातको माधवं यथा । ब्रह्मविद्यां ब्रह्मविदस्तथा विष्णुं स्मराम्यहम्
dūrastho'pi yathā gehaṃ cātako mādhavaṃ yathā | brahmavidyāṃ brahmavidastathā viṣṇuṃ smarāmyaham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हंसा मानसमिच्छंति ऋषयः स्मरणं हरेः । भक्ताश्च भक्तिमिच्छंति तथा विष्णुं स्मराम्यहम्
haṃsā mānasamicchaṃti ṛṣayaḥ smaraṇaṃ hareḥ | bhaktāśca bhaktimicchaṃti tathā viṣṇuṃ smarāmyaham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राणिनां वल्लभो देहो यत्र आत्माऽवतिष्ठति । आयुर्वांच्छंति ये जीवास्तथा विष्णुं स्मराम्यहम्
prāṇināṃ vallabho deho yatra ātmā'vatiṣṭhati | āyurvāṃcchaṃti ye jīvāstathā viṣṇuṃ smarāmyaham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भ्रमराश्च यथा पुष्पं चक्रवाका दिवाकरम् । यथात्मवल्लभा भक्तिस्तथा विष्णुं स्मराम्यहम्
bhramarāśca yathā puṣpaṃ cakravākā divākaram | yathātmavallabhā bhaktistathā viṣṇuṃ smarāmyaham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अंधेनाकुलिता लोका दीपं वांच्छंति वै यथा । तथा वै पुरुषा लोके स्मरणं केशवस्य च
aṃdhenākulitā lokā dīpaṃ vāṃcchaṃti vai yathā | tathā vai puruṣā loke smaraṇaṃ keśavasya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा श्रमार्त्ता विश्रामं निद्रा व्यसनिनो यथा । गतालस्या यथा विद्यां तथा विष्णुं स्मराम्यहम्
yathā śramārttā viśrāmaṃ nidrā vyasanino yathā | gatālasyā yathā vidyāṃ tathā viṣṇuṃ smarāmyaham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मातंगाः पार्वतीं भूमिं सिंहा वनगजादिकम् । तथैव स्मरणं विष्णोः कर्तव्यं पापभीरुभिः
mātaṃgāḥ pārvatīṃ bhūmiṃ siṃhā vanagajādikam | tathaiva smaraṇaṃ viṣṇoḥ kartavyaṃ pāpabhīrubhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूर्यकांते रवेर्योगाद्वह्निस्तत्र प्रजायते । एवं वै साधुसंयोगाद्धरौ भक्तिः प्रजायते
sūryakāṃte raveryogādvahnistatra prajāyate | evaṃ vai sādhusaṃyogāddharau bhaktiḥ prajāyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शीतरश्मेर्यथा कांतश्चंद्रयोगादपः श्रयेत् । एवं वैष्णवसंयोगान्मुक्तिर्भवति शाश्वती
śītaraśmeryathā kāṃtaścaṃdrayogādapaḥ śrayet | evaṃ vaiṣṇavasaṃyogānmuktirbhavati śāśvatī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुमुद्वती यथा सोमं दृष्ट्वा पुष्पं विकासते । तद्वद्देवे कृता भक्तिर्मुक्तिदा सर्वदा नृणाम्
kumudvatī yathā somaṃ dṛṣṭvā puṣpaṃ vikāsate | tadvaddeve kṛtā bhaktirmuktidā sarvadā nṛṇām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथानलायाः संत्रस्ता भ्रमरी स्मरणं चरेत् । तेन स्मरणयोगेन नलासारूप्यतामियात्
yathānalāyāḥ saṃtrastā bhramarī smaraṇaṃ caret | tena smaraṇayogena nalāsārūpyatāmiyāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गोपीभिर्जारबुद्ध्या च विष्णोश्च स्मरणं कृतम् । ताश्च सायुज्यतां नीतास्तथा विष्णुं स्मराम्यहम्
gopībhirjārabuddhyā ca viṣṇośca smaraṇaṃ kṛtam | tāśca sāyujyatāṃ nītāstathā viṣṇuṃ smarāmyaham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
केऽपि वै दुष्टभावेन च्छद्मभावेन केचन । के चापि लोभभावेन चिंतयंति जनार्दनम्
ke'pi vai duṣṭabhāvena cchadmabhāvena kecana | ke cāpi lobhabhāvena ciṃtayaṃti janārdanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भक्त्या वा स्नेहभावेन द्वेषभावेन वा पुनः । केऽपि स्वामित्त्वभावेन बुद्धया वा बुद्धिपूर्वकम्
bhaktyā vā snehabhāvena dveṣabhāvena vā punaḥ | ke'pi svāmittvabhāvena buddhayā vā buddhipūrvakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
येनकेनापि भावेन चिंतयंति जनार्दनम् । इहलोके सुखं भुक्त्वा यांति विष्णोः सनातनम्
