शिवशर्मोवाच-
विष्णुशर्मंस्ततो वैश्यः शरभः सह भार्यया ।
नीत्वा पूजोपकरणं ययौ श्रीचंडिकालयम्
śivaśarmovāca-
viṣṇuśarmaṃstato vaiśyaḥ śarabhaḥ saha bhāryayā |
nītvā pūjopakaraṇaṃ yayau śrīcaṃḍikālayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र तौविधिवत्स्नात्वा सुमनो धूपदीपकैः ।
आनर्चतुर्भक्तियुक्तौ चंडिकां पुत्रकाम्यया
tatra tauvidhivatsnātvā sumano dhūpadīpakaiḥ |
ānarcaturbhaktiyuktau caṃḍikāṃ putrakāmyayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रद्धया पूजिता ताभ्यां दिनैः सप्तभिरंबिका ।
उवाच वाचा प्रत्यक्षं भूत्वा विशदमानसा
śraddhayā pūjitā tābhyāṃ dinaiḥ saptabhiraṃbikā |
uvāca vācā pratyakṣaṃ bhūtvā viśadamānasā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पार्वत्युवाच-
भो भो वैश्य प्रसन्नास्मि भक्त्या सुदृढया तव ।
ददामि पुत्रं ते साधो यदर्थे यत्नवानसि
pārvatyuvāca-
bho bho vaiśya prasannāsmi bhaktyā sudṛḍhayā tava |
dadāmi putraṃ te sādho yadarthe yatnavānasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गच्छ त्वं मा विलंबस्व वनमैद्रं च खांडवम् ।
तत्र तीर्थं महापुण्यमिंद्रप्रस्थाख्यमुत्तमम्
gaccha tvaṃ mā vilaṃbasva vanamaidraṃ ca khāṃḍavam |
tatra tīrthaṃ mahāpuṇyamiṃdraprasthākhyamuttamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निगमोद्बोधकं तत्र तीर्थं निखिलकामदम् ।
बृहस्पतिकृतं तत्र स्नाहि त्वं सुतवांछया
nigamodbodhakaṃ tatra tīrthaṃ nikhilakāmadam |
bṛhaspatikṛtaṃ tatra snāhi tvaṃ sutavāṃchayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भविष्यति सुतस्तात तव स्नानेन तत्र हि ।
तत्र स्नात्वा मयाप्यंग लब्धः स्कंदः सुरारिहा
bhaviṣyati sutastāta tava snānena tatra hi |
tatra snātvā mayāpyaṃga labdhaḥ skaṃdaḥ surārihā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिवशर्मोवाच-
इत्याकर्ण्य वचो देव्याः पिता मम सहस्त्रिया ।
अत्राजगाम सत्तीर्थे सस्नौ च सुतवांछया
śivaśarmovāca-
ityākarṇya vaco devyāḥ pitā mama sahastriyā |
atrājagāma sattīrthe sasnau ca sutavāṃchayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपस्करवतीर्धेनूर्द्विजेभ्यः प्रददौ शतम् ।
देवान्पितॄंश्च संतर्प्य यथाविध्यत्र बुद्धिमान्
upaskaravatīrdhenūrdvijebhyaḥ pradadau śatam |
devānpitṝṃśca saṃtarpya yathāvidhyatra buddhimān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सप्तरात्रमुषित्वा तु दंपती यतमानसौ ।
जग्मतुः स्वगृहानिष्टलाभोत्फुल्लमुखांबुजौ
saptarātramuṣitvā tu daṃpatī yatamānasau |
jagmatuḥ svagṛhāniṣṭalābhotphullamukhāṃbujau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मिन्नेवाभवद्गर्भो मासि मातुर्ममान्वहम् ।
व्यतीते नवमे मासि जातोऽहं दशमे शुभे
tasminnevābhavadgarbho māsi māturmamānvaham |
vyatīte navame māsi jāto'haṃ daśame śubhe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विष्णुशर्मन्यदुक्तं ते पुरावृत्तमिदं मया ।
दशाब्दद्वयमेवैतच्छ्रुतं सर्वं पितुर्मुखात्
viṣṇuśarmanyaduktaṃ te purāvṛttamidaṃ mayā |
daśābdadvayamevaitacchrutaṃ sarvaṃ piturmukhāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकदा क्षममालोक्य गृहकर्मणि मां पिता ।
गृहं मामर्पयामास विश्वाद्वैराग्यमाप्नुवन्
ekadā kṣamamālokya gṛhakarmaṇi māṃ pitā |
gṛhaṃ māmarpayāmāsa viśvādvairāgyamāpnuvan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मां चोवाच स धर्मात्मा गोविंदासक्तमानसः ।
विनिंदन्विषयासक्तिं विष्णुभक्तिं स्तुवन्मुहुः
māṃ covāca sa dharmātmā goviṃdāsaktamānasaḥ |
viniṃdanviṣayāsaktiṃ viṣṇubhaktiṃ stuvanmuhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पितोवाच-
सुमते वार्द्धकं प्राप्तं पलिताश्चिकुरा मम ।
गोविंदचरणांभोजं सेविष्ये साधुसेवितम्
pitovāca-
sumate vārddhakaṃ prāptaṃ palitāścikurā mama |
