रुद्र उवाच-
भ्रातरं निहतं ज्ञात्वा हिरण्यकशिपुस्ततः ।
तपस्तेपे महादैत्यो मेरोः पार्श्वे च मां प्रति
rudra uvāca-
bhrātaraṃ nihataṃ jñātvā hiraṇyakaśipustataḥ |
tapastepe mahādaityo meroḥ pārśve ca māṃ prati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दिव्यवर्षसहस्राणि वायुभक्षो महाबलः ।
जपन्पंचाक्षरं मंत्रं पूजयामास मां शुभे
divyavarṣasahasrāṇi vāyubhakṣo mahābalaḥ |
japanpaṃcākṣaraṃ maṃtraṃ pūjayāmāsa māṃ śubhe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः प्रहृष्टमनसा तमवोचं महासुरम् ।
वरं वृणीष्व दैतेय यत्ते मनसि वर्त्तते ।
ततः प्रोवाच दैतेयो मां प्रसन्नं शुभानने
tataḥ prahṛṣṭamanasā tamavocaṃ mahāsuram |
varaṃ vṛṇīṣva daiteya yatte manasi varttate |
tataḥ provāca daiteyo māṃ prasannaṃ śubhānane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हिरण्यकशिपुरुवाच-
देवासुरमनुष्याणां गंधर्वोरगरक्षसाम् ।
पशुपक्षिमृगाणां च सिद्धानां वै महात्मनाम्
hiraṇyakaśipuruvāca-
devāsuramanuṣyāṇāṃ gaṃdharvoragarakṣasām |
paśupakṣimṛgāṇāṃ ca siddhānāṃ vai mahātmanām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यक्षविद्याधराणां च किन्नराणां तथैव च ।
सर्वेषामेव रोगाणामायुधानां तथैव च ।
सर्वेषामृषिमुख्यानामवध्यत्वं प्रयच्छ मे
yakṣavidyādharāṇāṃ ca kinnarāṇāṃ tathaiva ca |
sarveṣāmeva rogāṇāmāyudhānāṃ tathaiva ca |
sarveṣāmṛṣimukhyānāmavadhyatvaṃ prayaccha me
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रुद्र उवाच-
एवमस्त्विति तद्रक्षस्त्वब्रुवं प्रियदर्शने ।
मत्तो महद्वरं प्राप्य स दैतेयो महाबलः
rudra uvāca-
evamastviti tadrakṣastvabruvaṃ priyadarśane |
matto mahadvaraṃ prāpya sa daiteyo mahābalaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जित्वा महेंद्रं देवांश्च स त्रैलोक्येश्वरोऽभवत् ।
सर्वांश्च यज्ञभागांश्च स्वयमेवाग्रहीद्बलात्
jitvā maheṃdraṃ devāṃśca sa trailokyeśvaro'bhavat |
sarvāṃśca yajñabhāgāṃśca svayamevāgrahīdbalāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रातारं नाधिगच्छंति देवतास्तेन निर्जिताः ।
तस्यैव किंकराः सर्वे गंधर्वा देवदानवाः
trātāraṃ nādhigacchaṃti devatāstena nirjitāḥ |
tasyaiva kiṃkarāḥ sarve gaṃdharvā devadānavāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यक्षाश्चनागाः सिद्धाश्च साध्याश्च वशवर्तिनः ।
उत्तानपादस्य सुतां कल्याणीं नाम कन्यकाम्
yakṣāścanāgāḥ siddhāśca sādhyāśca vaśavartinaḥ |
uttānapādasya sutāṃ kalyāṇīṃ nāma kanyakām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपयेमे विधानेन दैत्यराजो महाबलः ।
तस्यां जातो महातेजाः प्रह्लादो दैत्यराट्शुभे
upayeme vidhānena daityarājo mahābalaḥ |
tasyāṃ jāto mahātejāḥ prahlādo daityarāṭśubhe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनुरक्तो हृषीकेशे गर्भवासेऽपि यो हरौ ।
सर्वावस्थासु कृत्येषु मनोवाक्कायकर्म्मभिः
anurakto hṛṣīkeśe garbhavāse'pi yo harau |
sarvāvasthāsu kṛtyeṣu manovākkāyakarmmabhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नान्यं जानाति देवेशात्प्रसन्नात्मा सनातनात् ।
स कालेऽपि विनीतः सन्गुरुगेहे वसत्सुधीः
nānyaṃ jānāti deveśātprasannātmā sanātanāt |
sa kāle'pi vinītaḥ sangurugehe vasatsudhīḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अधीत्य सर्ववेदांश्च शास्त्राणि विविधानि च ।
कस्यचित्त्वथ कालस्य गुरुणा सह दैत्यजः
adhītya sarvavedāṃśca śāstrāṇi vividhāni ca |
kasyacittvatha kālasya guruṇā saha daityajaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पितुः समीपमागत्य ववंदे विनयान्वितः ।
तं परिष्वज्य बाहुभ्यां तनयं शुभलक्षणम् ।
अंके निधाय दैत्येंद्रः प्रोवाचेदं सुविस्मितम्
pituḥ samīpamāgatya vavaṃde vinayānvitaḥ |
taṃ pariṣvajya bāhubhyāṃ tanayaṃ śubhalakṣaṇam |
aṃke nidhāya daityeṃdraḥ provācedaṃ suvismitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हिरण्यकशिपुरुवाच-
प्रह्लाद चिरकालं त्वं गुरुगेहे निवेशितः ।
