श्रीरुद्र उवाच-
सत्राजितस्य तनया नाम्ना सत्या यशस्विनी ।
पृथिव्यंशेन संभूता भार्यां कृष्णस्य वा परा
śrīrudra uvāca-
satrājitasya tanayā nāmnā satyā yaśasvinī |
pṛthivyaṃśena saṃbhūtā bhāryāṃ kṛṣṇasya vā parā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैवस्वती महाभागा कालिंदी नाम नामतः ।
तृतीया तस्य भार्या सा लीलांशा समुपस्थिता
vaivasvatī mahābhāgā kāliṃdī nāma nāmataḥ |
tṛtīyā tasya bhāryā sā līlāṃśā samupasthitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विंदानुविंदस्य सुतां मित्रविंदां शुचिस्मिताम् ।
स्वयंवरस्थितां कन्यामुपयेमे जनार्दनः
viṃdānuviṃdasya sutāṃ mitraviṃdāṃ śucismitām |
svayaṃvarasthitāṃ kanyāmupayeme janārdanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पाशेनैकेन बद्ध्वा तान् वृषभान्सप्तदुर्मदान् ।
तां वीर्यशुल्कां जग्राह पद्मपत्रायतेक्षणः
pāśenaikena baddhvā tān vṛṣabhānsaptadurmadān |
tāṃ vīryaśulkāṃ jagrāha padmapatrāyatekṣaṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सत्राजितो महारत्नं स्यमंताख्यं महीपतिः ।
अनुजाय ददौ सोऽयं प्रसेनाय महात्मने
satrājito mahāratnaṃ syamaṃtākhyaṃ mahīpatiḥ |
anujāya dadau so'yaṃ prasenāya mahātmane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ययाचे तं मणिवरं कदाचिन्मधुसूदनः ।
उवाच वासुदेवं तं प्रसेनः प्रसभं तदा
yayāce taṃ maṇivaraṃ kadācinmadhusūdanaḥ |
uvāca vāsudevaṃ taṃ prasenaḥ prasabhaṃ tadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रसेन उवाच-
भारानष्टसुवर्णानि नित्यं प्रसवते मणिः ।
तस्मात्कस्य न दातव्यं स्यमंताख्यमिदं मया
prasena uvāca-
bhārānaṣṭasuvarṇāni nityaṃ prasavate maṇiḥ |
tasmātkasya na dātavyaṃ syamaṃtākhyamidaṃ mayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महादेव उवाच-
कृष्णस्तु तदभिप्रायं ज्ञात्वा तूष्णीमुवास ह ।
कदाचिन्मृगयां कर्त्तुं कृष्णः सर्वैर्यदूत्तमैः
mahādeva uvāca-
kṛṣṇastu tadabhiprāyaṃ jñātvā tūṣṇīmuvāsa ha |
kadācinmṛgayāṃ karttuṃ kṛṣṇaḥ sarvairyadūttamaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रविवेश महारण्यं प्रसेनाद्यैर्महाबलैः ।
प्रत्येकं वै मृगान्हंतुमनुयाताः सहस्रशः
praviveśa mahāraṇyaṃ prasenādyairmahābalaiḥ |
pratyekaṃ vai mṛgānhaṃtumanuyātāḥ sahasraśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एक एव महारण्ये प्रसेनो दूरमागतः ।
तं सिंहो दृष्टमासाद्य हत्वा रत्नं जहार सः
eka eva mahāraṇye praseno dūramāgataḥ |
taṃ siṃho dṛṣṭamāsādya hatvā ratnaṃ jahāra saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं सिंहं जांबबान्हत्वा मणिं गृह्य महाबलः ।
प्रविवेश बिलं तूर्णं दिव्यस्त्रीभिर्निषेवितम्
taṃ siṃhaṃ jāṃbabānhatvā maṇiṃ gṛhya mahābalaḥ |
praviveśa bilaṃ tūrṇaṃ divyastrībhirniṣevitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मिन्नस्तंगते सूर्ये वासुदेवं सहानुगः ।
चतुर्थ्यामुदितं चंद्रं दृष्ट्वा स्वं पुरमाविशत्
tasminnastaṃgate sūrye vāsudevaṃ sahānugaḥ |
caturthyāmuditaṃ caṃdraṃ dṛṣṭvā svaṃ puramāviśat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः सर्वे पुरजनाः कृष्णं प्रोचुः परस्परम् ।
हत्वा प्रसेनं गोविंदो मृगव्याजेन कानने
tataḥ sarve purajanāḥ kṛṣṇaṃ procuḥ parasparam |
hatvā prasenaṃ goviṃdo mṛgavyājena kānane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्यमंतकं मणिवरमग्रहीदविशंकया ।
तदाकर्ण्य हरिस्तस्मिन्द्वारकाजनभाषितम्
syamaṃtakaṃ maṇivaramagrahīdaviśaṃkayā |
tadākarṇya haristasmindvārakājanabhāṣitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अज्ञलोकभयात्सर्वैर्यदुभिर्गहनं ययौ ।