yenakenāpi bhāvena ciṃtayaṃti janārdanam | ihaloke sukhaṃ bhuktvā yāṃti viṣṇoḥ sanātanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहो विष्णोश्च माहात्म्यमद्भुतं लोमहर्षणम् । यदृच्छयापि स्मरणं त्रिधामुक्तिप्रदायकम्
aho viṣṇośca māhātmyamadbhutaṃ lomaharṣaṇam | yadṛcchayāpi smaraṇaṃ tridhāmuktipradāyakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न धनेन समृद्धेन विपुलाविद्यया तथा । एकेन भक्तियोगेन समीपे दृश्यते क्षणात्
na dhanena samṛddhena vipulāvidyayā tathā | ekena bhaktiyogena samīpe dṛśyate kṣaṇāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सांनिध्येऽपि स्थितो दूरे नेत्रयोरंजनं यथा । भक्तियोगेन दृश्येन भक्तैश्चैव सनातनः
sāṃnidhye'pi sthito dūre netrayoraṃjanaṃ yathā | bhaktiyogena dṛśyena bhaktaiścaiva sanātanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इदं तत्वमिदं तत्वं मोहितो देवमायया । भक्तितत्वं यदा प्राप्तं तदा विष्णुमयं जगत्
idaṃ tatvamidaṃ tatvaṃ mohito devamāyayā | bhaktitatvaṃ yadā prāptaṃ tadā viṣṇumayaṃ jagat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इंद्राद्यैरमृतं प्राप्तं सुखार्थे शृणु सुंदरि । तथापि दुःखितास्ते वै भक्त्या विष्णोर्यथा विना
iṃdrādyairamṛtaṃ prāptaṃ sukhārthe śṛṇu suṃdari | tathāpi duḥkhitāste vai bhaktyā viṣṇoryathā vinā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भक्तिमेवामृतं प्राप्य पुनर्दुःखं न जायते । वैकुंठाख्यं पदं प्राप्य मोदते विष्णुसन्निधौ
bhaktimevāmṛtaṃ prāpya punarduḥkhaṃ na jāyate | vaikuṃṭhākhyaṃ padaṃ prāpya modate viṣṇusannidhau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वारि त्यक्त्वा यथा हंसः पयः पिबति नित्यशः । एवं धर्मान्परित्यज्य विष्णोर्भक्तिं समाश्रयेत्
vāri tyaktvā yathā haṃsaḥ payaḥ pibati nityaśaḥ | evaṃ dharmānparityajya viṣṇorbhaktiṃ samāśrayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्यभक्तिं परित्यज्य विष्णुभक्तिं समाश्रयेत् । तोयं बद्ध्वा तु वस्त्रेण कृतं कार्यं कथं भवेत्
anyabhaktiṃ parityajya viṣṇubhaktiṃ samāśrayet | toyaṃ baddhvā tu vastreṇa kṛtaṃ kāryaṃ kathaṃ bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राप्य देहं विना भक्तिं क्रियते स वृथाश्रमः । विष्णुभक्तिं विना धर्मानुपदिशंति ये जनाः । ते पतंति सदा घोरे नरके नात्र संशयः
prāpya dehaṃ vinā bhaktiṃ kriyate sa vṛthāśramaḥ | viṣṇubhaktiṃ vinā dharmānupadiśaṃti ye janāḥ | te pataṃti sadā ghore narake nātra saṃśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बाहुभ्यां सागरं तर्तुं यद्वन्मूर्खोऽभिवांछति । संसारसागरं तद्वद्विष्णुभक्तिं विना नरः
bāhubhyāṃ sāgaraṃ tartuṃ yadvanmūrkho'bhivāṃchati | saṃsārasāgaraṃ tadvadviṣṇubhaktiṃ vinā naraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विष्णुभक्तिं च रक्षंति कर्मणा पात्यते यदि । अकिंचनः स्पृहायुक्तो मेरौ धत्ते यथा स्पृहाम्
viṣṇubhaktiṃ ca rakṣaṃti karmaṇā pātyate yadi | akiṃcanaḥ spṛhāyukto merau dhatte yathā spṛhām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तव भक्तौ तथा देव मया हि क्रियते स्पृहा । जन्मांतरे हि सा भक्तिर्मामकी यत्करोति हि
tava bhaktau tathā deva mayā hi kriyate spṛhā | janmāṃtare hi sā bhaktirmāmakī yatkaroti hi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वह्निर्यथेह स्वल्पोऽपि दहते विविधं वनम् । तद्वदेव तु सा भक्तिरणुमात्रा कृता मया
vahniryatheha svalpo'pi dahate vividhaṃ vanam | tadvadeva tu sā bhaktiraṇumātrā kṛtā mayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शतैश्च श्रूयते भक्तिः सहस्रैरपि बुध्यते । तेषां मध्ये तु देवेशि भक्तोह्येकः प्रजायते