यदुक्ता गुरुणा विद्या तन्ममाचक्ष्व सुव्रत
hiraṇyakaśipuruvāca-
prahlāda cirakālaṃ tvaṃ gurugehe niveśitaḥ |
yaduktā guruṇā vidyā tanmamācakṣva suvrata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रुद्र उवाच-
इति पृष्टः स्वपित्रा वै प्रह्लादो जन्मवैष्णवः ।
प्राह दैत्येश्वरं प्रीत्या वचनं कलुषापहम्
rudra uvāca-
iti pṛṣṭaḥ svapitrā vai prahlādo janmavaiṣṇavaḥ |
prāha daityeśvaraṃ prītyā vacanaṃ kaluṣāpaham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रह्लाद उवाच-
यो वै सर्वोपनिषदामर्थः पुरुष ईश्वरः ।
तं वै सर्वगतं विष्णुं नमस्कृत्वा ब्रवीमि ते
prahlāda uvāca-
yo vai sarvopaniṣadāmarthaḥ puruṣa īśvaraḥ |
taṃ vai sarvagataṃ viṣṇuṃ namaskṛtvā bravīmi te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रुद्र उवाच-।
इति विष्णुस्तुतिं श्रुत्वा दैत्यराड् विस्मयान्वितः ।
उवाच तं गुरुं रोषात्किं त्वयोक्तं ममात्मजे
rudra uvāca-|
iti viṣṇustutiṃ śrutvā daityarāḍ vismayānvitaḥ |
uvāca taṃ guruṃ roṣātkiṃ tvayoktaṃ mamātmaje
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ममात्मजस्य दुर्बुद्धे हरिसंस्तवमीदृशम् ।
किमर्थमुक्तवान्जाड्यमकार्य्यं ब्राह्मणोचितम्
mamātmajasya durbuddhe harisaṃstavamīdṛśam |
kimarthamuktavānjāḍyamakāryyaṃ brāhmaṇocitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अश्राव्यं मदमित्रस्य स्तवमेतं ममाग्रतः ।
बालेनापिकृतंत्वेतत्त्वत्प्रसादाद्दिवजाधम
aśrāvyaṃ madamitrasya stavametaṃ mamāgrataḥ |
bālenāpikṛtaṃtvetattvatprasādāddivajādhama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्युक्त्वा परितो वीक्ष्य दैत्यराट्क्रोधमूर्च्छितः ।
उवाच दैत्यमेकं तु बंधयैनं द्विजाधमम्
ityuktvā parito vīkṣya daityarāṭkrodhamūrcchitaḥ |
uvāca daityamekaṃ tu baṃdhayainaṃ dvijādhamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इतिराजवचः श्रुत्वा स बबंध भृगोः सुतम् ।
बध्यमानं गुरुं दृष्ट्वा प्रह्लादो ब्राह्मणप्रियः ।
उवाच पितरं तात इदं मे नोक्तवान्गुरुः
itirājavacaḥ śrutvā sa babaṃdha bhṛgoḥ sutam |
badhyamānaṃ guruṃ dṛṣṭvā prahlādo brāhmaṇapriyaḥ |
uvāca pitaraṃ tāta idaṃ me noktavānguruḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृपया देवदेवस्य शिक्षितोस्मि हरेः प्रभो ।
नान्यो गुरुर्मे भवति स एव प्रेरको हरिः
kṛpayā devadevasya śikṣitosmi hareḥ prabho |
nānyo gururme bhavati sa eva prerako hariḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रोता मंता तथा वक्ता द्रष्टा सर्वग ईश्वरः ।
हरिरेवाक्षयः कर्त्ता नियंता सर्वदेहिनाम् ।
तस्मादनागसो विप्रो मोक्तव्योऽयं गुरुः प्रभो
śrotā maṃtā tathā vaktā draṣṭā sarvaga īśvaraḥ |
harirevākṣayaḥ karttā niyaṃtā sarvadehinām |
tasmādanāgaso vipro moktavyo'yaṃ guruḥ prabho
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रुद्र उवाच-
इति पुत्रवचः श्रुत्वा हिरण्यकशिपुस्ततः ।
तं ब्राह्मणं मोचयित्वा स्वसुतं प्राह विस्मयात्
rudra uvāca-
iti putravacaḥ śrutvā hiraṇyakaśipustataḥ |
taṃ brāhmaṇaṃ mocayitvā svasutaṃ prāha vismayāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किं वत्स त्वं भ्रमस्येवं मिथ्यावाक्यैर्द्विजन्मनः ।
को विष्णुः किं तु तद्रूपं कुत्रासौ संस्थितो हरिः
kiṃ vatsa tvaṃ bhramasyevaṃ mithyāvākyairdvijanmanaḥ |
ko viṣṇuḥ kiṃ tu tadrūpaṃ kutrāsau saṃsthito hariḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहमेवेश्वरो लोके त्रैलोक्याधिपतिर्यतः ।
मामेवार्च्चय गोविंदं त्यज शत्रुं दुरासदम्
ahameveśvaro loke trailokyādhipatiryataḥ |
māmevārccaya goviṃdaṃ tyaja śatruṃ durāsadam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथवा शंकरं देवं रुद्रं लोकगुरुं प्रभुम् ।
अर्च्चयस्वासुराध्यक्षं सर्वैश्वर्य्यप्रदं शिवम्
athavā śaṃkaraṃ devaṃ rudraṃ lokaguruṃ prabhum |
arccayasvāsurādhyakṣaṃ sarvaiśvaryyapradaṃ śivam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रिपुंड्रधारणं कृत्वा भस्मना दैत्यपूजितम् ।
