ईश्वर उवाच-
षोडशाध्यायसामर्थ्यं कथितं शृणु सांप्रतम् ।
स्पष्टं सप्तदशाध्यायमहिमांभोनिधिं शिवे
īśvara uvāca-
ṣoḍaśādhyāyasāmarthyaṃ kathitaṃ śṛṇu sāṃpratam |
spaṣṭaṃ saptadaśādhyāyamahimāṃbhonidhiṃ śive
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
खड्गबाहोः सुतस्यैव भृत्यो दुःशासनोऽभवत् ।
तं गजं धर्तुमागत्य गजात्प्राप्तो यमक्षयम्
khaḍgabāhoḥ sutasyaiva bhṛtyo duḥśāsano'bhavat |
taṃ gajaṃ dhartumāgatya gajātprāpto yamakṣayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्वासनानिबद्धात्मा गजयोनिमवाप्य च ।
गीता सप्तदशाध्यायं श्रुत्वा प्राप्तः परं पदम्
tadvāsanānibaddhātmā gajayonimavāpya ca |
gītā saptadaśādhyāyaṃ śrutvā prāptaḥ paraṃ padam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देव्युवाच ।
दुःशासनो गजत्वं च प्राप्य मुक्त इति श्रुतम् ।
तदेव वद कल्याण विस्तरेण मम प्रभो
devyuvāca |
duḥśāsano gajatvaṃ ca prāpya mukta iti śrutam |
tadeva vada kalyāṇa vistareṇa mama prabho
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ईश्वर उवाच-।
स्थितः कश्चन दुर्मेधा मंडलीककुमारकैः ।
बहुमूल्यं पणं कृत्वा गजमारूढवांस्ततः
īśvara uvāca-|
sthitaḥ kaścana durmedhā maṃḍalīkakumārakaiḥ |
bahumūlyaṃ paṇaṃ kṛtvā gajamārūḍhavāṃstataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गत्वा कतिपयान्येव पदानि जनवारितः ।
नाम्ना दुःशासनो मूढः प्रौढवाक्यमुदीरयन्
gatvā katipayānyeva padāni janavāritaḥ |
nāmnā duḥśāsano mūḍhaḥ prauḍhavākyamudīrayan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो निशम्य तद्वाक्यं क्रोधांधः सिंधुरोऽभवत् ।
न्यपतच्च स्खलत्पादः कंपमानकुमारकैः
tato niśamya tadvākyaṃ krodhāṃdhaḥ siṃdhuro'bhavat |
nyapatacca skhalatpādaḥ kaṃpamānakumārakaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो निपतितं किंचिदुच्छ्वसंतं गजो रुषा ।
ऊर्द्ध्वमुन्मूलयांचक्रे कृतांतकनिरंकुशः
tato nipatitaṃ kiṃciducchvasaṃtaṃ gajo ruṣā |
ūrddhvamunmūlayāṃcakre kṛtāṃtakaniraṃkuśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गतासोरपि रोषेण तस्यास्थ्न्यां च गणं गजः ।
विकीर्णवान्पृथक्कृत्वा मत्तो दंतावलस्ततः
gatāsorapi roṣeṇa tasyāsthnyāṃ ca gaṇaṃ gajaḥ |
vikīrṇavānpṛthakkṛtvā matto daṃtāvalastataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः कालेन संप्रेत्य गजयोनिमवाप सः ।
महांतं कालमनयत्सिंहलद्वीपभूपतेः
tataḥ kālena saṃpretya gajayonimavāpa saḥ |
mahāṃtaṃ kālamanayatsiṃhaladvīpabhūpateḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मैत्री गरीयसी सार्द्धं खड्गबाहुमहीभुजा ।
ततोऽयं जलमार्गेण प्रापितो वारुणो मतः
maitrī garīyasī sārddhaṃ khaḍgabāhumahībhujā |
tato'yaṃ jalamārgeṇa prāpito vāruṇo mataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जयदेवेन खड्गबाहोः प्रीत्या नीतो महीभुजा ।
जातिं स्मरन्स्वकीयां स पश्यन्बंधून्सहोदरान्
jayadevena khaḍgabāhoḥ prītyā nīto mahībhujā |
jātiṃ smaransvakīyāṃ sa paśyanbaṃdhūnsahodarān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुःखेन महतास्तोकान्दिवसानत्यवाहयत् ।
उवास खड्गबाहोश्च गृहे तूष्णीमनिर्दिशन्
duḥkhena mahatāstokāndivasānatyavāhayat |
uvāsa khaḍgabāhośca gṛhe tūṣṇīmanirdiśan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स कदाचित्तु संतुष्टः समस्याश्लोकपूरणे ।