goviṃdacaraṇāṃbhojaṃ seviṣye sādhusevitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्सैवया भवेत्स्वच्छं मनो यस्य च सुस्थिरम् ।
स पुमानात्मसंतुष्टो न किंचिदभिवांछति
tatsaivayā bhavetsvacchaṃ mano yasya ca susthiram |
sa pumānātmasaṃtuṣṭo na kiṃcidabhivāṃchati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निष्कामः सुखदुःखाभ्यां भुंजन्सुकृतदुष्कृते ।
प्राकृते तत्समाप्तौ च त्यजन्देहं भवत्यजः
niṣkāmaḥ sukhaduḥkhābhyāṃ bhuṃjansukṛtaduṣkṛte |
prākṛte tatsamāptau ca tyajandehaṃ bhavatyajaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तां वद्द्रव्यं गुणसुखं यावत्प्राप्तं न चित्सुखम् ।
तत्प्राप्तौ तद्भवेत्तुच्छं सुधाया इव तक्रकम्
tāṃ vaddravyaṃ guṇasukhaṃ yāvatprāptaṃ na citsukham |
tatprāptau tadbhavettucchaṃ sudhāyā iva takrakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हरेर्मायाबलवतीयं मोहयति देहिनम् ।
हितानि तं न जानाति स यथा मदिरामदः
harermāyābalavatīyaṃ mohayati dehinam |
hitāni taṃ na jānāti sa yathā madirāmadaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रवृत्तिं च निवृत्तिं च विद्ययाविद्यया च सः ।
करोति स्वेच्छया काले बाललीलो हि स प्रभुः
pravṛttiṃ ca nivṛttiṃ ca vidyayāvidyayā ca saḥ |
karoti svecchayā kāle bālalīlo hi sa prabhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वेदोदितं यदा कर्म क्रियते फलमिच्छता ।
प्रवृत्तिं सा परा तात तेषामर्पणमीश्वरे
vedoditaṃ yadā karma kriyate phalamicchatā |
pravṛttiṃ sā parā tāta teṣāmarpaṇamīśvare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा निर्दग्धाबीजानि न प्ररोहंति यत्नतः ।
यथा कर्माणि विश्वेशे निःकामेनार्पितानि तु
yathā nirdagdhābījāni na prarohaṃti yatnataḥ |
yathā karmāṇi viśveśe niḥkāmenārpitāni tu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कर्मणां च लयो मोक्षः सुखदुःखप्रदायिनाम् ।
तदुत्पत्तिस्तु बंधः स्यादित्यसौ शास्त्रनिर्णयः
karmaṇāṃ ca layo mokṣaḥ sukhaduḥkhapradāyinām |
tadutpattistu baṃdhaḥ syādityasau śāstranirṇayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अतोऽहं कर्मवेदोक्तं कुर्वन्नाभिलषन्फलम् ।
पर्यटिष्यामि तीर्थेषु हृदि भक्ति दधद्धरेः
ato'haṃ karmavedoktaṃ kurvannābhilaṣanphalam |
paryaṭiṣyāmi tīrtheṣu hṛdi bhakti dadhaddhareḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं प्रारब्धकर्माणि भुंजन्नान्यान्यतर्जयन्।
हनिष्यामि जगद्रोगं पीत्वा सत्संगमौषधम्
evaṃ prārabdhakarmāṇi bhuṃjannānyānyatarjayan|
haniṣyāmi jagadrogaṃ pītvā satsaṃgamauṣadham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिवशर्मोवाच-
एवमाकर्ण्य वचनं तस्याहं पितुरात्मनः ।
अवदं विष्णुशर्मस्त्वं तन्निशामय तत्वतः
śivaśarmovāca-
evamākarṇya vacanaṃ tasyāhaṃ piturātmanaḥ |
avadaṃ viṣṇuśarmastvaṃ tanniśāmaya tatvataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैश्यपुत्र उवाच-
अयं जनो दुराराध्यः कथयिष्यति नो यशः ।
दुष्टकुटुंबादुद्विज्य निःसृत्य गत इत्ययम्
vaiśyaputra uvāca-
ayaṃ jano durārādhyaḥ kathayiṣyati no yaśaḥ |
duṣṭakuṭuṃbādudvijya niḥsṛtya gata ityayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इयं विष्णुपदी तात भुवनत्रयपावनी ।
स्मृता हरत्यघं दूरात्कस्मादेनां विमुंचसि
iyaṃ viṣṇupadī tāta bhuvanatrayapāvanī |
smṛtā haratyaghaṃ dūrātkasmādenāṃ vimuṃcasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पापकारी जनस्तात म्रियते मगधे तु यः ।
सोप्यस्तपापो गंगायां स्वर्याति त्यजमाशुभम्
pāpakārī janastāta mriyate magadhe tu yaḥ |
sopyastapāpo gaṃgāyāṃ svaryāti tyajamāśubham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुत्राः षष्टिसहस्राणि सगरस्य महात्मनः ।
कपिलक्रोधनिर्दग्धा गतायत्स्पर्शनाद्दिवम्
putrāḥ ṣaṣṭisahasrāṇi sagarasya mahātmanaḥ |
