श्रीरुद्र उवाच-
यत्कौर्म्यवैभवं विष्णोः सर्वलोकनमस्कृतम् ।
तद्वक्ष्यामि प्रिये सम्यक्शृणुष्वेकाग्रचेतसा
śrīrudra uvāca-
yatkaurmyavaibhavaṃ viṣṇoḥ sarvalokanamaskṛtam |
tadvakṣyāmi priye samyakśṛṇuṣvekāgracetasā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत्रिपुत्रो महातेजा दुर्वासा इति विश्रुतः ।
प्रचण्डः सर्वलोकानां क्षोभकारी महातपाः
atriputro mahātejā durvāsā iti viśrutaḥ |
pracaṇḍaḥ sarvalokānāṃ kṣobhakārī mahātapāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स ययौ हिमवत्पृष्ठं ब्रह्मर्षिस्तपसो निधिः ।
ममांशभूतो ब्रह्मर्षिः सर्वेषां भयदस्सदा
sa yayau himavatpṛṣṭhaṃ brahmarṣistapaso nidhiḥ |
mamāṃśabhūto brahmarṣiḥ sarveṣāṃ bhayadassadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उषितस्तत्र वर्षं तु किन्नरीभिः स पूजितः ।
महेंद्रं द्रष्टुकामोऽसौ स्वर्लोकं प्रययौ मुनिः
uṣitastatra varṣaṃ tu kinnarībhiḥ sa pūjitaḥ |
maheṃdraṃ draṣṭukāmo'sau svarlokaṃ prayayau muniḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मिन्काले महातेजा गजारूढं महेश्वरम् ।
ददर्श सर्वदेवैस्तं पूज्यमानं शचीपतिम्
tasminkāle mahātejā gajārūḍhaṃ maheśvaram |
dadarśa sarvadevaistaṃ pūjyamānaṃ śacīpatim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तच्च दृष्ट्वा स हृष्टात्मा दुर्वासा सुमहातपाः ।
पारिजातस्रजं तस्मै प्रददौ विनयान्वितः
tacca dṛṣṭvā sa hṛṣṭātmā durvāsā sumahātapāḥ |
pārijātasrajaṃ tasmai pradadau vinayānvitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आदाय देवताधीशस्तां स्रजं गजमूर्द्धनि ।
विन्यस्य तत्र देवेशः प्रययौ नंदनं प्रति
ādāya devatādhīśastāṃ srajaṃ gajamūrddhani |
vinyasya tatra deveśaḥ prayayau naṃdanaṃ prati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
करेणादाय तां मालां मदोद्रिक्तस्ततो गजः ।
पीडयित्वाथ चिक्षेप संस्थितां धरणीतले
kareṇādāya tāṃ mālāṃ madodriktastato gajaḥ |
pīḍayitvātha cikṣepa saṃsthitāṃ dharaṇītale
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः क्रुद्धो महातेजा दुर्वासा रक्तलोचनः ।
प्रशप्तवान्महेंद्रं तं संतप्तक्रोधवह्निना
tataḥ kruddho mahātejā durvāsā raktalocanaḥ |
praśaptavānmaheṃdraṃ taṃ saṃtaptakrodhavahninā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुर्वासा उवाच-
त्रैलोक्यैकश्रियायुक्तो यस्मान्मामवमन्यते ।
तस्मात्त्रैलोक्यश्रीर्नष्टा भवत्वेव न संशयः
durvāsā uvāca-
trailokyaikaśriyāyukto yasmānmāmavamanyate |
tasmāttrailokyaśrīrnaṣṭā bhavatveva na saṃśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रुद्र उवाच-
इति शप्तस्ततः शक्रो जगाम स्वपुरं पुनः ।
ततः श्रीर्जगतां धात्री क्षणादंतर्दधे स्वयम्
rudra uvāca-
iti śaptastataḥ śakro jagāma svapuraṃ punaḥ |
tataḥ śrīrjagatāṃ dhātrī kṣaṇādaṃtardadhe svayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अंतर्द्धानं गता लक्ष्मीस्तदा नष्टं जगत्त्रयम् ।
यदपांगाश्रितं सर्वं जगत्स्थावरजंगमम्
aṃtarddhānaṃ gatā lakṣmīstadā naṣṭaṃ jagattrayam |