पूजयित्वा महादेवं पाशुपत्योक्तमार्गतः
tripuṃḍradhāraṇaṃ kṛtvā bhasmanā daityapūjitam |
pūjayitvā mahādevaṃ pāśupatyoktamārgataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रुद्र उवाच-
इति दैत्यपतेर्वाक्यं श्रुत्वा दैत्यपुरोहिताः
rudra uvāca-
iti daityapatervākyaṃ śrutvā daityapurohitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुरोहिता ऊचुः-
एवमेव महाभाग कुरुष्व वचनं पितुः ।
त्यज शत्रुं कैटभारिं पूजयस्व त्रिलोचनम्
purohitā ūcuḥ-
evameva mahābhāga kuruṣva vacanaṃ pituḥ |
tyaja śatruṃ kaiṭabhāriṃ pūjayasva trilocanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रुद्रात्परतरो देवो नास्ति सर्वप्रदो नॄणाम् ।
पिता तवापि तस्यैव प्रसादादीश्वरोऽभवत्
rudrātparataro devo nāsti sarvaprado nṝṇām |
pitā tavāpi tasyaiva prasādādīśvaro'bhavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रुद्र उवाच-
इति तेषां वचः श्रुत्वा प्रह्लादो जन्मवैष्णवं
rudra uvāca-
iti teṣāṃ vacaḥ śrutvā prahlādo janmavaiṣṇavaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रह्लाद उवाच-
अहो भगवतः श्रेष्ठा यन्माया मोहितं जगत् ।
अहो वेदांतविदुषः सर्वलोकेषु पूजिताः
prahlāda uvāca-
aho bhagavataḥ śreṣṭhā yanmāyā mohitaṃ jagat |
aho vedāṃtaviduṣaḥ sarvalokeṣu pūjitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्राह्मणा अपि चापल्याद्वदंत्येवं मदान्विताः ।
नारायणः परं ब्रह्म तत्वं नारायणः परम्
brāhmaṇā api cāpalyādvadaṃtyevaṃ madānvitāḥ |
nārāyaṇaḥ paraṃ brahma tatvaṃ nārāyaṇaḥ param
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नारायणः परो ध्याता ध्यानं नारयणः परम् ।
गतिर्विश्वस्य जगतः शाश्वतं शिवमच्युतः
nārāyaṇaḥ paro dhyātā dhyānaṃ nārayaṇaḥ param |
gatirviśvasya jagataḥ śāśvataṃ śivamacyutaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धाता विधाता जगतो वासुदेवः सनातनः ।
विश्वमेवेदं पुरुषस्तद्विश्वमुपजीवति
dhātā vidhātā jagato vāsudevaḥ sanātanaḥ |
viśvamevedaṃ puruṣastadviśvamupajīvati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हिरण्मयवपुर्नित्यःपुंडरीकनिभेक्षणः ।
श्रीभूलीलापतिः सौम्योनिर्म्मलः शुभविग्रहः
hiraṇmayavapurnityaḥpuṃḍarīkanibhekṣaṇaḥ |
śrībhūlīlāpatiḥ saumyonirmmalaḥ śubhavigrahaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेनैव सृष्टौ ब्रह्मेशौ सर्गे देवोत्तमौ विभू ।
तस्यैवाज्ञां पुरस्कृत्य वर्त्तेते ब्रह्मशंकरौ
tenaiva sṛṣṭau brahmeśau sarge devottamau vibhū |
tasyaivājñāṃ puraskṛtya varttete brahmaśaṃkarau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भीषास्माद्वाति पवनो भीषोदेति दिवाकरः ।
भीषास्मादग्निश्चंद्रोऽथ मृत्युर्धावति पंचमः
bhīṣāsmādvāti pavano bhīṣodeti divākaraḥ |
bhīṣāsmādagniścaṃdro'tha mṛtyurdhāvati paṃcamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आसीदेको हरिर्दिव्यो देवो नारायणः परः ।
ब्रह्मा नेंद्रो न चेशानो न च चंद्र दिवाकरौ
āsīdeko harirdivyo devo nārāyaṇaḥ paraḥ |
brahmā neṃdro na ceśāno na ca caṃdra divākarau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न वा द्यावापृथिव्यौ च नक्षत्राणि दिवौकसः ।
तस्य विष्णोः परं धाम सदा पश्यंति सूरयः
na vā dyāvāpṛthivyau ca nakṣatrāṇi divaukasaḥ |
tasya viṣṇoḥ paraṃ dhāma sadā paśyaṃti sūrayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं सर्वोपनिषदामर्थं हित्वा द्विजोत्तमाः ।
रागाल्लोभाद्भयाद्वापि किं ब्रवीथ ममाग्रतः
evaṃ sarvopaniṣadāmarthaṃ hitvā dvijottamāḥ |
rāgāllobhādbhayādvāpi kiṃ bravītha mamāgrataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं सर्वरक्षकं देवं त्यक्त्वा सर्वेश्वरं हरिम् ।
कथं पाषंडमाश्रित्य पूजयामि च शंकरम्
taṃ sarvarakṣakaṃ devaṃ tyaktvā sarveśvaraṃ harim |
kathaṃ pāṣaṃḍamāśritya pūjayāmi ca śaṃkaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लक्ष्मीपतिं देवदेवमनंतं पुरुषोत्तमम् ।
इंदीवरदलश्यामं पद्मपत्रायतेक्षणम्
lakṣmīpatiṃ devadevamanaṃtaṃ puruṣottamam |