śataiśca śrūyate bhaktiḥ sahasrairapi budhyate | teṣāṃ madhye tu deveśi bhaktohyekaḥ prajāyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बुद्धिं परेषां दास्यंति लोके बहुविधा जनाः । स्वयमाचरते सोऽपि नरः कोटिषु दृश्यते
buddhiṃ pareṣāṃ dāsyaṃti loke bahuvidhā janāḥ | svayamācarate so'pi naraḥ koṭiṣu dṛśyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूजया हस्यते भक्तिर्जयेन परिहस्यते । एवं भावो हि देवेशे भक्तिस्तेनैव गृह्यते
pūjayā hasyate bhaktirjayena parihasyate | evaṃ bhāvo hi deveśe bhaktistenaiva gṛhyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सागरे च यथा पातः कूपे त्राणोपवेशनम् । यस्य भावो हि तद्वच्च भक्तिः सा तेन गृह्यते
sāgare ca yathā pātaḥ kūpe trāṇopaveśanam | yasya bhāvo hi tadvacca bhaktiḥ sā tena gṛhyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मूले सिक्तस्य वृक्षस्य पत्रं शाखासु दृश्यते । भजनादेव भो देवि फलमग्रे प्रतिष्ठितम्
mūle siktasya vṛkṣasya patraṃ śākhāsu dṛśyate | bhajanādeva bho devi phalamagre pratiṣṭhitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पानीयहारिणा यद्वत्घटे चित्तं प्रधीयते । तद्वद्देवे हरौ चित्तं धृत्वा मोक्षमवाप्नुयात्
pānīyahāriṇā yadvatghaṭe cittaṃ pradhīyate | tadvaddeve harau cittaṃ dhṛtvā mokṣamavāpnuyāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शैशवे च यथा माता गुडं स्तोकं ददाति वै । पुनर्याचति वै बालो गुडं वै लोभकारणात्
śaiśave ca yathā mātā guḍaṃ stokaṃ dadāti vai | punaryācati vai bālo guḍaṃ vai lobhakāraṇāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नीरे नीरं यथाक्षिप्तं दुग्धे दुग्धं घृते घृतम् । तद्वद्भेदं न पश्यंति विष्णुभक्तिप्रसादतः
nīre nīraṃ yathākṣiptaṃ dugdhe dugdhaṃ ghṛte ghṛtam | tadvadbhedaṃ na paśyaṃti viṣṇubhaktiprasādataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भानुः सर्वगतो यद्वद्वह्निः सर्वगतो यथा । भक्तिः स्थितस्तथा भक्तः कर्मभिर्नैव बाध्यते
bhānuḥ sarvagato yadvadvahniḥ sarvagato yathā | bhaktiḥ sthitastathā bhaktaḥ karmabhirnaiva bādhyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अजामिलः स्वधर्मं च त्यक्त्वा पापं समाचरन् । पुत्रं नारायणं स्मृत्वा मुक्तिं वै प्राप्तवान्ध्रुवम्
ajāmilaḥ svadharmaṃ ca tyaktvā pāpaṃ samācaran | putraṃ nārāyaṇaṃ smṛtvā muktiṃ vai prāptavāndhruvam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दिवारात्रौ च ये भक्ता नाममात्रोपजीविनः । वैकुंठवासिनस्ते वै तत्र वेदा हि साक्षिणः
divārātrau ca ye bhaktā nāmamātropajīvinaḥ | vaikuṃṭhavāsinaste vai tatra vedā hi sākṣiṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अश्वमेधादियज्ञानां फलं स्वर्गेऽपि दृश्यते । तत्फलं तु समग्रं वै भुक्त्वा वै संपतंति च
aśvamedhādiyajñānāṃ phalaṃ svarge'pi dṛśyate | tatphalaṃ tu samagraṃ vai bhuktvā vai saṃpataṃti ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विष्णुभक्तिस्तथा देवि भुक्त्वा भोगाननेकशः । वैकुंठं प्राप्य वा तेषां पुनरागमनं कदा
viṣṇubhaktistathā devi bhuktvā bhogānanekaśaḥ | vaikuṃṭhaṃ prāpya vā teṣāṃ punarāgamanaṃ kadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विष्णुभक्तिः कृता येन विष्णुलोके वसत्यसौ । दृष्टांतं पश्य देवेशि विष्णुभक्तिप्रसादतः
viṣṇubhaktiḥ kṛtā yena viṣṇuloke vasatyasau | dṛṣṭāṃtaṃ paśya deveśi viṣṇubhaktiprasādataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ग्रावाणो जलमध्यस्थाः शतशस्तेन तारिताः । विना जलं सोमकांतो विष्णुभक्तस्य मानसम्
grāvāṇo jalamadhyasthāḥ śataśastena tāritāḥ | vinā jalaṃ somakāṃto viṣṇubhaktasya mānasam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दर्दुरो वसते नीरे षट्पदो हि वनांतरे । गंधं वेत्ति कुमुद्वत्या भक्तो भक्तौ तथा हरेः