kapilakrodhanirdagdhā gatāyatsparśanāddivam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तामिमां त्रिदिवश्रेणीं मुक्तेरपि विधायिनीम् ।
मुमुक्षुसेवितां तात मुक्त्वा मान्यत्र गम्यताम्
tāmimāṃ tridivaśreṇīṃ mukterapi vidhāyinīm |
mumukṣusevitāṃ tāta muktvā mānyatra gamyatām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मावजानीहि सामीप्ये गंगा त्रिदशमानिताम् ।
यदिच्छसि महाभाग सेवितैषा प्रदास्यति
māvajānīhi sāmīpye gaṃgā tridaśamānitām |
yadicchasi mahābhāga sevitaiṣā pradāsyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तिर्यंचोऽपि विना ज्ञानाज्जले चेत्स्युर्गतासवः ।
भवेयुस्तर्हि ते ब्रह्म सा कथं त्यज्यते त्वया
tiryaṃco'pi vinā jñānājjale cetsyurgatāsavaḥ |
bhaveyustarhi te brahma sā kathaṃ tyajyate tvayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिवशर्मोवाच-
निशम्यैतद्वचस्तातस्ततो मम ऋतप्रियः ।
उवास सदने सर्वविषयेभ्यः पराङ्मुखः
śivaśarmovāca-
niśamyaitadvacastātastato mama ṛtapriyaḥ |
uvāsa sadane sarvaviṣayebhyaḥ parāṅmukhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रिषु कालेषुं गगायां प्रत्यहं स्नानमाचरन् ।
पुराणं स्याद्गृहे यत्र तत्र याति स नित्यशः
triṣu kāleṣuṃ gagāyāṃ pratyahaṃ snānamācaran |
purāṇaṃ syādgṛhe yatra tatra yāti sa nityaśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकदाकर्णयन्धीरो यमुनातीर्थगौरवम् ।
तत्र शुश्राव माहात्म्यमस्यतीर्थस्य पुत्र सः
ekadākarṇayandhīro yamunātīrthagauravam |
tatra śuśrāva māhātmyamasyatīrthasya putra saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अविमुक्त हरिद्वार प्रयागेभ्यश्च पुष्करात् ।
अयोध्याद्वारिका कांची मथुराभ्यस्तथान्यतः
avimukta haridvāra prayāgebhyaśca puṣkarāt |
ayodhyādvārikā kāṃcī mathurābhyastathānyataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वतीर्थमयस्यास्य पुण्यं शतगुणाधिकम् ।
कथितं तेन विदुषा सुतेनाकर्ण्यमत्पिता
sarvatīrthamayasyāsya puṇyaṃ śataguṇādhikam |
kathitaṃ tena viduṣā sutenākarṇyamatpitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्यक्त्वा गृहमगादत्र तीर्थे सर्वैरलक्षितः ।
आवामिव महाभागो गोविंदपदसेवकः
tyaktvā gṛhamagādatra tīrthe sarvairalakṣitaḥ |
āvāmiva mahābhāgo goviṃdapadasevakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत्रागत्य महाभागो मत्पिता मोक्षवांछया ।
निगमोद्बोधके तीर्थे त्रिकालं स्नानमाचरन्
atrāgatya mahābhāgo matpitā mokṣavāṃchayā |
nigamodbodhake tīrthe trikālaṃ snānamācaran
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उवास कतिचिन्मासानत्र तीर्थोत्तमे हि सः
uvāsa katicinmāsānatra tīrthottame hi saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुर्वन्निजक्रियां धीमान्निस्पृहोप्यजवेश्मनि ।
एकदा सहसा तस्य ज्वरोऽभूदतिदारुणः
kurvannijakriyāṃ dhīmānnispṛhopyajaveśmani |
ekadā sahasā tasya jvaro'bhūdatidāruṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महत्या पीडया तस्य मुमोह गतचेतनः ।
मुहूर्तं स पिता मुह्यं तदवस्थो व्यतिष्ठित
mahatyā pīḍayā tasya mumoha gatacetanaḥ |
muhūrtaṃ sa pitā muhyaṃ tadavastho vyatiṣṭhita
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पश्चात्समागतप्राणो विचिंत्य यदिदं तदा ।
अहो मे कष्टमापन्नं दूरे पुत्रः स धार्मिकः
paścātsamāgataprāṇo viciṃtya yadidaṃ tadā |
aho me kaṣṭamāpannaṃ dūre putraḥ sa dhārmikaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यो मां ज्वरवितप्तांगमाश्वासयति बुद्धिमान् ।
अगम्यागमनं पापं कृतं यन्मे सुदारुणम्
yo māṃ jvaravitaptāṃgamāśvāsayati buddhimān |
agamyāgamanaṃ pāpaṃ kṛtaṃ yanme sudāruṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रायश्चित्तं न तस्यापि कृतं कामे गतिर्भवेत् ।
आगमिष्यति पुत्रो मे तस्मै दास्यामि वस्विति
prāyaścittaṃ na tasyāpi kṛtaṃ kāme gatirbhavet |