yadapāṃgāśritaṃ sarvaṃ jagatsthāvarajaṃgamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्यामंतर्द्धानवत्यां सर्वं नष्टतरं भवत् ।
ब्रह्मादि त्रिदशाः सर्वे गंधर्वा यक्ष किन्नराः
tasyāmaṃtarddhānavatyāṃ sarvaṃ naṣṭataraṃ bhavat |
brahmādi tridaśāḥ sarve gaṃdharvā yakṣa kinnarāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दैत्याश्च दानावा नागा मनुष्या राक्षसास्तथा ।
पशवः पक्षिणः कीटाः सर्वे स्थावरजंगमाः
daityāśca dānāvā nāgā manuṣyā rākṣasāstathā |
paśavaḥ pakṣiṇaḥ kīṭāḥ sarve sthāvarajaṃgamāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तया लक्ष्म्या जगन्मात्रा ते सर्वे नावलोकिताः ।
दारिद्र्येनैव विहितास्ते सर्वे दुःखभागिनः
tayā lakṣmyā jaganmātrā te sarve nāvalokitāḥ |
dāridryenaiva vihitāste sarve duḥkhabhāginaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षुत्पिपासार्दिता देवाश्चुक्रुशुर्गतचेतसः ।
न ववर्ष जलधरः सर्वे शुष्का जलाशयाः
kṣutpipāsārditā devāścukruśurgatacetasaḥ |
na vavarṣa jaladharaḥ sarve śuṣkā jalāśayāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वे ते पादपा शुष्काः फलपुष्पविवर्जिताः ।
तदा देवाः सगंधर्वा दैत्यदानवराक्षसाः
sarve te pādapā śuṣkāḥ phalapuṣpavivarjitāḥ |
tadā devāḥ sagaṃdharvā daityadānavarākṣasāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षुत्पिपासार्द्दिता जग्मुः ब्रह्माणममितौजसम् ।
ऊचुस्तं देवदेवेशमब्जयोनिं पितामहम्
kṣutpipāsārdditā jagmuḥ brahmāṇamamitaujasam |
ūcustaṃ devadeveśamabjayoniṃ pitāmaham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवा ऊचुः -
भगवन्क्षुत्पिपासाभ्यां पीडितं हि जगत्त्रयम् ।
न हुतं न वषट्कारः सर्वधर्म्मविवर्जितम्
devā ūcuḥ -
bhagavankṣutpipāsābhyāṃ pīḍitaṃ hi jagattrayam |
na hutaṃ na vaṣaṭkāraḥ sarvadharmmavivarjitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षुत्पिपासार्द्दिताः सर्वे देवदानवमानवाः ।
त्रातारं सर्वलोकेशं भवंतं शरणं गताः
kṣutpipāsārdditāḥ sarve devadānavamānavāḥ |
trātāraṃ sarvalokeśaṃ bhavaṃtaṃ śaraṇaṃ gatāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रातुमर्हसि देवेश क्षुत्पिपासार्दिताञ्जनान् ।
रुद्र उवाच-
इति तेषां वचः श्रुत्वा सर्वलोकपितामहः
trātumarhasi deveśa kṣutpipāsārditāñjanān |
rudra uvāca-
iti teṣāṃ vacaḥ śrutvā sarvalokapitāmahaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उवाच परमप्रीतस्तान्सर्वान्प्रति मानदः ।
ब्रह्मोवाच-
शृणुध्वं देवताः सर्वे दैत्यगंधर्वमानवाः
uvāca paramaprītastānsarvānprati mānadaḥ |
brahmovāca-
śṛṇudhvaṃ devatāḥ sarve daityagaṃdharvamānavāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महेंद्रस्यापचारेण सर्वमेतदुपस्थितम् ।
समुद्भूतमिदं घोरं जगत्संवर्त्तकं महत्
maheṃdrasyāpacāreṇa sarvametadupasthitam |
samudbhūtamidaṃ ghoraṃ jagatsaṃvarttakaṃ mahat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुर्वासाः सुमहात्मातु यतः क्रोधमवाप्तवान् ।
तस्मात्क्रोधेन तेनेदं नष्टं लोकत्रयं सुराः
durvāsāḥ sumahātmātu yataḥ krodhamavāptavān |
tasmātkrodhena tenedaṃ naṣṭaṃ lokatrayaṃ surāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