दर्शयामास तान्सर्वान्सिंहेन निहतं वने
ajñalokabhayātsarvairyadubhirgahanaṃ yayau |
darśayāmāsa tānsarvānsiṃhena nihataṃ vane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लब्धात्मशुद्धिस्तत्रैव संस्थाप्य महतीं चमूम् ।
एकः शार्ङ्गगदापाणिर्जगाम गहनं वनम्
labdhātmaśuddhistatraiva saṃsthāpya mahatīṃ camūm |
ekaḥ śārṅgagadāpāṇirjagāma gahanaṃ vanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृष्ट्वा महाबिलं कृष्णः प्रविवेश विशंकितः ।
तत्र नाना मणिवरद्योतिते विमले गृहे
dṛṣṭvā mahābilaṃ kṛṣṇaḥ praviveśa viśaṃkitaḥ |
tatra nānā maṇivaradyotite vimale gṛhe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुतं जांबवतो धात्री दोलामारोप्य लीलया ।
दोलामुखे मणिं धृत्वा दोलयन्गायती मुदा
sutaṃ jāṃbavato dhātrī dolāmāropya līlayā |
dolāmukhe maṇiṃ dhṛtvā dolayangāyatī mudā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सिंहः प्रसेनमवधीत्सिंहो जांबवता हतः ।
सुकुमारक मा रोदीस्तव ह्येष स्यमंतकः
siṃhaḥ prasenamavadhītsiṃho jāṃbavatā hataḥ |
sukumāraka mā rodīstava hyeṣa syamaṃtakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तच्छ्रुत्वा वासुदेवोऽथ शंखं दध्मौ प्रतापवान् ।
तेन नादेन महता निर्जगामात्र जांबवान्
tacchrutvā vāsudevo'tha śaṃkhaṃ dadhmau pratāpavān |
tena nādena mahatā nirjagāmātra jāṃbavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तयोर्युद्धमभूद्घोरं दशरात्रं निरंतरम् ।
मुष्टिभिर्वज्रकल्पैश्च सर्वभूतभयावहम्
tayoryuddhamabhūdghoraṃ daśarātraṃ niraṃtaram |
muṣṭibhirvajrakalpaiśca sarvabhūtabhayāvaham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृष्णस्य बलवृद्धिं च तथात्मबलसंक्षयम् ।
अवेक्ष्य पूर्ववचनं बुबुधे परमात्मनः
kṛṣṇasya balavṛddhiṃ ca tathātmabalasaṃkṣayam |
avekṣya pūrvavacanaṃ bubudhe paramātmanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सोऽयं रामोऽवतीर्णोऽत्र धर्मत्राणाय वै पुनः ।
स आगतो मम स्वामी दातुं मम मनोरथम्
so'yaṃ rāmo'vatīrṇo'tra dharmatrāṇāya vai punaḥ |
sa āgato mama svāmī dātuṃ mama manoratham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं ज्ञात्वाथ ऋक्षेशो निर्वर्त्य रणकर्म तत् ।
प्रांजलि प्राह गोविंदं को भवानिति विस्मयात्
evaṃ jñātvātha ṛkṣeśo nirvartya raṇakarma tat |
prāṃjali prāha goviṃdaṃ ko bhavāniti vismayāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निवर्त्य कदनं शौरिः प्रोचे गंभीरया गिरा ।
श्रीकृष्ण उवाच-
पुत्रोऽहं वसुदेवस्य वासुदेव इतीरितः
nivartya kadanaṃ śauriḥ proce gaṃbhīrayā girā |
śrīkṛṣṇa uvāca-
putro'haṃ vasudevasya vāsudeva itīritaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ममरत्नं स्यमंताख्यं हृतवांस्त्वं सुनिर्भयः ।
तद्दीयतां च शीघ्रं मे अन्यथा वधमेष्यसि
mamaratnaṃ syamaṃtākhyaṃ hṛtavāṃstvaṃ sunirbhayaḥ |
taddīyatāṃ ca śīghraṃ me anyathā vadhameṣyasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महादेव उवाच-
तच्छ्रुत्वा जांबवान्हृष्टः प्रणनामाथ दंडवत् ।
परिणीय नमस्कृत्य विनयात्प्राह केशवम्
mahādeva uvāca-
tacchrutvā jāṃbavānhṛṣṭaḥ praṇanāmātha daṃḍavat |
pariṇīya namaskṛtya vinayātprāha keśavam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जांबवानुवाच-
धन्योस्मि कृतकृत्योस्मि तव संदर्शनात्प्रभो ।
दासोऽहं पूर्वभावेन तव देवकिनंदन
jāṃbavānuvāca-
dhanyosmi kṛtakṛtyosmi tava saṃdarśanātprabho |
dāso'haṃ pūrvabhāvena tava devakinaṃdana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दत्तवानसि गोविंद कदनं पूर्वकांक्षितम् ।