āgamiṣyati putro me tasmai dāsyāmi vasviti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यन्मया गोपितं गेहे न दृष्टं च तदप्यहम् ।
शिवशर्मोवाच-
इति चिंतयतस्तस्य पान्थो वर्षेण पीडितः
yanmayā gopitaṃ gehe na dṛṣṭaṃ ca tadapyaham |
śivaśarmovāca-
iti ciṃtayatastasya pāntho varṣeṇa pīḍitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शीतार्तः कंपितवपुरुटजं प्राविशत्तदा ।
स तं संविष्टमालोक्य भूयो गत्वा तदंतिके
śītārtaḥ kaṃpitavapuruṭajaṃ prāviśattadā |
sa taṃ saṃviṣṭamālokya bhūyo gatvā tadaṃtike
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुनिरेष इति ज्ञात्वा ववंदे शिरसाध्वगः ।
ऊचे च कस्मात्सुप्तोसि मुने संध्या समागता
munireṣa iti jñātvā vavaṃde śirasādhvagaḥ |
ūce ca kasmātsuptosi mune saṃdhyā samāgatā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रविरस्तं प्रयात्येष न सुप्तेः काल एष ते ।
इत्युक्तमात्रे वचसि पथिकेन पिता मम
ravirastaṃ prayātyeṣa na supteḥ kāla eṣa te |
ityuktamātre vacasi pathikena pitā mama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शरभो ज्वरतप्तांगस्तमाह कथमप्यहो ।
शरभ उवाच-
श्रूयतां वचनं पांथ यद्वदामि पुरस्तव
śarabho jvarataptāṃgastamāha kathamapyaho |
śarabha uvāca-
śrūyatāṃ vacanaṃ pāṃtha yadvadāmi purastava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रुत्वा मद्भाग्ययातेन त्वया साधो विधीयताम् ।
वैश्योऽहं शरभो नाम्ना कान्यकुब्जे गृहं मम
śrutvā madbhāgyayātena tvayā sādho vidhīyatām |
vaiśyo'haṃ śarabho nāmnā kānyakubje gṛhaṃ mama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत्रागतो निषिद्धोपि जायामित्रसुतैरहम् ।
अस्य तीर्थस्य माहात्म्यं श्रुत्वा सूनुमुखेरितम्
atrāgato niṣiddhopi jāyāmitrasutairaham |
asya tīrthasya māhātmyaṃ śrutvā sūnumukheritam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मासास्तु कतिचित्साधो व्यतीता मयि चागते ।
दिनत्रयमतिक्रांतं ज्वरितस्य ममाधुना
māsāstu katicitsādho vyatītā mayi cāgate |
dinatrayamatikrāṃtaṃ jvaritasya mamādhunā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राणा मे विगता आसन्नद्यभूयः समागताः ।
कियानप्यायुषः शेषः साधो मे खलु तिष्ठति
prāṇā me vigatā āsannadyabhūyaḥ samāgatāḥ |
kiyānapyāyuṣaḥ śeṣaḥ sādho me khalu tiṣṭhati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शमनस्य गृहं दृष्ट्वा यदहं पुनरागतः ।
भाग्योदयेन केनापि ममात्र त्वं समागतः
śamanasya gṛhaṃ dṛṣṭvā yadahaṃ punarāgataḥ |
bhāgyodayena kenāpi mamātra tvaṃ samāgataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नय मां मद्गृहं मित्र द्रव्यं बहु ददामि ते ।
दास्याम्यपि गृहं गत्वा कृपां कुरु कृपानिधे
naya māṃ madgṛhaṃ mitra dravyaṃ bahu dadāmi te |
dāsyāmyapi gṛhaṃ gatvā kṛpāṃ kuru kṛpānidhe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इह भूभाग उत्खाय गृह्यतां मामकं धनम् ।
शिवशर्मोवाच-
इत्याकर्ण्य स दुर्बुद्धिर्ग्राम्यो विषयलंपटः
iha bhūbhāga utkhāya gṛhyatāṃ māmakaṃ dhanam |
śivaśarmovāca-
ityākarṇya sa durbuddhirgrāmyo viṣayalaṃpaṭaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उवाच धनलुब्धस्तं त्वदुक्तं साधयाम्यहम् ।
इत्युक्त्वा धनमुत्खाय तस्माद्भूभागतस्तदा
uvāca dhanalubdhastaṃ tvaduktaṃ sādhayāmyaham |
ityuktvā dhanamutkhāya tasmādbhūbhāgatastadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अग्रतः स्थापयामास शरभस्याह चाध्वगः ।
अध्वग उवाच-
धनमेतद्विशांनाथ तव भूभागतो मया
agrataḥ sthāpayāmāsa śarabhasyāha cādhvagaḥ |
adhvaga uvāca-
dhanametadviśāṃnātha tava bhūbhāgato mayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निष्कासितं प्रयच्छाशु शिबिकानयनाय मे ।
यामारोप्य ज्वरार्तं त्वां नयामि तव केतनम्
niṣkāsitaṃ prayacchāśu śibikānayanāya me |