darduro vasate nīre ṣaṭpado hi vanāṃtare | gaṃdhaṃ vetti kumudvatyā bhakto bhaktau tathā hareḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गंगातटे वसंत्येके एके वै शतयोजनम् । कश्चिद्गंगाफलं वेत्ति विष्णुभक्तिं परस्तथा 6.132.५०। कर्पूरागुरुभारं हि उष्ट्रो वहति नित्यशः । मध्यगंधं न जानाति तथा विष्णुं बहिर्मुखाः
gaṃgātaṭe vasaṃtyeke eke vai śatayojanam | kaścidgaṃgāphalaṃ vetti viṣṇubhaktiṃ parastathā 6.132.50| karpūrāgurubhāraṃ hi uṣṭro vahati nityaśaḥ | madhyagaṃdhaṃ na jānāti tathā viṣṇuṃ bahirmukhāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मृगाः शालं हि जिघ्रंति कस्तूरीगंधमिच्छवः । स्वनाभिस्थं न जानंति तथा विष्णुं बहिर्मुखाः
mṛgāḥ śālaṃ hi jighraṃti kastūrīgaṃdhamicchavaḥ | svanābhisthaṃ na jānaṃti tathā viṣṇuṃ bahirmukhāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपदेशो हि मूर्खाणां वृथा वै नगनंदिनि । तथैव विष्णुभक्तेर्हि उपदेशो बहिर्मुखे
upadeśo hi mūrkhāṇāṃ vṛthā vai naganaṃdini | tathaiva viṣṇubhakterhi upadeśo bahirmukhe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहिना च पयः पीतं तत्पयो हि विषायते । तथा वै चान्यभक्तानां विष्णुभक्तिर्विषायते
ahinā ca payaḥ pītaṃ tatpayo hi viṣāyate | tathā vai cānyabhaktānāṃ viṣṇubhaktirviṣāyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चक्षुर्विना यथा दीपं दृष्ट्वा दर्पणमेव च । समीपस्था न पश्यंति तथा विष्णुं बहिर्मुखाः
cakṣurvinā yathā dīpaṃ dṛṣṭvā darpaṇameva ca | samīpasthā na paśyaṃti tathā viṣṇuṃ bahirmukhāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पावको हि यथा धूमैरादर्शोपि मलेन च । यथोल्बेनावृतो गर्भो देहे कृष्णस्तथावृतः
pāvako hi yathā dhūmairādarśopi malena ca | yatholbenāvṛto garbho dehe kṛṣṇastathāvṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुग्धे सर्पिः स्थितं यद्वत्तिले तैलं तु सर्वदा । चराचरे तथा विष्णुर्दृश्यते नगनंदिनि
dugdhe sarpiḥ sthitaṃ yadvattile tailaṃ tu sarvadā | carācare tathā viṣṇurdṛśyate naganaṃdini
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकसूत्रे मणिगणा धार्यंते बहवो यथा । एवं ब्रह्मादिभिर्विश्वं संप्रोतं ब्रह्मचिन्मये
ekasūtre maṇigaṇā dhāryaṃte bahavo yathā | evaṃ brahmādibhirviśvaṃ saṃprotaṃ brahmacinmaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा काष्ठे स्थितो वह्निर्मंथनादेव दृश्यते । एवं सर्वगतो विष्णुर्ध्यानादेव प्रदृश्यते
yathā kāṣṭhe sthito vahnirmaṃthanādeva dṛśyate | evaṃ sarvagato viṣṇurdhyānādeva pradṛśyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आदिरेको भवेद्दीपस्तस्माज्जाताः सहस्रशः । एवमेकः स्थितो विष्णुः सर्वव्याप्य प्रतिष्ठति
ādireko bhaveddīpastasmājjātāḥ sahasraśaḥ | evamekaḥ sthito viṣṇuḥ sarvavyāpya pratiṣṭhati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा सूर्योदये ज्योतिः पुष्करे तिष्ठते सदा । दृश्यते बहुधा नीरे लोके विष्णुस्तथा हि सः
yathā sūryodaye jyotiḥ puṣkare tiṣṭhate sadā | dṛśyate bahudhā nīre loke viṣṇustathā hi saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मारुतः प्रकृतिस्थोऽपि नानागंधवहः सदा । ईश्वरः सर्वजीवस्थो भुंक्ते प्रकृतिजान्गुणान्
mārutaḥ prakṛtistho'pi nānāgaṃdhavahaḥ sadā | īśvaraḥ sarvajīvastho bhuṃkte prakṛtijānguṇān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शर्करा विषसंयोगान्नीरं भवति यादृशम् । संभूत्त्वा तादृशो ह्यात्मा कर्मणः फलमश्नुते
śarkarā viṣasaṃyogānnīraṃ bhavati yādṛśam | saṃbhūttvā tādṛśo hyātmā karmaṇaḥ phalamaśnute