मयेदं कदनं मोहाद्यत्कृतं स्वामिना त्वया ।
तत्क्षम्यतां जगन्नाथ करुणाकर शाश्वत
dattavānasi goviṃda kadanaṃ pūrvakāṃkṣitam |
mayedaṃ kadanaṃ mohādyatkṛtaṃ svāminā tvayā |
tatkṣamyatāṃ jagannātha karuṇākara śāśvata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महादेव उवाच-
इत्युक्त्वा प्रणतो भूत्वा नमस्कृत्य पुनः पुनः ।
नानारत्नमये पीठे निवेश्य विनयात्प्रभुम्
mahādeva uvāca-
ityuktvā praṇato bhūtvā namaskṛtya punaḥ punaḥ |
nānāratnamaye pīṭhe niveśya vinayātprabhum
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शारदाब्जनिभौ पादौ प्रक्षाल्य शुभवारिणा ।
मधुपर्कविधानेन पूजयित्वा यदूद्वहम्
śāradābjanibhau pādau prakṣālya śubhavāriṇā |
madhuparkavidhānena pūjayitvā yadūdvaham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वस्त्रैराभरणैर्दिव्यैः पूजयित्वा विधानतः ।
पुत्रीं जांबवतीं नाम कन्यां लावण्यसंयुताम्
vastrairābharaṇairdivyaiḥ pūjayitvā vidhānataḥ |
putrīṃ jāṃbavatīṃ nāma kanyāṃ lāvaṇyasaṃyutām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कन्यारत्नं ददौ तस्मै भार्यार्थममितौजसे ।
अन्यैश्च मणिमुख्यैश्च स्यमंताख्यं ददौ मणिम्
kanyāratnaṃ dadau tasmai bhāryārthamamitaujase |
anyaiśca maṇimukhyaiśca syamaṃtākhyaṃ dadau maṇim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्रैवोद्वाह्य तां कन्यां प्रहृष्टपरवीरहा ।
ददौ तस्मै परां मुक्तिं प्रीत्या जांबवते हरिः
tatraivodvāhya tāṃ kanyāṃ prahṛṣṭaparavīrahā |
dadau tasmai parāṃ muktiṃ prītyā jāṃbavate hariḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गृहीत्वा तनयां तस्य कन्यां जांबवतीं मुदा ।
विनिर्गत्य बिलात्तस्मात्प्रययौ द्वारकां पुरीम्
gṛhītvā tanayāṃ tasya kanyāṃ jāṃbavatīṃ mudā |
vinirgatya bilāttasmātprayayau dvārakāṃ purīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सत्राजिते ददौ रत्नं स्यमंताख्यं यदूत्तमः ।
दुहित्रे प्रददौसोऽपि कन्यायै मणिमुत्तमम्
satrājite dadau ratnaṃ syamaṃtākhyaṃ yadūttamaḥ |
duhitre pradadauso'pi kanyāyai maṇimuttamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मासि भाद्रपदे शुक्ले चतुर्थ्यां चंद्रदर्शनम् ।
मिथ्याभिदूषणं प्राहुस्तस्मात्तत्परिवर्जयेत्
māsi bhādrapade śukle caturthyāṃ caṃdradarśanam |
mithyābhidūṣaṇaṃ prāhustasmāttatparivarjayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राप्यते दर्शनं तत्र चतुर्थ्यां शीतगोर्नरः ।
स्यमंतस्य कथां श्रुत्वा मिथ्यावादात्प्रमुच्यते
prāpyate darśanaṃ tatra caturthyāṃ śītagornaraḥ |
syamaṃtasya kathāṃ śrutvā mithyāvādātpramucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुलक्ष्मणां नाग्नजितीं सुशीलां च यशस्विनीम् ।
मद्रराजसुतास्तिस्रः कन्यकास्ताः शुभाननाः
sulakṣmaṇāṃ nāgnajitīṃ suśīlāṃ ca yaśasvinīm |
madrarājasutāstisraḥ kanyakāstāḥ śubhānanāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वयंवरस्थास्ताः कृष्णं वरयामासुरुज्ज्वलाः ।
एकस्मिन्दिवसे तास्तु उपयेमे यदूद्वहः
svayaṃvarasthāstāḥ kṛṣṇaṃ varayāmāsurujjvalāḥ |
ekasmindivase tāstu upayeme yadūdvahaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अष्टौ महिष्यस्ताः सर्वा रुक्मिण्याद्या महात्मनः ।
रुक्मिणी सत्यभामा च कालिंदी च शुचिस्मिता
aṣṭau mahiṣyastāḥ sarvā rukmiṇyādyā mahātmanaḥ |
rukmiṇī satyabhāmā ca kāliṃdī ca śucismitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मित्रविंदा जांबवती नाग्नजित्यः सुलक्ष्मणा ।
सुशीला नाम तन्वंगी महिषी चाष्टमी स्मृता
mitraviṃdā jāṃbavatī nāgnajityaḥ sulakṣmaṇā |