yāmāropya jvarārtaṃ tvāṃ nayāmi tava ketanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिवशर्मोवाच-
इत्युक्तस्तेन स तदा ददौ स्वर्णपलत्रयम् ।
सोपि नीत्वा पितुर्द्रव्यं ययौ लवणपत्तनम्
śivaśarmovāca-
ityuktastena sa tadā dadau svarṇapalatrayam |
sopi nītvā piturdravyaṃ yayau lavaṇapattanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उषित्वा रात्रिमेकां तु शिबिकां सपरिच्छदाम् ।
सवाहामानयत्पुत्र दत्त्वा स्वर्णपलद्वयम्
uṣitvā rātrimekāṃ tu śibikāṃ saparicchadām |
savāhāmānayatputra dattvā svarṇapaladvayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पलं द्वयं गृहीतं तत्तेनैवाधर्मबुद्धिना ।
आरोप्य शिबिकां तं तु शरभं वैश्यसत्तमम्
palaṃ dvayaṃ gṛhītaṃ tattenaivādharmabuddhinā |
āropya śibikāṃ taṃ tu śarabhaṃ vaiśyasattamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पांथः स चलितो वाहांस्त्वरयन्कान्यकुब्जकम् ।
अस्य तीर्थवरस्याथ कमंडलुजलं धृतम्
pāṃthaḥ sa calito vāhāṃstvarayankānyakubjakam |
asya tīrthavarasyātha kamaṃḍalujalaṃ dhṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पाययन्नल्पमल्पं तं तृषार्तं सोध्वगो ययौ ।
अथ ते सरसस्तीरे उत्तीर्णा भोक्तुमध्वनि
pāyayannalpamalpaṃ taṃ tṛṣārtaṃ sodhvago yayau |
atha te sarasastīre uttīrṇā bhoktumadhvani
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्नात्वा भुक्त्वा पुनस्तस्मात्स्थानाच्चेलुस्त्वरान्विताः ।
कियंति भूमिमुल्लंघ्य तृषार्तांस्ते कमंडलोः
snātvā bhuktvā punastasmātsthānāccelustvarānvitāḥ |
kiyaṃti bhūmimullaṃghya tṛṣārtāṃste kamaṃḍaloḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जलं पीत्वा तृषार्तं तं शरभं चाप्यपाययत् ।
अथ कश्चिन्महाभीमो विकटो नाम राक्षसः
jalaṃ pītvā tṛṣārtaṃ taṃ śarabhaṃ cāpyapāyayat |
atha kaścinmahābhīmo vikaṭo nāma rākṣasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विचरन्निर्जनेऽरण्ये गच्छतस्तानवैक्षत ।
तान्दृष्ट्वा स क्षुधाक्रांतो वेगवान्विवृताननः
vicarannirjane'raṇye gacchatastānavaikṣata |
tāndṛṣṭvā sa kṣudhākrāṃto vegavānvivṛtānanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अभिदुद्राव चरणाघातेनाकंपयन्महीम् ।
आगत्य तरसा पार्श्वे तान्वाहान्पथिकं च तम्
abhidudrāva caraṇāghātenākaṃpayanmahīm |
āgatya tarasā pārśve tānvāhānpathikaṃ ca tam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सकोशेषु समादाय भ्रामयामास खेचरः ।
गतासून्भ्रामणेनैव भूतले तानपोथयत्
sakośeṣu samādāya bhrāmayāmāsa khecaraḥ |
gatāsūnbhrāmaṇenaiva bhūtale tānapothayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चखाद पिशितं तेषां पपौ कोशाच्च शोणितम् ।
कुत्र यास्यति रोगार्तो नरोऽयं पुरतो मम
cakhāda piśitaṃ teṣāṃ papau kośācca śoṇitam |
kutra yāsyati rogārto naro'yaṃ purato mama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एनं तु भक्षयिष्यामि पश्चादंबु पिबाम्यहम् ।
इति कृत्वा मतिर्वारितीर्थस्यास्य कमंडलोः
enaṃ tu bhakṣayiṣyāmi paścādaṃbu pibāmyaham |
iti kṛtvā matirvāritīrthasyāsya kamaṃḍaloḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुखे चिक्षेप स तदा रजनीचरपुंगवः ।
क्षिप्तमात्रे जले तस्य पूर्वजन्मभवा स्मृतिः
mukhe cikṣepa sa tadā rajanīcarapuṃgavaḥ |
kṣiptamātre jale tasya pūrvajanmabhavā smṛtiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जाता स तु वधात्तस्य शरभस्य न्यवर्तत ।
पूर्वजन्मकृतं पापं तदपि स्मृतिमागमत्
jātā sa tu vadhāttasya śarabhasya nyavartata |
pūrvajanmakṛtaṃ pāpaṃ tadapi smṛtimāgamat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
येन राक्षसभावस्तु भूतो विप्रोद्भवादपि ।
स्मृत्वा पापमुपेत्याशु समीपे शरभस्य तु ।
उवाच ज्ञानमापन्नो राक्षसः पितरं मम
yena rākṣasabhāvastu bhūto viprodbhavādapi |
smṛtvā pāpamupetyāśu samīpe śarabhasya tu |