iṃdīvaradalaśyāmaṃ padmapatrāyatekṣaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीवत्सलक्षितोरस्कं सर्व्वाभरणभूषितम् ।
सदा कुमारं सर्व्वेशं नित्यानन्दसुखप्रदम्
śrīvatsalakṣitoraskaṃ sarvvābharaṇabhūṣitam |
sadā kumāraṃ sarvveśaṃ nityānandasukhapradam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृष्णं दध्युर्महात्मानो योगिनः सनकादयः ।
यमर्चयंति ब्रह्मेश शक्राद्या देवतागणाः
kṛṣṇaṃ dadhyurmahātmāno yoginaḥ sanakādayaḥ |
yamarcayaṃti brahmeśa śakrādyā devatāgaṇāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्य पत्न्याः कटाक्षार्द्धदृष्ट्या दृष्टा दिवौकसः ।
ब्रह्मेंद्र रुद्र वरुण यम सोम धनाधिपाः
yasya patnyāḥ kaṭākṣārddhadṛṣṭyā dṛṣṭā divaukasaḥ |
brahmeṃdra rudra varuṇa yama soma dhanādhipāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यन्नामस्मरणादेव पापिनामपि सत्वरम् ।
मुक्तिर्भवति जंतूनां ब्रह्मादीनां सुदुर्लभा
yannāmasmaraṇādeva pāpināmapi satvaram |
muktirbhavati jaṃtūnāṃ brahmādīnāṃ sudurlabhā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स एवं रक्षकः श्रीशो देवानामपि सर्वदा ।
तमेव पूजयिष्यामि लक्ष्म्या संयुतमच्युतम्
sa evaṃ rakṣakaḥ śrīśo devānāmapi sarvadā |
tameva pūjayiṣyāmi lakṣmyā saṃyutamacyutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राप्स्यामि सुसुखेनैव तद्विष्णोः परमं पदम् ।
रुद्र उवाच-
इति तस्य वचः श्रुत्वा हिरण्यकशिपुस्ततः
prāpsyāmi susukhenaiva tadviṣṇoḥ paramaṃ padam |
rudra uvāca-
iti tasya vacaḥ śrutvā hiraṇyakaśipustataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्रोधेन महताविष्टो जज्वालाग्निरिवापरः ।
परितो वीक्ष्य दैतेयानित्याह क्रोधमूर्छितः
krodhena mahatāviṣṭo jajvālāgnirivāparaḥ |
parito vīkṣya daiteyānityāha krodhamūrchitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हिरण्यकशिपुरुवाच -
भीषणैः शस्त्रसंघातैः प्रह्लादं पापकारिणम् ।
ममाज्ञया घातयध्वं शत्रुपूजनतत्परम्
hiraṇyakaśipuruvāca -
bhīṣaṇaiḥ śastrasaṃghātaiḥ prahlādaṃ pāpakāriṇam |
mamājñayā ghātayadhvaṃ śatrupūjanatatparam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रक्षिता हरिरेवेति रक्षते तेन वात्सलात् ।
अद्यैव सफलं तस्य पश्येयं हरिरक्षणम्
rakṣitā harireveti rakṣate tena vātsalāt |
adyaiva saphalaṃ tasya paśyeyaṃ harirakṣaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रुद्र उवाच-
तदोद्यतास्त्रा दैतेया हंतुं दैत्येश्वरात्मजम् ।
परिवार्य महात्मानं तस्थुर्दैत्येश्वराज्ञया
rudra uvāca-
tadodyatāstrā daiteyā haṃtuṃ daityeśvarātmajam |
parivārya mahātmānaṃ tasthurdaityeśvarājñayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रह्लादोऽपि तथा विष्णुं ध्यात्वा हृदयपंकजे ।
जपन्नष्टाक्षरं मंत्रं तस्थौ गिरिरिवापरः
prahlādo'pi tathā viṣṇuṃ dhyātvā hṛdayapaṃkaje |
japannaṣṭākṣaraṃ maṃtraṃ tasthau giririvāparaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं जघ्नुः परितो वीराः शूलतोमरशक्तिभिः ।
प्रह्लादस्य वपुस्तत्र हरिसंस्मरणाच्छुभे
taṃ jaghnuḥ parito vīrāḥ śūlatomaraśaktibhiḥ |
prahlādasya vapustatra harisaṃsmaraṇācchubhe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विष्णोः प्रभावाद्दुद्धर्षाद्वज्रभूतमभूद्भृशम् ।
ततः संप्राप्य तद्गात्रं महास्त्राणि सुरद्विषाम्
viṣṇoḥ prabhāvādduddharṣādvajrabhūtamabhūdbhṛśam |
tataḥ saṃprāpya tadgātraṃ mahāstrāṇi suradviṣām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नीलोत्पलदलानीव पेतुश्चिछन्नाः क्षितौ शुभे ।
अल्पमप्यस्य तद्गात्रं भेत्तुं दैत्या न च क्षमाः
nīlotpaladalānīva petuścichannāḥ kṣitau śubhe |
alpamapyasya tadgātraṃ bhettuṃ daityā na ca kṣamāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विस्मितावाङ्मुखास्तस्थुर्दैत्य राजांतिके भटाः ।
तादृग्विधं महात्मानं दृष्ट्वा पुत्रं महाबलम्
vismitāvāṅmukhāstasthurdaitya rājāṃtike bhaṭāḥ |