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उर्वी च नीरसंयोगान्नानावृक्षा प्रजायते । प्रकृतेर्गुणसंयोगान्नानायोनिषु जायते
urvī ca nīrasaṃyogānnānāvṛkṣā prajāyate | prakṛterguṇasaṃyogānnānāyoniṣu jāyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गजे वै मशके चैव देवे वा मानुषेऽपि वा । नाधिको न च न्यूनो वै निष्ठो देहे स निश्चलः
gaje vai maśake caiva deve vā mānuṣe'pi vā | nādhiko na ca nyūno vai niṣṭho dehe sa niścalaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मादिस्तंबपर्यंता ये चात्र भुवि मानवाः । देवा यज्ञास्तथा नागा गंधर्वाः किन्नरादयः
brahmādistaṃbaparyaṃtā ye cātra bhuvi mānavāḥ | devā yajñāstathā nāgā gaṃdharvāḥ kinnarādayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषु सर्वेषु दृश्यंते जले चंद्रमसो यथा । स सच्चिदानंदशिवः स महेशो हि दृश्यते
teṣu sarveṣu dṛśyaṃte jale caṃdramaso yathā | sa saccidānaṃdaśivaḥ sa maheśo hi dṛśyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स वै विष्णुस्तथा प्रोक्तः सोऽयं सर्वगतो हरिः । वेदांतवेद्यः सर्वेशः कालातीतो ह्यनामयः
sa vai viṣṇustathā proktaḥ so'yaṃ sarvagato hariḥ | vedāṃtavedyaḥ sarveśaḥ kālātīto hyanāmayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं तं वेत्ति यो देवि स भक्तो नात्र संशयः । एको हि बहुधा ज्ञेयो बहुधाप्येक एव सः
evaṃ taṃ vetti yo devi sa bhakto nātra saṃśayaḥ | eko hi bahudhā jñeyo bahudhāpyeka eva saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नामरूपविभेदेन जल्प्यते बहुधा भुवि । चक्षुषा न रवेर्ज्योतिर्भानुना चक्षुरेधते
nāmarūpavibhedena jalpyate bahudhā bhuvi | cakṣuṣā na raverjyotirbhānunā cakṣuredhate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परमात्मा तथा चात्मा प्रतिदेहे तु सर्वदा । घटे घटे यथाकाशस्तस्मिन्भग्ने यथा स्थितः
paramātmā tathā cātmā pratidehe tu sarvadā | ghaṭe ghaṭe yathākāśastasminbhagne yathā sthitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रूपे रूपे तथा त्वं हि भग्ने तस्मिन्सुनिश्चलः । यथा काष्ठमयं रूपं पतते प्रभुणा विना
rūpe rūpe tathā tvaṃ hi bhagne tasminsuniścalaḥ | yathā kāṣṭhamayaṃ rūpaṃ patate prabhuṇā vinā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्रिमिभेदमयो देहो पतते चात्मना विना । हेम्नो भवंति वर्णाश्च वह्निना यांति पूर्ववत्
krimibhedamayo deho patate cātmanā vinā | hemno bhavaṃti varṇāśca vahninā yāṃti pūrvavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्वज्जीवाः प्रपद्यंते भक्ता वै पूर्वरूपताम् । स्वघनेनावृतं सूर्यं मूढाः पश्यंति निष्प्रभम्
tadvajjīvāḥ prapadyaṃte bhaktā vai pūrvarūpatām | svaghanenāvṛtaṃ sūryaṃ mūḍhāḥ paśyaṃti niṣprabham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथाऽज्ञानधियो मूढा न जानंति तमीश्वरम् । निर्विकल्पं निराकारं वेदां तैः परिपाठ्यते
tathā'jñānadhiyo mūḍhā na jānaṃti tamīśvaram | nirvikalpaṃ nirākāraṃ vedāṃ taiḥ paripāṭhyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निराकाराच्च साकारं स्वेच्छया च प्रकाशते । तस्मात्संजातमाकाशं निःशब्दं गुणवर्जितम्
nirākārācca sākāraṃ svecchayā ca prakāśate | tasmātsaṃjātamākāśaṃ niḥśabdaṃ guṇavarjitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आकाशान्मारुतो जातः सशब्दं च तदाऽभवत् । वातादजायत ज्योतिर्ज्योतिषश्चाभवज्जलम्
ākāśānmāruto jātaḥ saśabdaṃ ca tadā'bhavat | vātādajāyata jyotirjyotiṣaścābhavajjalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तज्जले रुक्मगर्भश्च विराड्वै विश्वरूपधृक् । तस्य नाभिसरोजे च ब्रह्मांडानां च कोटयः