suśīlā nāma tanvaṃgī mahiṣī cāṣṭamī smṛtā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भूमिपुत्रो महावीर्यो नरको नाम राक्षसः ।
जित्वा देवपतिं शक्रं सर्वांश्चैव सुरान्रणे
bhūmiputro mahāvīryo narako nāma rākṣasaḥ |
jitvā devapatiṃ śakraṃ sarvāṃścaiva surānraṇe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अदित्या देवमातुश्च कुंडले च सुवर्चसी ।
बलाज्जग्राह देवानां रत्नानि विविधानि च
adityā devamātuśca kuṃḍale ca suvarcasī |
balājjagrāha devānāṃ ratnāni vividhāni ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऐरावतं महेंद्रस्य तथैवोच्चैःश्रवं हयम् ।
माणिक्यादि धनेशस्य शंखपद्मनिधिं तथा
airāvataṃ maheṃdrasya tathaivoccaiḥśravaṃ hayam |
māṇikyādi dhaneśasya śaṃkhapadmanidhiṃ tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्त्रियश्चाप्सरसश्चैव हृतवान्क्षितिनंदनः ।
वज्रादिहेतीस्तेषां च बलाद्धृत्वा दिवौकसाम्
striyaścāpsarasaścaiva hṛtavānkṣitinaṃdanaḥ |
vajrādihetīsteṣāṃ ca balāddhṛtvā divaukasām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तैरेव स सुरान्हत्वा सभां मयविनिर्मिताम् ।
उवास व्योमगो दिव्यो नगर्यां विमलेंबरे
taireva sa surānhatvā sabhāṃ mayavinirmitām |
uvāsa vyomago divyo nagaryāṃ vimaleṃbare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो देवगणाः सर्वे पुरस्कृत्य शचीपतिम् ।
भयार्ताः शरणं जग्मुः कृष्णमक्लिष्टकारिणम्
tato devagaṇāḥ sarve puraskṛtya śacīpatim |
bhayārtāḥ śaraṇaṃ jagmuḥ kṛṣṇamakliṣṭakāriṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृष्णोऽपि तदुपश्रुत्य सर्वं नरकचेष्टितम् ।
देवानामभयं दत्वा वैनतेयं व्यचिंतयत्
kṛṣṇo'pi tadupaśrutya sarvaṃ narakaceṣṭitam |
devānāmabhayaṃ datvā vainateyaṃ vyaciṃtayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मिन्क्षणे हरेस्तस्य वैनतेयो महाबलः ।
प्रांजलिः पुरतस्तस्थौ सर्वदेवनमस्कृतः ५० 6.249.50।
तमारुह्य द्विजश्रेष्ठं सत्यया सह केशवः ।
संस्तूयमानो मुनिभिः प्रययौ राक्षसालयम्
tasminkṣaṇe harestasya vainateyo mahābalaḥ |
prāṃjaliḥ puratastasthau sarvadevanamaskṛtaḥ 50 6.249.50|
tamāruhya dvijaśreṣṭhaṃ satyayā saha keśavaḥ |
saṃstūyamāno munibhiḥ prayayau rākṣasālayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रदीप्यमानमाकाशे यथा सूर्यस्य मंडलम् ।
राक्षसैर्बहुभिर्युक्तं दिव्यैराभरणैर्युतम्
pradīpyamānamākāśe yathā sūryasya maṃḍalam |
rākṣasairbahubhiryuktaṃ divyairābharaṇairyutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ददर्श तत्पुरं कृष्णो दुर्भेद्यं त्रिदशैरपि ।
तदावरणानि भगवान्वीक्ष्य चक्रेण वीर्यवान्
dadarśa tatpuraṃ kṛṣṇo durbhedyaṃ tridaśairapi |
tadāvaraṇāni bhagavānvīkṣya cakreṇa vīryavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चिच्छेद तेजसा दीप्त्या तमांसि च दिवाकरः ।
ततस्ते राक्षसाः सर्वे शतशोऽथ सहस्रशः
ciccheda tejasā dīptyā tamāṃsi ca divākaraḥ |
tataste rākṣasāḥ sarve śataśo'tha sahasraśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उद्यम्य शूलानि तदा युद्धायाभिमुखं ययुः ।
ततस्तु तोमरैर्दिव्यैर्भिण्डिपालैः सुपट्टिशैः
udyamya śūlāni tadā yuddhāyābhimukhaṃ yayuḥ |
tatastu tomarairdivyairbhiṇḍipālaiḥ supaṭṭiśaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
केशवं ताडयामासुः पलालैरिव पावकम् ।
ततस्तु शार्ङ्गमादाय भगवान्गरुडध्वजः
keśavaṃ tāḍayāmāsuḥ palālairiva pāvakam |
tatastu śārṅgamādāya bhagavāngaruḍadhvajaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दिव्यशस्त्राणि चिच्छेद बाणैरग्निशिखोपमैः ।
तेषां शिरोधरा नागानश्वांश्चैव तरस्विनः