uvāca jñānamāpanno rākṣasaḥ pitaraṃ mama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राक्षस उवाच-
भो भो मनुष्यशार्दूल कस्त्वं के च जना अमी ।
भक्षिता ये मया घोर रूपेणाधमरक्षसा
rākṣasa uvāca-
bho bho manuṣyaśārdūla kastvaṃ ke ca janā amī |
bhakṣitā ye mayā ghora rūpeṇādhamarakṣasā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कस्य तीर्थवरस्येदं जलं यस्य प्रभावतः ।
पापिनोऽपि स्मृतिर्जाता पूर्वजन्मभवा मम
kasya tīrthavarasyedaṃ jalaṃ yasya prabhāvataḥ |
pāpino'pi smṛtirjātā pūrvajanmabhavā mama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैश्य उवाच-
वैश्योऽहं राक्षसश्रेष्ठ कान्यकुब्जे गृहं मम ।
तीर्थानि पर्यटन्निंद्रप्रस्थेऽहं समुपागतः
vaiśya uvāca-
vaiśyo'haṃ rākṣasaśreṣṭha kānyakubje gṛhaṃ mama |
tīrthāni paryaṭanniṃdraprasthe'haṃ samupāgataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्राहमभवं दुःखी ज्वरेण विधियोगतः ।
ततो मे बुद्धिरुत्पन्ना गंतुं गृहमसत्पथ ।
तत्र कश्चित्समायातः पांथो वर्षेण पीडितः
tatrāhamabhavaṃ duḥkhī jvareṇa vidhiyogataḥ |
tato me buddhirutpannā gaṃtuṃ gṛhamasatpatha |
tatra kaścitsamāyātaḥ pāṃtho varṣeṇa pīḍitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रार्थितः स मयानीय शिबिकां मां गृहं नय ।
स चायं शिबिकां पांथः समुपानीय सत्वरः
prārthitaḥ sa mayānīya śibikāṃ māṃ gṛhaṃ naya |
sa cāyaṃ śibikāṃ pāṃthaḥ samupānīya satvaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मामारोप्य च तां धीरश्चलितो मद्गृहं प्रति ।
स पांथस्ते च शिबिकावाहाः संप्रति भक्षिताः
māmāropya ca tāṃ dhīraścalito madgṛhaṃ prati |
sa pāṃthaste ca śibikāvāhāḥ saṃprati bhakṣitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वया जलमिदं यस्य तीर्थस्यापि च तच्छृणु ।
इंद्रस्य खांडववने यमुनास्ति सरिद्वरा
tvayā jalamidaṃ yasya tīrthasyāpi ca tacchṛṇu |
iṃdrasya khāṃḍavavane yamunāsti saridvarā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्तीरेऽस्ति हरिप्रस्थं तीर्थं तीर्थोत्तमोत्तमम् ।
सुराचार्यस्य तत्रास्ति तीर्थं सर्वार्थसाधकम्
tattīre'sti hariprasthaṃ tīrthaṃ tīrthottamottamam |
surācāryasya tatrāsti tīrthaṃ sarvārthasādhakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निगमोद्बोधकं जाता स्मृतिस्ते यज्जलाशनात् ।
एतत्ते सर्वमाख्यातं यत्पृष्टोऽहंमिह त्वया
nigamodbodhakaṃ jātā smṛtiste yajjalāśanāt |
etatte sarvamākhyātaṃ yatpṛṣṭo'haṃmiha tvayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पृच्छामि त्वामहं किंचित्तद्वदाशु निशाचर ।
पूर्वजन्मकृतं कर्म स्मरसि त्वमिहाधुना ।
वद किं ते कृतं पापं येन जातोऽसि राक्षसः
pṛcchāmi tvāmahaṃ kiṃcittadvadāśu niśācara |
pūrvajanmakṛtaṃ karma smarasi tvamihādhunā |
vada kiṃ te kṛtaṃ pāpaṃ yena jāto'si rākṣasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राक्षस उवाच-
पुराहमभवं विप्रः पुण्ये वेदविदां कुले ।
दुराचारो ह्यधर्मात्मा शृणु सर्वं वदामि ते
rākṣasa uvāca-
purāhamabhavaṃ vipraḥ puṇye vedavidāṃ kule |
durācāro hyadharmātmā śṛṇu sarvaṃ vadāmi te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्रीडता हि मया नित्यं द्यूतेन सह तद्विदैः ।
हारितं द्रविणं भूरि स्वकीयं पितुरेव च
krīḍatā hi mayā nityaṃ dyūtena saha tadvidaiḥ |
hāritaṃ draviṇaṃ bhūri svakīyaṃ pitureva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पित्रा निवेद्य भूपाय मामकं कर्म तज्जनैः ।
पुरान्निःसारितो निःस्वो गतोऽहं ग्राममंतिके
pitrā nivedya bhūpāya māmakaṃ karma tajjanaiḥ |
purānniḥsārito niḥsvo gato'haṃ grāmamaṃtike
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्रासीन्मे सखा नाम देवको ब्राह्मणोत्तमः ।
तेनाऽहं रक्षितो गेहे कुर्वता चिरमादरम्
tatrāsīnme sakhā nāma devako brāhmaṇottamaḥ |