tajjale rukmagarbhaśca virāḍvai viśvarūpadhṛk | tasya nābhisaroje ca brahmāṃḍānāṃ ca koṭayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रकृतिः पुरुषस्तस्मान्निर्मितं तु त्रिधा जगत् । तयोर्द्वयोश्च संयोगात्तत्त्वयोगो ऽभ्यजायत
prakṛtiḥ puruṣastasmānnirmitaṃ tu tridhā jagat | tayordvayośca saṃyogāttattvayogo 'bhyajāyata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सात्विकी विष्णुसंभूतिर्ब्रह्मा वै राजसः स्मृतः । शिवस्तु तामसः प्रोक्त एभिः सर्वं प्रवर्तितम्
sātvikī viṣṇusaṃbhūtirbrahmā vai rājasaḥ smṛtaḥ | śivastu tāmasaḥ prokta ebhiḥ sarvaṃ pravartitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एका ब्राह्मी स्थितिर्लोके कर्मबीजानुसारतः । तया संहरते विष्णुः सर्वलोकानुशेषतः
ekā brāhmī sthitirloke karmabījānusārataḥ | tayā saṃharate viṣṇuḥ sarvalokānuśeṣataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तिष्ठत्यसौ तदा तत्र भगवान्विष्णुरव्ययः । एवं सर्वगतो विष्णुरादिमध्यांत एव च
tiṣṭhatyasau tadā tatra bhagavānviṣṇuravyayaḥ | evaṃ sarvagato viṣṇurādimadhyāṃta eva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अविद्यया न जानंति लोका वै कर्मनिश्चिताः । वर्णोचितानि कर्माणि यः कालेषु प्रकारयेत्
avidyayā na jānaṃti lokā vai karmaniścitāḥ | varṇocitāni karmāṇi yaḥ kāleṣu prakārayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्कर्मविष्णुदैवत्यं न हि गर्भस्य कारणम् । वेदांतशास्त्रे मुनिभिः सर्वदैव विचार्यते
yatkarmaviṣṇudaivatyaṃ na hi garbhasya kāraṇam | vedāṃtaśāstre munibhiḥ sarvadaiva vicāryate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मज्ञानमिदं देहे तदहं परिकीर्त्तये । शुभाशुभस्य कार्यं च कारणं मन एव हि
brahmajñānamidaṃ dehe tadahaṃ parikīrttaye | śubhāśubhasya kāryaṃ ca kāraṇaṃ mana eva hi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मनसा शुध्यते सर्वं तदा ब्रह्म सनातनम् । मन एव सदा बंधुर्मन एव सदा रिपुः
manasā śudhyate sarvaṃ tadā brahma sanātanam | mana eva sadā baṃdhurmana eva sadā ripuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मनसा तारिताः केचिन्मनसा यातिताश्च के । मध्ये सर्वपरित्यागः बाह्ये कर्म तथाचरन्
manasā tāritāḥ kecinmanasā yātitāśca ke | madhye sarvaparityāgaḥ bāhye karma tathācaran
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवमेव कृतं कर्म कुर्वन्नपि न लिप्यते । पद्मपत्रं यथा नीर लेशैरपि न लिप्यते
evameva kṛtaṃ karma kurvannapi na lipyate | padmapatraṃ yathā nīra leśairapi na lipyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अग्निरग्नौ यथा क्षिप्तो भक्त्या च किं प्रयोजनम् । यदा भक्तिरसो ज्ञातो न मुक्ती रोचते तदा
agniragnau yathā kṣipto bhaktyā ca kiṃ prayojanam | yadā bhaktiraso jñāto na muktī rocate tadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
योगैरष्टविधैर्विष्णुर्न प्राप्यश्चेह जन्मनि । भक्त्या वा प्राप्यते विष्णुः सर्वदा सुलभो भवेत्
yogairaṣṭavidhairviṣṇurna prāpyaśceha janmani | bhaktyā vā prāpyate viṣṇuḥ sarvadā sulabho bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वेदांतैः प्राप्यते ज्ञानं ज्ञानेन ज्ञेयमेव च । तत्तु ज्ञेयं यदा प्राप्तं तदा शून्यमिदं जगत्
vedāṃtaiḥ prāpyate jñānaṃ jñānena jñeyameva ca | tattu jñeyaṃ yadā prāptaṃ tadā śūnyamidaṃ jagat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बलेन प्राप्यते विष्णुर्योगैरष्टविधैश्च किम् । सर्वेषामेव भावानां भावशुद्धिः प्रशस्यते
balena prāpyate viṣṇuryogairaṣṭavidhaiśca kim | sarveṣāmeva bhāvānāṃ bhāvaśuddhiḥ praśasyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आलिंग्यते यथा कांता यथा भावस्तथा फलम् । उपानद्युक्तपादो हि वेत्ति चर्ममयीं महीम्