divyaśastrāṇi ciccheda bāṇairagniśikhopamaiḥ |
teṣāṃ śirodharā nāgānaśvāṃścaiva tarasvinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चक्रेणैव प्रचिच्छेद वीर्यवान्पुरुषोत्तमः ।
केचिच्चक्रेण संछिन्नास्तथान्ये शरताडिताः
cakreṇaiva praciccheda vīryavānpuruṣottamaḥ |
keciccakreṇa saṃchinnāstathānye śaratāḍitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गदया निहताः केचिद्राक्षसास्तद्रणाजिरे ।
एवं ते राक्षसाः सर्वे पातिता धरणीतले
gadayā nihatāḥ kecidrākṣasāstadraṇājire |
evaṃ te rākṣasāḥ sarve pātitā dharaṇītale
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शक्रोत्सृष्टेन वज्रेण निर्भिन्ना इव भूधराः ।
निहत्य दानवान्सर्वान्पुंडरीकायतेक्षणः
śakrotsṛṣṭena vajreṇa nirbhinnā iva bhūdharāḥ |
nihatya dānavānsarvānpuṃḍarīkāyatekṣaṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पाञ्चजन्यं महाशंखं प्रदध्मौ पुरुषोत्तमः ।
ततः स नरको दैत्यो धनुरादाय वीर्यवान्
pāñcajanyaṃ mahāśaṃkhaṃ pradadhmau puruṣottamaḥ |
tataḥ sa narako daityo dhanurādāya vīryavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दिव्यं स्यंदनमारुह्य ययौ युद्धाय केशवम् ।
तयोर्युद्धमभूद्घोरं तुमुलं लोमहर्षणम्
divyaṃ syaṃdanamāruhya yayau yuddhāya keśavam |
tayoryuddhamabhūdghoraṃ tumulaṃ lomaharṣaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बहुभिर्बाणसाहस्रैर्मेघयोरिव वर्षतोः ।
ततोऽर्द्धचंद्र बाणेन वासुदेवः सनातनः
bahubhirbāṇasāhasrairmeghayoriva varṣatoḥ |
tato'rddhacaṃdra bāṇena vāsudevaḥ sanātanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य राक्षसमुख्यस्य धनुश्चिच्छेद वीर्यवान् ।
ससर्जास्त्रं महादिव्यं नरकस्य महोरसि
tasya rākṣasamukhyasya dhanuściccheda vīryavān |
sasarjāstraṃ mahādivyaṃ narakasya mahorasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स तेन भिन्नहृदयः पपातोर्व्यां महासुरः ।
शक्रवज्रेण निर्भिन्नो महाचल इवोन्नदन्
sa tena bhinnahṛdayaḥ papātorvyāṃ mahāsuraḥ |
śakravajreṇa nirbhinno mahācala ivonnadan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपगम्य ततः कृष्णः समीपं तस्य रक्षसः ।
भूम्या संप्रार्थितः प्राह वरं वृण्विति राक्षसम् ।
स चाह राक्षसः कृष्णं गरुडोपरि संस्थितम्
upagamya tataḥ kṛṣṇaḥ samīpaṃ tasya rakṣasaḥ |
bhūmyā saṃprārthitaḥ prāha varaṃ vṛṇviti rākṣasam |
sa cāha rākṣasaḥ kṛṣṇaṃ garuḍopari saṃsthitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न मे कृत्यं वरेणास्ति नरकोऽहं तथापि च ।
अन्यलोकहितार्थाय वृणेऽहं वरमुत्तमम्
na me kṛtyaṃ vareṇāsti narako'haṃ tathāpi ca |
anyalokahitārthāya vṛṇe'haṃ varamuttamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मृताहनि तु मे कृष्ण सर्वभूतेश्वरेश्वर ।
ये नरा मंगलस्नानं कुर्वंति मधुसूदन ।
न तेषां निरयप्राप्तिर्भवत्वेवं भयापह
mṛtāhani tu me kṛṣṇa sarvabhūteśvareśvara |
ye narā maṃgalasnānaṃ kurvaṃti madhusūdana |
na teṣāṃ nirayaprāptirbhavatvevaṃ bhayāpaha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महादेव उवाच-
एवमस्त्विति गोविंदो ददौ तस्मै वरं प्रभुः ।
ततः पश्यन्हरेः साक्षाच्छरदंबुज सन्निभौ
mahādeva uvāca-
evamastviti goviṃdo dadau tasmai varaṃ prabhuḥ |
tataḥ paśyanhareḥ sākṣāccharadaṃbuja sannibhau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चरणौ वज्रवैडूर्य्यनूपुराभ्यां विराजितौ ।
अर्चितौ विधिरुद्राद्यैस्त्रिदशैर्मुनिभिस्तथा
caraṇau vajravaiḍūryyanūpurābhyāṃ virājitau |
arcitau vidhirudrādyaistridaśairmunibhistathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्यक्त्वा प्राणान्महीपुत्रः सारूप्यमगमद्धरेः ।