tādṛgvidhaṃ mahātmānaṃ dṛṣṭvā putraṃ mahābalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विस्मयं परमं गत्वा दैत्यराट्क्रोधमूर्छितः ।
आदिदेश ततः सर्वान्दंदशूकान्महाविषान्
vismayaṃ paramaṃ gatvā daityarāṭkrodhamūrchitaḥ |
ādideśa tataḥ sarvāndaṃdaśūkānmahāviṣān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वासुकिप्रभृतीन्भीमान्खादयध्वमिति क्रुधा ।
आदिष्टास्तेन राज्ञाथ ते नागाः सुमहाबलाः
vāsukiprabhṛtīnbhīmānkhādayadhvamiti krudhā |
ādiṣṭāstena rājñātha te nāgāḥ sumahābalāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्वलितास्या महाभीमास्तं च खादुर्महाबलम् ।
गरुडध्वजभक्तं तं विदश्य गरलायुधाः
jvalitāsyā mahābhīmāstaṃ ca khādurmahābalam |
garuḍadhvajabhaktaṃ taṃ vidaśya garalāyudhāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निर्विषाश्च्छिन्नदशना बभूवुरनिलाशनाः ।
वैनतेयसहस्रेण छिन्नगात्राः सुविह्वलाः
nirviṣāścchinnadaśanā babhūvuranilāśanāḥ |
vainateyasahasreṇa chinnagātrāḥ suvihvalāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रदुद्रुवुर्दिशः सर्वावमंतो रुधिरं भृशम् ।
तादृग्विधान्महासर्पान्दृष्ट्वा दैत्यपतिस्तदा
pradudruvurdiśaḥ sarvāvamaṃto rudhiraṃ bhṛśam |
tādṛgvidhānmahāsarpāndṛṣṭvā daityapatistadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आदिदेश ततः क्रुद्धो दिग्गजान्सुमदान्वितान् ।
निर्दिष्टास्तेन राज्ञाथ दिग्गजाश्च मदोद्धताः
ādideśa tataḥ kruddho diggajānsumadānvitān |
nirdiṣṭāstena rājñātha diggajāśca madoddhatāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परिवार्याथ तं जघ्नुर्दंतैः पृथुतरैर्भृशम् ।
अथ दिग्गजदंताश्च छिन्नमूलाः पतन्भुवि
parivāryātha taṃ jaghnurdaṃtaiḥ pṛthutarairbhṛśam |
atha diggajadaṃtāśca chinnamūlāḥ patanbhuvi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दंतैर्विनाकृता नागा भयार्ता वै प्रदुद्रुवुः ।
तान्दृष्ट्वाथ महानागान्दैत्येंद्रः कुपितो बली
daṃtairvinākṛtā nāgā bhayārtā vai pradudruvuḥ |
tāndṛṣṭvātha mahānāgāndaityeṃdraḥ kupito balī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रज्वाल्य च महावह्निं चिक्षेप सुतमात्मनः ।
जलशायिप्रियं दृष्ट्वा प्रह्लादं हव्यवाहनः
prajvālya ca mahāvahniṃ cikṣepa sutamātmanaḥ |
jalaśāyipriyaṃ dṛṣṭvā prahlādaṃ havyavāhanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न ददाह च तं धीरं सुशीतः समभूच्छिखी ।
अदह्यमानं तं बालं दृष्ट्वा राजा सुविस्मितः
na dadāha ca taṃ dhīraṃ suśītaḥ samabhūcchikhī |
adahyamānaṃ taṃ bālaṃ dṛṣṭvā rājā suvismitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रादात्तस्मै विषं घोरं सर्वभूतहितं तदा ।
तस्य विष्णोः प्रभावाच्च विषमस्यामृतं भवेत्
prādāttasmai viṣaṃ ghoraṃ sarvabhūtahitaṃ tadā |
tasya viṣṇoḥ prabhāvācca viṣamasyāmṛtaṃ bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अर्पणात्तस्य देवस्य विषं चामृतमश्नुते ।
एवमाद्यैर्वधोपायैर्घोररूपैः सुदारुणैः
arpaṇāttasya devasya viṣaṃ cāmṛtamaśnute |
evamādyairvadhopāyairghorarūpaiḥ sudāruṇaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मोहयित्वात्मजं राजा तस्यावध्यत्वमीक्ष्य च ।
ततः साम्ना सुतं प्राह दैत्यराड्विस्मयाकुलः
mohayitvātmajaṃ rājā tasyāvadhyatvamīkṣya ca |
tataḥ sāmnā sutaṃ prāha daityarāḍvismayākulaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हिरण्यकशिपुरुवाच-
त्वया विष्णोः परत्वं च सम्यगुक्तं ममाग्रतः ।
व्यापित्वात्सर्वभूतानां विष्णुरित्यभिधीयते
hiraṇyakaśipuruvāca-
tvayā viṣṇoḥ paratvaṃ ca samyaguktaṃ mamāgrataḥ |
vyāpitvātsarvabhūtānāṃ viṣṇurityabhidhīyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
योऽसौ सर्वगतो देवः स एव परमेश्वरः ।
तस्य सर्वगतत्वं वै प्रत्यक्षं दर्शयस्व मे
yo'sau sarvagato devaḥ sa eva parameśvaraḥ |
tasya sarvagatatvaṃ vai pratyakṣaṃ darśayasva me
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऐश्वर्यशक्तितेजांसि ज्ञानवीर्यबलानि च ।
परस्य तस्य परमं रूपं गुणविभूतयः