āliṃgyate yathā kāṃtā yathā bhāvastathā phalam | upānadyuktapādo hi vetti carmamayīṃ mahīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बुद्धिर्यथाविधा यस्य तद्वत्स मन्यते जगत् । दुग्धेन सिक्तो निंबोऽपि कटुभावं न तु त्यजेत्
buddhiryathāvidhā yasya tadvatsa manyate jagat | dugdhena sikto niṃbo'pi kaṭubhāvaṃ na tu tyajet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रकृतिं यांति भूतानि उपदेशो निरर्थकः । छित्वा वै सहकारं च फलं पत्रं कथं लभेत्
prakṛtiṃ yāṃti bhūtāni upadeśo nirarthakaḥ | chitvā vai sahakāraṃ ca phalaṃ patraṃ kathaṃ labhet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इंद्रियाणां सुखार्थेन वृथा जन्म कथं नयेत् । स्थाल्यां वैडूर्यमय्यां हि पच्यते चौषधं यथा
iṃdriyāṇāṃ sukhārthena vṛthā janma kathaṃ nayet | sthālyāṃ vaiḍūryamayyāṃ hi pacyate cauṣadhaṃ yathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दह्यते चागदस्तद्वद्वृथाजन्म कथं भवेत् । निधानं च गृहे क्षिप्त्वा शुभः सेवां कथं चरेत्
dahyate cāgadastadvadvṛthājanma kathaṃ bhavet | nidhānaṃ ca gṛhe kṣiptvā śubhaḥ sevāṃ kathaṃ caret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्यक्त्वा वैकुंठनाथं तमन्यमार्गे कथं रमेत् । भक्तिहीनैश्चतुर्वेदैः पठितैः किं प्रयोजनम्
tyaktvā vaikuṃṭhanāthaṃ tamanyamārge kathaṃ ramet | bhaktihīnaiścaturvedaiḥ paṭhitaiḥ kiṃ prayojanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्वापचो भक्तियुक्तस्तु त्रिदशैरपि पूज्यते । स्वकरे कंकणं बद्ध्वा दर्पणैः किं प्रयोजनम्
śvāpaco bhaktiyuktastu tridaśairapi pūjyate | svakare kaṃkaṇaṃ baddhvā darpaṇaiḥ kiṃ prayojanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मरुद्रादिभिर्देवैर्दत्तैश्वर्याश्च सेवकाः । अर्पितं नैव गृह्णंति प्रभोश्चैव तु किंचन 6.132.१००। अकिंचनाय भक्ताय दातुं नालं गतो वरम् । निःशरीरस्य कृष्णस्य तत्र ध्यानं कथं भवेत्
brahmarudrādibhirdevairdattaiśvaryāśca sevakāḥ | arpitaṃ naiva gṛhṇaṃti prabhoścaiva tu kiṃcana 6.132.100| akiṃcanāya bhaktāya dātuṃ nālaṃ gato varam | niḥśarīrasya kṛṣṇasya tatra dhyānaṃ kathaṃ bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
साकारं बहवो दृष्ट्वा गता भक्त्या च तत्पदम् । पूजा भक्तिः कथं शून्ये साकारे कथ्यते बुधैः
sākāraṃ bahavo dṛṣṭvā gatā bhaktyā ca tatpadam | pūjā bhaktiḥ kathaṃ śūnye sākāre kathyate budhaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शून्यमार्गे कथं याति आधारेण विना नरः । साकारो यः स्वयं स्वामी निराकारः स वै प्रभुः
śūnyamārge kathaṃ yāti ādhāreṇa vinā naraḥ | sākāro yaḥ svayaṃ svāmī nirākāraḥ sa vai prabhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
साकारो हि सुखेनैव निराकारो न दृश्यते । सेवारसश्च साकारे निराकारेण वैरसः
sākāro hi sukhenaiva nirākāro na dṛśyate | sevārasaśca sākāre nirākāreṇa vairasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
साकारेण निराकारो ज्ञायते स्वयमेव हि । हरिस्मृतिप्रसादेन रोमांचित तनुर्यदा
sākāreṇa nirākāro jñāyate svayameva hi | harismṛtiprasādena romāṃcita tanuryadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नयनानंदसलिलं मुक्तिर्दासी भवेत्तदा । बाल्ये च यत्कृतं पापं तत्कथं न विनश्यति
nayanānaṃdasalilaṃ muktirdāsī bhavettadā | bālye ca yatkṛtaṃ pāpaṃ tatkathaṃ na vinaśyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूजादानव्रतैस्तीर्थैर्जपहोमैस्त्वदर्पितैः । निजधर्मं परित्यज्य तपो घोरं कथं चरेत्
pūjādānavrataistīrthairjapahomaistvadarpitaiḥ | nijadharmaṃ parityajya tapo ghoraṃ kathaṃ caret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वधर्मे निधनं श्रेयः परमधर्मो भयावहः । विधिं संत्यज्य शास्त्रीयं तपो घोरं कथं चरेत्