ततो देवगणाः सर्वे हर्षनिर्भरमानसाः
tyaktvā prāṇānmahīputraḥ sārūpyamagamaddhareḥ |
tato devagaṇāḥ sarve harṣanirbharamānasāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ववृषुः पुष्पवर्षाणि तुष्टुवुश्च महर्षयः ।
प्रविश्य नगरं तस्य कृष्णः कमललोचनः
vavṛṣuḥ puṣpavarṣāṇi tuṣṭuvuśca maharṣayaḥ |
praviśya nagaraṃ tasya kṛṣṇaḥ kamalalocanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बलात्तेन गृहीतानि रत्नानि त्रिदिवौकसाम् ।
कुंडले देवमातुश्च तथैवोच्चैःश्रवो हयम्
balāttena gṛhītāni ratnāni tridivaukasām |
kuṃḍale devamātuśca tathaivoccaiḥśravo hayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऐरावतं गजश्रेष्ठं प्रदीप्तं मणिपर्वतम् ।
सर्वमेतद्यदुश्रेष्ठो ददौ शक्राय वज्रिणे
airāvataṃ gajaśreṣṭhaṃ pradīptaṃ maṇiparvatam |
sarvametadyaduśreṣṭho dadau śakrāya vajriṇe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पार्थिवान्सर्वराष्ट्रेभ्यो जित्वाऽसौ नरको बली ।
कन्याषोडशसाहस्रं हृतवान्नरकस्तदा
pārthivānsarvarāṣṭrebhyo jitvā'sau narako balī |
kanyāṣoḍaśasāhasraṃ hṛtavānnarakastadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सन्निरुद्धास्तु ताः सर्वा नरकांतःपुरे तदा ।
दृष्ट्वा कृष्णं महावीर्यं कंदर्पशतसंनिभम्
sanniruddhāstu tāḥ sarvā narakāṃtaḥpure tadā |
dṛṣṭvā kṛṣṇaṃ mahāvīryaṃ kaṃdarpaśatasaṃnibham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भर्तारं वव्रिरे सर्वाः पतिं विश्वस्य सर्वगम् ।
एतस्मिन्नेव काले तु गोविंदोऽनंतरूपवान्
bhartāraṃ vavrire sarvāḥ patiṃ viśvasya sarvagam |
etasminneva kāle tu goviṃdo'naṃtarūpavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तासां करग्रहं चक्रे विधिना पुरुषोत्तमः ।
नरकस्य सुताः सर्वे पुरस्कृत्य महीं तदा
tāsāṃ karagrahaṃ cakre vidhinā puruṣottamaḥ |
narakasya sutāḥ sarve puraskṛtya mahīṃ tadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गोविंदं शरणं जग्मुस्तानरक्षद्घृणानिधिः ।
तद्राज्ये स्थाप्य तान्सर्वान्पृथिव्या वाक्य गौरवात्
goviṃdaṃ śaraṇaṃ jagmustānarakṣadghṛṇānidhiḥ |
tadrājye sthāpya tānsarvānpṛthivyā vākya gauravāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऐन्द्रं विमानमारोप्य ताश्च सर्वा वरस्त्रियः ।
देवदूतैर्महाभागैर्द्वारवत्यां न्यवेशयत्
aindraṃ vimānamāropya tāśca sarvā varastriyaḥ |
devadūtairmahābhāgairdvāravatyāṃ nyaveśayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैनतेयं समारुह्य सत्यया सह केशवः ।
स्वर्लोकं प्रययौ तूर्णं द्रष्टुं तां देवमातरम्
vainateyaṃ samāruhya satyayā saha keśavaḥ |
svarlokaṃ prayayau tūrṇaṃ draṣṭuṃ tāṃ devamātaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रविश्य नगरीं तत्र देवराज्ञो जनार्दनः ।
अवरुह्य द्विजश्रेष्ठात्पत्न्या सह महाबलः
praviśya nagarīṃ tatra devarājño janārdanaḥ |
avaruhya dvijaśreṣṭhātpatnyā saha mahābalaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ववंदे मातरं तत्र वंद्यां तां त्रिदिवौकसाम् ।
संपरिष्वज्य बाहुभ्यामदितिः पुत्रवत्सला
vavaṃde mātaraṃ tatra vaṃdyāṃ tāṃ tridivaukasām |
saṃpariṣvajya bāhubhyāmaditiḥ putravatsalā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निवेश्यासनमुख्ये तु पूजयामास भक्तितः ।
आदित्या वसवो रुद्राः शतक्रतुपुरोगमाः
niveśyāsanamukhye tu pūjayāmāsa bhaktitaḥ |
ādityā vasavo rudrāḥ śatakratupurogamāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र संपूजयामासुर्यथार्हं परमेश्वरम् ।
शचीगृहं समागम्य सत्यभामा यशस्विनी