tenā'haṃ rakṣito gehe kurvatā ciramādaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वस्तुं तत्र सुखेनाहं तद्भार्यां रूपशालिनीम् ।
कामातुरोऽहमभजं बलान्मित्रे गते क्वचित्
vastuṃ tatra sukhenāhaṃ tadbhāryāṃ rūpaśālinīm |
kāmāturo'hamabhajaṃ balānmitre gate kvacit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सा मृता तत्क्षणात्साध्वी भक्षयित्वा महाविषम् ।
तां दृष्ट्वा तमसायुक्ते निशीथेऽहं पलायितः
sā mṛtā tatkṣaṇātsādhvī bhakṣayitvā mahāviṣam |
tāṃ dṛṣṭvā tamasāyukte niśīthe'haṃ palāyitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पलायमानस्तरसा धृतोऽहं राजकिंकरैः ।
चौरोऽयमिति खङ्गेन चिच्छिदुस्ते शिरो मम
palāyamānastarasā dhṛto'haṃ rājakiṃkaraiḥ |
cauro'yamiti khaṅgena cicchiduste śiro mama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मृतं मां यातनादेहमावेश्य यमकिंकराः ।
रौरवे निरयघोरे चिक्षिपुर्यमशासनात्
mṛtaṃ māṃ yātanādehamāveśya yamakiṃkarāḥ |
raurave nirayaghore cikṣipuryamaśāsanāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
षष्टिवर्षसहस्राणि तत्राऽहं तीव्रयातनाम् ।
भुक्त्वा तेनैव पापेन राक्षसत्वमुपागतः
ṣaṣṭivarṣasahasrāṇi tatrā'haṃ tīvrayātanām |
bhuktvā tenaiva pāpena rākṣasatvamupāgataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शतवर्षाण्यतीतानि राक्षसत्वे विशांपते ।
वदामि तमुपायं मे येनास्मान्मुक्तिमाप्नुयाम्
śatavarṣāṇyatītāni rākṣasatve viśāṃpate |
vadāmi tamupāyaṃ me yenāsmānmuktimāpnuyām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुण्यं तदर्पिते साधो वदामि शृणु सादरम् ।
येन तीर्थवरस्येदं जलं मम मुखे गतम्
puṇyaṃ tadarpite sādho vadāmi śṛṇu sādaram |
yena tīrthavarasyedaṃ jalaṃ mama mukhe gatam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्रैव जन्मनि मया कृत्वा हरिदिने व्रतम् ।
संसर्गान्नेच्छया वैश्य रात्रौ जागरणं कृतम्
tatraiva janmani mayā kṛtvā haridine vratam |
saṃsargānnecchayā vaiśya rātrau jāgaraṇaṃ kṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्वादश्यामथ संस्नात्वा भोक्तुंमपि समुद्यते ।
मद्गृहे कश्चिदायातो वैष्णवो विष्णुरूपधृक्
dvādaśyāmatha saṃsnātvā bhoktuṃmapi samudyate |
madgṛhe kaścidāyāto vaiṣṇavo viṣṇurūpadhṛk
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुपितोऽहं तमालोक्य दुर्वचो वदमग्रतः ।
क्व गच्छसि दुराचार दांभिकस्त्रीजनांतरे
kupito'haṃ tamālokya durvaco vadamagrataḥ |
kva gacchasi durācāra dāṃbhikastrījanāṃtare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्युक्तं स मया धीरस्तुल्यो मानापमानयोः ।
तूष्णीमेव निकेतान्मे निर्गत्य चलितो यदा
ityuktaṃ sa mayā dhīrastulyo mānāpamānayoḥ |
tūṣṇīmeva niketānme nirgatya calito yadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदाभिमुखमायांती पत्नी मम पतिव्रता ।
पतित्वा पादयोस्तस्य तं साधुं गृहमानयत्
tadābhimukhamāyāṃtī patnī mama pativratā |
patitvā pādayostasya taṃ sādhuṃ gṛhamānayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मयापमानितस्यापि न क्रोधोऽभून्महात्मनः ।
तयादृतस्याप्यानंदो यतः सोरि सुहृत्समः
mayāpamānitasyāpi na krodho'bhūnmahātmanaḥ |
tayādṛtasyāpyānaṃdo yataḥ sori suhṛtsamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तमर्चयित्वा विधिवद्विष्टरे चोपवेश्य सा ।
भोज्यं भोजय जीवेश जयताद्भुवनत्रयम्
tamarcayitvā vidhivadviṣṭare copaveśya sā |
bhojyaṃ bhojaya jīveśa jayatādbhuvanatrayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्युक्तोऽहं तया साध्व्या न्यगदं तं महाशयम् ।
म्लानवक्त्रः प्रसन्नास्यमुत्तिष्ठ शमय क्षुधाम्
ityukto'haṃ tayā sādhvyā nyagadaṃ taṃ mahāśayam |
mlānavaktraḥ prasannāsyamuttiṣṭha śamaya kṣudhām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्युक्त्वा तस्य चरणौ नोदितस्तनुमध्यमा ।