असौ रोषपरीतात्मा क्रोधेन कलुषीकृतः ।
जगत्त्रयं च श्रीनष्टं भवत्वित्याह दुर्मतिः
asau roṣaparītātmā krodhena kaluṣīkṛtaḥ |
jagattrayaṃ ca śrīnaṣṭaṃ bhavatvityāha durmatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तच्छापाज्जगतां धात्री लक्ष्मीर्न्नारायणप्रिया ।
अंतर्द्धानं गता देवी जगन्माता महेश्वरी
tacchāpājjagatāṃ dhātrī lakṣmīrnnārāyaṇapriyā |
aṃtarddhānaṃ gatā devī jaganmātā maheśvarī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदपाङ्गे क्षिता लोका भवंति सुखितास्तथा ।
नालोकिता जगन्मात्रा दुःखभागिन एव हि
yadapāṅge kṣitā lokā bhavaṃti sukhitāstathā |
nālokitā jaganmātrā duḥkhabhāgina eva hi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मात्सर्वे वयं गत्वा दुग्धाब्धौ स्थितमुत्तमम् ।
तत्र नारायणं देवमर्च्चयामः सनातनम्
tasmātsarve vayaṃ gatvā dugdhābdhau sthitamuttamam |
tatra nārāyaṇaṃ devamarccayāmaḥ sanātanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मिन्प्रसन्ने देवेशे शिवमेतद्भवेज्जगत् ।
इति निश्चित्य मनसा ब्रह्मा देवगणैर्युतः
tasminprasanne deveśe śivametadbhavejjagat |
iti niścitya manasā brahmā devagaṇairyutaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भृग्वादिमुनिभिः सार्द्धं प्रययौ क्षीरसागरम् ।
क्षीराब्धावुत्तरतटे ब्रह्मरुद्रादिदेवताः
bhṛgvādimunibhiḥ sārddhaṃ prayayau kṣīrasāgaram |
kṣīrābdhāvuttarataṭe brahmarudrādidevatāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विष्णुं समर्च्चयामासुः पौरुषेण विधानतः ।
जपन्नष्टाक्षरं मंत्रं पौरुषं सूक्तमेव च
viṣṇuṃ samarccayāmāsuḥ pauruṣeṇa vidhānataḥ |
japannaṣṭākṣaraṃ maṃtraṃ pauruṣaṃ sūktameva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ध्यायंतोऽनन्यमनसो जुहुवुः परमेश्वरम् ।
तुष्टुवुः स्तवनैर्दिव्यैर्नमश्चक्रुर्विचित्रधा
dhyāyaṃto'nanyamanaso juhuvuḥ parameśvaram |
tuṣṭuvuḥ stavanairdivyairnamaścakrurvicitradhā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः प्रसन्नो भगवान्सर्वेषां च दिवौकसाम् ।
तेषां संदर्शने तस्थौ स्तूयमानो महर्षिभिः
tataḥ prasanno bhagavānsarveṣāṃ ca divaukasām |
teṣāṃ saṃdarśane tasthau stūyamāno maharṣibhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैनतेयं समारुह्य सर्वदेवमयं विभुम् ।
तं दृष्ट्वा जगतामीशं शंखचक्रगदाधरम्
vainateyaṃ samāruhya sarvadevamayaṃ vibhum |
taṃ dṛṣṭvā jagatāmīśaṃ śaṃkhacakragadādharam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पीतवस्त्रं चतुर्बाहुं पुंडरीकनिभेक्षणम् ।
श्रीवत्सकौस्तुभोरस्कं वनमालाविभूषितम्
pītavastraṃ caturbāhuṃ puṃḍarīkanibhekṣaṇam |
śrīvatsakaustubhoraskaṃ vanamālāvibhūṣitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किरीटहारकेयूरनूपुरैरुपशोभितम् ।
तुष्टुवुर्जयशब्देन नमश्चक्रुर्निरंतरम्
kirīṭahārakeyūranūpurairupaśobhitam |
tuṣṭuvurjayaśabdena namaścakrurniraṃtaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः प्रोवाच भगवान्कृपया सर्वदेवताः ।
वरदोस्मि वरं देवा वृणीध्वमिति चाब्रवीत्