aiśvaryaśaktitejāṃsi jñānavīryabalāni ca |
parasya tasya paramaṃ rūpaṃ guṇavibhūtayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सम्यग्दृष्ट्वा प्रयत्नेन विष्णुं मन्ये दिवौकसाम् ।
मम प्रतिबलो लोके नास्ति देवेषु कश्चन
samyagdṛṣṭvā prayatnena viṣṇuṃ manye divaukasām |
mama pratibalo loke nāsti deveṣu kaścana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ईशानवरदानेन सर्वभूतेष्ववध्यताम् ।
प्राप्तवान्सर्वभूतानांनदुर्जयत्वं च मानद ।
ईश्वरत्वं लभेद्विष्णुर्मां जित्वा बलवीर्यतः
īśānavaradānena sarvabhūteṣvavadhyatām |
prāptavānsarvabhūtānāṃnadurjayatvaṃ ca mānada |
īśvaratvaṃ labhedviṣṇurmāṃ jitvā balavīryataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रुद्र उवाच-
इति तस्य वचः श्रुत्वा प्रह्लादः प्राह विस्मितः ।
हरेः प्रभावं दैन्यस्य कथयामास सुव्रतः
rudra uvāca-
iti tasya vacaḥ śrutvā prahlādaḥ prāha vismitaḥ |
hareḥ prabhāvaṃ dainyasya kathayāmāsa suvrataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रह्लाद उवाच-
योऽसौ नारायणः श्रीमान्परमात्मा सनातनः ।
वसनात्सर्वभूतेषु वासुदेवः स उच्यते
prahlāda uvāca-
yo'sau nārāyaṇaḥ śrīmānparamātmā sanātanaḥ |
vasanātsarvabhūteṣu vāsudevaḥ sa ucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वस्यापि जगद्धाता विष्णुरित्यभिधीयते ।
न किंचिदस्मादन्यं तु जगत्स्थावर जंगमम्
sarvasyāpi jagaddhātā viṣṇurityabhidhīyate |
na kiṃcidasmādanyaṃ tu jagatsthāvara jaṃgamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वत्र चिदचिद्वस्तु रूपं तस्यैव नान्यथा ।
त्रिपाद्व्याप्तिः परं व्योम्नि पादव्याप्ति कलाद्भुता
sarvatra cidacidvastu rūpaṃ tasyaiva nānyathā |
tripādvyāptiḥ paraṃ vyomni pādavyāpti kalādbhutā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
योऽसौ चक्रगदापाणिः पीतवासा जनार्दनः ।
योगिभिर्दृश्यते भक्त्या नाभक्त्या दृश्यते क्वचित्
yo'sau cakragadāpāṇiḥ pītavāsā janārdanaḥ |
yogibhirdṛśyate bhaktyā nābhaktyā dṛśyate kvacit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्रष्टुं न शक्यो रोषाच्च मत्सराद्वा जनार्दनः ।
देवतिर्यङ्मनुष्येषु स्थावरेष्वपि जंतुषु ।
व्याप्य तिष्ठति सर्व्वेषु क्षुद्रेष्वपि महत्सु च
draṣṭuṃ na śakyo roṣācca matsarādvā janārdanaḥ |
devatiryaṅmanuṣyeṣu sthāvareṣvapi jaṃtuṣu |
vyāpya tiṣṭhati sarvveṣu kṣudreṣvapi mahatsu ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रुद्र उवाच-
इति प्रह्लादवचनं श्रुत्वा दैत्यवरस्तदा ।
उवाच रोषताम्राक्षो भर्त्सयंश्च सुतं मुहुः
rudra uvāca-
iti prahlādavacanaṃ śrutvā daityavarastadā |
uvāca roṣatāmrākṣo bhartsayaṃśca sutaṃ muhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हिरण्यकशिपुरुवाच-
असौ सर्वगतो विष्णुरपि चेत्परमः पुमान् ।
प्रत्ययं दर्शयस्वाद्य बहुभिः किं च लापितैः
hiraṇyakaśipuruvāca-
asau sarvagato viṣṇurapi cetparamaḥ pumān |
pratyayaṃ darśayasvādya bahubhiḥ kiṃ ca lāpitaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महादेव उवाच-।
इत्युक्त्वा सहसा दैत्यः प्रासादस्तंभमात्मनः ।
ताडयामास हस्तेन प्रह्लादमिदमब्रवीत्
mahādeva uvāca-|
ityuktvā sahasā daityaḥ prāsādastaṃbhamātmanaḥ |
tāḍayāmāsa hastena prahlādamidamabravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हिरण्यकशिपुरुवाच-
अस्मिन्दर्शय तं विष्णुं यदि सर्वगतो भवेत् ।
अन्यथा त्वां वधिष्यामि मिथ्यावाक्यप्रलापिनम्
hiraṇyakaśipuruvāca-
asmindarśaya taṃ viṣṇuṃ yadi sarvagato bhavet |
anyathā tvāṃ vadhiṣyāmi mithyāvākyapralāpinam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रुद्र उवाच-
इत्युक्त्वा सहसा खङ्गमाकृष्य दितिजेश्वरः ।
प्रह्लादोरसि चिक्षेप हंतुं खङ्गेन तं रुषा
rudra uvāca-
ityuktvā sahasā khaṅgamākṛṣya ditijeśvaraḥ |
prahlādorasi cikṣepa haṃtuṃ khaṅgena taṃ ruṣā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मिन्क्षणे महाशब्दः स्तंभे संश्रूयते भृशम् ।