tatra saṃpūjayāmāsuryathārhaṃ parameśvaram |
śacīgṛhaṃ samāgamya satyabhāmā yaśasvinī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तया समर्चिता देव्या समासीना सुखासने ।
तस्मिन्काले सुपुष्पाणि पारिजातस्य किंकराः
tayā samarcitā devyā samāsīnā sukhāsane |
tasminkāle supuṣpāṇi pārijātasya kiṃkarāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शच्यै देव्यै ददुः प्रीत्या सहस्राक्षेण चोदिताः ।
प्रगृह्य तानि पुष्पाणि शचीदेवी सुमध्यमा
śacyai devyai daduḥ prītyā sahasrākṣeṇa coditāḥ |
pragṛhya tāni puṣpāṇi śacīdevī sumadhyamā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नीलनिर्मलकेशे च बबंध स्वस्य मूर्धनि ।
अवमान्य शची तत्र सत्यभामां यशस्विनीम्
nīlanirmalakeśe ca babaṃdha svasya mūrdhani |
avamānya śacī tatra satyabhāmāṃ yaśasvinīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनर्हा मानुषी चेयं देवार्हं कुसुमं शुभम् ।
इति कृत्वा मतिं तस्यै न ददौ कुसुमानि सा
anarhā mānuṣī ceyaṃ devārhaṃ kusumaṃ śubham |
iti kṛtvā matiṃ tasyai na dadau kusumāni sā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विनिष्क्रम्य पुरात्तस्मात्सत्या कोपसमन्विता ।
समेत्य कृष्णं भर्त्तारमुवाच कमलेक्षणा
viniṣkramya purāttasmātsatyā kopasamanvitā |
sametya kṛṣṇaṃ bharttāramuvāca kamalekṣaṇā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सत्योवाच-
एषा शची यदुश्रेष्ठ पारिजातेन गर्विता ।
अदत्त्वा मम गोविंद बबंध स्वस्य मूर्द्धनि
satyovāca-
eṣā śacī yaduśreṣṭha pārijātena garvitā |
adattvā mama goviṃda babaṃdha svasya mūrddhani
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महादेव उवाच-।
सत्यया भाषितं श्रुत्वा वासुदेवो महाबलः ।
उत्पाट्य पारिजातं तु निवेश्य गरुडोपरि
mahādeva uvāca-|
satyayā bhāṣitaṃ śrutvā vāsudevo mahābalaḥ |
utpāṭya pārijātaṃ tu niveśya garuḍopari
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आरुह्य सत्यया तूर्णं वैनतेयं महाबलम् ।
प्रययौ द्वारकां रम्यां नगरीं देवकीसुतः
āruhya satyayā tūrṇaṃ vainateyaṃ mahābalam |
prayayau dvārakāṃ ramyāṃ nagarīṃ devakīsutaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः कोपसमाविष्टो देवराजः शतक्रतुः ।
रुद्रैर्वसुभिरादित्यैः साध्यैश्च मरुतां गणैः
tataḥ kopasamāviṣṭo devarājaḥ śatakratuḥ |
rudrairvasubhirādityaiḥ sādhyaiśca marutāṃ gaṇaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऐरावतं समारुह्य ययौ युद्धाय केशवम् ।
ततो देवगणाः सर्वे परिवार्य्य जनार्दनम्
airāvataṃ samāruhya yayau yuddhāya keśavam |
tato devagaṇāḥ sarve parivāryya janārdanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ववृषुः शस्त्रवर्षाणि मेघा इव महाचलम् ।
कृष्णश्चिच्छेद चक्रेण तान्यस्त्राणि दिवौकसाम्
vavṛṣuḥ śastravarṣāṇi meghā iva mahācalam |
kṛṣṇaściccheda cakreṇa tānyastrāṇi divaukasām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैनतयस्तु संक्रुद्धः पक्षपातेन वीर्यवान् ।
पातयामास तान्देवान्पलालानीव मारुतः
vainatayastu saṃkruddhaḥ pakṣapātena vīryavān |
pātayāmāsa tāndevānpalālānīva mārutaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः क्रुद्धः सहस्राक्षो देवानामीश्वरः प्रभुः ।
मुमोच सहसा दीप्तं वज्रं कृष्णजिघांसया
tataḥ kruddhaḥ sahasrākṣo devānāmīśvaraḥ prabhuḥ |
mumoca sahasā dīptaṃ vajraṃ kṛṣṇajighāṃsayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जग्राह कृष्णस्तं वज्रं हस्तेनैकेन लीलया ।
ततो भीतः सहस्राक्षो नागेंद्रादवरुह्य सः
jagrāha kṛṣṇastaṃ vajraṃ hastenaikena līlayā |