tataḥ provāca bhagavānkṛpayā sarvadevatāḥ |
varadosmi varaṃ devā vṛṇīdhvamiti cābravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति श्रुत्वा तदा सर्वे देवा ब्रह्मपुरोगमाः ।
ऊचुः प्रांजलयो देवमिदं वचनमीश्वरम्
iti śrutvā tadā sarve devā brahmapurogamāḥ |
ūcuḥ prāṃjalayo devamidaṃ vacanamīśvaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवा ऊचुः।
भगवन्मुनिशापेन संप्रतीदं जगत्त्रयम् ।
क्षुत्पिपासार्दितं सर्वं सदेवासुरमानुषम्
devā ūcuḥ|
bhagavanmuniśāpena saṃpratīdaṃ jagattrayam |
kṣutpipāsārditaṃ sarvaṃ sadevāsuramānuṣam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्माद्भवंतं शरणं याताः स्म पुरुषोत्तम ।
त्राहि सर्वमिमं लोकं नान्यः शक्तो भवेत्क्वचित्
tasmādbhavaṃtaṃ śaraṇaṃ yātāḥ sma puruṣottama |
trāhi sarvamimaṃ lokaṃ nānyaḥ śakto bhavetkvacit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रुद्र उवाच-
इत्युक्तो देवतैः सर्वैरच्युतः परमेश्वरः ।
विचार्य्यैतदुवाचैतान्देवान्ब्रह्मपुरोगमान्
rudra uvāca-
ityukto devataiḥ sarvairacyutaḥ parameśvaraḥ |
vicāryyaitaduvācaitāndevānbrahmapurogamān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीभगवानुवाच-
अत्रिसूनोर्मुनेः शापादंतर्द्धानं गता रमा ।
कटाक्षदर्शनात्तस्या जगदैश्वर्य्यसंयुतम्
śrībhagavānuvāca-
atrisūnormuneḥ śāpādaṃtarddhānaṃ gatā ramā |
kaṭākṣadarśanāttasyā jagadaiśvaryyasaṃyutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्माद्यूयं सुराः सर्वे शिवब्रह्मपुरोगमाः ।
उत्पाट्य मंदरं शैलं निधाय क्षीरसागरम्
tasmādyūyaṃ surāḥ sarve śivabrahmapurogamāḥ |
utpāṭya maṃdaraṃ śailaṃ nidhāya kṣīrasāgaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मंदरं घर्घरं कृत्वा सर्प्पराजेन वेष्टितम् ।
कुरुध्वं मथनं देवा दैत्यगंधर्वदानवैः
maṃdaraṃ ghargharaṃ kṛtvā sarpparājena veṣṭitam |
kurudhvaṃ mathanaṃ devā daityagaṃdharvadānavaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उत्पद्यते च सा लक्ष्मीर्जगत्संरक्षणाय वै ।
तया हृष्टा महाभागा भविष्यथ न संशयः
utpadyate ca sā lakṣmīrjagatsaṃrakṣaṇāya vai |
tayā hṛṣṭā mahābhāgā bhaviṣyatha na saṃśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धारयाम्यहमेवाद्रिं कूर्मरूपेण संवृतः ।
मम शक्त्या सुरान्सर्वान्प्रविश्य च बलीयसः
dhārayāmyahamevādriṃ kūrmarūpeṇa saṃvṛtaḥ |
mama śaktyā surānsarvānpraviśya ca balīyasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रुद्र उवाच-
इत्युक्ता देवताः सर्वा हरिणा कामलक्षणे ।
साधुसाध्विति देवेशमूचुर्ब्रह्मपुरोगमाः
rudra uvāca-
ityuktā devatāḥ sarvā hariṇā kāmalakṣaṇe |
sādhusādhviti deveśamūcurbrahmapurogamāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संस्तूयमानो भगवानच्युतः सुरसत्तमैः ।
अंतर्दधे ततः श्रीमान्सर्वलोकनमस्कृतः ।
सर्वाधारः सर्वदेवः सर्वत्र समदर्शनः
saṃstūyamāno bhagavānacyutaḥ surasattamaiḥ |
aṃtardadhe tataḥ śrīmānsarvalokanamaskṛtaḥ |
sarvādhāraḥ sarvadevaḥ sarvatra samadarśanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.