संवर्ताशनिसंरावैः खमिव स्फुटितांतरम्
tasminkṣaṇe mahāśabdaḥ staṃbhe saṃśrūyate bhṛśam |
saṃvartāśanisaṃrāvaiḥ khamiva sphuṭitāṃtaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेन शब्देन महता दैत्यश्रोत्रविघातिना ।
सर्वे निपातिता भूमौ छिन्नमूला इव द्रुमाः
tena śabdena mahatā daityaśrotravighātinā |
sarve nipātitā bhūmau chinnamūlā iva drumāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बिभ्यंतः संप्लुतं दैत्या मेनिरे वै जगत्त्रयम् ।
ततः स्तंभे महातेजा निष्क्रांतो वै महाहरिः
bibhyaṃtaḥ saṃplutaṃ daityā menire vai jagattrayam |
tataḥ staṃbhe mahātejā niṣkrāṃto vai mahāhariḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चकार स महाघोरं जगत्क्षयनिभं स्वनम् ।
तेन नादेन महता तारकाः पतिता भुवि
cakāra sa mahāghoraṃ jagatkṣayanibhaṃ svanam |
tena nādena mahatā tārakāḥ patitā bhuvi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नृसिंहवपुरास्थाय तत्रैवाविरभूद्धरिः ।
अनेककोटिसूर्य्याग्नि तेजसा स समावृतः
nṛsiṃhavapurāsthāya tatraivāvirabhūddhariḥ |
anekakoṭisūryyāgni tejasā sa samāvṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुखे पंचाननप्रख्यः शरीरे मानुषाकृतिः ।
दंष्ट्राकरालवदनः स्फुरज्जिह्वाम्बरोद्धतः
mukhe paṃcānanaprakhyaḥ śarīre mānuṣākṛtiḥ |
daṃṣṭrākarālavadanaḥ sphurajjihvāmbaroddhataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्वालावलितकेशांतस्तप्तालातेक्षणो विभुः ।
सहस्रबाहुभिर्दीर्घैः सर्वायुधसमन्वितैः
jvālāvalitakeśāṃtastaptālātekṣaṇo vibhuḥ |
sahasrabāhubhirdīrghaiḥ sarvāyudhasamanvitaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वृतो मेरुरिवाभाति बहुशाखानगान्वितः ।
दिव्यमाल्यांबरधरो दिव्याभरणभूषितः
vṛto merurivābhāti bahuśākhānagānvitaḥ |
divyamālyāṃbaradharo divyābharaṇabhūṣitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्थौ नृकेसरीरूपः संहर्त्तुं सर्वदानवान् ।
तं दृष्ट्वा घोरसंकाशं नरसिंहं महाबलम्
tasthau nṛkesarīrūpaḥ saṃharttuṃ sarvadānavān |
taṃ dṛṣṭvā ghorasaṃkāśaṃ narasiṃhaṃ mahābalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दग्धाक्षिपक्ष्मो दैत्येंद्रो विह्वलांगः पपात ह ।
प्रह्लादोऽथ तदा दृष्ट्वा नारसिंहोपमं हरिम्
dagdhākṣipakṣmo daityeṃdro vihvalāṃgaḥ papāta ha |
prahlādo'tha tadā dṛṣṭvā nārasiṃhopamaṃ harim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जयशब्देन देवेशं नमश्चक्रे जनार्दनम् ।
ददर्श तस्य गात्रेषु नृसिंहस्य महात्मनः १०० 6.238.100।
लोकान्समुद्रा न्सद्वीपान्सुरगंधर्वमानुषान् ।
अजांडानां सहस्रं तु सटाग्रे तस्य दृश्यते
jayaśabdena deveśaṃ namaścakre janārdanam |
dadarśa tasya gātreṣu nṛsiṃhasya mahātmanaḥ 100 6.238.100|
lokānsamudrā nsadvīpānsuragaṃdharvamānuṣān |
ajāṃḍānāṃ sahasraṃ tu saṭāgre tasya dṛśyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृश्यंते तस्य नेत्रेषु सोमसूर्य्यादयस्तथा ।
कर्णयोरश्विनौ देवौ दिशश्च विदिशस्तथा
dṛśyaṃte tasya netreṣu somasūryyādayastathā |
karṇayoraśvinau devau diśaśca vidiśastathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ललाटे ब्रह्मरुद्रौ च नभो वायुश्च नासिके ।
इंद्राग्नी तस्य वक्त्रांतेजिह्वायां तु सरस्वती
lalāṭe brahmarudrau ca nabho vāyuśca nāsike |
iṃdrāgnī tasya vaktrāṃtejihvāyāṃ tu sarasvatī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दंष्ट्रासु सिंहशार्दूलाः शरभाश्च महोरगाः ।
कंठे च दृश्यते मेरुः स्कंधेष्वपि महाद्रयः
daṃṣṭrāsu siṃhaśārdūlāḥ śarabhāśca mahoragāḥ |
kaṃṭhe ca dṛśyate meruḥ skaṃdheṣvapi mahādrayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवतिर्य्यङ्मनुष्याश्च बाहुष्वपि महात्मनः ।
नाभौ चास्यांतरिक्षं च पादयोः पृथिवीतथा
devatiryyaṅmanuṣyāśca bāhuṣvapi mahātmanaḥ |
nābhau cāsyāṃtarikṣaṃ ca pādayoḥ pṛthivītathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रोमस्वोषधयः सर्वाः पादपा नखपंक्तिषु ।
निःश्वासेषु च वेदाश्च साङ्गोपाङ्गसमन्विताः