svadharme nidhanaṃ śreyaḥ paramadharmo bhayāvahaḥ | vidhiṃ saṃtyajya śāstrīyaṃ tapo ghoraṃ kathaṃ caret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आश्रमेण विना मूढो नैव सिद्धिमवाप्नुयात् । ब्रह्मणा निर्मिता वर्णाः स्वे स्वे धर्मे नियोजिताः
āśrameṇa vinā mūḍho naiva siddhimavāpnuyāt | brahmaṇā nirmitā varṇāḥ sve sve dharme niyojitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वधर्मेणागतं द्रव्यं शुक्लद्रव्यं तदुच्यते । शुक्लद्रव्येण यद्दानं दीयते श्रद्धयान्वितम्
svadharmeṇāgataṃ dravyaṃ śukladravyaṃ taducyate | śukladravyeṇa yaddānaṃ dīyate śraddhayānvitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वल्पेनापि महत्पुण्यं तस्य संख्या न विद्यते । नीचसंगेन यद्द्रव्यमानीतं गृहकर्मसु
svalpenāpi mahatpuṇyaṃ tasya saṃkhyā na vidyate | nīcasaṃgena yaddravyamānītaṃ gṛhakarmasu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेन द्रव्येण यद्दानं कृतं वै मनुजादिभिः । तत्फलं न भवेत्ते वै नैव तत्फलभागिनः
tena dravyeṇa yaddānaṃ kṛtaṃ vai manujādibhiḥ | tatphalaṃ na bhavette vai naiva tatphalabhāginaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यादृशं कुरुते कर्म इंद्रियाणां सुखेच्छया । तादृशीं योनिमाप्नोति मूढो हि ज्ञानदुर्बलः
yādṛśaṃ kurute karma iṃdriyāṇāṃ sukhecchayā | tādṛśīṃ yonimāpnoti mūḍho hi jñānadurbalaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इह यत्कुरुते कर्म तत्परत्रोपभुज्यते । पुण्यमाचरतः पुंसो यदि दुःखं प्रजायते
iha yatkurute karma tatparatropabhujyate | puṇyamācarataḥ puṃso yadi duḥkhaṃ prajāyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदा तापो न कर्त्तव्यस्तत्कर्म पूर्वदेहजम् । पापमाचरतः पुंसो जायते दुःखमेव च
tadā tāpo na karttavyastatkarma pūrvadehajam | pāpamācarataḥ puṃso jāyate duḥkhameva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न कर्त्तव्यस्तदा हर्षः सुखे तत्र सुरेश्वरि । रज्जुबद्धाश्च पशवः प्रभुणा स्वेच्छया यथा
na karttavyastadā harṣaḥ sukhe tatra sureśvari | rajjubaddhāśca paśavaḥ prabhuṇā svecchayā yathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नीयंते कर्मबंधेन मनुजा अपि भूतले । शाखामृगो वनचरो नृत्यते च गृहे गृहे
nīyaṃte karmabaṃdhena manujā api bhūtale | śākhāmṛgo vanacaro nṛtyate ca gṛhe gṛhe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं च कर्मणा जीवा नीयंते सर्वयोनिषु । क्रीडता कंदुको यद्वत्प्रेर्यते प्रभुणेच्छया
evaṃ ca karmaṇā jīvā nīyaṃte sarvayoniṣu | krīḍatā kaṃduko yadvatpreryate prabhuṇecchayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कर्मणा वा तथा जंतुर्नीयते सुखदुःखयोः । प्राणी स्वकर्मभिर्बद्धो न शक्तो बंधनिग्रहे
karmaṇā vā tathā jaṃturnīyate sukhaduḥkhayoḥ | prāṇī svakarmabhirbaddho na śakto baṃdhanigrahe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवा वै कर्मभिर्बद्धा ऋषयश्च तथापरे । कैलासे रुद्रदेहस्था भुजंगा विषभोजिनः
devā vai karmabhirbaddhā ṛṣayaśca tathāpare | kailāse rudradehasthā bhujaṃgā viṣabhojinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
असमर्थाः सुधा भोक्तुं कर्मयोनिर्बलीयसी । नीरोगदेहदाता यो बुधैः सूर्यो हि कथ्यते
asamarthāḥ sudhā bhoktuṃ karmayonirbalīyasī | nīrogadehadātā yo budhaiḥ sūryo hi kathyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्रथे सारथिः पंगुः कर्मयोनिर्बलीयसी । इंद्रद्युम्नो हि राजर्षिर्गजत्वं कर्मणा गतः
tadrathe sārathiḥ paṃguḥ karmayonirbalīyasī | iṃdradyumno hi rājarṣirgajatvaṃ karmaṇā gataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.