प्राक्षालयं पुनस्तं तु निवेश्यासनमुत्तमम्
ityuktvā tasya caraṇau noditastanumadhyamā |
prākṣālayaṃ punastaṃ tu niveśyāsanamuttamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अददां पात्रमन्नेन पूर्णं तस्मै विवेकिने ।
जलं च तत्करे साध्व्या प्रेरितोऽहं तया मुहुः
adadāṃ pātramannena pūrṇaṃ tasmai vivekine |
jalaṃ ca tatkare sādhvyā prerito'haṃ tayā muhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपभुज्य स धर्मात्मा स्वैरं विगतविक्रियः ।
हरेराम हरेकृष्ण जपन्निति जगाम ह
upabhujya sa dharmātmā svairaṃ vigatavikriyaḥ |
harerāma harekṛṣṇa japanniti jagāma ha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृतं पुण्यमिदं वैश्य नोदितेन मया स्त्रिया ।
पूर्वजन्मनि येनेदं प्रापितं तीर्थवारि मे
kṛtaṃ puṇyamidaṃ vaiśya noditena mayā striyā |
pūrvajanmani yenedaṃ prāpitaṃ tīrthavāri me
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिवशर्मोवाच-
विष्णुशर्मन्निदं वाक्यमुक्त्वा तिष्ठति राक्षसे ।
पथिकः स च ते वाहाः प्राहुः खे दिव्यदेहिनः
śivaśarmovāca-
viṣṇuśarmannidaṃ vākyamuktvā tiṣṭhati rākṣase |
pathikaḥ sa ca te vāhāḥ prāhuḥ khe divyadehinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पथिकवाहा ऊचुः
भो भो विशांपते साधो प्राप्ता अप्यपमृत्युताम् ।
त्वत्प्रसादादिदं वारि पीत्वा देवत्वमागताः
pathikavāhā ūcuḥ
bho bho viśāṃpate sādho prāptā apyapamṛtyutām |
tvatprasādādidaṃ vāri pītvā devatvamāgatāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वत्संगे धनलोभेन विट्पते चलिता यतः ।
विगता न धनाकांक्षा मरणावसरेप्यतः
tvatsaṃge dhanalobhena viṭpate calitā yataḥ |
vigatā na dhanākāṃkṣā maraṇāvasarepyataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तीर्थराजजलस्यास्य तिष्ठतो जठरे हि नः ।
मरणे ह्यनुभावात्तु मैत्री प्राप्ता धनेशितुः
tīrtharājajalasyāsya tiṣṭhato jaṭhare hi naḥ |
maraṇe hyanubhāvāttu maitrī prāptā dhaneśituḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नमामस्त्वां वयं यामो धनेश नगरीं प्रभो ।
विमानैस्तद्गणानीतैर्नानामणिविभूषितैः
namāmastvāṃ vayaṃ yāmo dhaneśa nagarīṃ prabho |
vimānaistadgaṇānītairnānāmaṇivibhūṣitaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रयाहि मा विलंबस्व तीर्थे निगमबोधके ।
त्वमनेनसमं साधो तारयैनमपि द्रुतम्
prayāhi mā vilaṃbasva tīrthe nigamabodhake |
tvamanenasamaṃ sādho tārayainamapi drutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिवशर्मोवाच-
इत्युक्त्वा ते गतास्तात दिश्युदीच्यां समंततः ।
विमानकिंकिणीनादैर्नादयंतोऽथ रोदसी
śivaśarmovāca-
ityuktvā te gatāstāta diśyudīcyāṃ samaṃtataḥ |
vimānakiṃkiṇīnādairnādayaṃto'tha rodasī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ वैश्यो मम पिता तमाह रजनीचरम् ।
शरभ उवाच-
उत्तिष्ठ नय मामाशु तीर्थे निगमबोधके
atha vaiśyo mama pitā tamāha rajanīcaram |
śarabha uvāca-
uttiṣṭha naya māmāśu tīrthe nigamabodhake
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्वरार्त्तेन मया पद्भ्यां तत्र गंतुं न शक्यते ।
यो मां नयति तत्तीर्थं त्वदन्यो नास्ति कश्चन
jvarārttena mayā padbhyāṃ tatra gaṃtuṃ na śakyate |
yo māṃ nayati tattīrthaṃ tvadanyo nāsti kaścana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिवशर्मोवाच-
तथेति तमथाश्वास्य वैश्यं स रजनीचरः ।
स्कंधमारोप्य वेगेन तत्तीर्थं पावनं ययौ
śivaśarmovāca-
tatheti tamathāśvāsya vaiśyaṃ sa rajanīcaraḥ |
skaṃdhamāropya vegena tattīrthaṃ pāvanaṃ yayau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऊषतुस्तावुभौ तत्र विश्पतिः स च राक्षसः ।
कुर्वंतौ स्नानमात्रं तु सर्वतीर्थोत्तमोत्तमे
ūṣatustāvubhau tatra viśpatiḥ sa ca rākṣasaḥ |
kurvaṃtau snānamātraṃ tu sarvatīrthottamottame
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.