romasvoṣadhayaḥ sarvāḥ pādapā nakhapaṃktiṣu |
niḥśvāseṣu ca vedāśca sāṅgopāṅgasamanvitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आदित्या वसवो रुद्रा विश्वेदेवा मरुद्गणाः ।
सर्वाङ्गेषु प्रदृश्यंते गंधर्वाप्सरसश्च ये
ādityā vasavo rudrā viśvedevā marudgaṇāḥ |
sarvāṅgeṣu pradṛśyaṃte gaṃdharvāpsarasaśca ye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्थं विभूतयस्तस्य दृश्यंते परमात्मनः ।
श्रीवत्सकौस्तुभोरस्कं वनमालाविभूषितम्
itthaṃ vibhūtayastasya dṛśyaṃte paramātmanaḥ |
śrīvatsakaustubhoraskaṃ vanamālāvibhūṣitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शंखचक्रगदाखङ्ग शार्ङ्गाद्यैर्हेतिभिर्युतम् ।
सर्वोपनिषदामर्थं दृष्ट्वा दैत्येश्वरात्मजः
śaṃkhacakragadākhaṅga śārṅgādyairhetibhiryutam |
sarvopaniṣadāmarthaṃ dṛṣṭvā daityeśvarātmajaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हर्षाश्रुजलसिक्तांगः प्रणनाम मुहुर्मुहुः ।
दैत्येंद्रस्तु हरिं दृष्ट्वा क्रोधान्मृत्युवशे स्थितः
harṣāśrujalasiktāṃgaḥ praṇanāma muhurmuhuḥ |
daityeṃdrastu hariṃ dṛṣṭvā krodhānmṛtyuvaśe sthitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
योद्धुं खङ्गं समुद्यम्य नृसिंहं तमभिद्रवत् ।
अथ दैत्यगणाः सर्व्वे लब्धसंज्ञा महाबलाः
yoddhuṃ khaṅgaṃ samudyamya nṛsiṃhaṃ tamabhidravat |
atha daityagaṇāḥ sarvve labdhasaṃjñā mahābalāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वान्यायुधानि चादाय हरिं जघ्नुस्त्वरान्विताः ।
पलालकाण्डानि यथा वह्नौ क्षिप्तान्यनेकशः
svānyāyudhāni cādāya hariṃ jaghnustvarānvitāḥ |
palālakāṇḍāni yathā vahnau kṣiptānyanekaśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथैव भस्मतां यांति महास्त्राणि हरेस्तनौ ।
तान्यनीकानि दैत्यानां दृष्ट्वा नरहरिस्तदा
tathaiva bhasmatāṃ yāṃti mahāstrāṇi harestanau |
tānyanīkāni daityānāṃ dṛṣṭvā naraharistadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सटैर्ददाह च ज्वालामालाविरचित स्फुटैः ।
नृकेसरि सटोद्भूतवह्निना दानवा भृशम्
saṭairdadāha ca jvālāmālāviracita sphuṭaiḥ |
nṛkesari saṭodbhūtavahninā dānavā bhṛśam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निर्भस्मिता गणाः सर्वे निःशेषं तदभूद्बलम् ।
प्रह्लादं सानुगं हित्वा भस्मिते वीक्ष्य तद्बले
nirbhasmitā gaṇāḥ sarve niḥśeṣaṃ tadabhūdbalam |
prahlādaṃ sānugaṃ hitvā bhasmite vīkṣya tadbale
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्रोधाद्दैत्यपतिः खङ्गमाकृष्याभिप्रपद्यत ।
खङ्गहस्तं तु दैत्येंद्रं जग्राहैकेन बाहुना
krodhāddaityapatiḥ khaṅgamākṛṣyābhiprapadyata |
khaṅgahastaṃ tu daityeṃdraṃ jagrāhaikena bāhunā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पातयामास देवेशो यथा शाखां महानिलः ।
गृहीत्वा पतितं भूमौ महाकायं नृकेसरी
pātayāmāsa deveśo yathā śākhāṃ mahānilaḥ |
gṛhītvā patitaṃ bhūmau mahākāyaṃ nṛkesarī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वोत्संगे स्थापयामास ददर्शासौ मुखं हरेः ।
विष्णुनिंदाकृतंपापंतथावैष्णवदोषजम्
svotsaṃge sthāpayāmāsa dadarśāsau mukhaṃ hareḥ |
viṣṇuniṃdākṛtaṃpāpaṃtathāvaiṣṇavadoṣajam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नृसिंहस्पर्शनादेवनिर्भस्मितमभूत्तदा ।
अथदैत्येश्वरस्याथमहद्गात्रंनृकेसरी
nṛsiṃhasparśanādevanirbhasmitamabhūttadā |
athadaityeśvarasyāthamahadgātraṃnṛkesarī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नखेर्विदारयामासतीक्ष्णैर्वज्रनिभैर्घनैः ।
सनिर्म्मलात्मादैत्येंद्र पःश्यन्साक्षान्मुखं हरेः
nakhervidārayāmāsatīkṣṇairvajranibhairghanaiḥ |
sanirmmalātmādaityeṃdra paḥśyansākṣānmukhaṃ hareḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नखनिर्भिन्नहृदयः कृतार्थो विजहावसून् ।
तद्गात्रं शतधा भित्त्वा नखैस्तीक्ष्णैर्महाहरिः
nakhanirbhinnahṛdayaḥ kṛtārtho vijahāvasūn |
tadgātraṃ śatadhā bhittvā nakhaistīkṣṇairmahāhariḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.