कस्मैचित्कवये प्रादात्तमुपायन हस्तिनम्
sa kadācittu saṃtuṣṭaḥ samasyāślokapūraṇe |
kasmaicitkavaye prādāttamupāyana hastinam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शतेन तेन कविना रोगोपद्रवभीरुणा ।
मालवक्षोणिपालस्य विक्रीतश्चैत्यकुंजरः
śatena tena kavinā rogopadravabhīruṇā |
mālavakṣoṇipālasya vikrītaścaityakuṃjaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कियत्यपि गते काले पाल्यमानोऽपि यत्नतः ।
मुमूर्षुरभवत्तत्र कुंजरो दुर्जरज्वरः
kiyatyapi gate kāle pālyamāno'pi yatnataḥ |
mumūrṣurabhavattatra kuṃjaro durjarajvaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न जिघ्रति पयः शीतं नादत्ते कवलं गजः ।
स्वपित्यपि न सौख्येन मुंचत्यश्रूणि केवलम् ।
ततो हस्तिपकाख्यातं वृत्तांतमवनीपतिः
na jighrati payaḥ śītaṃ nādatte kavalaṃ gajaḥ |
svapityapi na saukhyena muṃcatyaśrūṇi kevalam |
tato hastipakākhyātaṃ vṛttāṃtamavanīpatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आकर्ण्य स समायातो यत्रास्ते ज्वरितो गजः ।
स चावलोक्य भूपालं जगद्विस्मयकारिणीम्
ākarṇya sa samāyāto yatrāste jvarito gajaḥ |
sa cāvalokya bhūpālaṃ jagadvismayakāriṇīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वाचमूचे गजः सम्यग्विसृष्टज्वरवेदनः ।
राजन्नशेषशास्त्रज्ञ राजनीतिपयोनिधे
vācamūce gajaḥ samyagvisṛṣṭajvaravedanaḥ |
rājannaśeṣaśāstrajña rājanītipayonidhe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निर्जितारातिसंघात मुरारिचरणप्रिय ।
किमौषधैरलं वैद्यैः किं धानैः किं नु जापकैः
nirjitārātisaṃghāta murāricaraṇapriya |
kimauṣadhairalaṃ vaidyaiḥ kiṃ dhānaiḥ kiṃ nu jāpakaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गीतासप्तदशाध्यायजापकं द्विजमानय ।
तेनायं मामको रोगः शाम्यत्यत्र न संशयः
gītāsaptadaśādhyāyajāpakaṃ dvijamānaya |
tenāyaṃ māmako rogaḥ śāmyatyatra na saṃśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथादिष्टं गजेनासौ तथा चक्रे नराधिपः ।
ततो गजत्वमुत्सृज्य मुक्तो दुःशासनोऽभवत्
yathādiṣṭaṃ gajenāsau tathā cakre narādhipaḥ |
tato gajatvamutsṛjya mukto duḥśāsano'bhavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेन विप्रेणाभिमंत्र्य जले क्षिप्ते तदुत्तमे ।
अथ दिव्यं समारूढं विमानमवनीपतिः
tena vipreṇābhimaṃtrya jale kṣipte taduttame |
atha divyaṃ samārūḍhaṃ vimānamavanīpatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं दुःशासनमद्राक्षीत्पाकशासनतेजसम्
taṃ duḥśāsanamadrākṣītpākaśāsanatejasam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजोवाच।
किं जातीयः किमात्मा त्वं किं वृत्त इति मे वद ।
केन वा कर्मणा जातो गजः कथमिहागतः
rājovāca|
kiṃ jātīyaḥ kimātmā tvaṃ kiṃ vṛtta iti me vada |
kena vā karmaṇā jāto gajaḥ kathamihāgataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पृष्टो राज्ञा विमुक्तोऽसौ विमानस्थः स्थिराक्षरम् ।
वृत्तं यथा यदाचख्यौ निजं दुःशासनः क्रमात्
pṛṣṭo rājñā vimukto'sau vimānasthaḥ sthirākṣaram |
vṛttaṃ yathā yadācakhyau nijaṃ duḥśāsanaḥ kramāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गीतासप्तदशाध्यायं जपन्मालवभूपतिः ।
नरवर्माभवन्मुक्तः कालेनाल्पीयसा ततः
gītāsaptadaśādhyāyaṃ japanmālavabhūpatiḥ |
naravarmābhavanmuktaḥ kālenālpīyasā tataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.