tato bhītaḥ sahasrākṣo nāgeṃdrādavaruhya saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रांजलिः पुरतः स्थित्वा नमस्कृत्वा जनार्दनम् ।
प्राह गद्गदया वाचा स्तुत्वा स्तुतिभिरेव च १०० 6.249.100।
इंद्र उवाच-
देवयोग्यमिदं कृष्ण पारिजातं त्वया पुरा ।
दत्तो मम सुराणां च कथं स्थास्यति मानुषे
prāṃjaliḥ purataḥ sthitvā namaskṛtvā janārdanam |
prāha gadgadayā vācā stutvā stutibhireva ca 100 6.249.100|
iṃdra uvāca-
devayogyamidaṃ kṛṣṇa pārijātaṃ tvayā purā |
datto mama surāṇāṃ ca kathaṃ sthāsyati mānuṣe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महादेव उवाच-
ततः प्रोवाच भगवान्सहस्राक्षमुपस्थितम् ।
शच्यावमानिता सत्या तव गेहे सुरेश्वर
mahādeva uvāca-
tataḥ provāca bhagavānsahasrākṣamupasthitam |
śacyāvamānitā satyā tava gehe sureśvara
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अदत्त्वा पारिजातानि सत्यायै सा पुलोमजा ।
स्वयमेव स्वशिरसि धारयामास ते प्रिया
adattvā pārijātāni satyāyai sā pulomajā |
svayameva svaśirasi dhārayāmāsa te priyā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अस्या निमित्तं देवेंद्र पारिजातो हृतो मया ।
अस्यै प्रतिश्रुतं दातुं मया सुरगणेश्वर
asyā nimittaṃ deveṃdra pārijāto hṛto mayā |
asyai pratiśrutaṃ dātuṃ mayā suragaṇeśvara
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तव गेहे पारिजातं स्थापयामीति वासव ।
तस्मादद्य न दातव्यः पारिजातः सुरेश्वर
tava gehe pārijātaṃ sthāpayāmīti vāsava |
tasmādadya na dātavyaḥ pārijātaḥ sureśvara
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवतानां हितार्थाय प्रापयिष्यामि भूतले ।
तावत्तिष्ठतु देवेंद्र पारिजातो ममालये
devatānāṃ hitārthāya prāpayiṣyāmi bhūtale |
tāvattiṣṭhatu deveṃdra pārijāto mamālaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मयि स्वर्गं गते शक्र गृहाण त्वं यथेच्छया ।
महादेव उवाच-
एवमुक्त्वा यदुश्रेष्ठस्तस्मै वज्रं ददौ स्वयम्
mayi svargaṃ gate śakra gṛhāṇa tvaṃ yathecchayā |
mahādeva uvāca-
evamuktvā yaduśreṣṭhastasmai vajraṃ dadau svayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवमस्त्विति गोविंदं नमस्कृत्य स वज्रभृत् ।
प्रययौ स्वपुरं दिव्यं सह देवगणैर्वृतः
evamastviti goviṃdaṃ namaskṛtya sa vajrabhṛt |
prayayau svapuraṃ divyaṃ saha devagaṇairvṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृष्णोऽपि सत्यया देव्या गरुडोपरि संस्थितः ।
संस्तूयमानो मुनिभिर्द्वारवत्यां विवेश ह
kṛṣṇo'pi satyayā devyā garuḍopari saṃsthitaḥ |
saṃstūyamāno munibhirdvāravatyāṃ viveśa ha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सत्यया निकटे स्थाप्य पारिजातं सुरद्रुमम् ।
रमयामास भार्याभिः सर्वाभिः सर्वगो हरिः
satyayā nikaṭe sthāpya pārijātaṃ suradrumam |
ramayāmāsa bhāryābhiḥ sarvābhiḥ sarvago hariḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निशासु तासां सर्वासां गृहेषु मधुसूदनः ।
विश्वरूपधरः श्रीमानुवास स सुखप्रदः
niśāsu tāsāṃ sarvāsāṃ gṛheṣu madhusūdanaḥ |
viśvarūpadharaḥ śrīmānuvāsa sa sukhapradaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
A library of Sanskrit texts, held as their editions give them, with a search and a study companion that quote only what is held.
532 texts, 7,62,517 verses.
© 2026 HREEM. Sanskrit from GRETIL (CC BY-NC-SA 4.0, or the terms of the individual file), Sanskrit Wikisource (public-domain texts; page markup CC BY-SA 4.0) and the Digital Corpus of Sanskrit (CC BY 4.0). Translations are public domain unless a verse says otherwise.